Bijlage 1 - Natuurbrandmanagementplan (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Natuurbrandmanagementplan 2025-2030 Heldense Bossen INTERREG V-A PROJECT NATUUR- EN BOSBRANDPREVENTIE025-20430 o foto Heldense Bossen (foto Arno Linssen © Beeldenbank Gemeente Peel en Maas) 1 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Voorwoord Natuur- en bosbranden kunnen niet alleen voor de bevolking een grote impact betekenen , maar ook voor de kwaliteit van de natuur , het bedrijfsleven en lokale recreatie. Naar aanleiding van diverse branden aan het begin van dit millennium kwam er landelijk meer aandacht voor de preventie en bestrijding van natuur-en bosbranden. Dit leidde in 2011 tot een onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid naar de kwaliteit van de voorbereiding op natuurbranden door de veiligheidsregio’s. De resultaten van het onderzoek waren aanleiding tot het landelijke Werkprogramma Natuurbrand 2012-2016. Binnen dit programma heeft de provincie Limburg met de Veiligheidsregio’s Limburg-Noord en Limburg-Zuid hun rol als gebiedsregisseur voor natuurbrandpreventie opgepakt. Voor de natuur- en bosgebieden in Limburg werd een eerste risicoanalyse uitgevoerd. Daaruit bleek dat met name de Nationale Parken De Maasduinen en De Meinweg gebieden zijn met de hoogste risico’s voor het ontstaan van een onbeheersbare natuur- en bosbrand.
De grote natuurbranden in de Deurnese Peel en de Meinweg in 2020 benadrukten de noodzaak om een analyse te maken van alle natuurgebieden in onze provincie. In 2022 bleek uit het Rapport Risico Index Natuurbranden Provincie Limburg dat gelet een aantal omstandigheden zoals vegetatie , recreatievoorzieningen , blusvoorzieningen en infrastructuur er tevens aandacht nodig was voor het gebied de Heldense Bossen in onze eigen gemeente. Dit rapport onderstreept immers dat er in de Heldense Bossen sprake is van een matig tot verhoogd risico op een onbeheersbare gemeente , samenwerking tussen langdurige goede Een natuurbrand. terreinbeheerders , omwonenden , recreatievoorzieningen en (Eu) regionale hulpdiensten is noodzakelijk om het risico van de kans op onbeheersbare branden zoveel mogelijk te beperken. Daarnaast bestaan er ook nuttige voorzorgsmaatregelen die de kans op uitbreiding en escalatie van een natuurbrand kunnen beperken. Het is van groot belang de samenwerking ook de komende jaren voort te zetten en het nemen van maatregelen in gezamenlijke expertise af te stemmen. Dit des te meer nu de risico’s op natuur- en bosbranden als gevolg van de klimaatveranderingen verder zullen toenemen.
Aan de hand van de resultaten van het provinciale RIN onderzoek is sinds 2022 gestart met de implementatie van een werkgroep bestaande uit diverse ketenpartners welke als doel heeft een natuurbrand managementplan voor de Heldense Bossen op te leveren. Hoewel het zogenaamde ‘laaghangend fruit’ meteen werd geplukt , zoals het aanleggen van een extra vluchtweg voor de Camping Heldense Bossen , moet ook zeker worden geconcludeerd dat er voor het integraal en structureel beheersbaarder maken van de natuurbrandrisico’s in de Heldense Bossen een duidelijke , gedragen en gemotiveerde planvorming noodzakelijk is. We zijn ons er van bewust dat het van vitaal belang is het thema natuurbrand gezamenlijk te blijven monitoren , bespreken en waar mogelijk aan te pakken ; dit voor een ieder die in en rondom het bijzondere gebied Heldense Bossen woont , werkt of recreëert. Wilma Delissen – van Tongerlo Burgemeester van de gemeente Peel en Maas 2 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Inhoud 1 2 3 4 5 6 7 8 9 INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 SAMENVATTING . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 AANPAK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 DE RISICO’S . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 GEBIEDSANALYSE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 OPERATIONELE KAART . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 MAATREGELEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 BORGING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 ADVIES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 BIJLAGEN Operationele kaart Richtlijn Bewoning en Bouwwerken Richtlijn Compartimentering Bereikbaarheid Waakvlam overeenkomst A. B1. B2. C. D. E. F.
Werkgroep bosbrand- en natuur- preventie Bossen Heldense Suggesties soorten voor bosomvorming Intentieverklaring Samenwerking Natuur- en Bosbrandpreventie Heldense Bossen en 3 Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen, | versie | 29-08-2024 1 | INLEIDING Voor | u ligt | het | Natuurbrand | Managementplan | (NBMP) | 2025-2030 | Natuur- | en | Bosbrand | Heldense Bossen. | Het | plan | heeft | als doelstelling | de kans | op | onbeheersbare | bos- | en | natuurbranden | in het | bos- | en natuurgebied | Heldense | Bossen | door | samenwerking | en | uitvoering | van | maatregelen | te | verkleinen | en daarmee | kunnen | gevaarlijke | situaties | voor | burgers | en | het | verlies | van | waardevolle | natuur | worden verminderd. Deze | doelstelling | is te | bereiken | door, | op | basis | van | het | uitwisselen | van | kennis | en | informatie | en | het gezamenlijk | opstellen | van | een | gebiedsgerichte | risicoanalyse, | gerichte | maatregelen | te nemen. In | dit Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | vindt | u een | samenvatting | van | de risico- | inventarisatie | die | volgens | de landelijke | methodiek | (RIN= | Risico | Index | Natuurbranden, | ontwikkeld door | het | Nederlands | Instituut | voor | Publieke | Veiligheid) | is uitgevoerd.
| Door | deze | inventarisatie | zijn | de risico’s | voor | bewoners | en | bezoekers, | voorzieningen | voor | de | brandweer | en | ook | de ecologische | risico’s | in beeld | gebracht. | Op | basis | van | dit inzicht | is een | gebiedsproces | op | gang | gebracht | waarin | brandweer (onderdeel | van | de | Veiligheidsregio | Limburg-Noord), | terreineigenaren | en | gemeente | Peel | en | Maas gezamenlijk | een | maatregelenpakket | voor | de | korte | en | lange | termijn | hebben | opgesteld | om | de | risico’s | op onbeheersbare | bos- | en | natuurbranden | te | verkleinen. | Met | hierbij | de | opmerking | dat | er vele | (ca. | 1150) individuele | particuliere | boseigenaren | zijn | die | niet | via | het | samenwerkingsverband | van | Coöperatie Bosgroep | Zuid | Nederland | of | de | Vereniging | Bosbeheer | Peel | en | Maas | betrokken | zijn | geweest | bij | de inventarisatie | en | de | opstelling | van | het | plan. | Het | maatregelenpakket | is | opgenomen | in | een uitvoeringsprogramma | voor | de | looptijd | van | dit NBMP. | Om | dit uitvoeringsprogramma | te realiseren | is juiste | communicatie | essentieel. | Zoals | aangegeven | is het | eigendom | van | de | bossen | verdeeld | over | een behoorlijke | hoeveelheid | eigenaren.
