3. Jaarstukken 2021 Avalex

Avalex Jaarstukken 2021 conceptversie 31-03-2022

Inhoud Avalex in beeld

2

Avalex in cijfers

4

1.

Aan de gemeenteraden

5

2.

Verslag van de directie

7

Programma Avalex Profiel Avalex Programmaverantwoording Uitvoeren kerntaak

10 10 10 11

3.

3.1 3.2 3.3

3.3.1 Inzameling van huishoudelijk afval 3.3.2 Onderhoud en beheer milieustraten 3.3.3 Verwerking van afvalstoffen ingezameld door Avalex 3.3.4 Beheer en onderhoud containers 3.3.5 Overslaan van restafval

3.4

Aanvullende taken: communicatie en innovatie

3.5

Financiële realisatie programma

3.4.1 Innovatief inzamelen 3.4.2 Communicatiestrategie 3.4.3 Klantcontact

4.

11 12 13 13 13 14

14 15 16 17

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Ontwikkelingen Ontwikkeling realisatie VANG-norm Nederland Corona Verschuiving private/publieke afvalorganisaties Marktontwikkeling grondstofprijzen Producentenverantwoordelijkheid uitgebreid

19 19 19 19 20 20

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Het bedrijf Avalex Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beheer en onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen

21 21 22 23 24 27

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8

Jaarrekening Balans Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op balans Overzicht van baten en lasten Toelichting op baten en lasten Toelichting rechtmatigheid Wet Normering Topinkomens Gebeurtenissen na balansdatum

30 30 31 32 35 36 40 42 42

5.

6.

Avalex in beeld

Zijbelading De eerste wagen met zijbelading is gaan rijden. Gemeente Midden-Delfland heeft de primeur

Samenwerking Avalex en HVC In 2021 is Avalex toegetreden als aandeelhouder bij HVC, voor het verwerken van een drietal afvalstromen. De samenwerking met HVC is tot stand gekomen na een zorgvuldig gelopen traject met de Avalex-gemeenten.

1.

Avalex 20 jaar Avalex bestond in 2021 20 jaar. Een bijzonder moment. Helaas geen groot feest vanwege de coronamaatregelen. Wel een foodtruck voor de medewerkers, een digitale toast met de bestuurders en opdrachtgevers tijdens de (digitale) Avalex-conferentie en een jubileummagazine over heel Avalex.

Project vulgraadsensoren afgerond In 2021 is het project routeoptimalisatie afgerond. Dat betekent dat afval in verzamelcontainers geleegd wordt op het moment dat het nodig is. Een groot project, waar we trots op zijn. Zo heeft dit project er mede voor gezorgd dat het aantal meldingen sterk gedaald is.

De Avalex-app, wel zo handig! Avalex heeft in 2021 de Avalex App geïntroduceerd. Een grote stap om de toegankelijkheid van Avalex voor inwoners te vergroten.

Smalspoorvoertuig in gebruik genomen Avalex heeft een smalspoorvoertuig in gebruik genomen voor het inzamelen van afval uit onderlossende containers. Deze wordt met name ingezet in steden met smalle toegangswegen.

Avalex-conferentie De (digitale) Avalex-conferentie begin april was de eerste stap om samen met de gemeenten te komen tot een nieuwe visie op grondstoffen. Sprekers vanuit verschillende invalshoeken hebben Avalex en de gemeenten meegenomen in de actuele wereld van duurzaamheid, afvalscheiding- en inzameling en de kansen die regionale samenwerking rond deze thema’s kunnen bieden.

3

Avalex in cijfers Ons profiel ✓ 337.271 inwoners ✓ 163.700 huisaansluitingen ✓ 4 milieustraten ✓ 2 kantoren ✓ 217.922 containers ✓ 59 voertuigen De dienstverlening ✓ VANG-norm restafval: 237 kg per inwoner ✓ VANG-norm scheidingspercentage: 45% ✓ 129.318 ingezamelde tonnages ✓ 5.585.155 geleegde containers ✓ Score klanttevredenheid: 7,4 ✓ 96,9% van de grofvuilafspraken in 1x goed uitgevoerd ✓ 216.036 bezoekers op de milieustraten ✓ 99,88% van de containers geleegd zonder melding Tonnages

Realisatie 2019 Realisatie 2020 Realisatie 2021

Restafval

68.888

73.433

69.631

GFT

21.329

23.184

23.449

Papier

13.555

14.340

14.317

Grof Huishoudelijk Afval

7.813

9.424

9.312

Glas

6.511

7.385

7.463

Textiel

985

993

997

PMD

2.539

3.491

4.150

121.620

132.250

129.318

Totaal ingezamelde tonnages

Ons bedrijf ✓ 187, 41 fte personeel ✓ Percentage ziekteverzuim: 8,7% ✓ 42 miljoen euro omzet

4

1. Aan de gemeenteraden Voor u liggen de jaarstukken 2021 van gemeenschappelijke regeling Avalex. Met deze stukken leggen wij verantwoording af aan de gemeenteraden over de uitvoering en realisatie van de begroting Avalex 2021. Terugkijkend heeft 2021 wederom voor een belangrijk deel in het teken gestaan van het coronavirus en de enorme gevolgen die dat virus voor onze samenleving heeft gehad en nog steeds heeft. Ook voor het afvaldomein heeft dit gevolgen gehad. Er is meer afvalaanbod en ook zorg over de impact van corona op de medewerkers van Avalex. Ondanks corona, maar ook ondanks de strenge winter begin dit jaar, heeft Avalex toch goed gepresteerd. De innovaties die dit jaar zijn doorgevoerd, rond onder meer zijbelading en het inzamelen op basis van vulgraadsensoren, hebben daar zeker ook aan bijgedragen. Daardoor konden we de grote hoeveelheden huishoudelijk afval zonder grote problemen inzamelen, nam het aantal meldingen over volle containers substantieel af en hebben we goede financiële resultaten behaald. Uit het klantonderzoek van 2021 blijkt dat inwoners de dienstverlening ook waarderen. Deze is zelfs gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. De algehele waardering voor de dienstverlening kwam uit op een mooie 7,4.

Daarnaast was 2021 een bijzonder jaar doordat we een besluit hebben genomen voor een nieuwe verwerker van het door Avalex ingezamelde afval. De voorbereiding en besluitvorming daarvan is een lang en intensief traject geweest met betrokkenheid van alle stakeholders en is in 2021 positief afgerond. HVC gaat vanaf 2022 het door Avalex ingezamelde huishoudelijk afval verwerken voor de drie afvalstromen gft, fijn- en grofhuishoudelijk restafval. Avalex is daartoe toegetreden als aandeelhouder bij HVC, waardoor alle gemeenten van Avalex medeeigenaar zijn geworden. Het bestuur kijkt daarmee terug op een jaar waarin de positieve ontwikkeling van Avalex zich verder heeft doorgezet en constateert dat dit niet alleen voor ons zichtbaar is geworden maar ook aan de kant van de inwoners. Ik wil graag in het bijzonder de medewerkers van Avalex bedanken voor hun inzet in dit bijzondere coronajaar. Avalex heeft het goed gedaan en ik ben trots op de behaalde resultaten! Namens het bestuur, Stephan Brandligt

voorzitter

5

Overzicht van de activiteiten van het bestuur in 2021 Het bestuur van Avalex is in 2021 acht keer bijeengekomen. Naast reguliere zaken met betrekking tot de planning- & control cyclus, heeft het bestuur aandacht besteed aan de voorbereiding van een nieuw contract voor het verwerken van de afvalstromen gft, grofvuil en restafval met ingang van 2022. Avalex is hiertoe een traject gestart in samenwerking met haar opdrachtgevers en het bestuur, zodat de toekomstige verwerking goed aansluit bij de ambities en kenmerken van de deelnemende gemeenten en bij de actuele stand van de ontwikkelingen in de markt. Daarnaast is een belangrijk besluit genomen over het behouden van de governance van Avalex. Het bestuur heeft de balans opgemaakt over de rechtsvorm ‘bedrijfsvoeringsorganisatie’ en besloten om dit model te continueren. Ten slotte zijn er voorbereidingen getroffen rond de verbouwing en nieuwbouw van de Avalex-huisvesting. Uitgangspunt is om tegen acceptabele kosten te werken aan toekomstbestendige huisvesting, die ook voldoet aan de eisen rond duurzaamheid die gesteld worden aan kantoorpanden in de toekomst.

