aanbiedingsbrief raad aanvullende kaders wonen in het glastuinbouwgebied

Aanbiedingsnota raad

beeldvorming op oordeelvorming op besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1576218

berichtnummer

1430702

voorstel over portefeuillehouder behandeld in college

aanvullende kaders wonen in het glastuinbouwgebied Frank van Kuppeveld 8 april 2025

afdeling

​Fysieke Leefomgeving, team ruimtelijk beleid

besluit

Ja

1. 2. 3.

bijlagen

pagina

1/7

​Amendement aanvullende kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied (mei 2024); Aanvullende conceptkaders voor wonen in het (omgevingsprogramma) Vitale Glastuinbouwgebieden; Raadsbesluit aanvullende conceptkaders voor wonen in het glastuinbouwgebied.

Aanbiedingsnota raad

Gevraagde beslissing Wij stellen u voor: 1. De aanvullende conceptkaders voor wonen in het glastuinbouwgebied op basis van scenario 2 nader uit te werken; 2. De aanvullende conceptkaders voor wonen in het glastuinbouwgebied op basis van scenario 2 in te brengen bij de provincie Zuid-Holland in het proces van het ontwikkelen van nieuw provinciaal beleid; 3. De uitgewerkte kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied, mede vanwege de relatie met het in ontwikkeling zijnde nieuwe provinciaal beleid, in de loop van 2026 ter vaststelling voor te leggen aan uw raad. Inleiding Perspectief bieden aan ondernemers en bewoners De glastuinbouw is ruimtelijk, economisch en sociaal verweven met de hele gemeente, regio en provincie. In de omgevingsvisie is de keuze gemaakt om de economische kracht van de glastuinbouw te behouden, maar de ruimte efficiënter te benutten. Met als uitgangspunt om te sturen op een kwalitatief hoogwaardig netto areaal (325 hectare) in plaats van een groter bruto areaal, is ruimte vrij gemaakt voor transformatie. Dat betekent dat de glastuinbouw minder bruto ruimte krijgt. Hierdoor komt er meer ruimte voor wonen. De opgave om te komen tot vitale glastuinbouwgebieden vergt scherpe keuzes. Keuzes zijn nodig in het belang van de ondernemers en de bewoners. De ondernemers hebben hier tijdens de participatie nadrukkelijk om gevraagd.

Zij hebben van de gemeente een duidelijke richting nodig zodat zij voldoende perspectief hebben om te ondernemen, innoveren en investeren. Voor de bewoners, en dan met name de mensen die strijdig in een bedrijfswoning wonen, is het belangrijk dat zij duidelijkheid krijgen. Zij willen duidelijkheid over de wijze waarop de gemeente hiermee om wil gaan en wat dit voor hen betekent. En vervolgens hier ook op kunnen gaan handelen. Het omgevingsprogramma vitale glastuinbouwgebieden biedt dit perspectief. Deze notitie met aanvullende conceptkaders voor wonen in het glastuinbouwgebied is een belangrijke tussenstap in de richting van het omgevingsprogramma. Waarom staat in de notitie veel meer dan alleen de kaders voor wonen? U heeft gevraagd om aanvullende kaders voor wonen (zie amendement in bijlage 1). De bijgevoegde notitie gaat over veel meer dan alleen wonen. Dat komt omdat in de glastuinbouwgebieden vele aspecten van belang zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld ook om water en bodem, milieu, economie, energie, verkeer en innovaties. Met het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden willen we de economische kracht van de glastuinbouw versterken door onder andere de ruimte in de (glas)tuinbouwgebieden efficiënter gebruiken. Om de verschillende ambities te realiseren en waar nodig keuzes te maken tussen verschillende ambities is een integrale benadering van belang.

