Beantwoording vragen fracties Eerlijk Alternatief, D66, Progressief PN, CDA, TROTS en VVD - Beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2029

Memo beantwoording beeldvormende vragen

zaaknummer

1615092

berichtnummer

1474739

aan

Raad

van

College

afschrift datum onderwerp status

2 oktober 2025 Beantwoording beeldvormende vragen over beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2029 Informatief

Door de fracties van Eerlijk Alternatief, Progressief Pijnacker-Nootdorp, Trots, D66, CDA en VVD zijn vragen gesteld over het beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2029 (agendapunt 4b). Hieronder treft u per fractie de beantwoording aan. Eerlijk Alternatief Vraag 1 De evaluatie noemt externe factoren zoals inflatie, oorlog in Oekraïne en de coronacrisis als aanleiding voor toegenomen bestaansonzekerheid. Hoe is hiermee rekening gehouden in het nieuwe beleidsplan? Antwoord Naar aanleiding van de genoemde externe factoren hebben we met de maatregelen uit het Actieplan Bestaanszekerheid 2023-2024 een reeks maatregelen ingezet om inwoners te ondersteunen en verdere escalatie van problematiek te voorkomen. Een specifieke maatregel was om de personele capaciteit voor schuldhulpverlening en vroegsignalering te vergroten. Naar aanleiding van de evaluatie van het Actieplan is besloten deze capaciteit structureel te maken. Sinds dit jaar is deze capaciteit structureel toegevoegd aan de teams en komt deze ook ten behoeve van de uitvoering van het nieuwe beleidsplan. Vraag 2 Zijn er scenario’s opgenomen voor toekomstige (economische) crises? Antwoord Nee. We monitoren de instroom in schuldhulpverlening en houden op die manier een vinger aan de pols of de capaciteit toereikend is voor het aantal hulpvragen.

Vraag 3 In 2023 is de aflostermijn voor schuldregelingen verkort van 36 naar 18 maanden. Wat zijn de effecten hiervan op door- en uitstroom? Antwoord Het is nog te vroeg om iets te zeggen over de effecten. In juli 2023 is de wijziging ingegaan. Dat betekent dat schuldregelingen die in juli 2023 zijn gestart in januari 2025 eindigen. We hebben dit jaar een aantal schuldregelingen die eindigen, maar nog te weinig om iets te zeggen over het effect op de door - en uitstroom. Het is wel onze verwachting dat we gaan merken dat de doorstroom sneller zal gaan. Vraag 4 Hoe verschilt dit van de doorlooptijden die in 2021 -2023 gangbaar waren? Antwoord Zie antwoord op vraag 3.

pagina

1/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

Vraag 5 In de evaluatie staat dat communicatie en zichtbaarheid zijn verbeterd (o.a. platform vragenovergeld.nl), maar dat 40% van de inwoners nog niet weet waar ze hulp kunnen vinden. Welke nieuwe communicatieacties kunnen we verwachten om dit percentage verder omlaag te brengen? Antwoord De Rijksoverheid start, in samenwerking met Geldfit.nl, regelmatig een landelijke campagne gericht op mensen met geldzorgen. De komende beleidsperiode willen we met onze lokale communicatie aansluiten op de landelijke initiatieven, om zo gebruik te kunnen maken van het bereik van een landelijke campagne en die boodschap ook lokaal uit te dragen. Daarnaast blijven we de Week van het Geld benutten en de krachten bundelen binnen het netwerk Preventie, Schuldhulpverlening en Nazorg . Tot slot zorgen onze inspanningen op vroegsignalering er ook voor dat we inwoners eerder bereiken en een hulpaanbod doen. Vraag 6 Hoe worden de KPI’s geborgd binnen de P&C-cyclus? Of hoe vaak en in welke vorm word de raad over de KPI’s geïnformeerd? Antwoord In de P&C-cyclus wordt niet specifiek gerapporteerd over de KPI’s, maar wel over de uitvoering van schuldhulpverlening. Door middel van jaarlijkse voortgangsrapportages wordt de raad geïnformeerd over de stand van zaken van de KPI’s.