Bestuur Avalex Het bestuur, bestuurt de onderneming en de secretarisdirecteur draagt zorg voor de uitvoering hiervan. In 2021 bestond het bestuur uit de volgende leden: • • • • • •

Dhr. S.M. Brandligt, voorzitter (wethouder Delft) Mevr. A.J.W. van Eekelen (wethouder Leidschendam-Voorburg) Mevr. S. Smit (wethouder Midden-Delfland) Dhr. P.C. Hennevanger (wethouder Pijnacker-Nootdorp) Dhr. J. Keus (wethouder Rijswijk) Dhr. H.G. Schokker (wethouder Wassenaar)

6

2. Verslag van de directie Natuurlijk kunnen we een jaarverslag van het jaar 2021 niet inleiden zonder vast te stellen dat het wederom een bijzonder jaar is geweest. Een jaar waarin corona nog steeds een grote stempel op de samenleving en ook op de afvalinzameling heeft gedrukt. Een jaar waarin gelukkig ook bleek dat Avalex een organisatie is die tegen een stootje kan. Bedrijfsmatig werkend, op basis van heldere afspraken in de dienstverlenings-overeenkomsten per gemeente en tegelijkertijd gebleken flexibel in het aanpassen aan de nieuwe omstandigheden, hebben we de dienstverlening kunnen realiseren. Financieel hebben we, ondanks de extra druk op onze dienstverlening, de geplande uitgaven in de begroting niet overschreden en hebben we 2021 zelfs met een licht positief resultaat afgerond. Dit in goede verbinding met uw gemeente als opdrachtgever. De omslag naar een circulaire economie maken we immers samen. Avalex was ook in 2021 partner van de gemeenten en heeft ondersteund bij de stappen om te voldoen aan de landelijke doelstellingen gericht op de reductie van restafval en het verbeteren van het afvalscheiden. Deze doelstellingen zijn ambitieus en dat zien we terug in de cijfers van de Avalex-gemeenten. Ook landelijk is dit het beeld. Ook 2021 bevestigt het beeld dat we er nog niet zijn.

Er is in 2021 nog steeds meer afval ingezameld dan begroot, maar de ingezamelde tonnages afval bevindingen zich al wel weer op pre-corona-niveau. Los van het coronaeffect, wat de resultaten negatief tekent, zien we gelukkig wel het beeld dat de scheidingsbereidheid van de inwoners is toegenomen. Avalex heeft de gemeenten in 2021 geadviseerd in de vervolgstappen om de circulaire doelstellingen te realiseren, nu de gemeenten aan de vooravond van nieuw gemeentelijk grondstoffenbeleid staat. Deze doelstellingen zijn ambitieus. Dat zien we terug in de prestaties van de Avalex-gemeenten en tegelijkertijd is dit ook het beeld in andere gemeenten. Naast alle extra inzet in het dagelijkse primaire proces heeft ook verdere optimalisatie van de dienstverlening grotendeels doorgang kunnen vinden. In MiddenDelfland zijn de eerste inzamelvoertuigen gaan rijden, die het afval inzamelen op basis van zijbelading.

Daarnaast worden alle onderlossende verzamelcontainers in de Avalex-gemeenten geleegd op basis van een vulgraadsensor. Dit levert direct al een route-optimalisatie op en een sterke verlaging van het aantal meldingen. Om intern efficiency te brengen en om voor uw bewoners steeds beter bereikbaar te zijn, is in 2021 de Avalex-app geïntroduceerd en is de website aangepast. Daarnaast was 2021 een bijzonder jaar omdat Avalex haar 20-jarig jubileum als organisatie heeft gevierd. Kleinschalig en met gepaste afstand, maar desalniettemin feestelijk. Voor het laten verwerken van het door Avalex ingezamelde huishoudelijk afval heeft Avalex in 2020 en 2021 een traject doorlopen om te komen tot een nieuwe verwerker. In 2021 is Avalex daarvoor toegetreden als aandeelhouder bij HVC. HVC gaat vanaf 2022 het door Avalex ingezamelde huishoudelijk afval verwerken voor de drie afvalstromen gft, fijn- en grofhuishoudelijk restafval. De voorbereiding en besluitvorming is een lang en intensief traject geweest met betrokkenheid van alle stakeholders. Mede dankzij de grondige voorbereiding is de daadwerkelijke overgang per 1 januari 2022 ook goed verlopen, waarbij gelijk ook vanaf die datum de nieuwe dienstverlening rond na te scheiden PMD geleverd kon worden. Ik wil onze medewerkers een groot compliment geven voor hun inzet.

Niet alleen de mannen en vrouwen op straat, maar ook de medewerkers van het klantcontactcentrum en alle anderen, die op kantoor en thuiswerkend ervoor hebben gezorgd dat de dienstverlening op elk moment doorgang heeft kunnen vinden. De flexibele houding en oplossingsgerichtheid van de medewerkers hebben hier sterk aan bijgedragen. Het grote Avalex-feest ter ere van het twintig jarig bestaan heeft helaas nog geen doorgang kunnen hebben. Ik ga er vanuit dat Avalex in 2022 de medewerkers met een goed feest nogmaals in het zonnetje kan zetten. Namens de directie, Nicolet Dukker

secretaris-directeur

Directieteam Avalex Van links naar recht: Willem Stronkhorst Nicolet Dukker Natasja van der Kroon

Deel A Maatschappelijke functie

3. Programma Avalex 3.1 Profiel Avalex De colleges van de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar hebben de uitvoering van de wettelijke reinigingstaken van huishoudelijk afval op grond van de Wet milieubeheer bij Avalex belegd. Avalex heeft de rechtsvorm van een bedrijfsvoeringsorganisatie zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. De taken en verantwoordelijkheden van Avalex zijn vastgelegd in de Gemeenschappelijke regeling Avalex 2018.

3.2 Programmaverantwoording Wat wil Avalex bereiken Het maatschappelijk effect dat Avalex wil bereiken is uitgedrukt in haar visie, missie en strategie:

Visie Een afvalloze regio door waardevolle inzet en (her)gebruik van grondstoffen

Missie Avalex is de partner van gemeenten in de uitvoering van afvalinzameling en duurzame inzet van grondstoffen, op milieubewuste en maatschappelijke manier

Strategie Optimale balans creëren tussen dienstverlening, kosten en duurzaamheid en deze per gemeente afstemmen Realisatie beleidsindicatoren Vanaf het begrotingsjaar 2018 lichten de gemeenschappelijke regelingen de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. Het landelijk toepassen van bepaalde beleidsindicatoren stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen. Met betrekking tot afval wordt hiertoe doorgaans de indicator van het VANG-programma gehanteerd: Scheidingspercentage huishoudelijk afval Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar Met deze indicatoren wordt een bijdrage geleverd aan het realiseren van de landelijke ambitie zoals vastgelegd in het programma Van afval naar grondstof (VANG). Dit programma is ontwikkeld om gemeenten op het gebied van huishoudelijk afval te helpen om de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie, zoals wettelijk is vastgelegd in het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3). Beleidsindicator

Norm

2021

2020

2019

Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar

100 kg

237 kg

251 kg

237 kg

75%

45%

44%

43%

Scheidingspercentage huishoudelijk afval

Tabel 3.1: Beleidsindicatoren

10

De positieve ontwikkeling die nodig is om de VANG-doelstellingen te realiseren is nog niet zichtbaar in de totaalcijfers voor dit jaar. Er is in 2021 weliswaar een daling zichtbaar ten opzichte van vorig jaar, maar de Avalex-gemeenten zitten nog steeds ver af van de VANG-norm. Uit de NVRD-benchmark Huishoudelijk afval, die in 2021 gehouden is, blijkt dat de Avalex-gemeenten daarin niet uniek zijn. Uit deze benchmark blijkt bovendien dat de gehanteerde inzamelsystematiek impact heeft op het realiseren van de VANG-doelstellingen. De uitkomsten van deze benchmark vormen daarom waardevolle broninformatie ter voorbereiding op nieuw te formuleren grondstoffenbeleid. Wat heeft Avalex hiervoor gedaan? Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van deze doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening. Deze taken staan omschreven in de GR. De bijbehorende kosten zijn opgenomen in de begroting Avalex. De afgenomen diensten zijn uitgewerkt in een Dienstverleningsovereenkomsten per Avalexgemeente (DVO). In de volgende hoofdstukken wordt per (kern)taak verwoord wat er bereikt is en wat het heeft gekost.

