CConstaterende datPeel en Maas
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-098 03 Begroting 2027 Peel en Maas - met in achtneming van aangenomen amendement A 07

Raad 10 november 2026, gemeente Peel en MaasBij agendapunt: Begroting 2027 Peel en Maas (2026-098)72.222 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 8

Jeugdzorg, Wmo en participatie De rijksmiddelen voor het sociaal domein worden verdeeld op basis van objectieve modellen waardoor op termijn de inkomsten en uitgaven (meer) in evenwicht moeten komen en gemeenten meer zekerheid krijgen over de verwachte inkomsten. Er is extra compensati e toegekend om de tekorten bij de jeugdzorg af te dekken. Die extra middelen zijn vooralsnog tijdelijk en het rijk zet in op aanvullende maatregelen om de kosten te beperken (hervormingsagenda Jeugd, afschaffen abonnementstarief Wmo e.d.). In hoeverre die maatregelen ook daadwerkelijk effectief zijn is nog maar de vraag. Veel van de nu aangekondigde maatregelen uit de hervormingsagenda worden immers al lokaal of regionaal toegepast in Peel en Maas. - Dwingende uitspraken m.b.t. PAS (Plan aanpak stikstof) De Raad van State heeft uitspraak gedaan over het PAS. Vooraf toestemming geven voor activiteiten die schadelijk kunnen zijn voor beschermde natuurgebieden mag niet meer. Daardoor is het verlenen van vergunningen voor activiteiten, in de buurt van Natura20 00 gebieden, waar stikstof bij vrijkomt lastiger. Dit kan ook voor ons gevolgen hebben omdat investeringen uitgesteld worden en opbrengsten voor bouwleges en vergunningverlening teruglopen. Mogelijk leidt dit ook tot stagnerende woningbouw wat ook consequenties kan hebben voor bijvoorbeeld de huisvesting van statushouders.

- Gerechtelijke uitspraak m.b.t. begrotingssubsidies In 2025 heeft de rechter in een casus van Peel en Maas aangegeven dat ook bij begrotingssubsidies de regels voor eerlijke mededinging gelden. Dat kan gevolgen hebben voor de wijze waarop gemeenten subsidies verstrekken. - Netcongestie Per 1 juli 2026 hebben netbeheerders hun werkwijze voor nieuwe en zwaardere stroomaansluitingen aangepast. Aanleiding hiervoor zijn de invoering van de nieuwe Energiewet, de toenemende druk op het elektriciteitsnet (netcongestie) en het maatschappelijke pr ioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). In gebieden waar sprake is van netcongestie worden aanvragen voortaan beoordeeld via één gezamenlijke wachtlijst voor zowel klein- als grootverbruikers. Deze ontwikkeling brengt risico’s met zich mee voor de uitvoering van gemeentelijke opgaven en projecten. Het kan voorkomen dat gemeentelijke projecten niet tijdig beschikken over de benodigde stroomaansluiting. Hierdoor kunnen woningbouwprojecten, gebieds ontwikkelingen en maatschappelijke voorzieningen zoals scholen en sportvoorzieningen vertraging oplopen of (tijdelijk) stilvallen. Daarnaast kunnen de financiële gevolgen aanzienlijk zijn. Vertraging kan leiden tot hogere projectkosten door prijsstijgingen, claims, uitstel van werkzaamheden en de inzet van tijdelijke oplossingen, zoals noodstroomvoorzieningen.

Ook bestaat het risico d at bestuurlijke doelstellingen op het gebied van woningbouw, duurzaamheid en economische ontwikkeling niet binnen de beoogde termijn worden gerealiseerd. Omdat stroomaansluitingen steeds eerder in het ontwikkelproces moeten worden aangevraagd en gefinancierd, ontstaat bovendien een financieel risico. Kosten worden naar voren gehaald, terwijl op dat moment nog niet altijd duidelijk is wanneer een project daadwerkelijk tot uitvoering komt. Hierdoor neemt de financiële onzekerheid binnen projecten toe. 4.2.3. Risico's voortvloeiende uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties Samenwerking met andere partijen betekent dat er ook een risico ontstaat wanneer er bij de betreffende partners bijv. financiële of organisatorische problemen ontstaan. Bij de gemeente Peel en Maas geldt dat in het bijzonder bij de volgende situaties: - Gemeenschappelijke regelingen (GR) De gemeente kan worden geconfronteerd met financiële tegenvallers van gemeenschappelijke regelingen. Op basis van de regelingen en de bestaande financiële situatie van de GR kunnen deelnemende gemeenten moeten bijdragen om zo’n verlies / tekort af te dekken. Concrete voorbeelden van de risico’s bij gemeenschappelijke regelingen zijn Veilighei dsregio/GGD, ODNML en NLW.

- Samenwerkingsovereenkomsten Op meerdere terreinen worden de taken van de gemeente uitgevoerd in samenwerking met anderen. Zo wordt er samengewerkt met de gemeenten in de regio op het gebied van belastingen, brandweer, vergunning toezicht en handhaving. Ook op het gebied van het sociaal domein doen we een aantal zaken samen met gemeenten in Noord en Midden Limburg. 113 - Lokale vrijheid versus regionale en landelijke afspraken Er worden meer taken in regionaal verband uitgevoerd en dat gaat vaak ten koste van de lokale vrijheid om zaken op een ‘Peel en Maas-manier’ op te lossen. Hierin moet een balans gevonden tussen de lokale vrijheid en de efficiency van regionale uniformering. Ook landelijke regelgeving is met enige regelmaat strijdig met de lokale uitgangspunten van Peel en Maas (zoals bijv. BTW-problematiek Zorgcoöperatie, BOSA-subsidies bij sportaccommodaties). De vraag daarbij is of we de lokale uitgangspunten gaan aanpassen of inzetten op aanpassing van de landelijke en regionale afspraken. 4.2.4. Risico's voortvloeiende uit het doen/ nalaten van derden De gemeente Peel en Maas heeft tal van overeenkomsten afgesloten met derden. Wanneer deze partijen hun verplichtingen niet nakomen ontstaan en voor de gemeente mogelijk financiële gevolgen. 4.2.5.

Risico's voortvloeiende uit voor de gemeente niet te beïnvloeden ontwikkelingen Op veel zaken die gebeuren kan de gemeente geen of nauwelijks invloed uitoefenen. Dat zijn meestal autonome ontwikkelingen. De belangrijkste risico’s zijn: - ontwikkelingen grondexploitatie; - renteontwikkeling; - belastingen en heffingen; - ontwikkelingen in andere bedrijfstakken. Het effect van de loon - en prijsinflatie was de afgelopen periode erg groot. Door externe oorzaken stegen tarieven voor o.a. energie veel sneller dan was geraamd. Naast de reguliere indexering op productniveau nemen we in de begroting een algemene stelpost op om knelpunten als gevolg van inflatie in de exploitatie gericht te kunnen compenseren. 4.2.6. Risico's voortvloeiende uit bedrijfsvoering Binnen de eigen organisatie van de gemeente Peel en Maas ontstaan ook risico’s in het dagelijkse werk dat wordt verzet. Een specifiek risico m.b.t. de bedrijfsvoering is het gebrek aan (goed gekwalificeerd) personeel. Zowel binnen de gemeentelijke organisatie als bij externe partijen is merkbaar dat het steeds vaker lastig is vacatures in te vullen met goed gekwalificeerd personeel. Dat kan de uitvoering van werkzaamheden en daarmee het bereiken van diverse uitvoeringsafspraken belemmeren. Bovendien stijgt daardoor de werkdruk bij de huidige medewerkers waardoor risico op uitval groter wordt.

