Aanbiedingsnota raad visie op een veerkrachtig sociaal domein

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1507945

berichtnummer

1359796

voorstel over portefeuillehouder

Visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ ​Marieke van Bijnen en Hanneke van de Gevel

behandeld in college

14-05-2024

afdeling

Concernstaf

besluit

Ja

bijlagen

1. 2. 3. 4.

pagina

1/5

​De visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ Participatieverslag actualisatie visie op het sociaal domein Advies van de adviesraad sociaal domein over de visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ Brief reactie college op het advies van de ASD over de visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing 1. Wij stellen u voor vast te stellen de visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’; 2. Wij stellen u voor een incidenteel budget ad € 256.500 beschikbaar te stellen om de opgaven (1.) versterken sociale basis, (2.) onderzoek te doen naar een sociale kaart en (3.) doorontwikkelen datagericht werken voor te bereiden; 3. Wij stellen u voor dit budget te dekken uit de reserve sociaal domein en dit vast te stellen bij de najaarsnota 2024. Inleiding Voor u ligt de nieuwe visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’. Deze visie is in opdracht van uw gemeenteraad opgesteld, zoals afgesproken in het Raadsakkoord op hoofdlijnen 'Bouwen aan de toekomst' 2022- 2026. De visie is tot stand gekomen met inbreng van inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke partners, (zorg)aanbieders, regionale samenwerkingspartners en de professionele medewerkers van onze gemeentelijke organisatie. Het verslag van het participatietraject is als bijlage bijgevoegd. Wat willen wij bereiken? Samen gaan we voor een inclusieve en veerkrachtige samenleving, waarin iedereen kan meedoen, gelijke kansen krijgt en in staat is om te gaan met de uitdagingen van het leven. Individueel, maar vooral ook als samenleving met elkaar: inwoners, de gemeente, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en het bedrijfsleven.

Onze samenleving is gebouwd op een sterke sociale basis: inwoners zijn verbonden door families, vriendenkringen, verenigingen, netwerken, wijken en andere verbanden. Als door de uitdagingen van het leven de vitaliteit, veerkracht, veiligheid en/of de mate waarin iemand in staat is regie te houden op het leven onder druk staat, bieden we als samenleving passende ondersteuning. Met het vastleggen van de nieuwe visie bevestigen en bestendigen we het pad dat we eerder zijn ingeslagen. Het is een logische volgende stap waarmee we de transformatie in het sociaal domein verder vormgeven. We leggen hiermee gezamenlijk de koers vast en zorgen er met de visie voor, dat we allemaal dezelfde inhoud en invulling geven aan begrippen als eigen kracht, verbondenheid, ontmoeten en samenredzaamheid en positieve gezondheid. Met de visie brengen we ook een aantal accentverschuivingen in beeld, waaronder: (1.) door ontkokering en een meer domeinoverstijgende benadering van sociale- en maatschappelijke vraagstukken, (2.) een meer collectief perspectief: een sociale basis die mensen in staat stelt de kwaliteit van hun leven te verbeteren in wisselwerking met hun sociale omgeving, (3.) het stimuleren van de beweging van zorg naar gezondheid, (4.) een, waar nodig, meer wijkgerichte inzet, (5.) een meer integrale samenwerking met andere leefdomeinen en (6.) een structurele focus op kostenbeheersing.

Relatie met financiële opgave gemeente Pijnacker- Nootdorp Net als de meeste gemeenten in Nederland heeft ook onze gemeente te maken met een groeiend gebruik van jeugdhulp en Wmo- voorzieningen en daardoor groeiende uitgaven voor het sociaal domein. Een belangrijke opgave in de komende jaren is dan ook het beheersbaar houden van de uitgaven in het sociaal domein. De visie op het sociaal domein haakt met het verrijken van de sociale basis, de inzet op preventie, een meer collectief perspectief en meer integraliteit aan bij deze financiële opgave. De noodzakelijke beweging naar de voorkant moet leiden tot een afnemende vraag naar maatwerkondersteuning. Zwaardere en duurdere vormen van (geïndiceerde) zorg zijn niet of pas in een later stadium nodig. Dit zou de kosten op termijn moeten drukken. De visie op het sociaal domein kent daarom belangrijke relaties met het nieuw te ontwikkelen interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein, de regionale bestuursopdracht aanpak kostenbeheersing jeugdhulp Haaglanden en de Lokaal Educatieve Agenda (voor wat betreft de

pagina

2/5

Aanbiedingsnota raad

preventieve inzet/ ondersteuning op scholen en kinderopvang). Aan al deze tafels vinden gesprekken plaats over de toegang (voor jeugdhulp), preventie, meer zelf doen, meer collectieve inzet et cetera, met als doel kostenbeheersing, het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening in het sociaal domein en doelmatige inzet van middelen (geld en capaciteit). Argumenten 1. Met het vaststellen van de visie op het sociaal domein kunnen we de transformatie in het sociaal domein verder vormgeven. 2.