De notitie bestaat dan ook uit twee delen. In deel A zijn de conceptkaders voor het wonen in het glastuinbouwgebied opgenomen. Deel B bevat de onderbouwing van de conceptkaders van het wonen in de glastuinbouwgebieden en het inzicht in de integrale afweging. Waarom eerst een concept en daarna een definitief kader voor wonen in het glastuinbouwgebied? De opgave voor zowel de glastuinbouw als economische sector als de bewoners van de (bedrijfs)woningen is complex. De maatschappelijke, politieke en financiële haalbaarheid willen we goed onderzoeken en graag samen met de gemeenteraad oppakken. Daarnaast is er een directe samenhang met de gewenste ontwikkeling van nieuwe woongebieden zoals Overgauw. Daarom stellen wij u een getrapte aanpak voor waarin wij u nu vragen of de ontwikkelingsrichting (scenario 2) zoals verwoord in de bijgevoegde concept kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied (bestaande uit deel A en deel B) u voldoende vertrouwen geeft om ons college de opdracht te geven dit verder uit te werken. Deze uitwerking verwerken wij in definitieve kaders voor wonen, die wij u dan ter vaststelling aan zullen bieden. Deze (uitgewerkte) definitieve kaders vormen dan een belangrijke basis om te komen tot het omgevingsprogramma.

pagina

2/7

Aanbiedingsnota raad

Wat is de hoofdlijn van de kaders voor wonen? De aanvullende, richtinggevende kaders voor wonen bestaan uit vier hoofdlijnen en zijn beschreven in deel A van de notitie. 1. Als eerste is voorgesteld om de historische wegen zoals de Delftsestraatweg, Overgauwseweg, Rijskade, Nieuwkoopseweg en Strikkade los te koppelen van de glastuinbouw. Daarmee bedoelen we dat in de zones langs deze historische wegen ook ruimte is voor ander gebruik dan glastuinbouw in de vorm van burgerwoningen. 2. Ten tweede is voorgesteld om in de vitale glastuinbouwgebieden onder voorwaarden ruimte te bieden voor de huisvesting van de eigen arbeidsmigranten zonder dat daarmee de ruimte om te ondernemen onevenredig wordt beperkt. 3. Door als derde kader op te nemen dat de overige gronden primair, doelmatig en optimaal gebruiken voor de glastuinbouw wordt ook tegemoetgekomen aan de economische doelstelling van het omgevingsprogramma. 4. Het vierde en laatste kader is dat het omgevingsprogramma een voorstel moet bevatten waarin wordt beschreven op welke wijze de maatregelen op het gebied van handhaving, legalisatie, omzetting, verplaatsing van (tuinders)woningen naar elders in de gebieden kostenneutraal voor de gemeente zijn uit te voeren.

Wat hebben we sinds mei 2024 gedaan? Na de vaststelling van de kaderstellende notitie is, in overeenstemming met de (proces)planning, opdracht gegeven aan een bureau voor het doen van ontwerpend onderzoek. Dit is een methode waarbij ontwerpopties en ruimtelijke mogelijkheden worden verkend die bij de visie en ambities van het programma aansluiten. Deze methode is geschikt voor ingewikkelde opgaven waarbij veel partijen betrokken zijn en belangen verschillen of tegengesteld zijn. Het maakt de belangen, de keuzes en de consequenties inzichtelijk. Dat hebben we samen gedaan met een diverse groep van tuinders, kennisinstellingen, financiers, milieuorganisaties en andere belangenorganisaties. In drie ontwerpsessies zijn verschillende denkrichtingen besproken met stakeholders, waarbij de eerdergenoemde thema’s (onder andere wonen) zijn onderzocht. Dit heeft geresulteerd in een drietal scenario’s met verschillende richtingen voor een vitale glastuinbouw. Deze zijn opgenomen in deel B van de notitie en zijn vertaald naar de (concept) kaders voor wonen in deel A. Wat is het vervolg? Nadat u heeft ingestemd met de concept kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied, werken we aan verdere uitwerking van deze kaders. Centraal in deze uitwerking staat de maatschappelijke, financiële en juridische uitvoerbaarheid.