Het | plangebied | Heldense | Bossen | wordt | begrensd | door: = | — Helden | — Eindt | - Soeterbeek Noordzijde | Lijn: | Egchel = | Baarlo Oostzijde = | Keizersbaan | — Zuidzijde | (Napoleonsbaan) = Westzijde | afwateringskanaal (Zie | ook | figuur | 1 op | blz. 5) Aan | de | totstandkoming | van | dit plan | hebben | vele | verschillende | partijen | op | een | constructieve | manier een | belangrijke | bijdrage | geleverd | (zie bijlage | D). Waar | mogelijk | is getracht | om | met | de | vele | afzonderlijke belangen | van | deze | partijen | rekening | te houden. Namens | de | werkgroep | Natuur- | en | Bosbrandpreventie | Heldense | Bossen, (geanonimiseerd) Regisseur | Natuur- | en | Bosbrandbeheersing | Veiligheidsregio | Limburg-Noord Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , Kaart plangebied Heldense Bossen versie 29-08-2024 Figuur 1 5 Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | , | versie | 29-08-2024 2 | SAMENVATTING Het | Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | is een | plan | dat | bijdraagt | aan | het terugdringen | van | het | risico | op | een | onbeheersbare | brand | in de | natuur- | en | bosgebieden | in | de gemeente | Peel | en | Maas.
| Een | plan | dat | de | basis | vormt | voor | een | intensievere | samenwerking | tussen de | brandweer | , gemeente | Peel | en | Maas | en | (particuliere) | boseigenaren | en | terreinbeheerders. Luchtfoto | Heldense | Bossen | (foto | Marcel | Timmermans | © | Camping | Heldense | Bossen) De | Heldense | Bossen | betreft | een | op | zichzelf | gesitueerd | natuurgebied | binnen | de | gemeentelijke | grenzen van | de | gemeente | Peel | en | Maas. | Het | plangebied | van | ca | 1800 | ha | (waarvan | ongeveer | 1300 | ha) | wordt gekenmerkt | door | monotone | grove | dennen | aanplanten | op | droge | stuifduinen | , waarbij | de | bosstructuur de | laatste | jaren | meer | afwisseling | vertoond. | Centraal | gelegen | in | het | bos | is Camping | de | Heldense Bossen | , met | ca | 3000 | gasten | in het | hoogseizoen. | Uniek | voor | de | Heldense | Bossen | en | daarmee | de | regio zijn het | totaal | van | ca 1500 | particuliere | eigenaren | , die | maximaal | 1 ha | bos | bezitten. | Gemeente | Peel | en Maas | en | Staatsbosbeheer | bezitten | 10 | ha | of | meer. | Binnen | de | Heldense | Bossen | is de | Vereniging Bosbeheer | Peel | en | Maas | actief | die | ca 350 | eigenaren | verenigt | en | daarmee | ca 750 | ha | vertegenwoordigt.
Vanuit | deze | vereniging | worden | initiatieven | ontplooit | op | het | gebied | van | dagelijks | beheer | en | onderhoud van | de | bossen | , het | verhogen | van | de | biodiversiteit | van | het | bos | , maar | ook | het | inrichten | van compartimentsgrenzen | sinds | 2017. In | dit | plan | zijn | de | risico’s | geïnventariseerd | die | bepalend | zijn | voor | een | onbeheersbare | bos- | en natuurbrand | en | is op | basis | hiervan | wordt | beschreven | welke | maatregelen | er nodig | zijn | om | deze | risico’s te verkleinen | en | de | kans | op | een | onbeheersbare | brand | in | dit gebied | te | beperken. | Uit | het | risicoprofiel dat | door | de | Veiligheidsregio | Limburg-Noord | is opgesteld | en | vastgesteld | ; blijkt | dat | de | kans | op | een onbeheersbare | natuurbrand | als een | matig | tot | hoog | risico | moet | worden | gekwalificeerd. In een | gebiedsproces | is door | de | deelnemende | partijen | een | gebiedsanalyse | uitgevoerd | die | ertoe | geleid heeft | dat | het | gebied | zodanig | ingericht | kan | worden | dat | het | risico | op | een | onbeheersbare | natuurbrand kleiner | wordt.
| Hierbij | zijn | de | technische | mogelijkheden | van | de | brandweer | (de | vereisten | vanuit bereikbaarheid | en | toegankelijkheid) | en | het | behoud | van | ecologische | , dan | wel | aardkundige | waarden | , 6 Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | , | versie | 29-08-2024 leidend | geweest. | Het | resultaat | van | de | gebiedsanalyse | is een | set van | maatregelen | die , aangevuld | met periodieke | afstemming | , voor | de | looptijd | van | dit NBMP | zijn opgenomen | in het | uitvoeringsprogramma Heldense | Bossen | 2025-2030. | Door | gezamenlijk | te werken | aan | de | uit te | voeren | maatregelen | kunnen de | gevolgen | van | een | natuurbrand | worden | beperkt. Het | gebiedsproces | heeft | geresulteerd | in het: ▪ | Opstellen | Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | ; ▪ | Vaststellen | van | de | operationele | kaart | , met | daarin | de | brandcompartimenten | , berijdbare | wegen | , innamepunten | van | bluswater | en | risico-objecten | , zoals | bij dit plan | bijgevoegd | (bijlage | A) ; ▪ | Opstellen | van | een | uitvoeringsprogramma | 2025-2030 | met | daarin | aandacht | voor: o | Onderhoud | aan | wegen | die | als | brandcompartimentsgrens | functioneren | , zodat | deze | voldoen aan | de | eisen | van | de brandweer.
| Dit | om | de | bereikbaarheid | van | het | gebied | voor | blusvoertuigen te verbeteren | en | te kunnen | functioneren | als stoplijn | bij een | brand | ; o | Aanleggen/vastleggen | van | opstelplaatsen | nabij | open | wateren | voor | het | Grootwatertransport (GWT) | , dit | om | een | gegarandeerde | dekkende | bluswatervoorziening | te krijgen | ; o | Mogelijkheid | bekijken | en | uitvoering | geven | aan | het | geschikt | maken | van | de | voormalige reinwaterkelder | van | WML | en | de | visvijver | t. b. v. beschikbaar | bluswater. o | Omvorming | van | het | bosgebied | ; o | De | samenwerking | tussen | brandweer | , gemeente | , omwonenden | , particuliere | boseigenaren | en terreinbeheerders | op | het | gebied | van | communicatie | over | natuurbrandpreventie | en | tijdens incidenten | op | operationeel | gebied | wordt | nader | op | effectiviteit | onderzocht | en | waar | nodig verbeterd | ; o | Periodieke | beoordeling | van | het | gebied | vanuit | oogpunt | natuurbrandpreventie.
| Dit | om | te borgen | dat | de | situatie | ter | plaatse | blijft voldoen | aan | de eisen | vanuit | de | brandweer | en om | beter te kunnen | anticiperen | op | effecten | van | natuurbranden | ; o | Gezamenlijk | maximaal | operationele | voorbereidingen | te | treffen | op | het | gebied | van noodplanning | zoals | het | aansluiten | van | het | calamiteitenplan | van | Camping | Heldense | Bossen | op multidisciplinaire | plannen | van | de | VRLN | ; o | Langdurige | borging | en evaluatie | van | de | gemaakte | afspraken | als beschreven | in het | natuurbrand managementplan. De | deelnemende | partijen | van | dit | plan | stemmen | in met | de | uitgevoerde | risico- | en | gebiedsanalyses | , de vaststelling | van | de | operationele | kaarten | en | het | programma | van | maatregelen. | Het uitvoeringsprogramma | betreft | zowel | eenmalige | als | periodieke | maatregelen. | Dit | is de | reden | waarom in dit plan | ook | een | hoofdstuk | over | borging | van | maatregelen | is opgenomen. | Jaarlijks | zal er een | schouw worden | gehouden | in | het | gebied. | Afspraak | is dat | de | deelnemers | elkaar | aanspreken | wanneer maatregelen | niet | of onvoldoende | in stand | worden | gehouden. | Hiertoe | zullen | alle | betrokken | eigenaren afzonderlijk | benaderd | moeten | worden.
| De | vereniging | Bosbeheer | Peel | en | Maas | kan | hierbij | slechts | een geringe | informerende | rol | vervullen | voor | een | beperkt | aantal | boseigenaren | , namelijk | diegenen | die aangesloten | zijn | bij de | vereniging. | Het | bestuur | van | de | vereniging | heeft | geen | zeggenschap | over | de particuliere | eigendommen | en | de | eventuele | verplichtingen | en | taken | die men | graag | bij de | eigenaar | zou zien. Iedere | vijf jaar | zal , waar | op | onderdelen | wenselijk | , een | revisie | van | dit plan | worden | opgesteld | onder regie | van | de | Veiligheidsregio | Limburg-Noord. Bij de | te nemen | maatregelen | is steeds | gezocht | naar | een | natuurlijk | evenwicht | tussen | de | maatregelen en | het | effect | op | de | natuur. | Met | de | uitvoering | van | de | maatregelen | is , waar | mogelijk | , al in het | reguliere beheer | een | start | gemaakt. | Zo | zijn | er | al stappen | gezet | met | het | berijdbaar | maken | van | wegen | en | het creëren | van | een | tweede | vluchtroute | voor | camping | de | Heldense | Bossen.