Vraag 7 Wat zijn de financiële risico’s als het aantal aanmeldingen verder toeneemt, en welke scenario’s zijn daarvoor doorgerekend? Antwoord We monitoren de instroom in de schuldhulpverlening en houden op die manier een vinger aan de pols of de capaciteit toereikend is voor het aantal hulpvragen. Onlangs is de extra capaciteit die beschikbaar was vanuit het Actieplan Bestaanszekerheid structureel gemaakt. Met de huidige aangevulde capaciteit kunnen wij een bepaalde hoeveelheid inwoners helpen. Als het aantal aanmeldingen verder toeneemt, kan de uitvoering onder druk komen te staan.

pagina

2/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

Progressief Pijnacker-Nootdorp Vraag 1 In de evaluatie staat in de conclusie over de vroegsignalering het volgende, "De aankomende beleidsperiode is het van belang om onze vroegsignaleringsaanpak verder te verstevigen" Wij zien in het beleidsplan niet concreet terug waar deze versteviging uit bestaat. Kan het college hier een toelichting op geven? Antwoord Deze versteviging bestaat uit het verder op orde brengen van de dataregistratie . In het beleidsplan zijn KPI’s benoemd voor vroegsignalering. De komende beleidsperiode willen we een beter inzicht krijgen in de opvolging van signalen, de hulpacceptatie van inwoners en doelrealisatie van het ondersteuningstraject. Vraag 2 In het beleidsplan wordt aandacht gegeven voor jongeren als doelgroep. We lezen oa dat we in pilotvorm starten met de JPF-aanpak om te beproeven welke meerwaarde deze aanpak heeft voor onze jongeren. Hoe ziet die pilot er uit? Wanneer is het college voorne mens deze pilot te starten en wanneer wordt deze geëvalueerd? Antwoord De pilot is half september gestart. De pilot bestaat uit een schuldhulpverlener en een kernteammedewerker, die ieder uren hebben gekregen voor hun deelname aan de pilot. De schuldhulpverlener neemt het regelen van de schulden voor haar rekening en de kernteammedewerker de trajectbegeleiding. Per jaar helpen we vijf jongeren. De looptijd van de pilot is twee jaar.

Daarna volgt een evaluatie. Vraag 3 Bij het al dan niet toelaten van een verzoeker tot de schuldhulpverlening is het van belang dat het college onder meer beoordeelt of schuldhulpverlening bijdraagt aan het vergroten van de kans op participatie." (pg. 17) Wat verstaat het college onder participatie? Wat als werk op dat moment niet mogelijk is of ingeval van ziekte/ arbeidsbeperking voldoende inkomen uit werk niet lukt? Antwoord In het Plan van Aanpak ‘Werken, werken aan en meedoen!’ zijn een drietal perspectieven beschreven (werken, werken aan en meedoen) om de (arbeids)participatie van inwoners met een bijstandsuitkering te vergroten. Vanuit schuldhulpverlening sluiten we aan op deze perspectieven op participatie. Waarbij we altijd proberen de financiële zelfredzaamheid van inwoners te versterken. Voor wie dit niet haalbaar blijkt bieden we een vangnet en ondersteuning gericht op het bereiken van een stabiele situatie.

pagina

3/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

Trots Vraag 1 In de reactie aan het ASD wordt op de vraag over het eerder toezenden van stukken geantwoord:” Wij zullen ernaar streven in het vervolg hier rekening mee te houden.” Waarom luidt het antwoord niet: ”Deze stukken zullen wij u ruim voor de presentatie doen toekome n”? Antwoord Indien mogelijk willen wij de stukken ruim voor de presentatie doen toekomen. In bepaalde gevallen ontkomen we er naar verwachting niet aan dat een andere werkwijze nodig is. Vraag 2 Wij zien een stijgende lijn in het aantal problematische schulden. Kan het college aangeven waar deze stijgende lijn door komt? Graag uitgesplitst in de verschillende doelgroepen / oorzaken. Antwoord In Nederland zien we een toename van het aantal problematische schulden vanwege het terugvorderen van de steunmaatregelen die de Rijksoverheid in de coronaperiode beschikbaar stelde aan ondernemers. Ondernemers zijn een doelgroep die wij ook duidelijk terug zien komen bij schuldhulpverlening en vroegsignalering. Verder zien wij dat de woningmarkt ook een rol speelt. Doordat er te weinig betaalbare woningen zijn en de woningmarkt zelf op slot zit (beperkte doorstroming, lange wachtlijsten voor sociale huur, etc.), wonen sommige mensen noodgedwongen te duur voor hun inkomen. Ook zijn de kosten voor de dagelijkse uitgaven (boodschappen, energie, etc.) omhoog gegaan.

