Aanbiedingsnota raad - ontwerp woonwagen- en standplaatsenbeleid Pijnacker-Nootdorp

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1543622

berichtnummer

1396590

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

ontwerp woonwagen- en standplaatsenbeleid Pijnacker-Nootdorp Frank van Kuppeveld 5 november 2024

afdeling

​Beleid

besluit

Ja 1. 2. 3.

bijlagen

pagina

1/6

Ontwerp woonwagen- en standplaatsenbeleid Pijnacker-Nootdorp 2024; Ontwerp 2e herziening Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp 2023; Raadsbesluit

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor vast te stellen: 1. Het ontwerp van de beleidsnota Woonwagen- en standplaatsenbeleid Pijnacker-Nootdorp 2024 vast te stellen en vrij te geven voor zienswijzen; 2. Het ontwerp van de 2e herziening van de Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp 2023 vast te stellen en vrij te geven voor zienswijzen Inleiding In 1999 is de Woonwagenwet ingetrokken. De uitzonderingspositie van woonwagenbewoners op de woningmarkt is daarmee verdwenen en gemeenten werden verantwoordelijk voor het woonwagenbeleid. Dat heeft er in de praktijk toe geleid dat het aantal plekken af is genomen. Vrijkomende standplaatsen of woonwagens werden niet meer opnieuw verhuurd, maar opgeheven. In 2018 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een nieuw landelijk beleidskader opgesteld. Hoewel de verantwoordelijkheid bij de gemeente blijft, geeft het beleidskader handvatten en uitgangspunten voor het opstellen of actualiseren van gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid. Dit beleidskader is als bouwsteen gebruikt bij het voorliggende ontwerp van de beleidsnota en de herziening van de huisvestingsverordening.

Waarom woonwagen- en standplaatsenbeleid? In 2018 heeft het College voor de rechten van de mens uitgesproken dat het huisvestingsbeleid in Pijnacker-Nootdorp woonwagenbewoners geen reëel zicht geeft om te wonen volgens zijn of haar cultuur. Belangrijk argument hierbij was het feit dat er geen sociale huurstandplaatsen zijn binnen onze gemeente. Eventueel leegkomende standplaatsen aan de Klapwijkseweg worden niet opnieuw verhuurd en alle andere woonwagens in Pijnacker-Nootdorp zijn in particulier bezit. In een recente uitspraak van de rechtbank in Den Haag wordt een reëel zicht op een woning (ofwel de kans op een sociale woonwagenplaats) gelijkgesteld aan de wachttijd voor een grondgebonden sociale huurwoning. De wachttijd voor een dergelijke sociale huurwoning is onze gemeente 8 jaar en 11 maanden (2024). Woonwagens en standplaatsen in Pijnacker-Nootdorp In Pijnacker-Nootdorp zijn twee woonwagenlocaties. Aan de Vliehors in Nootdorp staan 14 woonwagens. Deze zijn allemaal particulier bezit. Aan de Klapwijkseweg in Pijnacker staan 2 woonwagens. Deze worden beheerd door de gemeente en verhuurd tegen een sociale huurprijs. Eén van deze woonwagens wordt op dit moment verhuurd via AdHoc. Deze woonwagen is recent vrijgekomen. Aangezien Pijnacker-Nootdorp geen woonwagen- en standplaatsenbeleid heeft, kan deze plek niet worden toegewezen.

Sinds de realisatie van de Vliehors in 2011 zijn er geen woonwagens of standplaatsen meer bij gekomen. Hoe groot is de behoefte aan woonwagens en standplaatsen? Overeenkomstig het landelijk beleidskader hebben we een inventarisatie gedaan van de behoefte. Daarvoor hebben we gebruik gemaakt van regionale gegevens, onze lokale lijst met geïnteresseerden en een oproep via Facebook. Uiteindelijk zijn er 25 individuele gesprekken gevoerd. Dit leidt tot een lijst van 36 woonwagenbewoners die zich straks mogelijk gaan aanmelden voor de wachtlijst (zie bijlage 1 bij het ontwerp woonwagen- en standplaatsenbeleid). Niet alle geïnteresseerden wonen in onze gemeente of hebben een binding met onze gemeente. Hoe willen we het aantal woonwagens en standplaatsen uitbreiden? De ruimte is schaars. We kunnen dan ook niet direct nieuwe woonwagens of standplaatsen realiseren. We zetten in op het toevoegen van minimaal drie kleinschalige locaties op de korte en middellange termijn. Op de korte termijn doen we onderzoek naar de mogelijkheden om de locatie aan de Klapwijkseweg te herinrichten. Daarbij kijken we naar het optimaal benutten van de ruimte, terwijl er ook sprake moet zijn van een goed woon- en leefklimaat. Met name geluid is daarbij een aandachtspunt.