3.3 Uitvoeren kerntaak 3.3.1 Inzameling van huishoudelijk afval Wat hebben we bereikt in 2021? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van onderlossende containers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de vier milieustraten van Avalex. In 2021 zijn de onderstaande hoeveelheden afval en grondstoffen ingezameld.

Ingezamelde tonnages afvalstromen

Begroting 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Restafval

62.000

69.631

73.433

68.888

Grondstoffen: papier

13.555

14.317

14.340

13.555

Grondstoffen: PMD

2.539

4.150

3.491

2.539

Grondstoffen: GFT

21.329

23.449

23.184

21.329

Grondstoffen: textiel

985

997

993

985

Grondstoffen: glas

6.511

7.463

7.385

6.511

Grondstoffen: KCA

276

294

322

276

16.175

18.071

20.451

16.175

Inzameling via milieustraten

Tabel 3.2: Ingezamelde tonnages (x 1.000) Overall is in 2021 een daling zichtbaar van de ingezamelde afval- en grondstoffenstromen ten opzichte van 2020.

Wat heeft het gekost?

Kosten van inzameling van afval

Realisatie 2021

Begroting 2021

15.711

16.115

Tabel 3.3: Kosten van inzameling van afval (bedragen x € 1.000)

11

3.3.2 Onderhoud en beheer milieustraten Wat hebben we bereikt in 2021? Het onderhoud en beheer van de milieustraten is een volgende kerntaak van Avalex. Milieustraten Binnen het Avalex gebied zijn vier milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De overige milieustraatlocaties zijn eigendom van de betreffende gemeente. Avalex doet het beheer van alle milieustraten in de Avalex-gemeenten. In 2021 is het onderhoudsniveau van de milieustraten conform het hiertoe opgestelde meerjarenonderhoudsplan 2020-2029 Avalex. In onderstaande grafiek en tabel een overzicht van het aantal bezoeken aan de milieustraten in 2021. De milieustraatbezoeken liggen boven de raming in de DVO. Dit beeld zagen we ook in 2020, waarbij de stijging van het aantal bezoekers te herleiden was ondanks de corona-maatregelen.

# Bezoeken milieustraten

Aantal 25.000 20.000 15.000

2020

10.000

2021

5.000 0 jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Grafiek 3.1: Bezoekers Avalex-milieustraten totaal

Aantal bezoekers milieustraten per gemeente

Begroting 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

Delft

42.613

49.450

54.726

Leidschendam-Voorburg

30.901

33.045

35.978

Midden-Delfland

6.879

8.665

9.296

Pijnacker-Nootdorp

38.237

44.981

48.402

Rijswijk

30.998

33.711

35.863

Wassenaar

34.331

34.697

37.611

Voorschoten*

8.611

11.487

12.483

192.570

216.036

234.359

Totaal

Realisatie 2019 42.613 30.901 6.879 40.237 30.998 30.331 8.611 190.570

Tabel 3.4: Aantal bezoekers milieustraten per gemeente * De inwoners van de gemeente Voorschoten maken medegebruik van de Avalex-milieustraten. Hiertoe is een aparte DVO opgesteld tussen Avalex en de gemeente Voorschoten.

Onderzoek toekomstvisie milieustraten In 2021 is een onderzoek gestart naar de toekomstvisie voor de milieustraten. Afhankelijk van de uitkomsten van het beleidsonderzoek zal het meerjarenonderhoudsplan, voor het deel van de milieustraten, opnieuw bezien worden en daarmee ook het onderhoud van de milieustraten.

Wat heeft het gekost? Realisatie 2021

Begroting 2021

340

389

Kosten beheer en onderhoud milieustraten*

Tabel 3.5: Kosten van beheer en onderhoud milieustraten (bedragen x € 1.000) * De kosten voor het beheer en onderhoud van de milieustraten en inzamelmiddelen worden toegelicht in paragraaf 5.2 ‘Beheer en onderhoud kapitaalgoederen’. 3.3.3 Verwerking van afvalstoffen ingezameld door Avalex Wat hebben we bereikt in 2021? Avalex is verantwoordelijk voor het laten verwerken van de ingezamelde huishoudelijke afval- en grondstoffen. Hiervoor heeft Avalex samenwerkingsverbanden opgezet binnen de markt, zodat grondstoffen en restafval aan derde partijen worden vermarkt, die hetgeen eens afval was zoveel mogelijk verwerken tot nieuwe grondstof. Publieke samenwerking met HVC bekrachtigd Ter voorbereiding op een nieuw contract verwerking (rest)afval 2022 heeft Avalex in 2021 in samenwerking met haar opdrachtgevers en het bestuur de keuze gemaakt voor een nieuwe afvalverwerker voor de Avalexgemeenten tegen acceptabele tarieven, met de mogelijkheid van nascheiding van PMD uit restafval. Medio 2021 is Avalex hiertoe een samenwerkingsverband aangegaan met HVC door de aanschaf van aandelen namens de deelnemende Avalex gemeenten. Doordat de aandelen al medio 2021 zijn aangeschaft is er ook al een eerste uitbetaling van de garantstellingsprovisie aan de gemeenten gedaan. De dienstverlening zal plaatsvinden met ingang van 2022. Wat heeft het gekost? Realisatie 2021

Begroting 2021

11.365

10.057

Kosten van verwerking afvalstoffen

Tabel 3.6: Kosten van verwerking van afvalstoffen (bedragen x € 1.000) 3.3.4 Beheer en onderhoud containers Wat hebben we bereikt in 2021? Een andere kerntaak van Avalex is het beheer en onderhoud (inclusief aanschaf en vervanging) van alle circa 220.000 inzamelmiddelen die in het Avalex-verzorgingsgebied worden ingezet. Dit varieert van mini-containers voor laagbouw tot onderlossende verzamelcontainers bij hoogbouw. De focus van de containerinzet is een optimale mix van containers per huishouden om bij te dragen aan de efficiëntie van de inzameling, passend bij het gemeentelijk afvalbeleid. Beheer en onderhoud van deze inzamelmiddelen vindt plaats volgens het Beheerplan Inzamelmiddelen Avalex. Wat heeft het gekost?

Kosten van beheer en onderhoud containers

Realisatie 2021

Begroting 2021

5.455

6.342

Tabel 3.7: Kosten van beheer en onderhoud containers (bedragen x € 1.000)

3.3.5 Overslaan van restafval Wat hebben we bereikt in 2021? Het ingezamelde huishoudelijk restafval wordt samengebracht op het overslagstation van Avalex in Delft en wordt vervolgens vervoerd naar de externe afvalverwerker. Wat heeft het gekost? Realisatie 2021

Begroting 2021

641

476

Kosten van overslaan van afval

Tabel 3.8: Kosten van overslaan van afval (bedragen x € 1.000)

3.4 Aanvullende taken: communicatie en innovatie Avalex heeft goede kennis van de afvalbranche, het werkgebied en specifieke omstandigheden in de opdrachtgevende gemeenten. Deze kennis wil Avalex graag gebruiken om naar haar gemeenten een brede adviserende en ondersteunde rol te vervullen. Zo kan zij haar gemeenten zo goed mogelijk ondersteunen door haar van juiste, actuele informatie te voorzien. Hiervoor neemt Avalex ook deel aan een landelijke benchmark om de Avalex gemeenten te kunnen vergelijken met andere gemeenten. Avalex heeft naast het uitvoeren van de kerntaken, in opdracht van de deelnemende gemeenten, in 2021 een adviserende en ondersteunende rol vervuld ten bate van het gemeentelijk afvalbeleid. Daarvoor heeft ze communicatie-activiteiten uitgevoerd voor het collectief van de Avalex-gemeenten. De inzet van Avalex is steeds gericht op het realiseren van de landelijke VANG-norm van 100 kg en de 75% afvalscheiding restafval per inwoner per jaar. 3.4.1 Innovatief inzamelen Wat hebben we bereikt in 2021? Implementatie gemeentelijk afvalbeleid: Het Nieuwe Inzamelen / Gebiedsontwikkeling Bij het vaststellen van het beleid ‘Grip op Grondstoffen’ is ingezet op de methodiek van Het Nieuwe Inzamelen (HNI) / gebiedsontwikkeling om de VANG-doelstellingen te realiseren.