Om de maatschappelijke uitvoerbaarheid verder in beeld te brengen vervolgen we de dialoog met ondernemers, bewoners, belangenorganisaties en overheidspartijen. Zo zullen we in gesprek gaan met de provincie Zuid-Holland en de concept kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied inbrengen in de komende herziening van de provinciale glastuinbouwvisie. We werken de financiële doorrekening meer in detail uit en maken de juridische uitvoerbaarheid concreter. Voorbeelden van die concretisering zijn de handhavingsaspecten, de voorgestelde regelingen en de planbaatheffing. Wat willen wij bereiken? Met dit voorstel willen we stapsgewijs en gezamenlijk met uw raad uitvoering geven aan het amendement over wonen in de glastuinbouwgebieden ter voorbereiding op de definitieve vaststelling van kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied. Argumenten 1.1 met de conceptkaders wordt stapsgewijs uitvoering gegeven aan het amendement dat in mei 2024 door de gemeenteraad is aangenomen Bij de vaststelling van de kaderstellende notitie voor het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden heeft u een amendement aangenomen. Daarmee heeft u ons college verzocht om aanvullende, richtinggevende kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied voor te leggen, voordat het ontwerp van het omgevingsprogramma wordt opgesteld. Met deze concept notitie geven wij

pagina

3/7

Aanbiedingsnota raad

stapsgewijs uitvoering aan het amendement. Indien u instemt met het uitwerken van het concept dan leggen wij u vervolgens uitgewerkte, definitieve kaders voor. 1.2 het is een integraal voorstel waarin naast wonen ook alle andere thema’s zijn meegewogen De opgave is om met het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden de economische kracht van de glastuinbouw versterken door een consequent toekomstperspectief te bieden door onder andere de ruimte in de (glas)tuinbouwgebieden efficiënter gebruiken. De glastuinbouw heeft directe relaties met de andere thema’s, zoals water en bodem, milieu, economie, energie, verkeer, innovaties en wonen. Om de ambities te realiseren moeten bij het bepalen van richting over wonen, alle andere aspecten eveneens worden meegewogen. Dit heeft in het voorliggende conceptvoorstel vorm gekregen door in deel B de integrale afweging op te nemen waaruit vervolgens in deel A de kaders voor wonen zijn geformuleerd. 1.3 de conceptkaders bieden ruimte voor toekomstbestendig ondernemen Pijnacker-Nootdorp is een belangrijke glastuinbouwgemeente. Om de ondernemers de ruimte te geven om te kunnen ondernemen moeten de randvoorwaarden daarvoor op orde zijn. Eén van de randvoorwaarden is dat er een toekomstbestendige visie voor de langere termijn moet liggen.

1.4 de conceptkaders geven richting aan de door de ondernemers gezochte duidelijkheid over gemeentelijk beleid Overeenkomstig de kaderstellende notitie en het gemeentelijk participatiebeleid zijn vele partijen uitgenodigd om mee te denken bij het ontwerpend onderzoek. Van buurgemeenten tot ondernemers en van bewonerscollectieven tot belangenorganisaties. De glastuinbouw zelf geeft, bijvoorbeeld tijdens deze bijeenkomsten, aan dat we met elkaar op een kantelpunt staan. Duidelijk keuzes en een consequente uitvoering daarvan, zal direct bijdragen aan de bereidheid van de sector om te investeren en de glastuinbouw economisch vitaal te houden. De glastuinbouw krijgt zonder heldere beleidskeuzes geen uitzicht op planologische zekerheid om investeringen te kunnen doen. Met de voorliggende concept notitie wordt de eerste stap gezet om deze noodzakelijke duidelijkheid te bieden. 1.5 de conceptkaders gaan uit van behoud van het netto areaal glastuinbouw In het fundament van de Omgevingsvisie is gesteld dat we streven naar een netto glastuinbouwareaal van 325 hectare. In de verschillende scenario’s die zijn opgesteld tijdens het ontwerpend onderzoek hebben we dit als basis gebruikt. Daarmee voldoen we aan de gestelde voorwaarde uit de Omgevingsvisie.