Op de middellange termijn willen we bij grotere ontwikkelingen, zoals Dwarskade en Overgauw, ruimte zoeken om kleinschalige locaties toe te voegen.

pagina

2/6

Aanbiedingsnota raad

Hoe willen we woonwagens en standplaatsen toewijzen? Uitgangspunt is dat standplaatszoekende voldoet aan het afstammingsbeginsel. Gezien de schaarste aan woonwagens en standplaatsen in Pijnacker-Nootdorp en het belang van het wonen in familieverband als onderdeel van de woonwagencultuur staat in het ontwerp van het woonwagen- en standplaatsenbeleid dat we, bij de toewijzing van woonwagens en standplaatsen, voorrang geven aan inwonende kinderen en familie van hoofdbewoners op de woonwagenlocatie waar een standplaats vrijkomt. Ook wordt rekening gehouden met eventuele maatschappelijke of economische binding. Om dit mogelijk te maken wordt het register van standplaatszoekenden (de wachtlijst) opgedeeld in een negental categorieën. Deze categorieën dragen bij aan het faciliteren van het wonen in familieverband en de binding met de woonwagenbewoners van Pijnacker-Nootdorp. Wat willen wij bereiken? Met dit voorstel willen we verschillende doelen bereiken. Ten eerste willen we, overeenkomstig het landelijk beleidskader, invulling geven aan onze rol in de huisvesting van woonwagenbewoners. Dat doen we door de beleidsnota Woonwagen- en standplaatsenbeleid Pijnacker-Nootdorp 2024 als ontwerp aan te bieden. Ten tweede willen we duidelijkheid bieden aan de geïnteresseerden voor een woonwagen of standplaatsen.

Dit staat in hoofdstuk 4 van de beleidsnota over de toewijzing van nieuwe of vrijkomende woonwagens of standplaatsen. Ten derde willen we het juridisch goed en duidelijk vastleggen. Daarom wordt, naast de beleidsnota, ook de Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp 2023 herzien. Ten vierde willen we duidelijk maken wat onze inzet is voor het uitbreiden van het aantal plekken in onze gemeente. Dat staat in de beleidsnota. Het vijfde en laatste doel dat we met dit voorstel willen bereiken is dat het voor zowel de woonwagenbewoners, de brede samenleving van PijnackerNootdorp als de regio duidelijk is hoe we als gemeente invulling willen geven aan de huisvestingsvraag van deze doelgroep. Argumenten 1.1 Woonwagen- en standplaatsenbeleid voldoet aan landelijk beleidskader Het voorliggende beleidskader en de herziening van de huisvestingsverordening vormt gezamenlijk het lokale woonwagen- en standplaatsenbeleid. Bij het opstellen is het landelijk beleidskader het uitgangspunt geweest. Tevens is gebruik gemaakt van de wegwijzen gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid van de VNG. Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de huisvesting van woonwagenbewoners. 1.2 In lijn met de Omgevingsvisie en Woonvisie Ons bestaande beleid vormt het kader voor het ontwerp van het woonwagen- en standplaatsenbeleid.

In onze Omgevingsvisie staat dat we streven naar een meer evenwichtige woningvoorraad. Dat doen we door het afronden van bestaande locaties en tot 2050 is er nog ruimte voor vier transformatiegebieden. We willen het goede woon- en leefklimaat behouden en versterken. De fysieke leefomgeving faciliteert en stimuleert de eigen kracht van inwoners en het omzien naar elkaar. Dat hebben we vertaald naar het voorliggende beleid. Daarin is terug te zien dat we het aanbod willen uitbreiden om ook voor deze doelgroep een meer evenwichtige woningvoorraad te realiseren. Aan de locaties stellen we wel eisen. Kleinschalige locaties die onderdeel uitmaken van de buurt en gemeenschap in de wijk zijn dan ook het doel. Een belangrijke ambitie uit de Woonvisie 2020-2030 is dat de kansen op een lokale wooncarrière zo groot mogelijk zijn. Voor kinderen die opgroeien in een woonwagen is de kans op een eigen standplaats in de gemeente beperkt. Deze groep is daarom gedwongen om lang te blijven inwonen, te verhuizen buiten de gemeente, of te verhuizen naar een “normale” woning. Er zijn geen sociale huurwoonwagens in onze gemeente. We hebben de ambitie om de kans om een standplaats en/of woonwagen met een sociale huur te huren, te verhogen. 1.3 Duidelijkheid voor de geïnteresseerden Pijnacker-Nootdorp heeft geen lokale wachtlijst en geen toewijzigingsbeleid.

