Aanbiedingsnota raad Onderzoek lokale ombudsfunctie

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1436443

berichtnummer

1284192

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

Onderzoek lokale ombudsfunctie Björn Lugthart, Marieke van Bijnen 14 november 2023

afdeling

​Beleid

besluit

Ja

bijlagen

​Onderzoek motie ombudsfunctie

pagina

1/4

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. Aangesloten te blijven bij de Nationale ombudsman; 2. Aanvullend dienstverlening van Sociaal Raadslieden in te kopen. Inleiding Op 3 november 2022 werd er een motie aangenomen door uw gemeenteraad waarin het college verzocht werd om een voorstel uit te werken voor de introductie van een lokale ombudsfunctie. Bijgaand treft u dit onderzoek aan. Als bijlage bij het onderzoek bieden wij u een alternatief voorstel over sociaal raadslieden aan. Wat willen wij bereiken? We willen bereiken dat u kennis neemt van het onderzoek en het alternatieve voorstel en beide ter behandeling neemt in de raadscyclus om uiteindelijk een besluit te nemen over het vervolg van de dienstverlening omtrent tweedelijnsklachtenafhandeling en de voorziening sociaal raadslieden. Hiermee handelen we motie M.2022.18A af. Argumenten 1.1 Aangesloten zijn bij de Nationale ombudsman is goedkoper en efficiënter Voor klachtbehandeling door de Nationale ombudsman stelt de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties jaarlijks het bedrag vast dat gemeenten (per inwoner) verschuldigd zijn. Voor 2022 was dat € 0,2414. In vergelijking met gemeenten die niet aangesloten zijn bij de Nationale ombudsman, is dat ongeveer de helft tot ⅔ minder aan kosten.

Bovendien zorgt aansluiting bij de Nationale ombudsman ervoor dat de onderzoekscapaciteit, de kwaliteit en inhoudelijke expertise gewaarborgd zijn. 2.1 Door dienstverlening van sociaal raadslieden in te kopen wordt de ‘voorkant’ versterkt Sociaal raadslieden zijn eerder in het proces gepositioneerd dan een Nationale ombudsman of een lokale ombudsfunctie. Ze gaan preventief te werk en opereren nog voordat een klacht is ingediend. Ze kunnen helpen voorkomen dat inwoners zo ontevreden zijn over de dienstverlening dat zij daar een klacht over gaan indienen. Door signalen in een vroeg stadium op te pakken, leveren ze een bijdrage aan het verbeteren van de dienstverlening. De ASD zal om een advies gevraagd worden hoe we de dienstverlening van sociaal raadslieden kunnen vormgeven. 2.2 Sociaal raadslieden zorgen voor rechtshulp en rechtsbescherming van inwoners Sociaal raadslieden helpen bij problemen op het gebied van uitkeringen, geldzaken of schulden, werk, wonen, belasting en kwijtschelding, onderwijskosten en financiering, familierecht, consumentenzaken, vreemdelingenzaken etc. Ze adviseren, informeren en ondersteunen op een breed sociaaljuridisch terrein. Inwoners kunnen met uiteenlopende vragen bij sociaal raadslieden terecht, bijvoorbeeld wanneer zij een brief niet begrijpen en/of in bezwaar tegen de gemeente willen gaan omdat ze het niet eens zijn met een besluit.

Een verschil met een juridisch loket / wetswinkel is dat deze alleen juridisch advies en hulp aanbiedt, maar geen ondersteuning. Sociaal raadslieden blijven, indien nodig, langdurig bij een inwoner betrokken, kijken met een brede blik naar de problematiek en focussen op meerdere leefgebieden. Een ombudsman komt in beeld bij klachten, waarbij de klacht eerst bij de instantie zelf ingediend moet zijn. Een bezwaar/beroep is iets anders dan een klacht. In zo’n geval is een inwoner het niet eens met een beslissing en gaat hij hiertegen in beroep. Indien een inwoner in beroep is gegaan tegen een gemeentelijk besluit, adviseert de Commissie bezwaarschriften (CB) de gemeente over de te nemen beslissing op een bezwaarschrift. Als het bezwaar wordt afgewezen, kan een inwoner naar de rechter stappen. Een ombudsman mag niet op het terrein van de rechter komen. Hij kan dus niets doen. Wel zal hij als dat mogelijk is de inwoner verwijzen naar de juiste instantie, bijvoorbeeld naar sociaal raadslieden.