Met het beschikbaar stellen van een incidenteel budget ad € 256.500 kunnen wij de opgaven (1.) versterken sociale basis, (2.) onderzoek te doen naar een sociale kaart en (3.) doorontwikkelen datagericht werken voorbereiden. Met dit voorbereidingsbudget brengen tevens in kaart welke verdere incidentele en structurele kosten benodigd zijn voor de implementatie van de nieuwe visie op het sociaal domein.

3.

Hiermee wordt voorzien in de budgettaire dekking voor de gevraagde incidentele kosten.

Kanttekeningen Met deze visie willen we nog meer in samenhang antwoord geven op actuele én toekomstige maatschappelijke vraagstukken en opgaven. Hiermee doen wat we nodig is voor inwoners én de publieke waarde. Maar we beseffen ook dat we realistisch moeten zijn. Enige terughoudendheid is daarom op zijn plek. Onze invloed is namelijk in sommige situaties beperkt. Er kunnen immers tal van redenen zijn waarom inwoners niet kunnen meedoen en participeren aan de samenleving. Bovendien weet niemand hoe de toekomst eruitziet. Dit vraagt daarom een realistische blik naar onze inwoners en onze ambities. De komende periode werken we de visie stap voor stap uit tot concrete beleidsplannen, inclusief financiële afspraken en kaders. Dit gebeurt op basis van een meerjarige uitvoeringsagenda. Ook daarin moeten we opnieuw realistisch zijn. De financiële situatie van onze gemeente is veranderd en het is duidelijk dat het sociaal domein aanloopt tegen financiële grenzen. Ook kost de implementatie van deze visie tijd en vraagt het energie en aandacht van medewerkers, het management, maatschappelijke partners en aanbieders. Dit is niet zomaar van de ene op de andere dag gerealiseerd.

Zeker niet in de huidige tijd waarin de vraag van inwoners groeit, hoge eisen worden gesteld aan de dienstverlening, sprake is van een krappe arbeidsmarkt en de rijksoverheid onze gemeente steeds vaker weet te vinden voor ad hoc vragen. Dat vraagt om nieuwe, creatieve oplossingen, die we samen met inwoners en partners formuleren en uitwerken. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 6. Collectieve voorzieningen Programma 7. Individuele voorzieningen b. Welke beleidskaders zijn van belang?  De Participatiewet  De Jeugdwet  De Wet maatschappelijke ondersteuning  De Wet schuldhulpverlening  De Wet Inburgering  Raadsakkoord op hoofdlijnen 2022-2026 Bouwen aan de toekomst c. Duurzaamheid Niet van toepassing.

pagina

3/5

Aanbiedingsnota raad

Wat gaan wij daarvoor doen? Nadat uw gemeenteraad de visie op een veerkrachtig sociaal domein heeft vastgesteld wordt deze verder uitgewerkt. De uitwerking tot concrete beleidsplannen, inclusief financiële afspraken en kaders gebeurt op basis van een meerjarige uitvoeringsagenda. Bij de visie in bijlage 4 treft u een uitvoeringsagenda op hoofdlijnen aan. Nadat bij de Kadernota 2025 besluitvorming heeft plaatsgevonden over maatregelen en interventies om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting en hierbij de (financiële) opgave voor het sociaal domein definitief is bepaald- stellen we een definitieve uitvoeringsagenda op. Deze zal bredere opgaven beschrijven. De definitieve uitvoeringsagenda wordt verder geconcretiseerd door het maken we een meerjarige planning op basis van prioriteiten en de uitvoerbaarheid van beleid. Dit doen we in samenhang met het nieuw te ontwikkelen interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein, omdat ook de uitvoering van het interventieplan tijd en capaciteit zal vragen van medewerkers in het sociaal domein. Wat gaat het kosten? Vooruitlopend op de definitieve uitvoeringsagenda is voor 2025 een incidenteel budget ad € 256.500 benodigd om de volgende opgaven voor te bereiden: (1.) de opgave versterken sociale basis, (2.) een onderzoek naar het ontwikkelen van een sociale kaart en (3.) de opgave datagericht werken.

Dit budget wordt ten laste gebracht van de reserve sociaal domein. Zoals uit de begroting 2024 blijkt bedraagt de omvang van de reserve € 3.589.645 en is daarmee toereikend. Met dit voorbereidingsbudget brengen we tevens in beeld welke verdere incidentele en structurele kosten benodigd zijn voor de implementatie van de nieuwe visie op het sociaal domein. Het is niet onwaarschijnlijk dat de implementatie van de visie op het sociaal domein leidt tot toekomstige structurele kosten. Voorbeelden hiervan zijn (de jaarlijkse kosten van) de inclusieagenda en een sociale kaart. Hierover wordt (na onderzoek) op een later moment geadviseerd. "In verbinding" De visie op een veerkrachtig sociaal domein is tot stand gekomen met inbreng van inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers, maatschappelijke partners, (zorg)aanbieders, regionale samenwerkingspartners en de professionele medewerkers van onze gemeentelijke organisatie. Het verslag van het participatietraject is als bijlage bijgevoegd. Tevens is de visie op een veerkrachtig sociaal domein ter advisering aan de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) voorgelegd. Op 1 mei 2024 is een positief advies ontvangen. Volgens de ASD ligt er een helder en duidelijk geschreven document waarbij de terminologie zorgvuldig is gekozen en niet stigmatiserend is.