De aanpak kenmerkt zich om per woonwijk (per gemeente) over te gaan naar gescheiden inzamelmiddelen van grondstoffen aan huis. De kleine hoeveelheid restafval die overblijft, wordt verzameld in ondergrondse containers in de buurt. In onderstaande tabel wordt getoond wat de voortgang is van de implementatie hiervan binnen de Avalex-gemeenten. Gemeente

Totaal

Verwachting 2021

% Verwachting 2021 51%

%Realisatie 2021

30.346

Realisatie 2021 32.216

Delft

59.400

Leidschendam-Voorburg

36.700

30.869

17.826

84%

49%

Midden-Delfland

8.000

8.000

8.041

100%

100%

Pijnacker-Nootdorp

21.400

21.400

19.071

100%

88%

Rijswijk

26.700

9.300

6.793

35%

25%

16%

16%

62%

52%

Wassenaar

11.600

1.856

1.856

Totaal

163.800

101.771

85.803

55%

Tabel 3.9: Implementatie HNI / gebiedsontwikkeling De realisatie is niet helemaal in lijn met de begrote planning. De voortgang hieromtrent werd beïnvloed door zowel corona (inwonersconsultatie kon niet meer persoonlijk; de inspraakprocedure is volledig digitaal verlopen) als door aanvullende wensen van de individuele gemeenten. Daarbij heeft de mogelijkheid tot het invoeren van ‘nascheiding PMD’ invloed op de uitrol van HNI. Gemeenten kunnen, al naar gelang hun voorkeur, historie, samenstelling van bebouwing, etc. bepalen of ze voor het scheiden van PMD kiezen door de inwoners (bronscheiding) of door de verwerker (nascheiding). Avalex heeft deze dienstverlening ook als mogelijkheid

17

17

opgenomen in de PDC vanaf 1 januari 2022. Dit wordt mogelijk gemaakt door de nieuwe samenwerking die is aangegaan met HVC. Advisering over innovatie van gemeentelijk grondstoffenbeleid / doorontwikkeling ‘Grip op Grondstof’ Door de opdrachtgevende gemeenten wordt het belangrijk gevonden om een vervolg op het beleid gemeenschappelijk vorm te geven. Uiteraard met de nodige ruimte voor maatwerk per gemeente. Het bestuur van Avalex heeft de opdracht verstrekt aan alle Avalex-gemeenten en Avalex om gezamenlijk te komen tot het opstellen van een nieuwe beleidsvisie op gemeentelijk afvalbeleid. Dit vloeit voort het aflopen van het huidige gezamenlijke afvalbeleid ‘Grip op Grondstof 2015-2020’. Ter voorbereiding op nieuw te formuleren gemeentelijk grondstoffenbeleid hebben gemeentelijke werkgroepen, onder begeleiding van Avalex, in 2021 strategische onderzoeksvraagstukken geformuleerd. Eén naar toekomstscenario's voor de volgende stap in de afvalinzameling (per gemeente) en één onderzoek naar de toekomstvisie milieustraten. Er is afgesproken om op basis van de uitkomsten de tijd tot de verkiezingen te besteden om een gezamenlijk beleidskader met elkaar te ontwerpen. Na de verkiezingen kan dan op gemeenteniveau nadere invulling en vaststelling plaatsvinden. Wat heeft het gekost? Per gemeente is een maatwerkofferte gemaakt voor de implementatie van HNI.

Daarom is dit in de begroting van 2021 eveneens apart opgenomen.

Projecten

Realisatie 2021

Begroting 2021

876

946

Tabel 3.10: Projecten (bedragen x € 1.000) In 2021 is besloten tot een extra investering omdat het noodzakelijk bleek in extra ondergrondse containers te in te kopen (extra budget van € 900K). In 2021 is uiteindelijk ruim € 4 miljoen geïnvesteerd in extra ondergrondse onderlossende containers, om aan de wens van de gemeente te kunnen voldoen om HNI versneld in te voeren. De overschrijding van de werkelijke investeringen ten opzichte van de begroting van 2021 zijn gedekt met het restant saldo van investeringen van voorgaande jaren. 3.4.2 Communicatiestrategie Avalex heeft de gemeenten ondersteund met gedragsbeïnvloedende communicatie bij de implementatie van de inzamelsystematiek HNI / gebiedsontwikkeling. Wat hebben we bereikt in 2021? Communicatiestrategie ‘Alles draait om jou’ / grondstofcoaches De communicatiestrategie ‘Alles draait om jou’ richt zich specifiek op de bewustwording en gedragsverandering van inwoners. Binnen deze communicatiestrategie past ook het concept van ‘grondstofcoaches’: speciale Avalex medewerkers hebben in 2021 inwoners geholpen om hun grondstoffen goed te scheiden. In wijken waar inwoners een PMD-container hebben, hebben zij labels aan afvalcontainers gehangen en tips gegeven waarom bepaalde afvalsoorten niet in de PMD-container mogen.

Bij signalering van problemen, schakelden zij direct met handhaving van de gemeente en de betrokken afdelingen bij Avalex. Door de coronamaatregelen was het nog niet mogelijk om ons educatieprogramma voor basisscholen uit te voeren. Digitaal platform Het klantcontactcentrum van Avalex heeft berichten kunnen beantwoorden en tips over afval scheiden of nieuws over afvalinzameling kunnen delen. Op het digitale platform Eigenwijs afval (www.eigenwijsafval.nl) zijn inwoners met elkaar en met Avalex in gesprek gegaan over ‘eigenwijze’ afvalsoorten. Avalex heeft mede hierdoor voorzien in informatievoorziening naar haar inwoners over hoe grondstoffen gescheiden moeten worden. Er is een digitaal platform ingericht om samen met inwoners te praten over de locatiekeuze van ondergrondse containers. Ook kan men op laagdrempelige wijze vragen stellen over HNI. Door samen met inwoners (digitaal) in gesprek te gaan, ontstaan ideeën die beter aansluiten op wensen van inwoners wat uiteindelijk resulteert in meer begrip over- en betere deelname aan het gekozen beleid. Juist in coronatijd waarbij fysieke afspraken lastiger te organiseren zijn, was dit platform wederom een uitkomst.

Introductie Avalex-app en doorontwikkeling website Om de toegankelijkheid te vergroten en inwoners beter van informatie te voorzien is in 2021 de Avalex-app geïntroduceerd en de website gewijzigd. De website sorteert tevens voor op de nieuwe toegankelijkheidseisen die van overheidsbedrijven verlangd wordt. De app maakt het onder meer mogelijk om makkelijker meldingen te doen, afspraken te maken voor grofvuil en de agenda voor de inzameling van de containers in te zien. Ook kunnen inwoners geïnformeerd worden over wijzigingen in de afvalinzameling. Daarnaast kan men de Avalexpas voor het bezoeken van de milieustraten koppelen aan deze app. Doel is tevens om de processen aan de achterkant van de website en app te stroomlijnen om vragen en meldingen sneller af te handelen. Er is een grootschalige communicatiecampagne opgezet om bekendheid voor de app te genereren. De app is in 2021 circa 6.000 keer gedownload. Werkgroep communicatie Om gericht en effectief het scheiden van afval te blijven stimuleren, ook na de implementatie van HNI/gebiedsontwikkeling, is in 2021 samen met de gemeenten een werkgroep communicatie ingericht. Op basis hiervan zijn de bestaande communicatiemiddelen van Avalex geëvalueerd en uitgebreid waar nodig. Zo is een opfriscampagne gegeven over het juist scheiden van PMD en gft. Wat heeft het gekost?