| De | geplande | maatregelen 7 Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | , | versie | 29-08-2024 zullen | komende | jaren | worden | opgepakt | en | worden | voltooid | onder | regie | van | de | werkgroep | NBMP Heldense | Bossen | waarbij | bestuurlijke | overeenstemming | de | aandacht | heeft. Om | deze | verantwoording | te bekrachtigen | verklaren | alle | betrokken | partijen | akkoord | te gaan | met | het gestelde | in dit Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | en | dit | te bevestigen | met de ondertekening | van | een | intentieverklaring | als opgenomen | in bijlage | F. 3 | AANPAK Bij het | opstellen | van | het | Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | zijn de | volgende ontwikkelingen | doorlopen: 1 | Risico | Index | Natuurbranden | (RIN) 2 | Rapport | RIN | voor | natuurgebieden | Provincie | Limburg 3 | Gebiedsanalyse 4 | Operationele | kaart 5 | Uitvoeringsprogramma 1 | Risico | Index | Natuurbranden | (RIN) De | RIN | (analyse | van | het | risico | op | onbeheersbare | natuurbranden) | is | in | 2016 | op | basis | van kilometerhokken | (1x1 | km²) | voor | de | gehele | provincie | opgesteld.
| Voor | de bossen | en natuurgebieden | in de | gemeente | Peel | en | Maas | is de | analyse | met | behulp | van | een | digitale | , landelijke | applicatie | in 2021 opnieuw | uitgevoerd | en | geactualiseerd. | Bij de | invoer | van | de | gegevens | zijn gemeente | , brandweer | en terreinbeheerders | direct | betrokken | geweest. | Het | resultaat | is een | geactualiseerde | risico-classificatie van | het | plangebied. | In hoofdstuk | 4 wordt | verder | ingegaan | op | de | resultaten | en onderscheiden | risico’s in relatie | tot natuurbranden. 2 | Rapport | Risico | Index | Natuurbranden | voor | natuurgebieden | Provincie | Limburg In samenwerking | met | natuurbeheerders | en | gemeentes | heeft | , onder | de regie | van | de Veiligheidsregio | , in 2021 | een | inventarisatie | van | alle | natuurgebieden | in de | provincie | Limburg | plaatsgevonden. | De uitkomsten | van | deze | inventarisatie | zijn | verwerkt | in het | Rapport | Risico | Index | Natuurbranden | voor natuurgebieden | Provincie | Limburg. | Dit rapport | is op | 11 | februari | 2022 | door | de | Bestuurscommissie Veiligheid | van | de Veiligheidsregio | Limburg-Noord | vastgesteld. 3 | Gebiedsanalyse De | gebiedsanalyse | is uitgevoerd | door | de werkgroep | natuurbrand | managementplan | Heldense | Bossen.
Hierin | zijn de | gemeente | , brandweer | en terreinbeheerders | vertegenwoordigd. | De | werkgroep | heeft | op basis | van | actuele | gebiedsinformatie | , | technische | informatie | en | voorschriften | over natuurbrandbestrijding | , | aanwezige | natuurwaarden | , | reeds | aanwezige | blusvoorzieningen | en infrastructuur | het | gebied | geanalyseerd | op | risico’s | en | mogelijke | maatregelen | om | de | risico’s | te verminderen. 4 | Operationele | kaart De | resultaten | van | de | analyse | zijn verwerkt | in de (digitale) | operationele | kaart | (bijlage | A). Vanwege | de noodzaak | om | te kunnen | beschikken | over | actuele | informatie | is ervoor | gekozen | de | operationele | kaart te | vervaardigen | in | een | Geografisch | Informatie | Systeem | (GIS). | De | VRLN | is | beheerder | van | de operationele | kaart | en maakt | hiervoor | onder | andere | gebruik | van | data | van | de | gemeenten | , kadaster | , Waterschap | Limburg | , en | terreinbeheerders. | Periodiek | (wanneer | nodig) | zal | een | update | worden uitgevoerd. 8 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 De operationele kaart geeft inzicht in: Gebiedsindeling in ‘brandcompartimenten’ ; Aanwezige bluswatervoorzieningen , incl.
opstelplaatsen voor het Grootwatertransport (GWT) en bluswatervoorzieningen voor blushelikopters ; Bereikbaarheid het van en wegen berijdbare vastgestelde door gebied brandcompartimentsgrenzen , voorschriften. de aan voldoen (kunnen) die Brandcompartimentsgrenzen zijn zodanig gekozen dat gebruik gemaakt kan worden van reeds aanwezige infrastructuur voor de bestrijding van natuurbrand. In voorkomende gevallen zal , vanuit oogpunt van brandveiligheid , aanwezige naaldhoutbeplanting omgevormd dienen te worden naar loofhout of een ander brandveiliger natuurbeheertype , zoals heide en schraal grasland ; Ecologisch waardevolle gebieden zijn gebieden waar natuurwaarden absoluut behouden dienen te worden. Bij een calamiteit vindt er constante afstemming plaats met de terreinbeheerders hoe om te gaan met het gebied (beschermen , berijden , bestrijden). ▪ ▪ ▪ ▪ 5 Uitvoeringsprogramma Om te kunnen beoordelen of de aangewezen voorzieningen voldoen aan de voorschriften en/of er nog knelpunten zijn , zijn met behulp van de operationele kaart veldbezoeken uitgevoerd door alle partijen. Uit deze veldbezoeken is gebleken welke maatregelen er nog getroffen moeten worden. Na een beoordeling van de terreinen en toetsing op de voorschriften voor natuurbrandpreventie en bereikbaarheid , is een set van maatregelen uitgewerkt en vastgelegd in het uitvoeringsprogramma. (Zie hoofdstuk 7).
In de figuur op de volgende pagina is bovenstaande ontwikkeling schematisch weergegeven. 9 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 10 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen, versie 29-08-2024 (geanonimiseerd)Luchtfoto Heldense Bossen (foto _____T| © Beeldenbank Gemeente Peel en Maas) 11 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 4 DE RISICO’S Het natuurgebied Heldense Bossen is een gebied dat op basis van een door de VRLN in 2021 1 uitgevoerde provinciale risicoanalyse (RIN) is beoordeeld tot een gebied met een matig tot hoog risico vanwege het gegeven dat (kwetsbare) natuur- , woon- en recreatiefunctie in dit gebied nauw met elkaar verweven zijn en er tevens sprake is van een slechte ontsluiting tot het gebied voor brandweervoertuigen. Tevens is de bluswatervoorziening niet optimaal en verblijven in het gebied , in de risicoperiode voor natuurbranden veel bezoekers en recreanten. De risico’s worden bepaald aan de hand van: ▪ Maatschappelijke impact: Een natuurbrand heeft de grootste maatschappelijke impact op de personen die binnen het gebied recreëren , overnachten en wonen. Ecologische impact: Tot nu was bij de brandweer onvoldoende bekend welke ecologisch waardevolle gebieden er aanwezig zijn.