Een beheersmaatregel daarvoor is de inzet van AI om (administratieve) werkzaamheden meer geautomatiseerd te laten uitvoeren. Daardoor ontstaat voor medewerkers ruimte die gebruikt kan worden om de meer complexe (maatwerk)taken uit te voeren. Een belangrijk aandachtspunt bij het gebruik van AI is de balans tussen de ‘menselijke maat’ en de effectiviteit van uniforme werkwijzen. Verder is de vraag op welke manier we AI in de organisatie gaan inzetten en de risico’s die daaraan vast zitten. Verdere risico’s m.b.t. bedrijfsvoering zijn: - Aansprakelijkheid Bedrijven en particulieren stellen de gemeente steeds vaker aansprakelijk. Wij zijn voor wettelijke aansprakelijkheid en bestuursaansprakelijkheid verzekerd. Bij beleidswijzigingen onderzoeken we de mogelijke risico’s. - Onderhoud /investeringen De beheersplannen worden constant geoptimaliseerd. De onderhoudsniveaus bepalen het budget. De uitvoering stemmen we af op het budget. Veranderingen met financiële gevolgen hebben invloed op de reserves of de begroting. 114 5. Eindconclusie Zoals beschreven in de Nota Risicomanagement inventariseren we periodiek de aanwezige risico’s. De risico’s worden getoetst, gekwantificeerd en waar nodig worden beheersmaatregelen ingezet.

Die periodieke inventarisatie leidt zowel tot specifieke risicodossiers als tot actualisatie van de algemenere risico’s die in de voorgaande paragrafen zijn beschreven. In de onderstaande tabel is aangegeven op welke wijze de belangrijkste risico’s zoals die in deze paragraaf zijn opgenomen zijn gekwantificeerd. Risico's ALGEMENE RISICO'S Risico's beleid hogere overheid en derden Algemene uitkering 750.000 Sociaal domein 380.000 Risico's autonome ontwikkelingen en bedrijfsvoering Exploitatie algemeen 2.000.000 SPECIFIEKE RISICO'S Specifieke risicodossiers 2.085.000 5.215.000 Naast de specifiek benoemde reserves zijn er ook nog andere reserves die tot de weerstandscapaciteit behoren (zoals opgenomen in onderdeel 2 van deze paragraaf) en is de totale weerstandscapaciteit: € 34.687.267. De weerstandratio van de gemeente Peel en Maas bedraagt: 34.687.267 (Weerstandscapaciteit) Weerstandsratio = = 6,65 5.215.000 (Gekwantificeerde risico’s) Daarmee valt het weerstandsvermogen van Peel en Maas in de categorie uitstekend (weerstandsratio van groter dan 2,0) en voldoet aan de gestelde norm >1. 115 6. Financiële kengetallen Vanaf 2016 worden in de begroting en jaarstukken ook financiële kengetallen opgenomen die iets zeggen over de financiële situatie van de gemeente.

De waarde van deze kengetallen kenmerkt zich vooral door het inzicht in het verloop gedurende een langere per iode van werkelijke realisatiecijfers. De informatiewaarde van kengetallen die (ver) in de toekomst liggen is beperkt aangezien de cijfers waar de kengetallen op gebaseerd zijn opgebouwd worden uit prognoses en niet op werkelijke realisatie. Dat maakt vergelijking van kengetallen tussen gemeenten onderling ook lastig. Over 2018 tot en met 2020 zijn de kengetallen op basis van de werkelijke realisatie opgesteld. De opgenomen kengetallen zijn: 1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekend voor de schuldenlast.

De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36, onderdelen b en c, van het BBV). 2. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. 3. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken (artikel 17, onderdeel c, van het BBV) en uitgedrukt in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop.

De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een juiste waarde op de balans zijn opgenomen. 4. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het struc turele en reële evenwicht van de begroting wordt nu het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekki ngen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (zie artikel 17, onderdeel c, van het BBV) en uitgedrukt in een percentage. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeenten zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De uitkomst van de berekening van dit kengetal is voor het jaarverslag hetzelfde als bij de begroting. Het kengetal hoeft du s voor het opnemen in het jaarverslag niet opnieuw te worden berekend. Het toch opnieuw opnemen houdt verband met het feit dat de kengetallen gezamenlijk en in samenhang bezien inzicht geven in de financiële positie van de gemeente.

De definitie van het kengetal belastingcapaciteit is: Woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het COELO publiceert ieder jaar deze lasten in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente. Normering financiële kengetallen Voor de beoordeling van de financiële positie van gemeenten is het belangrijk dat zowel naar de balans als naar de exploitatie wordt gekeken. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans. De kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit brengen tot uitdrukking of een gemeente over voldoende structurele baten beschikt en welke mogelijkheid de gemeente heeft om de stru | cturele baten op korte termijn te vergroten. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote.

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake | is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. De solvabiliteitsratio | drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De relevantie van het kengetal structurele exploitatieruimte is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, | rioolheffing | en | reinigingsheffing). | Naast | de | OZB | wordt | ook | gekeken | naar | de | riool | - | en afvalstoffenheffing omdat de heffing niet kostendekkend hoeft te zijn, maar ook lager mag worden vastgesteld (er is dan sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt).

Om een beeld te geven hoe de financiële positie van gemeenten zich ontwikkelt, zijn de gemeenten per kengetallen onderverdeeld naar 3 categorieën. In het algemeen is categorie A minder risicovol dan categorie B en B weer minder risicovol dan C. De onderstaande normering van de kengetallen is opgesteld door het ministerie van BZK en wordt landelijk gebruikt: CATEGORIE A | CATEGORIE B | CATEGORIE C NORMEN | Minst risicovol | Gemiddeld risicovol | Meest risicovol 1a | Netto schuld-quote | < 90% | 90% - 130% | > 130% 1b | Netto schuld-quote excl. leningen | < 90% | 90% - 130% | > 130% 2 | Solvabiliteitsratio | >50% | 20% - 50% | < 20% 3 | Grondexploitatie | <20% | 20% - 35% | > 35% 4 | Structurele exploitatieruimte | >0% | 0 | <0% 5 | Belastingcapaciteit | <95% | 95% - 105% | >105% Kengetallen Peel en Maas 2023 - 2030 De berekeningen van de kengetallen voor de gemeente Peel en Maas leidt tot de volgende uitkomsten waarbij al is aangegeven in welke risicocategorie deze vallen. 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Realisatie | Realisatie | Realisatie | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Netto schuld-quote | 71% | 72% | 68% | 60% | 62% | 69% | 72% | 74% Netto schuld-quote | 63% | 64% | 61% | 53% | 57% | 63% | 67% | 70% excl.

leningen Solvabiliteitsratio | 32% | 33% | 35% | 33% | 34% | 32% | 31% | 29% Grondexploitatie | 1% | 0% | 2% | 0% | 2% | 2% | 2% | 2% Structurele | 6% | 6% | 3% | 3% | 4% | 2% | 2% | 2% exploitatieruimte Belastingcapaciteit | 80% | 78% | 78% | 86% | 85% | 87% | 89% | 90% De uitkomsten laten zien dat Peel en Maas voor 2027 en verder alleen scores heeft in categorie A (minst risicovol) en B (gemiddeld risicovol) en nergens boven de normen uitkomt voor de meest risicovolle categorie (C). 116 117 7-B Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Door middel van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen krijgt de raad inzicht in de stand van zaken voor het onderhoud van de kapitaalgoederen en daardoor de mogelijkheid om richting te geven aan onderhoud van de infrastructuur (wegen, water, riolering, c iviele kunstwerken), voorzieningen (groen, verlichting, sportfaciliteiten) en gebouwen. Onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte Op 14 april 2024 heeft de raad de herijkte Kaderstelling Ruimte vastgesteld. Het college heeft op 28 oktober 2025 het Uitvoeringsplan Openbare Ruimte vastgesteld. Dit uitvoeringsplan zet de basisinformatie en de doelregels ter onderbouwing van de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen van gemeente Peel en Maas op een rij.