Verder zien we binnen schuldhulpverlening de laatste tijd meer verslavings- en gokproblematiek terug. Cijfers van de GGD ondersteunen dit beeld en laten zien dat het percentage mensen dat online gokt in onze gemeente hoger ligt dan het gemiddelde in Haaglanden (5,6% onder jongeren 12-18 jaar tegen 3,9% in Haaglanden en 24,5% onder 16-25 jarigen tegen 19,3% in Haaglanden). We zijn aan het kijken hoe we de expertise van de schuldhulpverleners op deze problematiek kunnen vergroten. Vraag 3 Wij begrijpen dat schuldhulpverlening in een aantal gevallen komt vanuit de hoek van vrijwilligersorganisaties zoals Preventie, Schuldhulpverlening en Nazorg – waar SWOP, Bibliotheek Oostland, Gro up buurtwerk, Humanitas, Schuldhulpmaatje en Kerk en Zorg Schulden en schaamte vormen vaak een duo en je schuldhulpverlener tegen komen in een winkel is misschien niet wat mensen willen. Deze organisaties kennen niet een beroepsgeheim. Weet de gemeente in hoeverre de stap van hen die in de schulden zitten om zich te voegen tot deze instanties, een drempel vormt? Antwoord De vrijwilligersorganisaties bieden zelf geen schuldhulpverlening, maar helpen inwoners bij hun administratie en bieden ondersteuning tijdens een schuldhulpverleningstraject. Deze organisaties zijn wel verplicht de AVG te hanteren.

Wij weten dat inwoners de stap naar een vrijwilligersorganisatie over het algemeen als lager ervaren dan de stap naar de gemeente. Waar de gemeente vaak als ‘’formele instantie’’ wordt gezien, zien mensen een vrijwilligersorganisatie sneller als laagdrempelig, waarbij een vrijwilliger naast een inwoner staat en de relatie gelijkwaardiger voelt, omdat de vrijwilliger ook uit de lokale gemeenschap komt. Vraag 4a Uit het antwoord aan de ASD maken wij op dat onder de groep Laaggeletterden ook vallen de mensen die vanuit andere landen afkomstig zijn. In hoeverre helpt het mensen om te integreren wanneer wij hen voorlichting blijven geven in hun eigen taal?

pagina

4/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

Antwoord Wij voeren de gesprekken en geven voorlichtingen in het Nederlands. Op de gemeentewebsite is wel sinds kort Tolkie beschikbaar, een tool die teksten en informatie kan vertalen naar andere talen, kan voorlezen en kan samenvatten op B1-niveau. Vraag 4b Hoeveel procent van de schuldhulp wordt gegeven aan niet Nederlandssprekenden? En wordt het beleid hierop aangepast? Antwoord Dit registreren wij niet. In de spreekkamer proberen wij onze communicatie zoveel mogelijk op B1niveau te doen. Vraag 5 Welke ambitie is er om het aantal mensen in de schuldhulpverlening te verlagen en kan een specifieke doelstelling hieraan bijdrage? Antwoord Het is onze ambitie inwoners die schuldhulpverlening nodig hebben zo goed mogelijk te bereiken en hen adequate hulp te bieden. Een lager aantal aanmeldingen kan betekenen dat er minder schuldenproblematiek is, maar het kan ook betekenen dat mensen de drempel om hulp te vragen te hoog vinden. Uit onderzoek weten we dat dat laatste vaak het geval is.

pagina

5/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

D66 Vraag In bijlage 1 (Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2029) staat op bladzijde 29 onder Schuldenknooppunt: "Het systeem is veilig en de AVG is geborgd". Kan het College, liefst uitgebreid, toelichten op welke manier deze borging van de AVG is geregeld? Antwoord Het Schuldenknooppunt heeft een Data Protection Impact Assessment (DPIA ) uitgevoerd. Volgens de AVG is dit verplicht wanneer een voorgenomen verwerking van persoonsgegevens waarschijnlijk een hoog privacy risico oplevert voor betrokkenen. Het DPIA is bedoeld om inzicht te krijgen in de privacy risico’s, transparant te zijn over de verwerking van persoonsgegevens en aantoonbaar te voldoen aan de AVG. Het DPIA van het Schuldenknooppunt is hier te vinden: https://schuldenknooppunt.nl/wpcontent/uploads/2021/09/20210719-Rapport-DPIA-Schuldenknooppunt-v2.0.pdf