Gedeelten van natuurgebieden die absoluut behouden moeten blijven , vanwege de kwetsbare flora- en fauna zijn op de operationele kaart aangegeven. Flora en fauna in de ecologisch waardevolle gebieden zijn in het bijzonder kwetsbaar voor betreden/berijden en het gebruik van gebiedsvreemd voedselrijk water zoals Maaswater. Weersomstandigheden: In het voorjaar komt de wind veelal uit noord- tot zuidoostelijke richting. Deze droge wind veroorzaakt een föhn-effect die een snelle uitbreiding van met name heidebranden tot gevolg kan hebben. Door de veranderde klimaatomstandigheden bestaat tegenwoordig in de zomermaanden een verhoogd risico voor het ontstaan van onbeheersbare (natuur)branden. Brandcompartimentering: Het gebied is opgedeeld in 5 brandcompartimenten waarvan Camping De Heldense Bossen één van de compartimenten is. Door onder andere ‘trapeze-groei’ (planten-struiken-bomen) kan een grondvuur zich richting de boomtoppen ontwikkelen tot een moeilijk bestrijdbare kroonvuurbrand. Ook staan in het gebied veel brandbare dennen. Er zijn onvoldoende natuurlijke stoplijnen in het gebied aanwezig. Bereikbaarheid voor hulpdiensten: Met uitzondering van enkele verharde wegen en wegen die ook voor houtoogst en bosbouwwerkzaamheden worden gebruikt , zijn niet alle wegen in het gebied geschikt voor de (terreinwaardige) blusvoertuigen van de brandweer.
Aanwezige infrastructuur: Hoogspanningslijn van Tennet , Middenpeelweg N277 ; Ontsluiting camping Heldense Bossen en tweede vluchtweg. Bluswatervoorziening: In delen van het gebied zijn momenteel onvoldoende bluswaterinnamepunten aanwezig. Er echter mogelijkheden zijn bluswaterinnamepunten. Operationele kaart: Actuele operationele kaarten van het gebied met daarop de ecologisch waardevolle gebieden , blusvoorzieningen , risico-objecten , infrastructuur en/of genomen maatregelen ontbraken. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ om bluswatervoorraden geschikter te maken als ▪ 1 De RIN geeft met name op het punt van het bepalen van ecologische risico’s ruimte voor lokale invulling op basis van de expertise van de natuur- en bosbeheerders. 12 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 ▪ Overeenkomsten: Er zijn geen waakvlam- en/of samenwerkovereenkomsten met bedrijven die een bijdrage kunnen leveren bij het bestrijden van een natuurbrand. Effectenbestrijding: Er is een betere preparatie nodig op de effecten van een grote natuurbrand in de Heldense Bossen , zo zijn er meerdere redenen voor maatschappelijke onrust/ontwrichting: - evacuatie en ontruiming van een gebied ; - afsluiting van belangrijke verbindingswegen ; - uitval vitale infrastructuur.
Communicatie: verschillende crisisbeheersing , en natuurbrandpreventie rondom bevoegdheden De gebaseerd op de regionale crisisstructuren , moeten bij de diverse partners en bij eventuele inzet van naburige (Eu)regionale hulpdiensten helder zijn. ▪ ▪ Het resultaat van de geactualiseerde risicoanalyse is een kaartbeeld met een RIN-codering groen – geel – oranje – rood , waarbij groen staat voor een laag risico en rood voor een zeer hoog risico. Zie figuur 2 voor de resultaten van de RIN. Figuur 2 Resultaat Risicoanalyse Natuur- en Bosbrand Heldense Bossen Legenda Risicoanalyse Natuurbrand 13 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Restrisico Natuur- en Bosbranden In dit NBMP zijn maatregelingen benoemd die al gedeeltelijk uitgevoerd zijn. Begaanbaar houden van wegen , omvorming van naaldbos naar loofbos , realisatie van delen van compartimentsgrenzen en een extra vluchtweg bij camping de Heldense Bossen zijn hier voorbeelden van. Er blijven echter altijd risico’s aanwezig die preventief niet te voorkomen zijn. Extreme droogte in combinatie met (extreem) harde wind kan ervoor zorgen dat een natuurbrand , ondanks de inzet van de brandweer , een compartimentsgrens oversteekt en daarmee onbeheersbaar wordt. Ook kroonvuur in combinatie met harde wind is niet te bestrijden door de brandweer en blijft een restrisico.
14 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 5 GEBIEDSANALYSE In de gebiedsanalyse komen risico-bepalende factoren , gebiedskenmerken en de organisatorische aanpak van een natuurbrand samen. Daarvoor zijn de volgende stappen doorlopen: 1. Instellen werkgroep natuurbrand managementplan Heldense Bossen ; 2. Inventarisatie bestaande gegevens en aanwijzing brandcompartimentsgrenzen ; 3. Analyse bluswatervoorzieningen ; 4. Beoordeling terreinomstandigheden ; 5. Opstellen van de operationele kaart ; 6. Toelichting ecologische waarde. 1 Instellen werkgroep In de werkgroep (samenstelling bijlage D) hebben de voor dit gebied relevante partijen zitting genomen. Dit zijn gemeente Peel en Maas , Coöperatie Bosgroep Zuid Nederland , Camping Heldense Bossen , Vereniging Bosbeheer Peel en Maas en de brandweer van de VRLN. Gedurende het gehele proces zijn deze partijen geïnformeerd en hebben zij input geleverd. De gebiedsanalyse is een cyclisch proces waarin op basis van voortschrijdend inzicht toegewerkt is naar een definitieve operationele kaart. 2 Inventarisatie bestaande gegevens en brandcompartimenten Vanuit ieders deskundigheid hebben de partijen een bijdrage geleverd aan de analyse van het gebied vanuit het perspectief van de onbeheersbare natuurbrand.
Gestart is met het verzamelen en bundelen van bestaande informatie: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ Risico objecten ; Bluswatervoorzieningen ; Open water ; Ecologisch waardevolle gebieden ; Berijdbare wegen ; Eigendomssituaties. Bestaande informatie bevat allemaal een ruimtelijke component en is daarom vastgelegd in een Geografisch Informatie Systeem (GIS). De aangeleverde informatie is gebruikt om een gebiedsindeling te maken met brandcompartimenten. Een brandcompartiment is een gebied waarbinnen een natuurbrand redelijkerwijs geblust moet kunnen worden en normaliter tevens overslag naar ander brandcompartiment voorkomen kan worden (zie bijlage B2). Deze brandcompartimenten variëren in grootte van 135 ha – 350 ha en de brandcompartimentsgrens ligt bij voorkeur op reeds aanwezige infrastructuur. De brandcompartimenten zijn gekozen op basis van de volgende criteria: ▪ ▪ ▪ Bereikbaarheid (aanwezigheid infrastructuur) voor de brandweer ; Aanwezigheid waardevolle objecten , zoals recreatieve voorzieningen ; Bebouwing. 3 Eigendomsanalyse Uniek voor de Heldense Bossen en de regio zijn het totaal van ca 1500 particuliere eigenaren , die maximaal 1 ha bos bezitten. Gemeente Peel en Maas en Staatsbosbeheer bezitten 10 ha of meer. Binnen de Heldense Bossen is de Vereniging Bosbeheer Peel en Maas actief die ca 350 eigenaren verenigt en daarmee ca 750 ha vertegenwoordigt.
De vereniging informeert en vertegenwoordigt weliswaar de eigenaren , maar het zijn de eigenaren zelf die besluiten tot medewerking aan 15 Natuurbrand | Managementplan | 2025-2030 | Heldense | Bossen | , | versie | 29-08-2024 maatregelen. | Een | deel | van | de | eigenaren | is niet | aangesloten | bij de | vereniging | en | valt | daarmee | buiten het | blikveld | van | de | vereniging. | Met | name | voor | de | realisatie | van | de | compartimentsgrenzen | is het | van belang | dat | directe | communicatie | plaatsvindt | met | de | desbetreffende | eigenaren. | Dit zal | onderdeel | zijn van | de | communicatiestrategie | en | het | uitvoeringsprogramma | , waarbij | Gemeente | , VRLN | en | de Vereniging | afstemmen | hoe | dit het | best | vormgegeven | kan | worden. 4 | Analyse | bluswatervoorzieningen De | bestrijding | van | natuurbranden | vindt | bij voorkeur | plaats | met | gebiedseigen | water. | De | hoeveelheid bluswater | wordt | bepaald | door | de | aanwezigheid | van | aansluitingen | op | het | waterleidingnetwerk | van WML | (brandkranen) | en | de | aanwezigheid | van | voldoende | oppervlaktewater | met | de | juiste | kwaliteit.