Het zijn gegevens zoals het areaal, de hoeveelheid te onderhouden openbare ruimte, de huidige kwaliteit daarvan, beschikbare middelen en berekende onderhoudskosten. In deze samenvatting gaat het vooral om de financiële consequenties. Er wordt ingegaan op zowel het technisch onderhoud als de verzorging en reiniging van de openbare ruimte. Beheer en onderhoud van de openbare ruime richt zich op het veilig en functioneel houden van de openbare r uimte en het gedurende lange termijn in stand houden. Om dit te bereiken worden maatregelen uitgevoerd, die zijn te splitsen in dagelijks en groot onderhoud en vervangingen (aan het eind van de levensduur). In het Uitvoeringsplan Openbare Ruimte 2025 zijn de financiële aspecten van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet opgenomen. Jaarlijks worden in de begroting in deze paragraaf de financiële middelen opgenomen die nodig zijn bij het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau. Deze benodigde financiële middelen worden afgezet tegen het beschikbare budget, eventuele afwijkingen worden verklaard. De kosten voor water en riolering zijn opgenomen in het door de raad vast te stellen Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) 2027 -2031 (besluitvorming in raad 4 e kwartaal 2026) . Water en riolering en afval hebben een eigen kostenstructuur en worden betaald uit de rioolheffing en afvalstoffenheffing.

Riolering In het Water - en Rioleringsprogramma (Wrp) 2027 -2031 (besluitvorming in raad 4 e kwartaal 2026) beschrijven we hoe we als gemeente invulling geven aan de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater, en hoe we omgaat met oppervlaktewater. Goed werkende riolering en stedelijk water zijn belangrijk voor volksgezondhe id, milieu, het voorkomen van wateroverlast en een klimaatbestendige leefomgeving. Het Wrp bouwt voort op het eerdere Gemeentelijk Rioleringsplan 2022 - 2026 en sluit aan op de Omgevingswet en de regionale samenwerking binnen Waterpanel Noord. Het programma is opgebouwd uit een evaluatie, visie, plan, programma, opgave en kostendekking. We beheren een omvangrijk systeem, waaronder 354 km vrijvervalriolering en 225 km pers- en drukriolering. Het grootste deel van de vrijvervalriolering is van het gemengde type. Daarnaast beheren we 72 gemalen, 967 drukrioleringunits, 113 IBA’s, 256 km waterlopen, bijna 8 ha waterbuffers en 29 externe overstorten. De benodigde financiële middelen zijn doorgerekend over de lange termijn. De totale vervangingswaarde van het rioolstelsel bedraagt bijna €340 miljoen. De jaarlijkse exploitatiekosten zijn ongeveer €3,7 miljoen euro en de kapitaallasten ongeveer €2,2 miljoen euro per jaar. De kosten worden gedekt via de rioolheffing, het tarief in 2026 bedraagt € 318,60.

Om het tarief kostendekkend te houden is in de planperiode een jaarlijkse stijging van € 1,- nodig, daarna een stijging van € 2,-. Het tarief moet daarnaas t jaarlijks worden bijgesteld met de opgetreden inflatie. De voorziening wordt deze planperiode deels ingezet om tariefstijging te beperken. In de jaarlijkse exploitatiebegroting zijn de kosten voor regulier onderhoud riolering opgenomen (het dagelijks beheer). Een voorziening groot onderhoud is er niet, onderhoud zit in de exploitatielasten. Er is wel een voorziening voor vervanging van riolen, persleidingen en (onderdelen van) gemalen en drukriolering. Daarbij lopen de kapitaallasten uit het verleden af wat ook zorgt voor een wisseling in jaarlijkse kosten. De voorziening functioneert dus als een voorziening voor tariefegalisatie, een artikel 44 lid 2 voorziening zoals in het GRP staat aangegeven. Daarnaast beschikt de gemeente over een bestemmingsreserve rioler ing (BBV -artikel 43 lid 1b), deze bevat gelden die het resultaat zijn van gerealiseerde efficiencyvoordelen of aanbestedingsresultaten. Het GRP gaat uit van kostendekkendheid in 80 jaar. Het product riolering is kostendekkend. Kaderstelling Ruimte Het onderhoud van de kapitaalgoederen openbare ruimte maakt in de begroting deel uit van Thema 1 Ruimte van het programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving.

De Kaderstelling Ruimte is op 14 april 2024 door de raad vastgesteld. In de kaderstelling wordt kort de missie beschreven hoe de kwaliteit van de openbare ruimte bij kan dragen aan het ‘goede leven’ in Peel en Maas. Vervolgens zijn programmadoelen en kaderstellende uitgangspunten geformuleerd. Jaarlijks worden daar in de begroting uitvoeringsafspraken over gemaakt. Areaal openbare ruimte De gemeente Peel en Maas heeft ongeveer 750 km verharde wegen, 250 km voetpaden en bijna 200 km aan fietspaden. In het buitengebied ligt 290 km aan sloten die bij ons in beheer zijn (andere sloten zijn in beheer bij het Waterschap), | 354 | km vrijvervalriolering, ruim 1000 gemalen, 225 persleidingen en 11 | 3 installaties voor Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) in beheer via de gemeente bij het Waterschap. In de openbare ruimte staan 36.000 solitaire bomen, 11,6 ha bosplantsoen in bebouwde kom, 238 ha bos en houtwal buiten de bebouwde kom, 70 ha (ruig) gras in de bebouwde kom, 22 ha vaste planten, 38 km hagen. Bijna 10.000 lichtmasten, een kleine 900 bankjes en picknicksets, ruim 850 speeltoestellen, 100 plantenbakken en een kleine 800 prullenbakken. 40.000 containers en emmers en ruim 200 | (ondergrondse) containers voor afvalinzameling. Kwaliteit De gemeente Peel en Maas heeft haar ambities voor de openbare ruimte vastgelegd met de kaderstelling Ruimte, programma 1.2.

Beheer fysieke leefomgeving. Hoe we de openbare ruimte inrichten en beheren ligt vast in het Uitvoeringsplan Openbare Ruimte. We zorgen gebiedsgericht voor een kwalitatief goed ingerichte en onderhouden openbare ruimte. We maken daarbij onderscheid in de na te streven beeldkwaliteiten volgens de landelijke standaard voor beeldkwaliteitsniveaus: A is het hoogste onderhoudsniveau. Gebieden | Niveau Woongebieden | B Centrumgebieden en toeristische gebieden | A Bedrijventerreinen – wegen | B Bedrijventerreinen – overige onderdelen | C Buitengebied – wegen | B Buitengebied – overige onderdelen | C Het ontwerp en het onderhoud is gericht op een lange levensduur zonder dat onderdelen (op termijn) ontoelaatbare overlast en schade opleveren. Op basis van de ervaring en expertise van de beheerders voldoet de kwaliteit van de openbare ruimte in grote mate aan dit ambitieniveau. Wegen worden jaarlijks geïnspecteerd, bomen 3-jaarlijks en speeltoestellen worden 4 keer per jaar geïnspecteerd. Voorzieningen Voor verschillende onderhoudsgroepen beschikt de gemeente over een voorziening, waarin een jaarlijkse storting wordt gedaan. Hiermee anticiperen we op uitgaven voor groot onderhoud en worden fluctuerende uitgaven geëgaliseerd.