Wel is er een lijst met geïnteresseerden bijgehouden. Deze lijst is geactualiseerd in het kader van de Woonvisie Pijnacker-

pagina

3/6

Aanbiedingsnota raad

Nootdorp in 2020, regionaal afgestemd en aangevuld met het lokale behoeftenonderzoek dat dit jaar is uitgevoerd. Deze geïnteresseerden willen vooral graag weten wanneer wij het aanbod gaan uitbreiden en op welke wijze nieuwe (of vrijkomende) plekken dan worden toegewezen. Met het voorliggende beleid en de herziening van de Huisvestingsverordening bieden we die duidelijkheid. 2.1 Lokale verantwoordelijkheid, maar regionaal afgestemd Pijnacker-Nootdorp werkt samen met de acht andere Haaglandengemeenten in de Bestuurlijke Tafel Wonen. De Huisvestingsverordening wordt voor een belangrijk deel regionaal opgesteld. Het hoofdstuk over standplaatsen (hoofdstuk 6) vult iedere gemeente zelf in. We zien daarin dus ook verschillen tussen de gemeenten. De voorgestelde teksten van hoofdstuk 6 zijn waar mogelijk in overeenstemming met regiogemeenten zoals Leidschendam-Voorburg, Delft en Midden-Delfland. Waar nodig is dit aangevuld op basis van de lokale situatie. Het advies uit het landelijk beleidskader is om het behoeftenonderzoek regionaal te doen. Met het opheffen van het Stadsgewest Haagladen in 2015 is ook de regionale wachtlijst vervallen. De gemeenten in de regio Haaglanden hebben de inschrijvingen op de wachtlijst in beeld gebracht en met elkaar gedeeld. Uiteraard zijn hierbij de regels omtrent privacy in acht genomen.

Het eerste beeld laat zien dat er bijna 400 aanmeldingen zijn, waarvan er ongeveer 260 uniek zijn. Dit eerste beeld wordt nader uitgewerkt in het kader van de regionale Woonzorgvisie. Kanttekeningen 1.1 Nog geen concrete locaties beschikbaar We verkennen de mogelijkheid om op de bestaande locatie aan de Klapwijkseweg beter te benutten. Wellicht kan dit op korte termijn leiden tot uitbreiding van het aanbod en dan in eerste instantie uitbreiding in de sociale huursector. Daar is het tekort het grootst. Randvoorwaarde is dat er sprake moet zijn van een goed woon- en leefklimaat. Ook bij de grotere ontwikkelingen zoals Dwarskade en Overgauw verkennen we de mogelijkheid voor kleinschalige woonwagenlocaties. Vanwege de verwachtte toekomstige vraag willen we niet gelijk alle plekken uitgeven. Zo blijft er op lange termijn ruimte voor het blijvend wonen in familieverband. 1.2 Uit locatieonderzoek moet financiële haalbaarheid blijken Onderdeel van een locatieonderzoek is het verkennen van de financiële haalbaarheid. De ruimte is schaars en de vraag is groter dan het aanbod. Grondprijzen zijn dan ook hoog en een woonwagen neemt in verhouding veel ruimte in beslag. Een standplaats heeft een oppervlakte ongeveer 240 tot 260 m². Dat betekent dat het niet alleen lastig is om een plek te vinden, maar ook dat de kosten hoog zijn. Bij sociale huur geldt dit nog meer.