Wanneer | sprake | is | van | oppervlaktewateren | die | onder | invloed | staan | van | meststoffen | , bestrijdingsmiddelen | of | andere | voor | de | natuurgebieden | schadelijke | stoffen | , vallen | deze | af | als bluswatervoorziening. | De | beschikbaarheid | van | bluswater | kan | bepalend | zijn voor | de | inzettactiek | en keuze | van | het | type | materieel | van | de | brandweer. | Bij de | analyse | van | de | bluswatervoorzieningen | is uitgegaan | van | het | volgende | materieel | (op | volgorde | van | opschaling): ▪ | Tankautospuit | (TS): | brandweerauto | (2*4 | aandrijving) | met | ca 25 , m³ | water | aan | boord | ; ▪ | Tankautospuit | Terreinwaardig | (TST): | terreinwaardige | brandweerauto | met | 4*4 | aandrijving | , met | ca 2 m³ water | aan | boord | ; ▪ | Waterwagens: | wagens | met | watercontainer | met | een | inhoud | van | 10 | m³ | ; ▪ | Grootwatertransport | (GWT): | watertransportsysteem | met | een | capaciteit | van | 8. 000 | l/minuut | over een | afstand | van | 45 , km | vanaf | het | bluswaterinnamepunt | ; ▪ | Fire Bucketteam | van | Defensie: | helikopters | voorzien | van | een | waterbucket | van | 25 , m³ | of 75 , m³. De | bereikbaarheid | van | het | bluswater | wordt | vooral | bepaald | door | de | aanwezige | infrastructuur | van | het gebied.
| Denk | daarbij | aan | zandwegen | , verharde | wegen | en | half | verharde | wegen. | Uitgangspunt | is dat | de aangewezen | infrastructuur | geschikt | is voor | meerdere | brandweerauto’s. | De | asdruk | is daarmee | bepaald op | 15 | t (15. | 000 | kg). | De | aanwezige | begroeiing | dient | niet | binnen | het | bereik | van | 6 m | doorrijhoogte | en 55 , | m | breedte | te | komen | (bijlage | B | 2). | Uiteindelijk | is relevant | in | hoeverre | het | bluswater | ook daadwerkelijk | beschikbaar | is. | De | beschikbaarheid | van | bluswater | is | geanalyseerd | op | basis | van bovenstaande | uitgangspunten. | Aan | de | hand | van | deze | analyse | is | duidelijk | geworden | waar beschikbaarheid | van | bluswater | een | knelpunt | is en | waar | voldoende | bluswater | beschikbaar | is. 5 | Beoordeling | terreinomstandigheden Aan | de | hand | van | de | eisen | voor | de | brandcompartimenten | , berijdbare | wegen | , bluswatervoorzieningen en | aangevuld | met | de | locaties | van | de | waardevolle | objecten | , zijn | veldbezoeken | afgelegd. | Tijdens | de veldbezoeken | is beoordeeld | in hoeverre | de | aanwezige | voorzieningen | dan | wel | objecten | expliciet | op | de operationele | kaart | moesten | worden | weergegeven. | Knelpunten | werden | gesignaleerd | en zijn | besproken in | de | werkgroep.
| Noodzakelijke | maatregelen | zijn | aangegeven | en | beoordeeld | binnen | de | totale gebiedsanalyse. | Deze | beoordeling | heeft | de | basis | gevormd | voor | het | uitvoeringsprogramma | (zie hoofdstuk | 7). 6 | Operationele | kaart De | werkgroep | Natuur- | en | Bosbrandpreventie | Heldense | Bossen | heeft | de | operationele | kaart | (bijlage | A) opgesteld | en | maakt | integraal | onderdeel | uit van | het | NBMP. 7 | Toelichting | ecologische | waarde. Het | gebied | de | Heldense | Bossen | wordt | gekenmerkt | door | de | droge | zandgronden | en | voormalige stuifduinen. | Er | zijn | binnen | het | gebied | veel | landduinen | aanwezig | met | hoogteverschillen | , waarvan sommige | nog | in | de | karakteristieke | vorm | van | een | paraboolduin. | Deze | aardkundige | waarden | zijn evenzeer | het | behouden | waard | als | de | in het | gebied | aanwezige | natuurwaarden. | Denk | daarbij | aan | een aantal | kleinere | heideterreinen | en | in | de | zuidwesthoek | lager | gelegen | nattere | delen. | Hoewel | minder 16 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 brandgevaarlijk kan ook hier dezelfde strategie gehanteerd worden tijdens een natuurbrand.
Gebruik bestaande wegen in geval van natuurbrandbestrijding , en wijk hier niet van af in verband met schade aan de bodem , aanwezige vegetaties en een sterk verhoogde kans op vastrijden met groot materieel. Binnen het gebied liggen wel kansen om het risico op natuurbrand te verlagen door blijvende omvorming van enerzijds de bossen onder de hoogspanningsleidingen en anderzijds het vrijstellen/ verwijderen van bos en gedeeltelijk afplaggen van de humeuze bovenlaag van het paraboolduin. Hierdoor ontstaan biotopen van kleinschalig open zand , en ontwikkeling van droge heide. Vanuit natuurbrand perspectief bekeken is op langere termijn een vlaktegewijze omvorming naar meer loofhout in de ondergroei , en een geleidelijke verlaging van het aandeel naaldhout wenselijk. 17 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 6 OPERATIONELE KAART De operationele kaart vormt de basis voor de bestrijding van natuurbranden. Om te kunnen beschikken over actuele informatie is ervoor gekozen de operationele kaart te vervaardigen in een Geografisch Informatiesysteem (GIS). De operationele kaart wordt opgebouwd uit ruimtelijke gegevens (GEO-informatie) vanuit diverse bronhouders. De VRLN is beheerder van de operationele kaart en maakt hiervoor onder andere gebruik van data van de gemeenten , kadaster , Waterschap Limburg , en terreinbeheerders.
In figuur 3 is een gedeelte van de operationele kaart ter illustratie weergegeven. De operationele kaart is onderdeel van het NBMP en is als bijlage A bij dit plan gevoegd. De operationele kaart geeft inzicht in: Gebiedsindeling in ‘brandcompartimenten’ ; Risico-objecten , waaronder bebouwing/monumenten en recreatieve voorzieningen ; Aanwezige bluswatervoorzieningen , incl. opstelplaatsen voor het Grootwatertransport (GWT) en bluswaterinnamepunten voor blushelikopters ; Bereikbaarheid van het gebied door vastgestelde brandcompartimentsgrenzen en berijdbare wegen die (kunnen) voldoen aan de voorschriften ; Ecologisch waardevolle gebieden , gebieden waar natuurwaarden absoluut behouden dienen te worden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen gebieden die beschermd dienen te worden bij een natuurbrand , ofwel waar brandbestrijding eerder een negatief effect heeft op de aanwezige natuurwaarden. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ Datamanagement operationele kaart VRLN is beheerder van de digitale operationele kaart in Limburg. Periodiek zal een update van de operationele kaart voor de onderdelen die betrekking hebben op natuurbrandpreventie worden uitgevoerd door de VRLN. Hierbij worden ook de resultaten uit de jaarlijkse schouw tussen brandweer en terreinbeheerders verwerkt. Enkele onderdelen uit de operationele kaart worden via services van andere beherende organisaties frequenter aangeleverd.