VOORZIENINGEN 2027 - 2030 | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 | 1-1-2030 Voorziening parkbos en kasteelterrein d'Erp Baarlo | 101.161 | 18.377 | 34.960 | 51.543 Voorziening riolering | 13.598.197 | 12.526.756 | 12.077.152 | 11.943.322 TOTAAL | 13.699.358 | 12.545.133 | 12.112.112 | 11.994.865 Als bijlage C is een overzicht van de voorzieningen opgenomen waarin ook jaarlijkse toevoegingen en onttrekkingen zijn gespecificeerd. Openbare verlichting Met ingang van 1-1-2024 is het onderhoudscontract met de aannemer van openbare verlichting voor 2 jaar aanbesteed (2024 en 2025) en daarna met 1 jaar verlengd (2026). Er is gebruik gemaakt van de optie om nog één keer met een jaar te verlengen (2027), daarna moet opnieuw worden aanbesteed. Het budget voor planmatige duurzame vervanging en reguliere vervanging is opgenomen in de jaarlijkse begroting onder het product openbare verlichting. Er wordt geen gebruik meer gemaakt van een voorziening. Wegen Per 2025 hebben de structurele uitgaven een gelijkblijvend karakter waardoor er geen voorziening ter egalisatie van de lasten vereist is. 118 Speeltoestellen Volgens het Uitvoeringsplan Openbare Ruimte worden speeltoestellen die technisch zijn afgeschreven, vervangen. We geven hiermee invulling aan de behoeften van ouders en kinderen om het buitenspelen en bewegen te bevorderen.

Door planmatige vervanging houden we het totaal aan speelvoorzieningen op niveau en voldoen we aan de strenge veiligheidseisen. Er wordt geen gebruik meer gemaakt van een voorziening. Op de investeringenlijst wordt jaarlijks € 150.000 opgenomen, dit is het gemiddeld benodigde bedrag voor vervanging. Uitvoeringsbudget beheer en onderhoud In onderstaande tabel is per onderhoudsgroep een uitsplitsing gemaakt van de bedragen die beschikbaar zijn in de exploitatie en de onttrekking uit de voorziening. Dit is exclusief het beschikbare investeringsbudget van gemiddeld € 6,9 miljoen per jaar voor herinrichting/vervanging van met name verharding. De budgetten en bedragen die zijn opgenomen betreffen de budgetten 2026. In de Begroting 2027 zijn deze budgetten met 1% prijsinflatie geïndexeerd.

beschikbaar in | beschikbaar in | totaal beschikbaar exploitatie | voorziening | in begroting Groen | 3.247.900 | 16.583 | 3.264.483 Reiniging | 225.530 | 0 | 225.530 Spelen | 128.165 | 0 | 128.165 Straatmeubilair | 104.371 | 0 | 104.371 Totaal wijk, natuur en landschap | 3.705.966 | 16.583 | 3.722.549 Openbare verlichting | 908.878 | 0 | 908.878 Verharding | 2.458.632 | 0 | 2.458.632 Civiele kunstwerken | 91.111 | 0 | 91.111 Gladheidsbestrijding | 98.889 | 0 | 98.889 Riolering | 1.346.874 | 0 | 1.346.874 TOTAAL | 8.610.350 | 16.583 | 8.626.933 Vergelijking middelen en kosten Exploitatie In onderstaande tabel is de vergelijking weergegeven tussen de beschikbare middelen in de begroting (exploitatie en voorzieningen) en de berekende onderhoudskosten. Deze bedragen zijn exclusief VAT (kosten voor Voorbereiding, Administratie en Toezicht van | het beheer en onderhoud), dus alleen de uitvoeringskosten.

Beschikbaar in | Benodigd | verschil | % begroting | budget Groen | 3.264.483 | 3.647.150 | -382.667 | -12 Reiniging | 225.530 | 255.026 | -29.496 | -13 Spelen | 128.165 | 121.029 | 7.136 | 6 Straatmeubilair | 104.371 | 107.774 | -3.403 | -3 Totaal wijk, natuur en landschap | 3.722.549 | 4.130.979 | -408.430 Openbare verlichting | 908.878 | 891.267 | 17.611 | 1,9 Verharding* | 2.458.632 | 3.751.315 | -1.292.683 | -53 Civiele kunstwerken | 91.111 | 113.464 | -22.353 | -25 Gladheidsbestrijding | 98.889 | 142.390 | -43.501 | -44 Riolering | 1.346.874 | 1.346.874 | 0 | 0 TOTAAL | 8.626.933 | 10.376.289 | -1.749.356 * Op de onderhoudskosten verharding ontstaat er een tekort op het beschikbaar budget. Dit tekort wordt de komende jaren voor een belangrijk deel opgevangen door een jaarlijkse investering op te nemen van € 1.000.000 voor het herstel van wegkanten en reconstructie wegvakken 119 120 Investeringen Reconstructies worden gefinancierd via investeringen. Dit betreft vooral verharding maar hierin zit ook een gedeelte groen, verlichting, straatmeubilair en civiele kunstwerken. Het gemiddelde investeringsbudget over de afgelopen 10 jaar voor vervanging van verhardingen is ongeveer € 6,9 miljoen euro per jaar. In de begroting 2027 is hiervoor € 3,1 miljoen opgenomen.

Dit betreft onder andere integrale aanpak van projecten in de openbare ruimte, in slimme combinatie met investeringen in riolering en verkeer- en vervoersprojecten. Gemiddeld bestaan reconstructies uit de volgende onderdelen: Verharding 84% Groen 7% Verlichting 0% Straatmeubilair 1% Civiele kunstwerken 8% Totaal 100% Daarnaast is in 2027 een investering voor speeltoestellen opgenomen van € 150.000. Onderhoud gemeentelijke accommodaties Eens in de vier jaar worden de onderhoudsplannen van de gemeentelijke accommodaties geactualiseerd. In 2026 zijn de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s ) opnieuw geactualiseerd. Voor de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorzieningen wordt uitgegaan van een periode van 20 jaar, van 2027 tot en met 2046 . De MJOP’s zijn per object opgesteld en bevatten een overzicht van alle geplande onderhoudswerkzaamheden en de bijbehorende (geschatte) kosten. Het onderhoud van de gemeentelijke accommodaties is erop gericht om een bepaalde functionaliteit in stand te houden. Uitgangspunt is de accommodaties zo effectief mogelijk in een dusdanige staat van onderhoud te houden dat er sprake is van een veilige, gezonde en bruikbare accommodatie, met daarbij als uitgangspunt het voorkomen van achterstallig onderhoud en calamiteiten en het behouden van een acceptabele visuele staat.

In sommige gevallen is een hoger onderhoudsniveau gewenst en in andere gevallen is een wat lager onderhoudsniveau acceptabel. De kwaliteitsniveaus zijn gebaseerd op de NEN 2767 methodiek. De uitwerking van de NEN 2767 methodiek gaat uit van zes verschillende kwaliteitsniveaus: • Niveau 1: uitstekend, nieuwbouwkwaliteit en/of met nieuwbouw vergelijkbare kwaliteit; • Niveau 2: goed, nieuwbouwkwaliteit met de eerste tekenen van feitelijke veroudering; • Niveau 3: redelijk, het natuurlijke verouderingsproces is duidelijk op gang gekomen; • Niveau 4: matig, het verouderingsproces heeft het bouwdeel of de accommodatie duidelijk in zijn greep; • Niveau 5: slecht, het verouderingsproces is min of meer onomkeerbaar geworden c.q. heeft het bouwdeel/de accommodatie zeer duidelijk in zijn greep; • Niveau 6: zeer slecht, een zodanig slechte toestand dat dit niet meer te classificeren is onder niveau 5. In de praktijk gaan wij uit van een viertal kwaliteitsniveaus. Het gekozen niveau is afhankelijk van de accommodatie zelf en de toekomstsituatie van de accommodatie. • Kwaliteitsniveau 2: hiermee is bewust gekozen deze bijzondere gebouwen in een goede staat te houden met mogelijk wel wat zichtbare veroudering; bijvoorbeeld het Huis van de Gemeente en DOK6; • Kwaliteitsniveau 3: het merendeel van de gemeentelijke accommodaties wordt op dit niveau onderhouden.

