4. VVD - Beschouwing Kadernota 2026

Algemene Beschouwing VVD Peel en Maas – Kadernota 2026 Voorzitter, Voor ons ligt de laatste kadernota van deze bestuursperiode. Een kadernota die volgens het college tot stand is gekomen met lef en vertrouwen. Als VVD zien wij positieve elementen terug in deze kadernota. Zo waarderen wij de blijvende aandacht voor investeringen in infrastructuur en verkeersveiligheid, en de inzet op een betere samenwerking tussen zorg en veiligheid bij het ondersteunen van inwoners met complexe hulpvragen. Dat zijn ook voor ons belangrijke thema’s die bijdragen aan een veilige, bereikbare en leefbare gemeente. Maar Voorzitter, tegelijkertijd kunnen we er niet omheen dat deze kadernota op vlakken tekortschiet. De ambities zijn breed, maar scherpe keuzes blijven uit. Wat wij missen is een duidelijke prioritering, zeker in deze onzekere financiële tijden. De coalitie blijft vooral herhalen wat eerder al beloofd werd. Inwoners blijven zich beklagen – over het gebrek aan woningen, trage procedures, onduidelijk beleid of simpelweg over het maaibeleid langs de weg. Wat we nodig hebben is visie, durf en doorpakken. Woningbouw: woorden versus daden We horen het college opnieuw spreken over het toevoegen van woningen, het aanpakken van het tekort en het verbeteren van de doorstroming. Het klinkt als een herhaling van zetten. Al jaren horen we deze beloften, maar zien we onvoldoende resultaat.

De woningnood is nijpend – dat zien onze inwoners, dat voelen jongeren die geen startplek vinden, dat horen we van de dorpsoverleggen. De ambitie om de komende jaren door te bouwen is op zichzelf goed. Het noemen van 1.000 woningen in de pijplijn klinkt veelbelovend, maar wie de cijfers erbij pakt ziet dat dit nauwelijks een versnelling is. In de afgelopen vier jaar zijn er namelijk óók ongeveer 1.000 woningen gerealiseerd. En nu zouden er binnen drie tot vijf jaar wéér 1.000 woningen bijkomen. Hoe kun je dan spreken van versnelling? Al jaren vraagt de VVD om actie. Jaar na jaar dienen wij moties in om de woningbouw te versnellen. Vorig jaar stelden we voor om een richtgetal op te nemen, zodat we niet langer op gevoel maar op resultaat konden sturen – er was geen steun. Maar dit

jaar komen wij opnieuw, gelukkig nu wél samen met de andere partijen, met moties om knelpunten aan te pakken, onder andere op het gebied van: ruimte in de kaders, actieve grondpolitiek, voorkeursrecht, slagkracht voor woningbouw en tijdelijke woningbouw. Als de ambitie om te groeien naar 50.000 inwoners serieus is, dan moet ook onze infrastructuur meegroeien. Wij vragen het college: is onze ruimtelijke en sociale infrastructuur daarop berekend? Wat betekent dit voor de bereikbaarheid, voorzieningen, energiecapaciteit en leefbaarheid in onze dorpen? En welk effect gaat dit hebben op onze financiële positie? De intentie om gebiedsgericht te werken is positief, maar de VVD dringt aan op tempo én transparantie in deze trajecten. Inwoners moeten kunnen zien wanneer hun dorp aan de beurt is en wat er dan concreet gebeurt. Financiën: scherpe keuzes noodzakelijk Voorzitter, het financiële beeld voor dit moment oogt nog gezond. Er is een positief saldo, de reservepositie is stevig, en grote tekorten blijven – voorlopig – uit. Maar het college schetst zelf een verslechterend financieel perspectief vanaf 2028. Tegelijkertijd lezen we een kadernota waarin nauwelijks concrete bezuinigingsrichtingen of hervormingsopties worden genoemd.

Er zijn nog grote onzekerheden die zwaar kunnen drukken op onze financiële situatie in de toekomst, denk aan de fors hogere kosten voor de RUD, ontvlechting NLW en doorstroomvoorziening. Alleen hopen op extra middelen van het Rijk is onvoldoende. Als VVD vinden wij dat we juist nu al moeten kijken waar we scherper kunnen zijn op de uitgaven, om grip te houden op onze begroting. Weeg kosten en nut dus nadrukkelijk af – denk bijvoorbeeld aan de verplaatsing van de molen in Kessel. Is dit het juiste moment voor dit soort investeringen? Daarnaast, voorzitter, het Rijk heeft eerder aangekondigd fors te willen bezuinigen op het ambtenarenapparaat, met een taakstelling van ruim 20%, oplopend tot circa 1 miljard euro structureel vanaf 2029. Deze ingreep heeft als doel om de bureaucratie terug te dringen, regels te verminderen en de overheidsorganisatie efficiënter in te richten. Wat betekent zo’n koerswijziging voor onze eigen organisatie? Ziet het college hierin aanleiding om ook binnen Peel en Maas kritisch te kijken naar de omvang, de taken en de wendbaarheid van ons ambtelijk apparaat? Als VVD vinden wij dat we niet moeten wachten, maar zelf regie moeten nemen. Daarom roepen wij het college op om nú al inzichtelijk te maken: •