pagina

2/4

Aanbiedingsnota raad

Kanttekeningen 1.1 Kiezen voor het instellen van een lokale ombudsfunctie. Wij hebben dit niet aan u voorgesteld, omdat wij op basis van het onderzoek geen aanleiding zien om het contract met de Nationale ombudsman te verbreken. 1.2 Kiezen voor aansluiting bij een regionale ombudsfunctie, bijvoorbeeld de Gemeentelijke Ombudsman van Den Haag. Zie argumentatie bij kanttekening 1.1 2.1/2.2 Geen dienstverlening van sociaal raadslieden in te kopen. Aan het inkopen van dienstverlening van sociaal raadslieden zijn kosten verbonden. De positie van een sociaal raadslied is ingeschaald in schaal 10. Als we aansluiten bij de dienstverlening van een andere gemeente (bijv. Instituut Sociaal Raadslieden Delft) dan zal dienstverlening op basis van het aantal gemaakte uren aan ons gedeclareerd worden. Deze kosten zijn op voorhand niet precies in te schatten. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 9. Bestuur en dienstverlening b. Welke beleidskaders zijn van belang? Bestedingsplan POK middelen AVG Visie op het Sociaal Domein c. Duurzaamheid N.v.t. Wat gaan wij daarvoor doen? We nemen kennis van het onderzoek lokale ombudsfunctie en het alternatieve voorstel over sociaal raadslieden en nemen een besluit over het vervolg van de dienstverlening omtrent tweedelijnsklachtenafhandeling en de voorziening sociaal raadslieden.

Wat gaat het kosten? Aan het inrichten van een lokale ombudsfunctie zijn kosten verbonden. Er moeten loon- en apparaatskosten gemaakt worden. De ervaring vanuit andere gemeenten leert dat aansluiting bij de Nationale ombudsman goedkoper is. Hier is de gemeente 0,24 cent per inwoner aan kwijt. Voor een lokale ombudsman kan dit oplopen naar 0,50 cent of hoger per inwoner, waarbij de loon- en apparaatskosten nog niet zijn meegenomen. Wat betreft sociaal raadslieden geldt dat dit medewerkers zijn die in dienst zijn van de gemeente. In het geval van het ISR is dit bij de gemeente Delft, waar Pijnacker-Nootdorp op kan aansluiten, maar er kan ook voor gekozen worden om zelf sociaal raadslieden in dienst te nemen. De positie van sociaal raadslieden is ingeschaald in schaal 10. Als we aansluiten bij de gemeente Delft, dan zal dienstverlening op basis van het aantal gemaakte uren voor Pijnacker-Nootdorp bij ons gedeclareerd worden. In de bestemmingsreserve ‘versterken dienstverlening’ is geld gereserveerd voor het onderzoek lokale ombudsfunctie. Dit betreft € 65.000 per jaar voor de jaren 2024 en 2025. Voor 2026 is € 27.000 gereserveerd. Op de korte termijn kunnen de financiële gevolgen hieruit gedekt worden. Na 2026 is er geen structurele dekking meer. Tot op heden is er vanuit de Rijksoverheid geen informatie bekend over de voortzetting van de POK middelen na 2026.

De VNG is hierover in gesprek met het Rijk. "In verbinding" Voor het onderzoek is de gemeente Leidschendam-Voorburg benaderd om hun ervaringen te delen, evenals het Instituut Sociaal Raadslieden (ISR) Delft, de Gemeentelijke Ombudsman Den Haag en de Nationale Ombudsman. Ook zijn diverse onderzoeken geraadpleegd.

pagina

3/4

Aanbiedingsnota raad

Vervolg Voor het vervolg zullen we uitvoering geven aan uw keuze en betrokken partijen daarover informeren. a. Planning Voor de uitvoering van dit voorstel is geen planning noodzakelijk. b. Evaluatie Over de uitvoering van de keuze wordt gerapporteerd via de P&C cyclus. c. Communicatie Via de P&C cyclus wordt u op de hoogte gehouden van de uitvoering van dit voorstel. Het college van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

4/4

Björn Lugthart burgemeester