Dit is een gangbare en meest efficiënte onderhoudsbenadering voor bestaande accommodaties; • Kwaliteitsniveau 4: het gaat hier om accommodaties die potentieel afgestoten kunnen worden. We zijn hier terughoudend met het doen van onderhoud, maar waken wel voor het behoud van veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid; • Kwaliteitsniveau 5: hierbij worden de onderhoudskosten teruggeschroefd vanwege het ontwikkelend karakter, waarmee een potentieel verval in niveau 5 acceptabel is. Het gaat hier specifiek om accommodaties die onder leegstandsbeheer vallen en/of aanstaande s loop van de gebouwen vanwege (toekomstige) ontwikkelingen. 121 In de MJOP’s zijn de kosten opgenomen voor het jaarlijks onderhoud, het groot onderhoud en de investeringen. Voor het jaarlijks onderhoud zijn in de begroting jaarlijkse budgetten opgenomen. De kosten voor het groot onderhoud dekken we uit de daarvoor in het leven geroepen voorzieningen. Jaarlijks storten we een vast bedrag in deze voorzieningen om het groot onderhoud voor de komende 20 jaar te kunnen uitvoeren. Voor de investeringen wordt een nieuw krediet aangevraagd wanneer deze noodzakelijk zijn en hierop wordt afgeschreven.

Op basis van de onderhoudsplannen onderscheiden we de volgende voorzieningen: • Binnensportaccommodaties • Buitensportaccommodaties • Sociaal culturele accommodaties • Dok6 • Huis van de Gemeente • Gemeentewerf • Milieupark • Keverberg • Overige gemeentelijke accommodaties Naar aanleiding van de actualisatie van de MJOP ’s voor de gemeentelijke accommodaties blijkt dat de huidige jaarlijkse storting van € 486.000 in de voorziening onderhoud niet langer toereikend is. Op basis van de geactualiseerde MJOP’s is de benodigde jaarlijkse storting bepaald op € 785.790. De verhoging van de jaarlijkse storting wordt met name veroorzaakt door drie ontwikkelingen. Ten eerste was de voorziening voor het onderhoud van de buiten- en binnensportaccommodaties voorheen gewaardeerd exclusief btw. De btw-component werd aan het einde van het jaar afzonderlijk gecompenseerd. Met de actualisatie van de MJOP’s is ervoor gekozen om de btw voortaan direct mee te nemen in de voorziening. Hierdoor sluit de voorziening beter aan bij de daadwerkelijk verwachte onderhoudskosten. Deze wijziging heeft per saldo geen financiële gevolgen voor de gemeente; het betreft uitsluitend een wijziging in de administratieve verwerking van de btw. Ten tweede zijn de meerjarenonderhoudsplannen geactualiseerd.

Daar bij is ook het gehanteerde prijspeil aangepast van 2022 naar 2026, zodat rekening wordt gehouden met de prijsontwikkeling in de afgelopen jaren. Ook deze actualisatie leidt tot een hogere benodigde jaarlijkse storting. Ten derde is er naar aanleiding van besluitvorming van de raad op 24 juni 2025 een bedrag van € 60.000 gereserveerd voor het groot onderhoud van de Keverberg. Dit bedrag komt ten gunste van de voorziening. Deze storting was nog niet opgenomen in de jaarlijkse storting van € 486.000. We zijn daarnaast voornemens een afzonderlijke voorziening voor het milieupark in te stellen. Het groot onderhoud van het milieupark is op dit moment opgenomen in de voorziening ‘Overige accommodaties’. De omvang van het groot onderhoud aan het milieupark neemt de komende jaren toe, waardoor het aandeel van het milieupark binnen deze voorziening steeds groter wordt ten opzichte van de andere gebouwen die onder deze voorziening vallen. Daarnaast worden de kosten van het grootonde rhoud aan het milieupark meegenomen in de kostendekkende berekening van afval. Met het instellen van een afzonderlijke voorziening voor het milieupark wordt het bedrag dat momenteel binnen de voorziening ‘Overige accommodaties’ aan het milieupark is toe te rekenen, overgeheveld naar de nieuwe voorziening ‘Milieupark’. Het betreft een bedrag van € 42.445.

In onderstaand overzicht is het verloop van de onderhoudsvoorzieningen voor de jaren 2027 tot en met 2030 weergegeven. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. De overheveling van het voor het milieupark bestemde bedrag van de voorziening ‘Overige accommodaties’ naar de nieuwe voorziening ‘Milieupark’ is in het overzicht gearceerd. 122 De voorzieningen zijn over een periode van twintig jaar bezien in totaliteit toereikend om de verwachte kosten op te vangen. Op jaarbasis kan het saldo van een voorziening echter tijdelijk negatief zijn. Omdat een voorziening niet negatief mag worden, beoordelen we op dat moment of een overheveling tussen voorzieningen noodzakelijk is. De MJOP’s worden over vier jaar opnieuw geactualiseerd. Op basis van de huidige inzichten verwachten we dat in 2030 een aanvullende storting nodig is in de voorzieningen voor DOK6 en het Huis van de Gemeente. Op dat moment wordt beoordeeld welke maatregelen nodig zijn om de voorzieningen weer op het gewenste niveau te brengen. De Heuf is op dit moment niet meegenomen in de actualisatie en maakt daarom geen onderdeel uit van het huidige MJOP. Na afronding van de renovatie van de Heuf zal een nieuw MJOP voor deze locatie worden opgesteld. Op basis hiervan wordt het toekomstig onderhoud opnieuw in beeld gebracht en worden de financiële gevolgen hiervan te zijner tijd in de begroting verwerkt.

1-1-2027 357.872€ 257.209€ 68.797€ 124.937€ 208.732€ 60.000€ 42.445€ 79.762€ 50.635€ Storting 171.820€ 189.970€ 103.000€ 84.000€ 130.000€ 60.000€ 7.000€ 10.000€ 30.000€ Onttrekking 221.952€ 73.938€ 152.291€ 54.870€ 32.066€ 11.779€ 17.933€ 14.384€ 59.225€ 1-1-2028 307.740€ 373.241€ 19.506€ 154.067€ 306.666€ 108.221€ 31.512€ 75.378€ 21.410€ Storting 171.820€ 189.970€ 103.000€ 84.000€ 130.000€ 60.000€ 7.000€ 10.000€ 30.000€ Onttrekking 21.778€ 108.326€ -€ -€ 10.618€ 480€ -€ 1.985€ 30.711€ 1-1-2029 457.782€ 454.885€ 122.506€ 238.067€ 426.048€ 167.741€ 38.512€ 83.393€ 20.699€ Storting 171.820€ 189.970€ 103.000€ 84.000€ 130.000€ 60.000€ 7.000€ 10.000€ 30.000€ Onttrekking 15.181€ 24.580€ 2.469€ 65.913€ 92.148€ 3.460€ 2.571€ -€ 669€ 1-1-2030 614.421€ 620.276€ 223.037€ 256.154€ 463.900€ 224.281€ 42.941€ 93.393€ 50.030€ Storting 171.820€ 189.970€ 103.000€ 84.000€ 130.000€ 60.000€ 7.000€ 10.000€ 30.000€ Onttrekking 543.896€ 613.052€ 655.110€ 473.604€ 695.986€ 54.429€ 4.958€ 53.605€ 68.696€ 1-1-2031 242.345€ 197.194€ -329.073€ -133.450€ -102.086€ 229.852€ 44.983€ 49.788€ 11.334€ Milieupark Overige accommodaties Sociaal -culturele accommodaties Binnensport- accommodaties Buitensport accommodaties DOK 6 Gemeente- werf Huis van de Gemeente Keverberg 123 7-C Paragraaf Financiering Inleiding Treasury is het sturen en beheersen van het verantwoorden van en het toezicht houden op de financiële

vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Doelstellingen treasury In het treasurystatuut heeft de gemeente zich als doel gesteld: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities. • Het beschermen van gemeentelijke vermogens - en (rente)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van geldstromen en financiële posities. • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido, respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut. Risicobeheer Met betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene uitgangspunten: • De gemeente mag uitsluitend ten behoeve van de uitoefening van de “publieke taak” leningen aangaan, middelen uitzetten of garanties verlenen. • De gemeente kan middelen uitzetten uit hoofde van de treasuryfunctie als deze uitzettingen een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. Het prudente karakter van deze uitzettingen wordt gewaarborgd met de richtlijnen en limieten van de Wet fido en het treasurystatuut.