Kosten van communicatie

Realisatie 2021

Begroting 2021

106

100

Tabel 3.11: Kosten communicatie (bedragen x € 1.000) 3.4.3 Klantcontact Avalex hecht aan het open en toegankelijk communiceren met inwoners van de deelnemende gemeenten. Het klantcontactcentrum van Avalex is bereikbaar voor inwoners via de website, e-mail, telefoon, en social media en sinds kort ook via de Avalex-app. Inwoners kunnen er terecht met vragen over dienstverlening en afval scheiden, problemen met hun containers, het maken van grofvuilafspraken en meldingen over niet-geleegde containers. Het aantal (beïnvloedbare) klachten en meldingen, inclusief een jaarlijks uit te voeren klantonderzoek vormen een indicator voor de tevredenheid van de inwoners over de dienstverlening. Het streven is zo min mogelijk meldingen en klachten over onze dienstverlening. In 2021 was de dalende trend goed zichtbaar en de verwachting is dat deze zich komende jaren verder zal doorzetten. Wat hebben we bereikt in 2021? Meldingen/klachten Ondanks het verhoogde aanbod van afval, is het aantal beïnvloedbare meldingen en klachten gedaald in 2021. Hieronder een overzicht van alle meldingen die Avalex heeft ontvangen. Meldingen / klachten Meldingen Klachten

2021 12.226

2020 14.692

2019 13.071

8

18

12

Tabel 3.12: Overzicht meldingen/klachten Het aantal meldingen over illegale dumpingen is wel gestegen. De landelijke afvalbrancheorganisatie NVRD ziet hierin een landelijke trend. In afstemming met Toezicht en Handhaving van de gemeenten haalt Avalex illegaal gedumpt afval op. Met het rijden op vulgraadsensor heeft Avalex afgelopen periode minder meldingen van te volle containers en kan Avalex makkelijker inspelen op grote en kleine variaties als gevolg van bijvoorbeeld weersomstandigheden en corona. En ook gerichter inspelen op de impact van nieuwe ontwikkelingen bij bijvoorbeeld de invoering van HNI en de dienst nascheiding. Klantonderzoek Daarnaast is in 2021 ook het klantonderzoek gehouden. Uit de uitkomsten van dit onderzoek blijkt de tevredenheid van inwoners over de dienstverlening Avalex aanzienlijk positiever te zijn dan vorig jaar (van een

6,9 naar een 7,4). Ook de tevredenheid over de beleidskeuzes van gemeenten is licht gestegen (van een 6,3 naar een 6,5). Het is bijzonder om te zien dat de overall-waardering gestegen is, ondanks het nog steeds verhoogde afvalaanbod vanwege corona zowel op straat als op de milieustraten, de impact van de coronamaatregelen op de organisatie en de verdergaande implementatie van HNI als groot verandertraject in een aantal van de Avalexgemeenten. Daarnaast blijkt dat de bereidheid tot scheiden en het belang van scheiden onder inwoners is toegenomen. Wat heeft het gekost? De kosten van het klantcontactcentrum betreffen vooral personeelskosten. Realisatie 2021

Begroting 2021

679

714

Personeelskosten klantcontactcentrum

Tabel 3.13: Kosten van klantcontactcentrum (bedragen x € 1.000)

3.5

Financiële realisatie programma

Binnen Avalex zijn de algemene dekkingsmiddelen (waaronder de lokale heffingen, algemene uitkeringen, dividend, saldo financieringsfunctie en overige algemene dekkingsmiddelen) niet van toepassing. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het bedrag aan overhead en de kosten voor het primaire proces. Realisatie 2021

Begroting 2021

7.157

6.615

2021

2020

42.398.300

41.714.984

Huisaansluitingen

163.700

162.900

Per Huisaansluiting

259

256

Realisatie 2021

Begroting 2021

Programma afvalverwerking

n.v.t.

n.v.t.

Algemene dekkingsmiddelen

n.v.t.

n.v.t.

Kosten overhead

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Overhead

Tabel 3.14: Overheadkosten (bedragen x € 1.000)

Kosten

Tabel 3.15: Kosten per huisaansluiting (bedragen x € 1.000) Gebruik onvoorzien

Heffing vennootschapsbelasting Totaal onvoorzien

.

Tabel 3.16: Bedrag onvoorzien (bedragen x € 1.000) Het primaire proces omvat het inzamelen en de overslag van diverse afvalstromen binnen de zes gemeenten van het Avalex werkgebied. De directe kosten die hiermee verbonden zijn, zijn: • Mobiliteitskosten: kosten voor de inhuur van (vuilnis)wagens, extra inzet, beheer en onderhoud aan de vuilniswagens; • Transport derden: kosten van externe transportondernemingen voor het transport vanuit Avalex naar externe verwerkers en andere, aanvullende transporten; • Personeelskosten: kosten van de chauffeurs en beladers. Het betreft de kosten van het eigen personeel en kosten van tijdelijke medewerkers (zogenaamde flexibele schil).

Taakveld

Realisatie 2021 5.455

DVO 2021 6.247

11.564

11.415

149

Nadeel

Milieustraten

340

419

-79

Voordeel

Overlaad

641

476

165

Nadeel

Mobiliteit

4.147

4.648

-501

Voordeel

Verwerking en Belastingen

11.365

10.056

1.310

Nadeel

Totaal directe kosten

33.512

33.261

251

Nadeel

Omschrijving Inzamelvoorziening Directe personeelskosten

Taakveld 7.3 afval

Verschil Voordeel / 2021 nadeel -7.928 Voordeel

Tabel 3.17: Directe kosten (bedragen x € 1.000) De directe kosten zijn met name hoger door de verwerkingskosten van grondstoffen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere verwerkingskosten door het hogere volume restafval. In de begroting is rekening gehouden met een afname van 10% restafval. De realiteit is echter dat er 12,5% meer restafval is verwerkt. Een en ander mogelijk direct effect van de wijzigingen in de afvalstromen als gevolg van de landelijke coronamaatregelen.

18

4. Ontwikkelingen Vraagstukken op het gebied van afvalinzameling en met name de verwerking overstijgen veelal het lokale Avalexniveau. Prijzen van afvalverwerking en grondstof opbrengsten zijn bijvoorbeeld onderhavig aan ontwikkelingen op de (inter)nationale markt. Om hierop te kunnen anticiperen, is het van belang om goed geïnformeerd te blijven. Avalex doet dit mede door goed aangesloten te zijn op de informatie vanuit de brancheorganisatie NVRD en binnen het samenwerkingsverband met Midwaste. Dit hoofdstuk geeft een schets van relevante, (inter)nationale ontwikkelingen, die in 2021 hebben plaatsgevonden.

4.1 Ontwikkeling realisatie VANG-norm Nederland Het landelijke programma VANG is gericht op het verminderen van de hoeveelheid restafval van huishoudens en het scheiden van zoveel mogelijk recyclebare grondstoffen. Het merendeel van de gemeenten heeft zich inmiddels gecommitteerd aan de VANG-ambities en deze in de eigen afval-en grondstoffenplannen vastgelegd. De hoeveelheid huishoudelijk afval in Nederland was in 2021 hoger dan in 2020. Waarschijnlijk door ‘corona’ was er zowel sprake van een stijging van de hoeveelheid restafval als van diverse gescheiden ingezamelde deelstromen. De gemiddelde hoeveelheid restafval in Nederland bedroeg bijna 200 kg per inwoner. De VANGdoelstelling van 100 kg per inwoner per jaar ligt daarmee voor veel gemeenten op dit moment buiten bereik. Dit is gebaseerd op de uitkomsten van de jaarlijkse NVRD-benchmark Huishoudelijk afval. Dit onderzoek geeft samengevat het beeld dat de Avalex-gemeenten nog ver van VANG-doelstellingen verwijderd zijn, maar dat ze daarin niet uniek zijn. Daarnaast wordt ook de impact van de gehanteerde inzamelsystematiek en tariefsystemen op de VANG-doelstellingen zichtbaar. In toenemende mate wordt door gemeenten in aanvulling op service instrumenten en communicatiemiddelen een prijsprikkel ingezet om doelstellingen op het gebied van afval- en grondstoffen te realiseren.