1.6 transformatie van Dwarskade, Overgauw, Balijade en een deel van Rijskade blijft mogelijk In de Omgevingsvisie is een duidelijke keuze gemaakt om ook naar de toekomst toe ruimte te bieden aan wonen. Gekeken is of er voldoende “schuifruimte” is in de vitale glastuinbouwgebieden om het netto areaal glas in de 4 transformatiegebieden, theoretisch gezien, te verplaatsen. In het voorgestelde scenario 2 kan dit alleen als circa 10 hectare in de tranformatiegebieden blijft staan. In scenario 3 is het niet haalbaar om de transformatiegebieden om te zetten naar wonen om te blijven voldoen aan de ambitie van minimaal 325 hectare netto glastuinbouw areaal. 1.7 de conceptkaders bieden een basis voor het gesprek met de provincie Zuid-Holland over de aanpassing van hun omgevingsbeleid en herziening visie glastuinbouw De provincie stuurt op dit moment stevig op het behouden van het areaal glastuinbouw. Dit levert telkens weer discussie op over de transformatiegebieden die wij tot 2040 om willen zetten naar wonen. De provincie verleent in ieder geval geen medewerking, zonder een heldere visie op onze glastuinbouw en de sturing op het netto areaal glastuinbouw en de kwaliteit van deze tuinbouw. De provincie gaat ook beginnen met het opstellen van een visie op de glastuinbouw als input voor hun integrale omgevingsbeleid.

Het concept van de kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied, gebaseerd op de ontwikkelingsrichting van scenario 2, gebruiken we als basis voor het gesprek met de provincie over de provinciale visie op glastuinbouw. Daarnaast blijven we inzetten op het mogelijk maken van Overgauw en Rijskade-Zuid in het provinciale omgevingsbeleid.

pagina

4/7

Aanbiedingsnota raad

1.8 voorkeursscenario 2 is onder voorwaarden financieel neutraal uit te voeren Gezien de gemeentelijke financiële vooruitzichten is het niet opportuun om nu vanuit de overheid zwaar te investeren in de glastuinbouw. Ook heeft de sector altijd gezegd dat de gemeente zou moeten investeren in de ontsluiting van de gebieden en dat de sector dan zelf zou gaan investeren in het moderniseren van de tuinbouw. Dat gebeurt nu ook. We hebben de omzetting- en de verplaatsingsregelingen door laten rekenen en hieruit komt naar voren dat de beide regelingen financieel neutraal zijn uit te voeren, als er voldoende ruimte beschikbaar komt binnen het huidige glastuinbouwgebied. 1.9 verder uitwerken maatschappelijke, financiële en juridische uitvoerbaarheid Centraal in de op dit concept volgende uitwerking staat de maatschappelijke, financiële en juridische uitvoerbaarheid. Om de maatschappelijke uitvoerbaarheid verder in beeld te brengen vervolgen we de dialoog met ondernemers, bewoners, belangenorganisaties en overheidspartijen. Zo zullen we in gesprek blijven met de provincie Zuid-Holland en de concept kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied inbrengen in de komende herziening van de provinciale glastuinbouwvisie. We werken de financiële doorrekening meer in detail uit en maken de juridische uitvoerbaarheid concreter.

Voorbeelden van die concretisering zijn de handhavingsaspecten, de voorgestelde regelingen en de planbaatheffing. Kanttekeningen 1.1 de notitie moet nog nader uitgewerkt worden in definitieve kaders en vervolgens het ontwerp van het omgevingsprogramma In de voorliggende notitie zijn de gevraagde kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied nader uitgewerkt (deel A). In deel B is de integrale afweging beschreven. Ook zijn daar de contouren van de regelingen opgenomen. Wanneer de raad instemt met dit voorstel, zal dit verder worden uitgewerkt. Dit vraagt tijd wat betekent dat het ontwerp van het omgevingsprogramma vertraging oploopt. 1.2 vertraging in ontwerp omgevingsprogramma kan invloed hebben op voortgang transformatiegebieden De provincie Zuid-Holland heeft de afgelopen jaren op ieder verzoek van ons om het omgevingsbeleid voor Overgauw en Rijskade-Zuid te wijzigen, door deze locaties toe te voegen aan de 3 ha kaart, negatief besloten. Belangrijk argument daarin is de borging van voldoende ruimte om te ondernemen voor de glastuinbouw. Door meer tijd te nemen voor het ontwerp van het omgevingsprogramma ontstaat er later definitieve duidelijkheid over de ontwikkeling van de glastuinbouw in onze gemeente.