• Het gebruik van derivaten is toegestaan, maar deze worden uitsluitend toegepast ter beperking van financiële risico’s. Voordat de derivatentransactie wordt afgesloten, wordt advies ingewonnen bij een onafhankelijke externe ter zake kundig adviseur. Bestaande wetgeving De Wet financiering decentrale overheden ( fido) en de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo ). Met de invoering Schatkistbankieren is de Wet financiering decentrale overheden aangepast en is een ministeriële regeling van kracht. Invoering Schatkistbankieren voor decentrale overheden De ‘Wijzigingswet financiering decentrale overheden ( fido)’ verplicht alle decentrale overheden om hun overtollige (liquide) middelen aan te houden in de schatkist. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak. Een decentrale ove rheid behoudt, op basis van de Wet fido, de mogelijkheid om leningen te verstrekken en uitzettingen te verrichten uit hoofde van de publieke taak. Deelname aan schatkistbankieren verandert daar niets aan. Aan de hand van bankstanden en liquiditeitsprognoses wordt bepaald in hoeverre geldmiddelen nodig of overtollig zullen zijn. Aan de hand van deze prognoses worden de mogelijkheden van kasgeldleningen optimaal ingezet.

Algemene ontwikkelingen De toegestane toe te rekenen rente aan de grondexploitatie moet gebaseerd zijn op de daadwerkelijke te betalen rente over het vreemd vermogen. Het is niet meer toegestaan om rente over het eigen vermogen toe te rekenen aan de grondexploitatie. Het rentepercentage voor de grondexploitatie waar in deze begroting mee gerekend is, bedraagt 1,00%. Rentenotitie In de notitie rente die is gemaakt door de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) wordt ingegaan op de verwerking van de rentelasten en –baten in de begroting en jaarstukken. Doelstelling van deze notitie is het bevorderen van een eenduidige handelwijze met betrekking tot rente door gemeenten (harmonisering), stimuleren dat gemeenten de (verwachte) werkelijke rentelasten opnemen in de begroting en de jaarstukken en het eenduidig inzichtelijk maken van de wijze waarop de gemeenten met rente zijn omgegaan (transparantie). Zowel de commissie BBV als de provincie Limburg adviseert om het onderstaand renteschema op te nemen in de paragraaf Financiering van zowel de begroting als de jaarstukken. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Het rente omslagpercentage voor de berekening van de aan de programma’s toe te rekenen rente is in 2027 1,00%.

Renteschema De externe rentelasten financiering | 2.082.825 -/- Externe rentebaten | 84.986 Saldo | 1.997.839 -/- Rente doorberekend aan grondexploitatie | 51.993 -/- Rente projectfinanciering | - Rentebaat projectfinanciering | - Aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.945.846 Rente eigen vermogen | - Rente voorzieningen | - Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.945.846 De aan taakvelden toegerekende rente | 1.920.758 Renteresultaat taakveld treasury | -25.088 Renterisico Renterisico’s worden beheerst door te voldoen aan de kasgeldlimiet en renterisiconorm. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm hebben allebei als doel de lening portefeuille van decentrale overheden te behoeden voor een onverantwoord grote gevoeligheid voor rentefluctuaties. Ze stellen dus een grens aan de structuur van de leningen en niet aan de hoogte. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is een instrument voor beheersing van risico’s op korte termijn. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage van het totaal van de jaarbegroting en bedraagt 8,5%, ofwel voor 202 | 7 afgerond € 13.058.575. Als het financieringstekort deze limiet structureel overschrijdt dient tot consolidatie van deze “vlottende” schuld te worden overgegaan. We zijn dan verplicht om een langlopende geldlening af te sluiten.

De gemiddelde netto vlottende schuld in het 3e en 4e kwartaal van jaar t-2 (2025) en in het 1e en 2e kwartaal van jaar t-1 (2026), is als volgt. Kasgeldlimiet | 13.058.575 Gemiddelde netto vlottende schuld 3e kwartaal 2025 | 17.020.229 4e kwartaal 2025 | 13.534.125 1e kwartaal 2026 | 17.070.948 2e kwartaal 2026 | 22.191.808 De gemiddelde netto vlottende schuld lag afgelopen kwartalen boven de kasgeldlimiet. Zonder aanvullende maatregelen zou deze overschrijding naar verwachting ook de rest van 2026 blijven bestaan hetgeen volgens richtlijnen van de provincie niet is toegestaan. Om de vlottende schuld te consolideren en binnen de kasgeldlimiet te blijven, heeft het college besloten om in september 2026 een nieuwe langlopende lening van € 20.000.000 aan te trekken, tegen een rentepercentage van | 3,664%. | Met deze lening wordt de vlottende schuld geconsolideerd, waardoor de kasgeldlimiet niet langer wordt overschreden. 124 Renterisiconorm De renterisiconorm is een instrument voor beheersing van risico’s op lange termijn. De renterisiconorm geeft het maximumbedrag aan van het deel van de langlopende schuld waarover een renteaanpassing plaats kan vinden. Het doel is om spreiding aan te brengen in de rentetermij | nen van de langlopende schuld en zo de invloed van een eventuele rentestijging niet te groot te laten zijn.

Door binnen de renterisiconorm te blijven zal de invloed van een eventuele rentestijging op de exploitatie beperkt blijven. De renterisiconorm is vastgesteld op een percentage van 20% van het begrotingstotaal. Voor 2027 bedraagt de renterisiconorm van de gemeente Peel en Maas: €.30.726.000 (afgerond). Overzicht ‘renterisico en -norm’ | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renteherzieningen langlopende leningen o/g | 0 | 404.154 | 655.014 | 337.146 Aflossingen | 13.275.094 | 11.693.991 | 11.701.019 | 11.648.183 Totaal renterisico | 13.275.094 | 12.098.145 | 12.356.033 | 11.985.329 Renterisiconorm | 30.726.000 Ruimte binnen renterisiconorm | 17.450.906 Verstrekte geldleningen De gemeente Peel en Maas heeft uit hoofde van haar publieke taak onderstaande langlopende geldleningen verstrekt. Restantschulden ultimo jaar 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Leningen aan woningbouwcorporatie | 1.559.665 | 1.409.795 | 1.256.983 | 1.101.141 Leningen aan NLW | 1.700.000 | 1.700.000 | 1.700.000 | 1.700.000 Leningen aan verenigingen en organisaties | 1.711.430 | 1.627.325 | 1.543.049 | 1.460.068 Leningen aan deelnemingen | 1.898.522 | 1.898.522 | 1.898.522 | 1.898.522 Totaal | 6.869.617 | 6.635.642 | 6.398.554 | 6.159.731 Opgenomen geldleningen De gemeente Peel en Maas heeft verschillende langlopende geldleningen opgenomen. Veruit de meeste leningen zijn afgesloten bij de BNG.