26

4.2 Corona Dit jaar is wederom gekenmerkt door het coronavirus en de verscherpte maatregelen die landelijk getroffen zijn om het virus tegen te gaan. Inwoners werken veel thuis, zijn collectief aan het klussen geslagen, ruimen op en houden veelal vakantie in eigen land. Voor de huishoudelijke afvalbranche resulteerde dit landelijk in een toename van (rest)afval en een verhoogd aantal bezoekers bij de milieustraten. Afvalinzameling is door de Rijksoverheid aangemerkt als cruciale activiteit vanwege de mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid en milieuhygiëne als dit stilvalt. Landelijk heeft de afvalbranche daarom alles op alles gezet om de continuïteit van de inzameling van het huishoudelijk afval zo goed als mogelijk te garanderen. Hiertoe zijn ook maatregelen getroffen om de dienstverlening te blijven bewerkstelligen, passend binnen de landelijke coronamaatregelen. Avalex heeft dit intern vorm gegeven door middel van het opstellen van een protocol en een coronateam, waarin steeds gekeken is naar passende aanvullende maatregelen voor Avalex. Daarbij is steeds gekeken naar drie ‘knoppen’, de knop van preventieve maatregelen, de knop van mogelijkheden tot uitbreiding van de personele inzet bij een te sterk stijgend ziekteverzuim en de knop van het afschalen van de dienstverlening. Gelukkig is van dit laatste in 2021 geen sprake geweest.

4.3 Verschuiving private/publieke afvalorganisaties De trend van een geleidelijke verschuiving van de inzameling van huishoudelijk afval van private bedrijven naar publieke bedrijven zet nog steeds door. Bij de publieke bedrijven neemt het aandeel overheidsbedrijven en gemeenschappelijke regelingen geleidelijk toe ten koste van de inzameling door gemeentelijke diensten. De aansluiting van de Avalex-gemeenten bij HVC, voor de verwerking van het door Avalex ingezamelde huishoudelijke afval, past bij deze landelijke ontwikkeling.

19

4.4 Marktontwikkeling grondstofprijzen De grondstoffenmarkt laat na een sterke dip in het ‘corona-jaar’ 2020, een forse stijging van de prijzen van veel grondstoffen zien. Dit leidt tot (soms forse) kostenstijgingen van producten waar deze grondstoffen in zitten verwerkt. Dit vormt een gunstige prijsontwikkeling voor de opbrengsten van grondstoffen. Ook de Avalexgemeenten waar deze prijsontwikkelingen worden doorberekend, profiteren mee van deze ontwikkeling. Dit wordt met name zichtbaar in de zeer sterk gestegen grondstofopbrengsten van metaal en papier.

4.5 Producentenverantwoordelijkheid uitgebreid Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) betekent dat producenten of importeurs (mede) verantwoordelijk zijn voor afvalbeheer en verantwoorde verwerking van producten die door hen op de markt worden gebracht. Producentenverantwoordelijkheid bestaat al langer voor bijvoorbeeld elektronica, batterijen en autowrakken. In de invoering van UPV voor textiel, wegwerpplastic, blikjes en matrassen hiervoor is bekrachtigd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Invoering zal in 2022 en 2023 plaatsvinden. Voor 2021 geldt dat de vergoeding voor het ingezamelde PMD (mits deze voldoet aan de kwaliteitscriteria) rechtstreeks via Nedvang naar de gemeenten gaat. Deze opbrengstenstroom loopt dus niet via de boekhouding van Avalex en is derhalve niet verwerkt in de baten en lasten van Avalex over 2021. In onderstaande tabel is weergegeven wat de geschatte vergoeding is voor het inzamelen van PMD.

Opbrengsten PMD Nedvang per gemeente Delft

Realisatie 2021 270.172

Leidschendam-Voorburg

234.823

Midden-Delfland

137.996

Pijnacker-Nootdorp

236.505

Rijswijk

83.182

Wassenaar

64.512

Totaal

1.0127.190

Tabel 4.1: Opbrengsten PMD Nedvang (bedragen in €)

20

5. Het bedrijf Avalex 5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het enige invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft ernaar om risico’s zoveel mogelijk te beperken of te optimaliseren. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord voort te kunnen zetten. In 2021 zijn vrijwel alle risico’s die zich hebben voorgedaan, opgevangen door de reguliere bedrijfsvoering. Het enige risico dat niet was voorzien in de begroting van 2021, zijn de effecten van de coronapandemie.

Om risico’s zoveel mogelijk te voorkomen heeft Avalex diverse preventieve beheersmaatregelen, waarbij beoogd wordt de kans van voorkomen af te laten nemen, of repressief, waarbij beoogd wordt de gevolgen te reduceren. Een aantal van de belangrijkste preventieve maatregelen die Avalex heeft genomen, zijn: •

•

Flexibele arbeidsschil. Avalex maakt in de uitvoering van haar diensten gebruik van een flexibele arbeidsschil. Hiermee kan Avalex gemakkelijker inspringen op wijzigingen in de dienstverlening. De mix van vaste- en flexibele medewerkers is ook verwerkt in het gezondheidsbeleid van Avalex. AVG-wetgeving. Er is steeds meer aandacht voor privacy en informatiebeveiliging. Avalex heeft maatregelen geïmplementeerd in het kader van AVG. Dit betreft het aanstellen van Functionaris Gegevensbescherming vanaf 2018, het actualiseren van het model voor de overeenkomsten met verwerkers en het actualiseren van de privacyverklaring. een verwerkingsregister en overeenkomsten met verwerkers. In de komende jaren wordt de toepassing van de AVG verder ontwikkeld en worden landelijke trends gevolgd en eventueel opgevolgd.

In onderstaand overzicht zijn de meest relevante bedrijfsrisico’s opgenomen die in de begroting 2021 waren genoemd met de betreffende impact. Er hebben zich geen grote risico’s voorgedaan in 2021, waardoor het weerstandsvermogen moest worden aangesproken. Financieel risico Impact Inwoners en gemeenten zijn niet Uit klantonderzoek in 2021 is gebleken dat de inwoners de tevreden over het ophalen van afval; dienstverlening van Avalex gemiddeld waarderen met een 7,4. Dit is service is onvoldoende een stijging ten opzichte van 2020. Avalex heeft de afgelopen jaren haar organisatie verder Imagorisico; Avalex wordt negatief in doorontwikkeld. Dit heeft rust en vertrouwen gegeven. Dit positieve de media gepositioneerd beeld komt ook terug in de media. Financiële afrekeningen van De financiële afrekeningen van gemeenten bedragen 0,3% van het gemeenten vallen tegen begrootte bedrag. Deze afwijking valt binnen de bandbreedte. Ondersteuning van de gemeenten bij Avalex heeft in 2021 de gemeenten ondersteund bij de plannen om te plannen om te komen tot de komen tot het realiseren van de scheidingsdoelstellingen.

Avalex is doelstelling voor minder restafval is steeds meer in staat om maatwerk aan gemeenten te leveren, door niet optimaal; flexibiliteit van Avalex is bijvoorbeeld nieuwe dienstverlening rond nascheiding PMD en door onvoldoende flexibiliteit in de inzameling te ondersteunen met het rijden op sensoren. De landelijke geformuleerde scheidingsdoelstellingen in het VANGprogramma zijn ambitieus en dat zien we terug in de cijfers van de Het niet halen van Avalex-gemeenten. In 2021 zijn de scheidingsdoelstellingen nog niet scheidingsdoelstellingen gerealiseerd, maar de ingezamelde tonnages bevinden zich wel weer op pre-corona-niveau.

Tabel 5.1: Impact risico’s op weerstandsvermogen (financieel)

21

Kengetallen Avalex heeft eind 2021 een eigen vermogen van € 6,3 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves. De verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen vertaalt zich in een solvabiliteitsratio van 12%. Voor een GR is een solvabiliteitsratio tussen de 10 en 20% ruimschoots voldoende. De solvabiliteit bij Avalex wordt grotendeels beïnvloed door het hoge saldo van de lopende leningen. Deze situatie is ontstaan doordat Avalex haar vaste activa met vreemd vermogen financiert. Het eigen vermogen wordt gekoppeld aan het weerstandsvermogen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote van Avalex is 84%. Het is wenselijk om deze lager dan 90% te houden. Gelet op de toekomstige vraagstukken van Avalex zijn de langlopende leningen stabiel gehouden; dit is terug te zien in de netto schuldquote die afneemt. De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte Avalex heeft om de eigen lasten te dragen. De structurele exploitatieruimte bedraagt 0% in 2021.