pagina

6/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

CDA Vraag 1 Aanbiedingsnota pagina 3/4 ; Omdat de financiële ruimte in de gemeentebegroting onder druk staat moet de komende beleidsperiode de uitvoering van de schuldhulpverlening en vroegsignalering met de huidige personele inzet en binnen het huidige uitvoeringsbudget plaatsvinden. Dit heeft invloed op het ambitieniveau dat we in dit beleidsplan hebben geformuleerd. Kan het college aangeven wat de gevolgen zij, als we het ambitieniveau naar beneden moeten bijstellen? Antwoord Op dit moment kunnen we de gestelde ambities realiseren met de middelen en capaciteit die we beschikbaar hebben. We kunnen niet vooruitlopen op toekomstige keuzes. Vraag 2 Bijlage 1 pagina 5 wordt een opsomming gegeven van het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Net als op landelijk niveau bestaat de grootste groep met geregistreerde problematische schulden in Pijnacker-Nootdorp uit mensen die loon ontvangen als werknemer (41,3%), gevolgd door mensen die loon/winst ontvangen als zelfstandige (29,2%) en daarna mensen die een arbeidsongeschiktheidsuitkering (AO)- of ziektewetuitkering of een bijstandsuitkering ontvangen (beide 6,9%). Waaruit bestaat de overige 16%? Antwoord Ten tijde van het schrijven van het beleidsplan bevatte het CBS dashboard informatie over geregistreerde problematische schulden.

Op dit moment zijn niet alle details meer beschikbaar en is de specifiek informatie over de inkomstenbron van een huishouden n iet openbaar beschikbaar. Daarom is het niet mogelijk te duiden waar de overige 16% uit bestaat. Vraag 3 Wanneer is de verwachting dat we kunnen gaan sturen op KPI’s? Antwoord Wij streven ernaar bij de voortgangsrapportage 2026 inzicht te geven in de KPI’s. Vraag 4 Bijlage 1 pagina 5 kunnen we ervanuit gaan dat het aantal ondernemers in schuldhulp gaat afnemen, daar de situatie rondom ondernemers de cijfers kleurt en de coronacrisis een bijzondere omstandigheid was? Antwoord Op dit moment zien we geen afname in de cijfers. Het is niet onze verwachting dat dit op korte termijn gaat afnemen. Vraag 5 Bijlage 2, pagina 8 Kunt u nog nader verklaren hoe de schulden dan worden vereffend door de waterbedrijven? Hebben zij geld gekregen van het rijk om de schulden te vereffenen? Immers het is een zeer groot verschil tussen 2023/2024 en vorige jaren. Antwoord Nee, zij hebben geen geld van het Rijk gekregen. In 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak geworden. Een verklaring voor de sterke daling kan ook zijn dat vroegsignalering nu beter werkt: achterstanden worden eerder gemeld, waardoor escalaties voorkomen worden.

Daarnaast spannen bedrijven zich meer dan eerst in om hun incassoprocedures te doorlopen , persoonlijk contact te leggen en een betalingsregeling tot stand te brengen, alvorens ze melden bij de gemeente.

pagina

7/8

Memo beantwoording beeldvormende vragen

VVD Vraag De fractie van de VVD vraagt zich af hoe het mogelijk is dat in het stuk toch op vele fronten er meer gedaan gaat worden ondanks dat de kaders krap zijn, was er dan tot op heden dan nog geld over? Kunt u aangeven hoe u al deze extra zaken kunt doen en toch binnen budget kunt bl ijven ondanks dat de personele en financiële kaders ongewijzigd blijven? Antwoord De inspanningen die in het stuk zijn beschreven, worden gerealiseerd binnen de bestaande capaciteit en beschikbare middelen. Binnen het schuldhulpverleningsbudget is een klein deel gereserveerd voor communicatieactiviteiten, waaronder de inzet tijdens de Week van het Geld. Het aansluiten bij landelijke communicatiecampagnes brengt geen extra kosten met zich mee, aangezien de Rijksoverheid deze campagnes kosteloos via communicatietoolboxen beschikbaar stelt. De NVVK stelt eveneens haar animaties gratis ter beschikking aan gemeenten. De JPF-pilot is opgenomen in het kostenbeheersingsplan als een innovatiemaatregel en wordt uitgevoerd binnen bestaande middelen van het Sociaal Domein. De overige activiteiten worden opgepakt binnen het netwerk Preventie, Schuldhulpverlening en Nazorg, waarbij de inzet van partners is geborgd in bestaande subsidieafspraken, of worden uitgevoerd binnen de beschikbare beleidsuren.

pagina

8/8