De bijgewerkte kaart zal digitaal , als GIS- bestand en op verzoek , ter beschikking gesteld worden aan de betrokken partners. Beschikbaarheid De kaarten zijn digitaal beschikbaar op de Mobiele Operationele Informatiesystemen (MOI) op de voertuigen van de brandweer in Limburg Noord. De kaarten worden vooralsnog ook als PDF ter beschikking gesteld aan sommige functionarissen van de brandweer. 18 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Figuur 3 Uitsnede operationele kaart NBMP Natuur- en Bosbrand Heldense Bossen Legenda 19 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 7 MAATREGELEN Om de risico’s op een onbeheersbare brand zo klein mogelijk te houden , kunnen diverse passende maatregelen worden genomen , gebaseerd op de in hoofdstuk 4 genoemde risico’s , Wanneer fysieke maatregelen niet te realiseren zijn , kunnen deze worden gecompenseerd met organisatorische maatregelen. Aanvullende maatregelen VRLN Op basis van de RIN zijn door de Veiligheidsregio Limburg-Noord al diverse maatregelen getroffen , te weten: ▪ Er is een landelijk meetsysteem voor brandgevaar (weersafhankelijk) geïnstalleerd.
Op basis van de meetgegevens wordt het risico voor bosbranden bepaald en gecommuniceerd (brandgevaar index , zie ook www.natuurbrandrisico.nl) , Meer-jarenoefenrooster (natuurbrand) voor de brandweer manschappen , bevelvoerders , chauffeurs en officieren. Dit in nauwe samenwerking met externe partijen. ▪ Specifieke maatregelen voor het gebied Heldense Bossen Regelgeving Voor nieuwe bewoning/bouwwerken en verbouwingen , die gelegen zijn in het natuurgebied Heldense Bossen , gelden voorschriften om het ontstaan van brand en/of risico’s bij brand te verkleinen op basis van landelijke richtlijnen (zie bijlage B1). ▪ - Voor bestaande situaties is het advies om daar waar mogelijk eigenaren/gebruikers bewust te maken van de in bijlage B2 gewenste landelijke voorschriften en ze te proberen te bewegen wat eenvoudig kan , al te realiseren/aan te passen. - Voor campings – (scouting)kampeerterreinen die vallen binnen een brandcompartiment of grenzen aan een brandcompartiment , gelden aanvullende voorwaarde inzake evacuatie , gasflessen , bereikbaarheid en gebruik open vuur (zie bijlage B1). In de landelijke handreiking van de omgevingswet is een bouwsteen Natuurbrand opgenomen. In deze bouwsteen zijn regels opgenomen ter voorkoming van natuurbranden en het beperken van de gevolgen van natuurbranden op de omgeving.
Deze handreiking zal gehanteerd worden bij de toetsing en begeleiding van projecten liggend in- of grenzend aan natuurgebieden. Gemeente en Veiligheidsregio organiseren gezamenlijk de borging van compartimentsgrenzen in het omgevingsplan. - - ▪ Brandcompartimentering In nauw overleg met de betrokkenen is op basis van de maatschappelijke risico’s en de ecologische risico’s een brandcompartimentsindeling gemaakt (zie bijlage A). In het voorschrift ‘brandcompartimentsgrens natuurgebieden’ is verder uitgewerkt aan welke eisen een brandcompartimentsgrens moet voldoen. Afgesproken is dat er een overgangsperiode geldt van 5 jaar , voordat alle grenzen moeten voldoen (zie bijlage B2). Er is inzichtelijk gemaakt waar nog welke maatregelen getroffen zouden moeten worden. Voor een eenmalige omvorming van naaldhout naar een ander natuurtype dan loofbos , bestaat in de Omgevingswet een uitzondering op de herplantplicht (zie artikel 4. 2 en artikel 4.4 , lid 1. c). Bijlage E geeft een opsomming van boomsoorten die meer hitte en droogte bestendig en minder brandgevaarlijk zijn dan naaldhout. - 20 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 ▪ Berijdbare wegen hulpdiensten De wegen op/nabij brandcompartimenteringsgrenzen moeten goed bereikbaar en begaanbaar zijn of worden gemaakt voor de voertuigen van de brandweer (zwaar verkeer).
De specifieke eisen hiervoor staan beschreven in de voorschriften (bijlage B2). Inzichtelijk is gemaakt waar nog welke maatregelen getroffen zouden moeten worden. - ▪ Bluswatervoorziening Naast de primaire bluswatervoorzieningen (hydranten) moeten er secundaire (geboorde putten) en tertiaire (open water) bluswatervoorzieningen beschikbaar zijn. Uit de gebiedsanalyse is gebleken dat er op dit moment nog delen binnen het gebied zijn waar bluswatervoorzieningen niet optimaal zijn en waar verbetering noodzakelijk is. Mogelijke oplossingen hiervoor zijn het geschikt maken als tertiaire blusvoorziening van de voormalige Reinwaterkelder van WML en de visvijver aan de Oude Dijk. Operationele kaart Van het gehele gebied is een operationele kaart (bijlage A) gemaakt. Hierop zijn de maatschappelijke evenals inrijpunten , zwaartepunten aangebracht ecologische en bluswatervoorzieningen en uitgangsstellingen. Aangeleverde data door gemeente , kadaster , Waterschap Limburg , terreinbeheerders en andere relevante gegevens zijn verwerkt. Actuele/gewijzigde data zullen gedeeld en besproken moeten worden met betrokken partners (datamanagement VRLN). - ▪ - ▪ Waakvlamovereenkomsten De VRLN gaat waakvlamovereenkomsten aan met (loonwerkers)bedrijven , die in geval van een natuurbrand (specialistisch) kunnen assisteren.
- - Kavelruil , verkoop en afkoop houtopbrengsten Om in de toekomst makkelijker maatregelen in de uitvoerende fase op te kunnen pakken is het aan te raden om particuliere terreineigenaren de mogelijkheid van kavelruil , verkoop en afkoop houtopbrengsten te bespreken en waar nodig in te regelen. De communicatie en mogelijkheden rondom dit thema zullen worden doorontwikkeld in de werkgroep NBMP. ▪ - Maatregelen tijdens een natuurbrand Doel van dit plan is om te voorkomen dat natuurbranden kunnen uitgroeien tot onbeheersbare branden. Echter in een gebied dat wordt bewoond en intensief voor recreatiedoeleinden wordt gebruikt , is het niet te voorkomen dat er effecten ontstaan die tot hinder en/of maatschappelijke onrust kunnen leiden. Zo kan het nodig zijn dat een camping of kampeerplaats of zelfs woonwijken moeten worden ontruimd vanwege branduitbreidingsgevaar en/of ernstige rookoverlast in overleg met het bevoegd gezag (zoals in Herkenbosch bij de Meinwegbrand in april 2020). Daarnaast kan het nodig zijn om (hoofd)wegen en/of vitale infrastructuur af te sluiten. Bij een natuurbrand wordt met de plaatselijke terreinbeheerders overlegd hoe om te gaan met de ecologisch waardevolle gebieden. Naast campings en vakantieparken bevinden er zich ook andere recreatieve voorzieningen.
Van belang is dat de eigenaren/uitbaters de zorg voor het vermijden van branden serieus nemen en er adequate calamiteitenplannen aanwezig zijn. De betrokken overheden en crisisactoren dienen voorbereid te zijn , in voorkomende gevallen , bestuurlijke noodmaatregelen te nemen en deze vervolgens uit te kunnen voeren zoals het evacueren en/of ontruimen van een gebied naar aanleiding van een natuurbrand. 21 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 De brandweer maakt vanaf 2018 gebruik van het ’Natuurbrandverspreidingsmodel’ (NBVM). Middels dit landelijk model kunnen simulaties worden gemaakt waarmee een brandverloop kan worden voorspeld. Binnen de brandweer Limburg-Noord zijn een aantal medewerkers in 2022 getraind in het gebruik van dit model. Tevens zullen Landelijke specialisten aan de hand van dit model adviseren met betrekking tot mogelijke en te verwachtte branduitbreidingen. 8 BORGING Een duurzame samenwerking tussen alle deelnemende partijen is de beste waarborg dat de brandpreventieve maatregelen uitgevoerd blijven worden. Een samenwerking waarbij alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen voor de langere termijn. Door ondertekening van de intentieverklaring , hebben de betrokken partijen verklaard zich in te zetten voor de realisatie van de hieronder maatregelen weergegeven natuurbrandbeheersing. en de toekomstige borging van de 1.