Dit wordt bepaald door het saldo van structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door totale baten en uitgedrukt in een percentage. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen in % Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Weerstandsratio

Realisatie 2021

Begroting 2021

Realisatie 2020

84%

82%

85%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

12%

12%

11%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0%

0%

0%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

-

-

2

Tabel 5.2: Kengetallen omtrent weerstandsvermogen

5.2 Beheer en onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen De belangrijkste taak van het verantwoordelijk team voor het onderhoud van kapitaalgoederen (Technisch Beheer) is het beheren en onderhouden van de bedrijfsmiddelen en bedrijfspanden en het beheer van het mobiliteitscontract. Het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) en technische adviezen worden door dit team opgesteld. leder jaar wordt het MJOP geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. Deze inzichten zijn vertaald naar het verwachte verloop van voorziening groot onderhoud. Het onderhoud voor de bedrijfsmiddelen en bedrijfspanden is dit jaar binnen het MJOP gebleven, waarvan zelfs een gedeelte doorgeschoven is naar volgend jaar. Hierdoor zijn er geen negatieve financiële consequenties t.o.v. de begroting. De belangrijkste kapitaalgoederen van Avalex zijn vooral de kantoorpanden, het overlaadstation, de milieustraten en de diverse type inzamelmiddelen. Dit laatste betreft vooral de ondergrondse containers, verzamelcontainers en minicontainers. Door een aanbestedingsprocedure is een mobiliteitscontract met de dienst Vervoer en Materieel van de gemeente Rotterdam Lease afgesloten. Hiermee liggen de financiële risico’s en het onderhoud bij Avalex. Alle onderlossende verzamelcontainers zijn opgenomen in een containerbeheer-managementsysteem.

Milieustraten, overlaadstation Avalex doet het beheer van de milieustraten in de gemeenten Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. De locatie Laan van 's-Gravenmade in Den Haag/Rijswijk bevat een kantoorpand, zoutloods, voertuigstalling en terrein. De locatie op de Voltaweg in Delft bevat eveneens een kantoorpand, voertuigstalling, overlaadstation en terrein. Locaties Den Haag/Rijswijk en Delft zijn in eigendom van Avalex. De milieustraten van Delft en Den Haag/Rijswijk en het overlaadstation Delft zijn ook eigendom van Avalex. De overige locaties zijn eigendom van de gemeenten. Het MJOP 2020-2029 wordt jaarlijks beoordeeld. Gemiddeld gezien is het onderhoudsniveau conform dit MJOP. In 2021 is een aantal werkzaamheden doorgeschoven naar opvolgende jaren/komen te vervallen, omdat er geen nut of noodzaak was om deze werkzaamheden uit te voeren.

22

Inzamelmiddelen Het beheer en onderhoud kapitaalgoederen zijn de kosten voor het onderhoud van het containerpark van Avalex. Dit containerpark omvat alle containertypen die worden gebruikt voor de diverse primaire processen. Bijvoorbeeld ondergrondse en bovengrondse onderlossende containers, minicontainers en verzamelcontainers. De kosten worden gemaakt voor het reguliere beheer en onderhoud, eenmalige reparaties, gebruikersschade en afschrijvingslasten van de containers.

5.3 Financiering Huidige financiering Avalex heeft vreemd vermogen verkregen bij de bankinstelling BNG bank waarmee de vaste activa grotendeels wordt gefinancierd. De boekwaarde van de vaste activa bedraagt € 42,1 miljoen. Hiervoor heeft Avalex financieringsarrangementen ter waarde van € 35,8 miljoen. Avalex betrekt geen leningen via haar deelnemende gemeenten. Renterisiconorm Het renterisico van Avalex beperkt zich tot de rente op langlopende leningen. Naast de renteherziening zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van de totale vaste schuld. De norm stelt dat per jaar 20% van de vaste schuld in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening. Uit de onderstaande tabel blijkt dat het renterisico op de vaste schuld binnen de wettelijke gestelde normen blijft. Omschrijving

2021

2020

Betaalde aflossingen

4.011

2.678

Begrotingstotaal jaar T

40.940

40.233

Het bij Min. Regeling vastgestelde %

20%

20%

Renterisiconorm

8.188

8.047

4.177

5.369

Basisgegevens renterisiconorm

Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm

Tabel 5.3: Risiconorm (bedragen x € 1.000)

Geldverstrekker

Looptijd

Hoofdsom

Rente

BNG

2003-2033

2.500.000

5.00%

1.000.000

Lineair

BNG

2004-2024

3.500.000

4.72%

525.000

Lineair

BNG

2005-2025

1.400.000

3.73%

280.000

Lineair

BNG

2012-2032

7.000.000

3.13%

3.850.000

Lineair

BNG

2016-2026

10.000.000

0.64%

5.000.000

Lineair

BNG

2020-2035

20.000.000

-0.095%

18.666.667

Lineair

BNG

2021-2035

6.500.000

0.338%

6.500.000

Lineair

Totaal

50.900.000

Saldo ultimo 2021 Aflossingsvorm

35.821.667

Tabel 5.4: Financieringsarrangementen (bedragen in €)

23

Kasgeldlimiet

Omvang begroting per 1 januari 2021

Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4

40.940

40.940

40.940

40.940

In procenten van de grondslag

8,20%

8,20%

8,20%

8,20%

In bedragen

3.357

3.357

3.357

3.357

1. Toegestane kasgeldlimiet

2. Omvang vlottende schuld

Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4

Opgenomen gelden < 1 jaar

3.000

3.000

Schuldin rekening-courant (contract BNG) Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld) Totaal

-

-

3.000

3.000

13

14

27

27

3. Vlottende middelen

Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

1.879

3.693

4.622

6.338

Totaal

1.892

3.707

4.649

6.365

Toegestane kasgeldliemiet

3.357

3.357

3.357

3.357

4. Totaal netto vlottende schuld

1.892

3.707

1.649

3.365

Ruimte (+)/Overschrijding (-)

5.249

7.064

5.006

6.722

Toets kasgeldlimiet

Tabel 5.5: Toets kasgeldlimiet

5.4 Bedrijfsvoering Organisatiestructuur Avalex is in 2001 voortgekomen uit de reinigingsdiensten van de gemeenten Rijswijk, Leidschendam en Voorburg (laatstgenoemden zijn opgegaan in gemeente Leidschendam-Voorburg). De Gemeenschappelijke Regeling is opgericht op grond van de raadsbesluiten van de gemeenten Leidschendam (10 januari 2000), Rijswijk (21 december 1999) en Voorburg (23 december 1999). Provinciale goedkeuring is verleend op 20 maart 2000. De deelnemers zijn sinds 1 januari 2010: Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Vanaf 2018 heeft Avalex als rechtsvorm een Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO), zoals bedoeld in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. In 2019 is besloten de huidige rechtsvorm / governancemodel de komende twee jaar te behouden. In 2021 heeft het bestuur van Avalex de balans opgemaakt van de BVO, langs de in 2019 gestelde thema’s. Op basis van de bevindingen en conclusie heeft het bestuur in 2021 besloten om het huidige governancemodel Avalex, de BVO, in stand te houden en geen koerswijziging te laten plaatsvinden van de rechtsvorm. Zoals vastgelegd in de Gemeenschappelijke regeling Avalex 2018 bestaat het bestuur van Avalex uit zes wethouders van de deelnemende gemeenten.

Het bestuur benoemt een secretaris-directeur, die onder verantwoordelijkheid van het bestuur belast is met de leiding van Avalex en met de zorg voor een juiste taakvervulling door Avalex. Het bestuur laat zich adviseren door een kernteam en een auditwerkgroep.