Zonder een omgevingsprogramma glastuinbouw dat aantoont dat het areaal gelijk kan blijven door een gestuurde en kwalitatieve insteek van de ontwikkeling van de drie vitale glastuinbouwgebieden, kan de provincie wellicht pas later medewerking geven aan de transformatiegebieden. 1.3 vraagt om actieve houding en sturing gemeente Het voorstel bevat een eerste concept voor een concreet handelingsperspectief voor eigenaren van bedrijfswoningen die strijdig worden gebruikt. Het succes van deze aanpak is afhankelijk van diverse voorwaarden, waaronder een actieve houding van de gemeente. Dat betekent dat naast de publiekrechtelijke rol in het omgevingsprogramma en omgevingsplan ook moeten worden ingezet op actieve handhaving, uitwerken en implementeren van de twee regelingen, het inrichten van een gebiedsfonds en een projectteam dat bewoners en ondernemers kan helpen om een vitaal glastuinbouwgebied te realiseren. Dit werken we in de volgende fase (definitieve kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied) nader uit. Het blijft een faciliterende rol, maar vraagt wel om een actieve houding. Voorwaarden voor de uitvoering van dit scenario zijn: Actieve sturing vanuit de gemeente. Het rijk maakt planbaatbelasting mogelijk. Instellen van een verordening ten behoeve van een omzettingsregeling en verplaatsingsregeling.

Overeenstemming met de provincie over het omgevingsbeleid (zie kanttekening 1.5).

pagina

5/7

Aanbiedingsnota raad

1.4 keuzes maken moet, maar is niet makkelijk Er zijn veel partijen betrokken in de glastuinbouwgebieden, die verschillende en soms tegenstrijdige belangen hebben. Bovendien zijn zowel de ruimte als de financiële middelen schaars. Niet alles kan. Er is geen oplossingsrichting waarbij alle partijen geheel tevreden zullen zijn. Duidelijke keuzes en consequente uitvoering daarvan is noodzakelijk. Hoe meer tijd nodig is voor het maken van keuzes, hoe moeilijker het wordt om een toekomstbestendige oplossing te realiseren. Met het maken van duidelijke keuzes krijgt de glastuinbouw zekerheid en een basis voor het doen van investeringen. Ook de bewoners die strijdig in een bedrijfswoning wonen, krijgen met het maken van de keuze een handelingsperspectief. De keuzes raken niet alleen de glastuinbouw, maar ook andere gemeentelijke ambities zoals het realiseren van de transformatiegebieden (zie kanttekening). 1.5 provincie Zuid-Holland stuurt ook op bruto areaal De provincie Zuid-Holland stuurt vooralsnog actief op het behoud van het bruto-areaal. In de provinciale omgevingsverordening staan de begrenzingen van de glastuinbouwgebieden op een kaart aangegeven. Binnen deze gebieden is er vrijwel geen ruimte voor ander gebruik dan glastuinbouw.