UITGANGSITUATIE Voor de toekomstige borging en verbetering van het huidige veiligheidsniveau zijn een aantal punten die nog verdere realisatie of ontwikkeling behoeven. Onderhoud en verbetering van de berijdbaarheid van wegen en het omvormen van de vegetatie op de compartimentsgrenzen. Ook de bluswatervoorzieningen zijn in de Heldense Bossen onvoldoende voorhanden. 2. BLIJVENDE AANDACHT Brandveiligheid vraagt voortdurende aandacht. Kennis en vaardigheden moeten actueel blijven. Daarom moeten training , opleiding en samenwerking periodiek plaatsvinden. Aan de personele kant gaat het hier met name om: - training en opleiding ; samenwerking brandweer en terreinbeheerders. - In het terrein is er blijvende aandacht nodig voor het in stand houden van: - brandvertragende compartimentsgrenzen (vegetatie-eigenschappen) ; toegankelijke compartimentsgrenzen (wegonderhoud/opsnoeien/passeermogelijkheden). - 3. TRANSITIEPERIODE Voor een duurzaam veilige situatie zouden deze inspanningen moeten behoren tot de reguliere werkzaamheden van de betreffende organisaties. Alle partijen voeren gebruikelijke reguliere taken , in het kader van brandpreventie , uit voor eigen rekening. Hieronder vallen onder andere het onderhoud van verharde wegen en de coördinerende taken van gemeentelijke veiligheidsmedewerkers. Echter wordt een deel van deze inspanningen (nog) niet als reguliere opgave gezien.
Over de extra inspanningen die voortvloeien uit dit NBMP maken partijen aanvullende afspraken in het uitvoeringsprogramma. Na deze extra inspanningen zouden al deze werkzaamheden als regulier moeten worden beschouwd. De VRLN coördineert overleggen en maakt afspraken om deze reguliere werkzaamheden voort te zetten. 22 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 4. OVERZICHT TAKEN/WERKZAAMHEDEN Hieronder worden alle taken en werkzaamheden toegelicht die tijdens de eerste NBMP-periode additioneel zijn. De nummering correspondeert met de kostentabel. 4. 1 Organisatie en coördinatie door VRLN/gemeente Eindverantwoordelijke voor de borging van een brandveilige situatie in de bos- en natuurgebieden is de Veiligheidsregio Limburg-Noord in opdracht van de gemeenten. De VRLN en gemeente Peel en Maas zijn verantwoordelijk voor de volgende activiteiten: a) Training en opleiding VRLN is verantwoordelijk voor het opleiden en trainen van de beroeps- en vrijwillige brandweerlieden. Het betreft oefeningen en trainingen met situaties rond branden in bos- en natuurterreinen. Verder ontwikkelt de VRLN diverse modules , waaronder table-top oefeningen en veldoefeningen. Bij de natuur- en bosbrandbestrijding worden de terreineigenaren betrokken.
Voor de brandweer en terreinbeheerders , boswachters en medewerkers buitendienst geldt dat het deelnemen aan trainingen op bos- en natuurbrandbestrijding additioneel zijn aan het reguliere takenpakket. Tevens draagt het team Oranje Kolom zorg voor de noodzakelijk voorbereiding en training op het gebied van bevolkingszorg voor gemeenten. b) Jaarlijkse schouw Met het vaststellen van het NBMP zijn voor onderhavig gebied de gebiedsanalyse en daaruit voortvloeiende compartimentsgrenzen , berijdbare wegen , opstelplaatsen en te beschermen ecologisch waardevolle gebieden vastgelegd. Ook de eisen aan de compartimentsgrenzen en opstelplaatsen voor inname bluswater liggen daarmee vast. Jaarlijks vindt er een gezamenlijke schouw plaats in de natuur- en bosgebieden om vast te stellen of de actuele stand van zaken van aanwezige voorzieningen voldoende veilig is/voldoet aan de landelijke normen. Een en ander- , zoals is vastgelegd op de operationele kaart. Over de noodzakelijke maatregelen worden gezamenlijk afspraken gemaakt. Indien blijkt dat veranderingen hebben plaatsgevonden , waardoor een nieuwe situatie is ontstaan , wordt besproken welk effect dit heeft op gemaakte afspraken en worden die , indien noodzakelijk , bijgesteld (en eventueel verwerkt op de operationele kaart).
Resultaat van de jaarlijkse schouw is een overzicht van verbeterpunten in het terrein , evenals een raming van de hoeveelheden en bevoegdheden en benodigde budgetten. De terreineigenaren zijn vervolgens primair verantwoordelijk voor uitvoering van de benodigde maatregelen. De resultaten van de jaarlijkse schouw is de input voor eventuele prioritering. c) Evaluatie en verlengen NBMP Eenmaal per 5 jaar vindt een evaluatie plaats van de afgelopen periode. Hierin wordt bekeken of bijstelling van dit NBMP nodig is , of samenwerkingsafspraken moeten worden aangepast en of de gemaakte brandcompartimentering nog past binnen het gebruik van het gebied en de dan geldende technische mogelijkheden. Actualisatie van de RIN (gepland 2026) door VRLN en de partners maakt hiervan een onderdeel uit. Het is de verantwoordelijkheid van de VRLN om deze evaluatie te organiseren en het NBMP waar nodig bij te stellen en gereed te maken voor bestuurlijke accordering. d) Actualisatie operationele kaart Belangrijke basis voor het NBMP zijn de operationele kaarten. Deze zijn beschikbaar voor alle operationele voertuigen. De VRLN is verantwoordelijk voor het actualiseren van de onderliggende data en het bijwerken van de operationele kaart. Ook wijzigingen vanuit terreineigenaren , zoals bijvoorbeeld ecologisch waardevolle gebieden , dienen verwerkt te worden.
De bijgewerkte operationele kaart wordt , indien gewenst , steeds gedeeld met de partners. Partners hebben ook kijkrechten in de digitale operationele kaarten. 23 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 e) Regievoering De Veiligheidsregio Limburg-Noord neemt als regievoerder het initiatief om bovenstaande afspraken te maken en rapporteert de bevindingen rechtstreeks terug aan alle deelnemende partijen. VRLN zorgt tevens voor de vijfjaarlijkse actualisatie van de RIN. 4.2 , 4. 3 en 4. 4 Deelname en coördinatie uitvoering Zowel de uitvoerende afdelingen van de VRLN (2) , de brandweer (3) als de terreinbeheerders (4) werken mee aan de volgende activiteiten: a) Training en opleiding Deelname aan training en opleidingen gericht op natuur- en bosbrandbestrijding. b) Jaarlijkse schouw Deelname aan de jaarlijkse schouw en uitvoering van de gemaakte afspraken. c) Evaluatie en verlengen NBMP Deelname aan de evaluatie en verlenging van het NBMP. d) Onderhouds- en inrichtingsmaatregelen Organisatie en uitvoering van onderhoud en inrichtingsmaatregelen. 4. 5 en 4. 6 Onderhoud half-verharde wegen en opsnoeien bomen Bij de keuze van de compartimentsgrenzen is al rekening gehouden met een adequate aansluiting op reguliere onderhoudsmaatregelen , zoals onderhoud van wegen en opsnoeien.
Daar waar mogelijk is gekozen voor verharde gemeentelijke of provinciale wegen die binnen een regulier onderhoudsplan vallen. Echter zijn nu ook veelal half-verharde en onverharde wegen toegevoegd die enerzijds voldoende voor doorrijhoogte voldoende anderzijds en hebben moeten draagkracht brandweervoertuigen. Dit zijn voor de gemeente , veelal eigenaar , en terreinbeheerders additionele werkzaamheden die buiten het reguliere onderhoud van bos- en natuurterreinen vallen. 4. 7 Instandhouding loofhoutbeplanting compartimentsgrenzen Eén van de belangrijkste maatregelen om het risico in een bosgebied te verlagen is het realiseren en in stand houden van 30 meter brede naaldhoutvrije zones langs de compartimentsgrenzen. Dit vereist veelal het omvormen van naaldbos naar loofbos. Alle terreinbeheerders zijn daarvan doordrongen en voeren deze maatregel naar vermogen uit. Na deze omvorming is vervolgbeheer nodig om te voorkomen dat er opnieuw naaldbomen gaan groeien. Het betreft dan onder andere kosten voor het uitmaaien van naaldhoutopslag. Wanneer particuliere eigenaren verantwoordelijk zijn voor de instandhouding van delen van een compartimentsgrens is het gewenst dat gemeente en eigenaar hierover een overeenkomst aangaan. Deze overeenkomst zal verder worden ontwikkeld binnen de werkgroep NBMP Heldense Bossen. 4.