Het gemiddelde rentetarief in 2027 bedraagt 2,83%. De restantschulden zullen zich als volgt ontwikkelen: Restantschulden ultimo jaar 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Opgenomen leningen | 87.801.954 | 76.107.963 | 64.406.944 | 52.758.761 Koersrisico’s De gemeente beperkt de koersrisico’s op uitzettingen uit hoofde van treasury | , door uitsluitend de volgende producten | te | hanteren: | rekening-courant, | spaarrekening, | daggeld, | deposito’s, | obligatiefondsen | en garantieproducten. Daarbij geldt altijd de hoofdsomgarantie. Valutarisico’s Deze worden beperkt door transacties uitsluitend in euro’s af te sluiten. 125 7-D Paragraaf bedrijfsvoering Wij zijn een gemeente die bijdraagt aan het goede leven in Peel en Maas. Dat is de missie die de raad bekrachtigde met de vaststelling van de Kaderstelling op het thema ‘Bestuur, Communicatie en Dienstverlening’. Om deze ambitie te realiseren is een organi | satie met kwaliteiten nodig. Dit houdt in dat: • | we een rolzuivere organisatie zijn die stoelt op waardevolle bewegingen in de samenleving en daar waar nodig op aanvult; • | we een gezonde, ontwikkelgerichte en dienstverlenende organisatie zijn die grip heeft op haar bedrijfsvoering en waarin leren een tweede natuur is; • | we een organisatie zijn die een sterk collectief vormt waarin medewerkers goed werk met elkaar leveren.

We zijn een organisatie die veel taken zelf uitvoert en groot belang hecht aan integraal werken en korte lijnen tussen beleid, uitvoering en bedrijfsvoering. Verantwoordelijkheden liggen laag in de organisatie. We zijn kritisch naar onze eigen organisatie | en blijven zoeken naar kostenbesparing/efficiency zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit. Overigens moeten we als organisatie wel telkens de balans zoeken tussen enerzijds het zijn van een compacte wendbare organisatie en anderzijds de ambities en | taken van onze gemeente. De maatschappelijke opgaven waarvoor wij staan vragen om een goede verbinding tussen ambities, beschikbare capaciteit en financiële middelen. Daarom blijven wij investeren in de verdere ontwikkeling van onze planning- | en controlcyclus. Daarbij nemen wij de | inzichten uit recente evaluaties en onderzoeken, waaronder het | DoeMee rekenkameronderzoek naar onderuitputting, mee in de verbetering van begroten, monitoren, prognosticeren en verantwoorden. Wij richten ons op een realistische programmering van werkzaamheden en investeringen en een zorgvuldige afweging van beschikbare personele capaciteit. Daarbij hebben wij aandacht voor de uitvoerbaarheid van plannen, de voortgang van projecten en de samenha | ng tussen de inzet van eigen medewerkers, externe inhuur en de te bereiken maatschappelijke effecten.

Door periodieke monitoring en (financiële) rapportages zorgen wij voor inzicht in de voortgang van activiteiten, de inzet van middelen en eventuele afwijk | ingen ten opzichte van de begroting. Daarnaast blijven wij werken aan een transparante informatievoorziening richting raad. Daarbij besteden wij aandacht | aan | relevante | ontwikkelingen | binnen | de | bedrijfsvoering, | waaronder | personele | capaciteit, ziekteverzuim en de voortgang van investeringen. Op | deze wijze ondersteunen wij de kaderstellende en controlerende rol van de raad en blijven wij bouwen aan een lerende organisatie die continu werkt aan verbetering. Bedrijfsvoeringsmiddelen Om de organisatie goed te laten functioneren zijn verschillende zaken van belang. Goede huisvesting, goede digitale ondersteuning, opleidingsmogelijkheden, etc. | We ondersteunen het hybride werken door zowel het werken in het Huis van de Gemeente als het thuiswerken op gepaste wijze te faciliteren. Het Huis van de Gemeente blijft de basis waarin onze medewerkers een solidaire werkgemeenschap vormen, en samen leren en ontwikkelen. Onderstaand een overzicht van een aantal kostenposten in relatie tot bedrijfsvoering.

2027 | 2028 | 2029 | 2030 Salariskosten | 36.716.986 | 37.390.609 | 37.988.355 | 38.632.822 Inhuur personeel | 2.953.958 | 2.980.187 | 3.208.249 | 1.945.063 Opleidingskosten | 362.416 | 365.990 | 369.599 | 375.144 Huisvesting (incl. werf) | 1.768.618 | 1.793.324 | 1.794.199 | 1.795.164 ICT kosten | 3.949.371 | 3.546.401 | 3.673.495 | 3.725.055 Tractie | 908.274 | 963.779 | 862.117 | 865.255 Kantoorbenodigdheden | 126.508 | 127.773 | 129.051 | 130.987 Accountantskosten | 125.000 | 130.000 | 135.000 | 140.000 Meer inzicht in de specifieke kosten voor bedrijfsvoering | en ook inzicht in personele bezetting en formatie van de gemeente zijn opgenomen in hoofdstuk 3 bij de indicatoren en in hoofdstuk 5 bij de nadere specificatie van de overheadkosten. 126 127 7-E Paragraaf Verbonden partijen Onder verbonden partijen verstaan we deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen waarin de gemeente een bestuurlijk belang heeft en een financieel belang en waarbij de participaties zijn gericht op de behartiging van het publieke belang. De verbonden partijen worden volgens artikel 15 van het BBV onderverdeeld in: • gemeenschappelijke regeling; • vennootschappen en coöperaties; • stichtingen en verenigingen en; • overige verbonden partijen.

De gemeente Peel en Maas kent de volgende verbonden partijen: Gemeenschappelijke regelingen - Werkvoorzieningschap Noord-Limburg West (NLW) - Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BSGW) - Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg-Noord (MGR SDLN) - Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz - Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML) - Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) - Maasveren Limburg-Noord - Regionale Energie Strategie Noord-en Midden-Limburg (RES-NML) - Regionale samenwerking Noord-Limburg Vennootschappen en coöperaties - Gemeente Helden Holding B.V. - Nazorg (bodemzorg) Limburg B.V. In het besturingskompas is opgenomen dat we als gemeente alleen effectief kunnen werken aan onze ambitie om bij te dragen aan het goede leven wanneer we dit samen doen met (groepen) inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden. We werken dan als organisatie samen met andere organisaties. De gemeente gaat niet over tot de oprichting van of de deelneming in een verbonden partij, tenzij op deze wijze een publiek belang wordt behartigd dat niet op een andere wijze tot stand kan worden gebracht. De voorkeur heeft de publiekrechtelijke organisat ie, omdat deze meer accent op de democratische controle en verantwoording heeft dan een privaatrechtelijke organisatie.

Het aangaan van een verbonden partij, is afhankelijk van de vraag of het doelmatig en doeltreffend is om de publieke belangen te dienen. De toetsingscriteria ten aanzien van het wel of niet aangaan van een samenwerking zijn als volgt: - er dient sprake te zijn van een publiek belang; - dit belang kan niet volledig door de gemeente zelf worden uitgevoerd; - de taken in het kader van dit belang kunnen niet uitbesteed worden of door marktpartijen uitgevoerd worden. Daarnaast zijn er enkele aanvullende uitgangspunten opgesteld: - De gemeente gaat geen toekomstige 50-50 zeggenschapsverhoudingen aan met externe partners wanneer de gemeente garant staat voor eventuele tekorten. - Wanneer een samenwerking wordt aangegaan worden op voorhand eenduidige en adequate formele afspraken gemaakt tussen betrokken partijen, met name over de rolverdeling, communicatie en informatievoorziening. - Onnodige financiële verbondenheid van grootschalige projecten wordt vermeden. - Bij grootschalige (regionale) evenementen wordt expliciet een afwikkelfase beschreven en in tijd weggezet. De organisaties Enexis B.V. en aanverwante deelnemingen (voormalige Essent) en de BNG, waar de gemeente Peel en Maas weliswaar aandeelhouder is, zijn niet opgenomen omdat het bestuurlijk belang dat Peel en Maas heeft op basis van het aantal aandelen te verwaarlozen is.