24

De jaarstukken en de begroting worden opgesteld door de secretaris-directeur Avalex. Het bestuur ziet erop toe dat de directie deze verantwoordelijkheden naar behoren vervult en stelt de jaarstukken en begroting vast. De door het bestuur benoemde onafhankelijke accountant brengt verslag uit aan de auditwerkgroep met betrekking tot de jaarstukken. Hieronder de belangrijkste interne ontwikkelingen in de bedrijfsvoering van Avalex. Ontwikkeling

Bereikt

Huisvesting Avalex

Bestuursbesluit omtrent het ontwerp en de benodigde investering Bestuursbesluit over keuze afvalverwerker: toetreding tot HVC als aandeelhouder Invoering zijbelading in Midden-Delfland operationeel Project is in 2021 afgerond. Alle ondergrondse containers worden geleegd op ‘sensor’ De kosten, kwaliteit en efficiency aan management & aansturing en direct ondersteunende processen is op orde

Traject verwerking (rest)afval Zijbelading Route-optimalisatie Benchmark overhead

Tabel 5.6: Interne ontwikkelingen 2021 Administratieve organisatie Avalex beschikt over een KAM-kwaliteitssysteem dat onder andere borgt dat Avalex voldoet aan arbo- en milieuwetgeving. Daarnaast borgt het, dat Avalex in staat is effectief te reageren op calamiteiten en dat de bedrijfshulpverlening goed is georganiseerd. Het Avalex KAM-kwaliteitssysteem is gebaseerd op de laatste versie van de norm: ISO 9001-2015. In 2021 is sterk geïnvesteerd in de actiepunten uit de Risico-Inventarisatie en – evaluatie (RI&E), als wettelijk verplicht instrument om de gezondheid en veiligheid in het bedrijf te bevorderen. Informatisering en automatisering Het systeemlandschap van Avalex bestaat uit een aantal applicaties waar een aantal jaren mee wordt gewerkt (bijvoorbeeld PieterBas, Prometheus en AFAS). In de komende jaren zijn investeringen nodig om dit landschap verder te optimaliseren, aan te laten sluiten bij de veranderende informatiebehoefte en er zijn investeringen nodig voor beheer en onderhoud. In 2021 is hiertoe een roadmap uitgezet. Daarnaast is er geïnvesteerd in het vervangen van de ondersteunende, externe, ICT-organisatie. Het is ten slotte goed te constateren dat op het gebied van informatiebeveiliging zich geen beveiligingsincidenten / datalekken hebben voorgedaan die aan de Autoriteit Persoonsgegevens gemeld behoefden te worden. De informatiebeveiliging is toereikend.

Personeelsbeleid Avalex stelt duurzame inzetbaarheid centraal in haar gezondheidsbeleid, zodat werknemer in alle levensfasen optimaal inzetbaar kunnen zijn in een toekomstbestendige organisatie. Bovendien leidt dit uiteindelijk ook tot bedrijfscontinuïteit. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel werkgever als werknemer. De cijfers illustreren dat er in 2021 voldoende personeel was om de dienstverlening te continueren. De personeelsinzet ligt in omvang in lijn met de begroting en de maatregelen die genomen zijn om de taakstelling te realiseren. (187,41 fte) Wel bemerkt Avalex dat specifieke vacatures een langere doorlooptijd kennen om deze in te vullen. Door de inzet van externe inhuur is de bedrijfscontinuïteit afgelopen jaar echter niet in gedrang gekomen, wel heeft dit effect gehad op de kosten. Daarnaast heeft Avalex de ambitie de inzet voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt structureel te borgen. Dit is reeds in 2020 bekrachtigd door de ondertekening van de BHAG-deal met de gemeente Delft. Daar is in 2021 onder meer invulling aan gegeven door gericht activiteiten uit te besteden aan medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2021 ligt het aantal werknemers dat Avalex in dienst heeft met een afstand tot de arbeidsmarkt in lijn met de wettelijke norm van 2,35% (2,7%). Een belangrijke indicator gericht op de inzetbaarheid is het ziekteverzuim.

Sinds de invoering van de coronamaatregelen registreert Avalex ook het preventieve verzuim vanwege corona. Een deel van het verzuimcijfer van Avalex wordt hierdoor namelijk beïnvloed. Het gemiddelde ziekteverzuim (inclusief het preventieve coronaverzuim) over 2021 van Avalex is lager dan in 2020 (8,7% ten opzichte van 9,8%). Het ziekteverzuim is vooral zichtbaar onder het uitvoerende personeel.

25

Ten slotte: Om de organisatie verder te ondersteunen in het monitoren van de duurzame inzet van personeel, zijn in 2021 de rapportage-instrumenten op het terrein van HRM verder doorontwikkeld. Daarbij is de registratie van gegevens verder verfijnd en is meer stuurinformatie te verkrijgen uit de gegevens. Integriteit Binnen Avalex is een integriteitbeleid gericht op het voorkomen van ongewenst gedrag. Tijdens werkoverleggen staat het onderwerp op agenda en is het een onderdeel van de beoordelingscyclus. Om de integriteit van onze medewerkers te blijven stimuleren binnen Avalex is in 2021 een workshop integriteit verzorgd voor alle medewerkers. Deze was gericht om de kennis en bewustwording rondom integriteit te vergroten en dilemma’s met elkaar te delen. De workshop is gecombineerd met het afnemen van de eed of belofte, die verbonden is aan de ambtenarenstatus van de Avalex-medewerkers. De uitvoering hiervan was vertraagd vanwege corona, omdat het juist voor deze workshops belangrijk is dat het gesprek live zou kunnen plaatsvinden, maar heeft in 2021 voor iedereen plaatsgevonden. Agressie en geweld en vertrouwenspersoon Sinds een aantal jaren bestaat het protocol ‘Omgaan met geweld’. Hierin staat hoe om moet worden gegaan met agressie en geweld tijdens het werk.

Het is belangrijk dat medewerkers geen drempel ervaren bij het melden van incidenten of het zoeken van steun bij agressie en geweld. Daarnaast is in 2021 een stap gezet om ook twee interne vertrouwenspersonen te benoemen, naast de externe vertrouwenspersoon die al langer is aangesteld. Dit om zo de drempel voor een melding, gesprek met een vertrouwenspersoon te verlagen. Beide vertrouwenspersonen zijn intern geworven en hebben inmiddels de daarvoor benodigde opleidingen gevolgd. Ook is hun komst aan alle medewerkers bekend gemaakt. Inkoop Avalex is als overheidsinstelling verplicht de bestaande wet- en regelgeving inzake inkopen en aanbesteden na te leven en inkoopactiviteiten zo objectief, transparant, efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren. De focus van de inkoopafdeling is vooral gericht om op een uniforme en doelmatige wijze inkoopactiviteiten uitvoeren, zich op uniforme en transparante wijze aan de markt presenteren en optimaal gebruik maken van inkoopkracht en – kennis. In 2021 zijn de volgende aanbestedingen van start gegaan en afgerond: • Bedrijfskleding • ICT-dienstverlening Logistieke optimalisatie Zijbelading Avalex streeft met de inzet van ‘zijbelading’ naar logistieke optimalisatie in haar bedrijfsvoering.

Door gebruik te maken van ‘zijbeladende’ voertuigen kunnen mini-containers worden ingezameld met gebruik van minder manuren dan bij ‘achterladende’ voertuigen. Bovendien leidt dit ook tot minder fysieke belasting van de medewerkers. Implementatie vindt stapsgewijs plaats. In Midden-Delfland is de invoering in 2021 van start is gegaan. Begin 2022 wordt een inventarisatie naar de mogelijkheden voor de inzet van zijbelading bij de andere Avalexgemeenten uitgevoerd. Route-optimalisatie Conform afspraak is het project MARS (lees: afval inzamelen op vulgraadsensor / route-optimalisatie) in 2021 afgerond. Het project route-optimalisatie is een ingrijpend traject geweest, dat al enige jaren loopt en de kern van de inzameling raakt. Alle afvalstromen via de onderlossende containers worden nu geleegd op basis van vulgraadsensor. Met het rijden op vulgraadsensor heeft Avalex afgelopen periode aanzienlijk minder meldingen van te volle containers en is gebleken dat Avalex makkelijker kan inspelen op grote en kleine variaties als gevolg van bijvoorbeeld weersomstandigheden en corona. Ook is zichtbaar dat hierdoor de routes efficiënter gereden worden, met meer kilogram per route.