De ASD heeft bij het opstellen van de startnotitie de hoop uitgesproken dat het proces zou leiden tot een visie die richtinggevend wordt voor de langere termijn. Tegelijkertijd hoopte de ASD dat uit die visie ambitie spreekt en niet alleen voor de heel lange termijn. Het is goed te horen dat de ASD van mening is dat, zoals de titel ‘Samen gereed voor de toekomst’ illustreert, ambitie spreekt uit de visie. Verlaten wordt het idee om te denken vanuit de wetten, maar wordt gekozen voor een integrale benadering, waarbij alle beleidsterreinen betrokken worden. De ASD vindt dit een sterke keuze. Het advies van de ASD wordt als volgt samengevat: “De visie van Pijnacker-Nootdorp richt zich op het creëren van een hechte, inclusieve, en veerkrachtige samenleving waarin het welzijn van de inwoners centraal staat. Dit omvat het streven naar zelfredzaamheid en verbondenheid, waarbij de gemeente zorgt voor een doelmatig vangnet voor wie het echt nodig heeft. De nadruk ligt op het vergroten van verbondenheid en samenredzaamheid om de eigen kracht en veerkracht van inwoners te versterken. Het versterken van de sociale basis, met focus op ontmoetingen en het stimuleren van gemeenschapsinitiatieven, staat centraal.

Mantelzorgers en vrijwilligers nemen in de visie een bijzondere plaats in en vanuit de visie wordt het belang gezien van het ondersteunen en waarderen van deze groepen.” Wel bestaat vanuit de ASD behoefte aan inzicht hoe de visie tot uitwerking wordt gebracht. Zij zijn dan ook heel benieuwd naar de uitvoeringsagenda. Bij de hoofdstukken die verder worden uitgewerkt geeft de ASD een aantal kanttekeningen en/of aanbevelingen mee. U treft de reactie van het college aan de

pagina

4/5

Aanbiedingsnota raad

ASD bij de stukken aan. Meerdere aanbevelingen zijn overgenomen door ons college. Wij zijn de ASD dankbaar voor het uitvoerige advies. Het volledige advies van de ASD treft u aan in de bijlagen. Noot rapporteur: nadat de visie op het sociaal domein ter advisering aan de ASD is voorgelegd is deze professioneel opgemaakt. De verwijzingen van de ASD naar de paginanummers komen daarom niet meer overeen. De verwijzingen naar de hoofdstukken komen wel overeen, waardoor de input van de ASD goed is terug te vinden. Vervolg Nadat uw gemeenteraad de visie op een veerkrachtig sociaal domein heeft vastgesteld, wordt deze verder uitgewerkt. De uitwerking tot concrete beleidsplannen, inclusief financiële afspraken en kaders gebeurt op basis van een meerjarige uitvoeringsagenda. Zie tevens de paragraaf ‘wat gaan wij hiervoor doen’. a. Planning ​We streven ernaar de uitvoeringsagenda in het najaar 2024 vast te stellen. Uw gemeenteraad zal hierover worden geïnformeerd. b. Evaluatie Met de visie op het sociaal domein stuurt uw gemeenteraad, vanuit uw kaderstellende rol, op de gewenste toekomstrichting voor het sociaal domein. Samen gaan we aan de slag met het realiseren van de ambities. Dit doen we via de uitvoeringsagenda (zie hiervoor hoofdstuk 11 van de visie).

Na de vaststelling van de visie doen we een voorstel over de wijze waarop we de (uitvoering van de) visie op het sociaal domein gaan monitoren. De behoefte aan informatievoorziening vanuit uw gemeenteraad wordt bij de nog te ontwikkelen monitor meegenomen. Een evaluatie zal plaatsvinden aan het einde van de uitvoeringsagenda. Dit zal als zodanig in de definitieve uitvoeringsagenda worden opgenomen. c. Communicatie en participatie Over de visie op een veerkrachtig sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ wordt gecommuniceerd via de gemeentewebsite en de themapagina in de Telstar. Na vaststelling van de visie door uw raad, wordt de visie aan alle participanten die betrokken zijn geweest bij het totstandkomingsproces gestuurd. Ten aanzien van het participatietraject wijzen wij uw gemeenteraad op de themawebsite ‘Denk mee met de gemeente Pijnacker-Nootdorp! https://denkmee.pijnacker-nootdorp.nl/nl-NL/projects/visiesociaal-domein Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

5/5

Björn Lugthart burgemeester