Het financiële belang met betrekking tot deze organisaties beperkt zich tot het bedrag van de aandelen. Op de dividendpolitiek van deze organisaties kan de gemeente Peel en Maas nagenoeg geen invloed uitoefenen gezien het gering aantal aandelen. Enexis B.V. en de BNG worden dan ook door de gemeente Peel en Maas niet gezien als een verbonden partij. Op de volgende pagina’s wordt een nadere toelichting gegeven per verbonden partij. Werkvoorzieningsschap Noord-Limburg West (NLW) Vestigingsplaats: | Venray Gemeentelijke visie: | Het werkvoorzieningsschap moet op adequate en doelmatige wijze de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) verzorgen namens de gemeente Peel en Maas. Doelstelling: | De doelstelling van de organisatie is om samen met de andere deelnemers (gemeente Venray en Horst aan de Maas) WSW-geïndiceerden een passende (WSW) dienstbetrekking aan te bieden. (Gerelateerd aan thema 2 Sociaal domein) Reden deelneming: | Uit efficiencyoogpunt is de deelneming aan de gemeenschappelijke regeling gunstiger dan het zelfstandig uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW). Activiteiten / prestaties: | Het werkvoorzieningsschap voert de volgende taken uit: - | Regiefunctie c.q. opdrachtgever voor de uitvoering WSW. - | Houder van de aandelen in de NLW groep NV en het uitoefenen van de zeggenschapsrechten in de algemene vergadering van aandeelhouders.

Organisatie | Werkvoorzieningsschap Noord-Limburg West is een gemeen- bestuurlijk belang: | schappelijke regeling die bestaat uit de gemeenten Horst aan de Maas, Peel en Maas en Venray. Eigen – en | De saldi van het eigen en vreemd vermogen van het vreemd vermogen | Werkvoorzieningsschap Noord-Limburg West bedragen: 31-12-2024 | 31-12-2025 Jaarrekening 2025 | Jaarrekening 2025 Eigen vermogen | 61.000 | 72.000 Vreemd vermogen | 5.419.000 | 5.415.000 31-12-2026 | 31-12-2027 Begroting 2027 | Begroting 2027 Eigen vermogen | 39.000 | 0 Vreemd vermogen | 5.391.000 | 0 Resultaat verbonden partij: | Het verwachte exploitatieresultaat van de gemeenschappelijke regeling over 2027 bedraagt: € 0. Gemeentelijk aandeel in de kosten: | In 2027 zal het werkvoorzieningschap NLW worden opgeheven en worden geen vaste bijdragen meer betaald. Zie ook toekomstperspectief. Risico’s en weerstandspositie: | Zie toekomstperspectief Toekomstperspectief: | Na intensieve analyse van de strategische koers van de Gemeen | - schappelijke Regeling NLW zijn de betrokken gemeenten tot de conclusie gekomen dat een zelfstandige, lokale invulling van de uitvoering van de Participatiewet beter bij de tijd en behoeften past. Inmiddels zijn de drie gemeenten elk aan de slag gegaan met een eigen invulling hiervan. Daarbij is de streefdatum om op 1 januari 2027 een eigen structuur per gemeente opgezet te hebben.

Gelijktijdig is besloten tot ontvlechting van de Gemeenschappelijke Regeling en de daarbij behorende juridische entiteiten. 128 129 Het opzetten van de nieuwe structuren is de verantwoordelijkheid van de respectievelijke gemeenten, de ontvlechting van de Gemeenschappelijke Regeling c.s. is de verantwoordelijkheid van het Dagelijks Bestuur in samenwerking met de statutair directeur van NLW Groep N.V. Inmiddels is er door partijen een overeenkomst Ontvlechtings-afspraken vastgesteld en ondertekend. Er is door de gemeenten een budget beschikbaar gesteld waarmee de ontvlechting op professionele en verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Het Dagelijks Bestuur heeft de overtuiging dat het beschikbaar gestelde budget toereikend zal zijn. Aangezien de streefdatum 1 januari 2027 is, is de verwachting dat er geen subsidiestromen meer via de Gemeenschappelijke Regeling NLW zullen lopen. De doelgroepmedewerkers zullen in dienst worden genomen bij de entiteiten van de nieuwe initiatieven van de aangesloten gemeenten. Voor de incidentele baten en lasten in verband met de geplande beëindiging van de Gemeenschappelijke Regeling en de daarbij behorende juridische entiteiten zijn in 2026 posten opgenomen in de begroting. Daarvoor wordt een liquidatie-begroting opgesteld.

De posten in 2027 hebben enkel betrekking op de resterende afwikkeling en wordt daarmee gezien als een vereffeningsjaar, met als doel tot opheffing van de entiteit en daarmee onderliggende entiteiten. Peel en Maas zal vanaf 2027 verder gaan met een eigen lokaal leerontwikkelbedrijf. In de begroting van Peel en Maas zijn structureel nog wel de bijdragen gebaseerd op exploitatietekorten van € 1,9 miljoen van NLW meerjarig opgenomen. Dat betreft een bedrag van € 550.000. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Vestigingsplaats: | Roermond Gemeentelijke visie: | BsGW moet op adequate en doelmatige wijze de heffing en inning van de gemeentelijke belastingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing, OZB en verblijfs- en forensenbelasting) verzorgen namens de gemeente Peel en Maas. Doelstelling: | BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie van de deelnemende gemeenten en waterschappen de zorg voor het volledig, tijdig, rechtmatig, juist en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen. BsGW werkt daarbij tegen de laagst mogelijke kosten, uitgaande van de beste prijs/ prestatie verhouding gekoppeld aan een optimaal niveau van dienstverlening. BsGW heeft een relatie met programma 1.2 beheer leefomgeving en het onderdeel algemene dekkingsmiddelen (belastingen) uit de gemeentelijke begroting.

Reden deelneming: | Uit efficiencyoogpunt is het heffen en innen van lokale belastingen via BsGW voordeliger dan het zelf uitvoeren van die taken. Activiteiten/prestaties: | BsGW verzorgt de heffing en inning van de lokale belastingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing, OZB, verblijf- en forensenbelasting) namens de gemeente Peel en Maas. Organisatie bestuurlijk belang: | BsGW is een gemeenschappelijke regeling bestaande uit: Waterschappen: Waterschap Limburg Gemeenten: Venlo | Bergen Nederweert | Roermond Beek | Leudal Nuth | Maasgouw Echt-Susteren | Roerdalen Peel en Maas | Stein Brunssum | Heerlen Landgraaf | Onderbanken Simpelveld | Voerendaal Maastricht | Sittard-Geleen Weert | Eijsden-Margraten Schinnen | Valkenburg aan de Geul Meerssen | Vaals Gulpen-Wittem | Beesel Gennep | Kerkrade Mook en Middelaar Eigen – en vreemd vermogen: | De saldi van eigen en vreemd vermogen bedragen 31-12-2024 | 31-12-2025 Jaarrekening 2025 | Jaarrekening 2025 Eigen vermogen | 5.224.000 | 6.528.000 Vreemd vermogen | 11.562.000 | 8.175.000 31-12-2026 | 31-12-2027 Begroting 2027 | Begroting 2027 Eigen vermogen | 2.427.000 | 2.905.000 Vreemd vermogen | 7.516.000 | 7.227.000 130 131 Resultaat verbonden partij: Het verwachte resultaat van BsGW over 2027 is € 0. Gemeentelijk aandeel in de kosten: Voor 2027 is de gemeentelijke bijdrage van Peel en Maas € 752.400 (incl. BTW).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://peelenmaas.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c3621ddc-134e-4dc8-9785-c1c786230acc?agendaItemId=37725fc1-86cd-47cb-958a-edbb6b667248