De financiële haalbaarheid moet per locatie worden onderzocht. Indien daarvoor aparte financiële middelen nodig zijn, dan zal dit apart ter besluitvorming aan uw college en de raad worden aangeboden. 1.3 Niet voor iedere geïnteresseerde een woonwagen of standplaats Hoewel we voornemens zijn het aanbod uit te breiden, zal dat er naar verwachting niet toe leiden dat er voor iedere geïnteresseerde een woonwagen of standplaats is in Pijnacker-Nootdorp. Onze inzet is om de kans om binnen een redelijke termijn een woonwagen of standplaats te vergroten. Daarbij is het wonen in familieverband een belangrijk uitgangspunt. Gezien het landelijke en regionale tekort geven we bij de toewijzing van standplaatsen voorrang aan inwonende kinderen en familie van hoofdbewoners op de woonwagenlocatie waar een plek vrijkomt. Daarnaast houden we rekening met maatschappelijke of economische binding met onze gemeente. Standplaatszoekenden zonder binding kunnen zich wel inschrijven maar voor hen kunnen we de kans op een plek niet beperken tot een redelijke termijn.

pagina

4/6

Aanbiedingsnota raad

Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 1. Ruimte en Wonen b. Welke beleidskaders zijn van belang? Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 20250: verbonden met elkaar Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2020-2030 Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp 2023 c. Duurzaamheid Bij de mogelijke toekomstige ontwikkeling van locaties wordt rekening gehouden met duurzaamheidsaspecten zoals de energielabels van de woonwagens, de inrichting van het openbaar gebied en de ruimte voor flora en fauna. Wat gaan wij daarvoor doen? Wij gaan het ontwerp van de stukken ter inzage leggen, nadat de gemeenteraad het vrij heeft gegeven. In deze periode organiseren we een bijeenkomst met de klankbordgroep. Eventuele zienswijzen beantwoorden we en sturen we met een voorstel tot vaststelling naar de gemeenteraad in de eerste helft van 2025. Parallel daaraan wordt het locatieonderzoek naar de Klapwijkseweg uitgevoerd en wordt de wens voor twee woonwagenlocaties meegenomen in de gebiedsontwikkelingen Dwarskade en Overgauw. Wat gaat het kosten? Voor het opstellen van dit beleid, de huisvestingsverordening, het behoefteonderzoek en een deel van de communicatie is een extern adviesbureau ingehuurd. Zij hebben expertise op dit vakgebied die wij intern niet hebben. De kosten voor dit adviesbureau worden betaald uit het reguliere budget voor Ruimte en Wonen in 2024.

Voor 2025 zijn alle budgetten voor ruimtelijk beleid geschrapt als onderdeel van de recente bezuinigingsronde. Dat betekent dat er alleen nog €6000 is voor onderzoek voor wonen. De eventueel doorlopende kosten voor het afronden van dit project en expertise bij de locatieonderzoeken zullen uit dit budget worden betaald. Voor reguliere werkzaamheden op het gebied van ruimte en wonen zal steeds apart een financieel voorstel aan de raad worden aangeboden. "In verbinding" In de voorbereiding van dit voorstel is afgestemd met de acht andere Haaglandengemeenten over de behoefte en de teksten voor de Huisvestingsverordening. In het kader van de regionale Woonzorgvisie vindt verdere afstemming over deze doelgroep af. Daarnaast is het besproken met de woningbouwcorporaties en opgenomen in (het concept van) de prestatieafspraken. Tot slot is het concept besproken met de klankbordgroep. De klankbordgroep bestaat uit zeven leden die geïnteresseerd zijn in een plek in onze gemeente. Vervolg a. Planning ​Als uw raad in december een besluit heeft genomen, zullen de stukken begin januari 2025 ter inzage worden gelegd. Zo snel mogelijk na afloop van de inzagetermijn wordt een nota van beantwoording opgesteld en worden de stukken waar nodig aangepast. Rekening houdend met de aanlevertermijnen zal het voorstel tot vaststelling in het tweede kwartaal aan de raad worden aangeboden. b.

Evaluatie De uitvoering van dit voorstel wordt niet geëvalueerd. c. Communicatie en participatie De stukken worden op de gebruikelijke manier ter inzage gelegd. Het wordt gepubliceerd en daarna is iedereen in de gelegenheid om gedurende een periode van zes weken een zienswijze in te dienen. De

pagina

5/6

Aanbiedingsnota raad

klankbordgroep, woningcorporaties en overige belangenorganisaties worden apart geïnformeerd. Extern wordt gecommuniceerd via de website en via Facebook. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

6/6

Björn Lugthart burgemeester