8 Realisatie loofhoutbeplanting compartimentsgrenzen Daar waar de zones met loofhoutbeplanting nog niet gerealiseerd zijn moeten deze alsnog gerealiseerd worden door omvorming van naaldbos naar loofbos. Wanneer dit geïntegreerd wordt in het reguliere bosbeheer , levert het eenmalig vellen van naaldhout inkomsten voor de terreineigenaar op en kan de omvorming tegen lagere kosten gerealiseerd worden , bij voorkeur door een combinatie van natuurlijke verjonging en gerichte aanplant. Met alle maatregelen zijn kosten gemoeid en soms is vergoeding van maatregelen nodig. Het betreft dan kosten voor terreinvoorbereiding , aanschaf plantmateriaal , de aanplant incl. nazorg , zoals maatregelen tegen wildschade. Ook hier zal de werkgroep NMBP Heldense Bossen zich over buigen om daarmee een voorstel ontwikkelen. 24 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 4. 9 Inkomstenderving In een aantal gevallen levert bosomvorming extra kosten c. q. verlies van inkomsten op. Met name bij particuliere eigenaren kan dit een rol spelen voor de vrijwillige medewerking aan de maatregelen. Nadere toelichting: Vanuit het perspectief van de bosbeheerder zijn er twee belangrijke kostenposten bij de omvorming: - Inkomstenderving Het vellen van naaldhout t. b. v.
bosbrandpreventie gebeurt vaak op een tijdstip in de levenscyclus van de boom dat deze vanuit bosbouwkundig oogpunt nog niet geveld zou worden. Voortijdig vellen levert daardoor een lagere opbrengst op. Daarnaast is het zo dat naaldhout veel sneller groeit en eerder tot opbrengsten uit houtverkoop leidt dan loofhout. Deze twee componenten samen leveren een negatief financieel resultaat. Om met name particuliere eigenaren te stimuleren om bosomvorming uit te voeren is een tegemoetkoming in de inkomstenderving gewenst. - Bosverjonging Nadat het naaldhout is geveld , ontstaat een smalle , open strook waar de doelstelling is veranderd naar het (laten) opkomen van loofhout. In het reguliere bosbeheer wordt rekening gehouden met de aanplant van nieuw bos in verjongingsgaten. De net aangelegde brandcorridors kunnen gezien worden als verjongingsgaten , met het verschil dat hier géén naaldhoutopslag mag opkomen. Extra maatregelen zijn dan noodzakelijk. Het betreft dan het uitmaaien van de stroken , en het verhogen van plantdichtheden naar 500 stuks/ha. Daarnaast bieden de brandcorridors ook een mogelijkheid om de biodiversiteit te verhogen door de aanplant van struikvormers. Deze extra inspanningen vallen echter buiten het reguliere bosbeheer en zijn additioneel ten gunste van natuurbrandbestrijding. 5. COMMUNICATIE Communicatie over een natuurbrand bestaat uit twee onderdelen.
Ten eerste risicocommunicatie in de ‘koude’ fase: er is nog niets aan de hand. Ten tweede crisiscommunicatie in de ‘warme’ fase: er is wel iets aan de hand. In dit NBMP gaan we in op het eerste onderdeel. Het tweede onderdeel is al geborgd in de algemene crisisbeheersingsplannen van Veiligheidsregio Limburg-Noord. Bij een natuurbrand (in de Heldense Bossen) ligt het primaat voor communicatie in eerste instantie bij Brandweer Limburg-Noord en bij een groter incident bij Veiligheidsregio Limburg-Noord (vanaf Grip 1 en hoger). Gemeente Peel en Maas is hieraan ondersteunend en het bevoegd gezag. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van bestaande afspraken , structuren en draaiboeken. Op het gebied van risicocommunicatie zijn zaken nog minder goed geborgd. Daarom is het zaak dit op te nemen in dit NBMP. In de landelijke handreiking risicocommunicatie staat: “Met risicocommunicatie communiceren we over de kans dat een incident , ramp of crisis zich voordoet en de mogelijke gevolgen daarvan. Dit doen we om een crisissituatie te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken. Risicocommunicatie bestaat altijd uit informatie én handelingsperspectief. Het zijn als het ware handvatten ter voorbereiding op , en tijdens een crisis. ” In dit NBMP richt de risicocommunicatie zich primair op de mensen die wonen , werken of verblijven in of nabij de Heldense Bossen.
De communicatie naar deze stakeholders richt zich op: 1. Mensen wijzen op de risico’s die wonen , werken of verblijven in dit gebied met zich meebrengt ; 2. Toelichten welke maatregelen de samenwerkende partijen nemen om de risico’s te beperken én aangeven wat deze partijen doen als er toch een (grote) natuurbrand uitbreekt ; 3. Mensen concrete handelingsperspectieven bieden van wat zij zelf kunnen doen om de risico’s te beperken én hoe zij moeten handelen als er toch een (grote) natuurbrand uitbreekt. 25 Natuurbrand Managementplan 2025-2030 Heldense Bossen , versie 29-08-2024 Van sommige stakeholders wordt daarnaast medewerking verwacht bij de aanpak om de risico’s te beperken , met in bepaalde gevallen ook financiële gevolgen. Denk hierbij aan de perceeleigenaren in het bos. Zoals eerder aangegeven wordt aan deze planvorming in de werkgroep NBMP Heldense Bossen gewerkt. Stakeholderanalyse Om concreet in beeld te krijgen wie precies tot de doelgroep behoren , wordt een stakeholderanalyse gemaakt. Hiermee brengen we in beeld welke partijen we moeten informeren met onze risicocommunicatie. Zo kunnen we per doelgroep het doel , de boodschap en het middel van de communicatie bepalen. Daarnaast levert een dergelijke analyse een goed overzicht op met welke partijen we rekening moeten houden bij een brand in het gebied (crisiscommunicatie).
Omdat situaties kunnen veranderen , is het zaak dit overzicht jaarlijks te actualiseren , of vaker indien nodig. Uitgangspunten van de communicatie De communicatie vindt plaats volgens de volgende uitgangspunten: We zijn open en transparant. We vertellen eerlijk over de risico’s van wonen , werken en verblijven in dit gebied en communiceren actief over de maatregelen die we nemen om deze risico’s te beperken en binnen welke termijn deze te verwachten zijn ; 1. We doen wat we zeggen. Actieve communicatie schept verwachtingen over onze inspanningen ; 2. Woorden alleen zijn niet genoeg. Betrouwbaarheid wordt afgemeten aan daden. We communiceren hierover met een eerlijke en realistische boodschap ; 3. We passen maatwerk toe. We kijken goed naar welk middel voor welke doelgroep wordt ingezet ; 4. We gebruiken bestaande communicatiekanalen. Deze kanalen zijn immers bekend en voelen vertrouwd bij de diverse doelgroepen en kunnen direct ingezet worden ; 5. Handelingsperspectief. In alle communicatie geven we niet alleen aan wat de risico’s zijn , maar bieden we ook een handelingsperspectief (risicocommunicatie). Kernboodschap: Het risico op natuurbranden neemt toe. We kunnen natuurbranden niet voorkomen. Wel kunnen we maatregelen nemen om de gevolgen van een natuurbrand te beperken. Daarom werken betrokken partijen samen om de brandveiligheid in de Heldense Bossen te vergroten.