Waar mogelijkheden liggen om te besparen, zonder dat inwoners daar direct de nadelige gevolgen van ondervinden;

• •

Welke projecten echt prioriteit verdienen, en waar desnoods gas teruggenomen kan worden; Hoe we de ambtelijke organisatie toekomstbestendig én betaalbaar houden, ook in het licht van landelijke ontwikkelingen.

Voorzitter, in tijden van financieel toenemende druk moeten we de spiegel durven voorhouden. We roepen de raad en het college op: Beleg een sessie om als raad samen te kijken waar we kunnen schrappen en herprioriteren. Waar moet de focus op liggen? Blijvers in het buitengebied: vergeten doelgroep In de kadernota wordt de landbouw kort benoemd, maar er wordt met geen woord gerept over de “blijvers”: de agrarische ondernemers die willen doorgaan. In een tijd waarin het buitengebied verandert door stoppers, is het essentieel om juist ook de blijvers te faciliteren. Wij vragen het college specifieke aandacht voor deze groep te hebben. Voor een toekomstbestendig buitengebied moeten we juiste deze groep ook koesteren. Daarnaast, voorzitter, willen we het belang onderstrepen van een krachtige en gerichte zienswijze namens Peel en Maas in het kader van de provinciale POVIplannen. Juist nu de provincie haar ruimtelijk beleid aan het herijken is, is het van groot belang dat wij als gemeente ook duidelijk de belangen van onze blijvers – de agrariërs die willen doorontwikkelen – naar voren brengen. Vitale gemeenschappen Als VVD maken wij ons daarnaast zorgen over de toekomst van onze gemeenschapshuizen. Deze vervullen een sleutelrol in de vitaliteit van onze dorpen, als plek voor ontmoeting, activiteiten en samenleven.

Maar hoe staan ze er financieel voor? Redden zij het nog, met stijgende kosten, onzekerheden over energie en onderhoud? We vragen het College hierop meer inzicht te geven. Voorzitter, alle gemeenschapshuizen en verenigingen die Peel en Maas rijk is, daar staat een steunpilaar onder: onze vrijwilligers. We krijgen steeds vaker signalen dat het aantal vrijwilligers terug loopt. Die druk merken we nu al – en die zal de komende jaren verder toenemen. Zijn er straks nog voldoende mensen die zich structureel willen inzetten? En kunnen organisaties rekenen op voldoende ondersteuning vanuit de gemeente? Het belang van verenigingen, saamhorigheid, sport en cultuur is groot. Juist in tijden van vergrijzing en sociale druk zijn dat de dragers van gemeenschapszin. Dan zijn ook toekomstbestendige accommodaties essentieel. Zo ligt er bij een groot gedeelte van de voetbalclubs nog steeds een duidelijke roep om kunstgrasvelden.

Maar ook de judovereniging uit Helden heeft recent een noodbrief gestuurd over hun accommodatie. Wij vragen het college: wat is de stand van zaken? En wat is het nieuwe beleid rondom sportvoorzieningen? Vitale gemeenschappen vragen om duidelijke keuzes en toekomstgerichte investeringen. Cultuur en erfgoed Cultuur is voor onze inwoners belangrijk – van jong tot oud. Daarom hebben wij de volgende vragen: • • •

Hoe ver is de wethouder gevorderd met de actualisering van de monumentenlijst? Hoeveel monumenten zijn al benoemd en vastgesteld, in overleg met de eigenaren? En klopt het dat opnieuw een medewerker op dit dossier is vertrokken? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit een stabiele afdeling binnen ons huis wordt?

Met betrekking tot cultuur vragen wij het college ook hoe het staat met de aanvraag van DOK6 voor hulp bij herinrichting. Wij horen signalen dat hier behoefte aan is, is hierover contact met het bestuur van DOK? Tot slot Voorzitter, deze kadernota geeft een brede opsomming van beleidsterreinen en inspanningen, maar mist urgentie, keuzes en concrete richting. Wij willen bouwen aan een toekomstbestendig Peel en Maas, maar dat vraagt meer dan goede bedoelingen. Dat vraagt om scherpe keuzes, strakke uitvoering en écht lef – ook financieel, ruimtelijk en bestuurlijk. Afsluitend danken wij de organisatie voor het opstellen van de kadernota en de beantwoording van onze vragen.