Het voorliggende conceptvoorstel waarin gestuurd wordt op een netto areaal is dan ook wel in overeenstemming met het gemeentelijk beleid, maar niet met het provinciale omgevingsbeleid. Het concept van de kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied gebruiken we voor het herzien van het provinciale glastuinbouwbeleid en de herziening van de provinciale visie op glastuinbouw. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 1. Ruimte en Wonen Programma 2. Economie en Glastuinbouw b. Welke beleidskaders zijn van belang? Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050: Verbonden met elkaar c. Duurzaamheid Duurzaamheid maakt geen onderdeel uit van de voorliggende kaders voor wonen in het glastuinbouwgebied. Thema’s als water en bodem, milieu, energie en groen worden in het omgevingsprogramma nader uitgewerkt. Wat gaan wij daarvoor doen? Nadat uw raad heeft ingestemd met de ontwikkelingsrichting zoals aangegeven in de bijgevoegde conceptkaders voor wonen in het glastuinbouwgebied, gaan we deze verder uitwerken. In deze uitwerking staat de maatschappelijke, financiële en juridische uitvoerbaarheid centraal.

Dat houdt onder meer in dat: Maatschappelijke uitvoerbaarheid: vervolgen dialoog met ondernemers, bewonerscollectieven, belangenorganisaties en overheidspartijen (waaronder provincie Zuid-Holland); Financiële uitvoerbaarheid: doorrekening verder in detail uitwerken en illustreren met enkele voorbeelden; Juridische uitvoerbaarheid: verder uitwerken voorgestelde regelingen (omzettingsregeling en verplaatsingsregeling van (bedrijfs)woningen in de vitale glastuinbouwgebieden), planbaatheffing en handhaving. Wat gaat het kosten? Het voorliggende concept en straks de definitieve kaders wonen in de glastuinbouwgebieden leveren input op voor het omgevingsprogramma Vitale glastuinbouwgebieden. Voor het opstellen van het omgevingsprogramma is budget gereserveerd. Bij het opstellen van het omgevingsprogramma hebben we als uitgangspunt dat er minimale kosten zijn voor de gemeente. Bij het ontwerp van het omgevingsprogramma zullen we de kosten inzichtelijk maken.

pagina

6/7

Aanbiedingsnota raad

"In verbinding" Tot nu toe hebben we actief de stakeholders van het omgevingsprogramma betrokken. Zij hebben meegedacht over de inhoud van de kaderstellende notitie, inhoudelijk over de opgaven die we hebben gedefinieerd en met een selecte groep hebben we scenario's voor het omgevingsprogramma uitgewerkt. De conceptkaders voor het wonen in de glastuinbouwgebieden vormen een tussenstap om te komen tot het omgevingsprogramma. Een groot aantal stakeholders is actief betrokken geweest bij het opstellen van de scenario’s. Aan het eind van de laatste bijeenkomst is aangegeven dat wij als de kaders gereed waren dit zouden terugkoppelen aan de deelnemers. Niet is aangegeven wanneer dit exact zou zijn en op welke wijze. Na besluitvorming door ons college en voor behandeling in uw raad is een informatieve bijeenkomst georganiseerd. Deze vindt plaats op 24 april. Voor deze bijeenkomst worden dezelfde organisaties, inwoners en ondernemers uitgenodigd als eerder in het participatieproces. Vervolg a. Planning Na besluitvorming over de ontwikkelingsrichting scenario 2, zoals aangegeven in de bijgevoegde conceptkaders, voor wonen in het glastuinbouwgebied, zullen wij aan de slag gaan met de voorgestelde uitwerking en het definitief maken van daarvan. Dit betekent dat we dit jaar niet het ontwerp omgevingsprogramma zullen opleveren.

Vaststelling van het ontwerp omgevingsprogramma zal dan op z’n vroegst tweede helft 2026 kunnen plaatsvinden. b. Evaluatie De uitvoering van dit voorstel wordt niet geëvalueerd. c. Communicatie en participatie zie hierboven onder het kopje ‘in verbinding’. Samenvatting in begrijpelijke taal De gemeenteraad heeft het college gevraagd om extra kaders te maken over wonen in de glastuinbouwgebieden. Deze kaders zijn in concept door het college opgesteld. Het college vraagt de gemeenteraad of ze deze concept kaders verder wil laten uitwerken. Het college van burgemeester en wethouders van Pijnacker-Nootdorp,

Annelies Kroeskamp secretaris

pagina

7/7

Björn Lugthart burgemeester