2026-078 09 Bijlage 6 - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
KSP Archeologie
30
verwachting uit het bureauonderzoek voor vuursteenvindplaatsen van jagers-verzamelaars uit het LaatPaleolithicum tot en met Neolithicum blijft daarom gehandhaafd. Nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Deze sporen kunnen tot in de C-horizont reiken. Hoewel de C-horizont grotendeels intact is aangetroffen, zal het gebied door de lage, vlakke ligging en daardoor oorspronkelijk natte landschappelijke condities niet geschikt zijn geweest voor bewoning. Daarom blijft de lage archeologische verwachting uit het bureauonderzoek om archeologische resten uit de perioden Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) aan te treffen voor het plangebied gehandhaafd. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.
KSP Archeologie
31
4
Conclusie en advies
4.1
Conclusie
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Op de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart is aan het plangebied en het daarbinnen gelegen onderzoeksgebied een middelhoge archeologische verwachting toegekend (Figuur 4). Naar aanleiding van de resultaten van het bureauonderzoek is deze verwachting nader gespecificeerd per periode/bijgesteld. Op basis van de landschappelijke ligging binnen een dekzandvlakte en de archeologische onderzoeksmeldingen uit de omgeving is aan het plangebied een lage verwachting toegekend voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Voor de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd is op basis van de historische ontwikkeling een lage verwachting aan het plangebied toegekend. Vervolgens is deze verwachting getoetst door middel van een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Uit het booronderzoek is gebleken dat het plangebied onderdeel uitmaakte van een dekzandvlakte bestaande uit lemig dekzand. De oorspronkelijke bodem is een gooreerdgrond die duidt op een natte landschappelijk situatie.
Door oxidatie, ontstaan na de ontginning, is deels een lichte mate van podzolisatie opgetreden. Het terrein met de stallen is ca. 50-70 cm opgehoogd. Oorspronkelijk zal het gebied vrij vlak en laag gelegen zijn geweest, waardoor de bodem relatief nat was en geen gunstige bewoningslocatie was. Op basis hiervan blijft zowel de lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als de lage verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) gehandhaafd. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen. Een waardestelling conform protocol 4003, VS06 is niet van toepassing, omdat het onderzoek geen waarderend karakter heeft. 4.2
Beantwoording van de onderzoeksvragen
Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? De onverstoorde natuurlijke ondergrond bestaat in de boringen uit matig siltig zeer fijn zand, dat goed is gesorteerd en afgerond en een lemig karakter heeft. Dit zand is geïnterpreteerd als dekzand. In het zuidoostelijke deel van het onderzoeksgebied (boring 1, 2 en 3) is het zand afgedekt door een 50-65 cm dikke bouwvoor, die wat de onderste 15-20 cm betreft is verploegd met de natuurlijke zandondergrond. In het noordwestelijke deel van het onderzoeksgebied (boring 4-8) is het beeld gevarieerder. In boring 4, op het grasveld ten zuiden van de woning is het zand afgedekt door een 80 cm dikke bouwvoor, die wat de onderste 25 cm betreft is verploegd met de natuurlijke zandondergrond. In boring 5, grasveld ten noorden van de woning, is het zand afgedekt door een 50 cm dikke bouwvoor, die aan de onderzijde scherp is begrensd met de natuurlijke zandondergrond. In boring 6, ten noorden van het stallenterrein, is het zand afgedekt door een 60 cm dikke bouwvoor, die wat de onderste 25 cm betreft is verploegd met de natuurlijke zandondergrond. In de boringen 7 en 8, gelegen binnen het stallenterrein, is het zand afgedekt door een respectievelijk een 30 en 25 cm dikke bouwvoor, die wat de onderste 10 cm betreft zijn verploegd met de natuurlijke zandondergrond.
De bouwvoor is in beide boringen afgedekt door een respectievelijk 70 en 55 cm dik ophogingspakket. Op grond van het bureauonderzoek werden er in het plangebied gooreerdgronden verwacht. Over het algemeen bestaat de bodem in de boringen uit een Ap-horizont (bouwvoor) die in de
KSP Archeologie
32
meeste boringen is verploegd met de natuurlijke zandondergrond (Bs- dan wel C-horizont) (uitzondering hierop is mogelijk boring 5, waar de humeuze bovengrond mogelijk in één keer is opgebracht voor de aanleg van het grasveld). Doordat de bovengrond in de boringen 6-8 is geoxideerd ( te zien aan de neerslag van ijzer, Fe3) is er een zwakke vorm van podzolisatie ontstaan die herkenbaar is aan bruingeel gekleurde Bs-horizont onder de bouwvoor.
Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied op basis van het bureauonderzoek en wordt deze door het veldonderzoek bevestigd? Op basis van het bureauonderzoek was aan het plangebied een lage verwachting toegekend voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Voor de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd is op basis van de historische ontwikkeling een lage verwachting aan het plangebied toegekend. Het booronderzoek heeft uitgewezen dat het onderzoeksgebied onderdeel uitmaakt van een dekzandvlakte bestaande uit lemig dekzand. De oorspronkelijke bodem is een gooreerdgrond die duidt op een natte landschappelijk situatie. Door oxidatie, ontstaan na de ontginning, is deels een lichte mate van podzolisatie opgetreden. Het terrein met de stallen is ca. 50-70 cm opgehoogd. Oorspronkelijk zal het gebied vrij vlak en laag gelegen zijn geweest, waardoor de bodem relatief nat was en geen gunstige bewoningslocatie was. Op grond hiervan blijft zowel de lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als de lage verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) gehandhaafd.
De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.
Is een (deels) intact potentieel archeologisch niveau aanwezig en zo ja, op welke diepte en wordt deze bedreigd door de voorgenomen bodemingrepen? Het onverstoorde potentiële archeologische zandniveau kan worden aangetroffen vanaf 50 cm -mv in boring 1 tot en met 110 cm -mv in boring 7, wat overeenkomt met 33,45 m +NAP in boring 7 tot 34,05 m +NAP in boring 1. Door de geplande woningbouw zal dit niveau worden bedreigd, echter is de kans klein dat hier archeologische vindplaatsen te verwachten zijn vanwege de van oorsprong vrij vlakke ligging (ontbreken gradiëntzone) en natte landschappelijke situatie die ongunstig is voor bewoning.
4.3
Selectieadvies
Op grond van de ligging binnen een dekzandvlakte, waar zich na de veenontginning gooreerdgronden hebben gevormd, die duiden op een natte landschappelijke situatie en daarmee lage archeologische verwachting adviseert KSP Archeologie om geen archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Dit selectieadvies betekent nog niet dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Peel en Maas), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het rapport is beoordeeld door het bevoegd gezag en het advies om geen vervolgonderzoek uit te voeren is overgenomen. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de
KSP Archeologie
33
onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden. In de praktijk kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T 033 – 4217 456 of info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologische informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden.
KSP Archeologie
34
Literatuur Boeken, rapporten en artikelen Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. (Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen. Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Broeke, E.M. ten (2012). Verstoringsdiepte onderzoek gemeente Peel en Maas. Econsultancy, rapport 12021140, Doetinchem. Centraal College van Deskundigen Archeologie (2022). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.2. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda. Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrijvingen provincie Limburg. Bureau Lantschap. Hensen, G. (2005). Inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen Roomweg 85 te Grashoek (Gem. Helden). Synthegra, rapport 2005-163, Weert. Keunen, L.J., Boshoven, E.H., Veen, S. van der (2011). Archeologisch erfgoed van Peelhorst en Maasdal
Een archeologische waarden- en verwachtingskaart en beleidsadvieskaart voor de gemeenten Sint Anthonis, Mill en St. Hubert, Grave en Landerd. RAAP, rapport 2214, Weesp. Kragten, opsteller: KP, (2025). TAM-Omgevingsplan Hoofdstuk 22AL, Gebiedsontwikkeling Grashoek, Ruimtelijke Motivering, ontwerp 10 december 2025 Missing Link (2015). Archeologische beleidskaart gemeente Peel en Maas. Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 NL, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.
Nederlands
Reynaert, J.A.M. (2023). Rapport archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Helenaveenseweg 14, te Grashoek in de gemeente Peel en Maas. Econsultancy, rapport 21821.001. Stiekema, M. (2012). Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Dorpshart Grashoek te Grashoek in de gemeente Peel en Maas. Econsultancy, rapport 11010091, Swalmen. Sueur, C., Dijk, K.M. van (2012). Gemeente Peel en Maas. Archeologische overzichts- en verwachtingskaart, voormalige gemeenten Helden, Kessel, Maasbree en Meijel. ACVU-HBS/Buro de Brug BV/The Missing Link Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Verhagen, P. (2008) Gemeente Helden; Archeologische waarden- en verwachtingskaart (ZAN 147).
KSP Archeologie
35
Kaartmateriaal Actueel Hoogtebestand van Nederland versie 5, grid 0,5 x 0,5 m (2023-2025), https://www.ahn.nl/dataroom Archeologische Monumenten Kaart (2014) Geraadpleegd via archis.cultureelerfgoed.nl
via
Archeologische onderzoeks- en vondstmeldingen (actueel). Geraadpleegd via archis.cultureelerfgoed.nl Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl Basisregistratie Grootschalige Topografie via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Basisregistratie Topografie Achtergrondkaarten (BRT-A) via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Bodemkwaliteit: https://www.bodemloket.nl/ Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 (2023) Wageningen Environmental Research. Gedownload via https://www.broloket.nl/ondergrondmodellen/kaart op 08-01-2024 Legenda zie https://legenda-bodemkaart.bodemdata.nl/begrippen Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster). Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vergraven gronden: Inventarisatie van ‘diepe’ grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336. Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond: https://www.dinoloket.nl Digitaal Archief (DANS) Rapporten https://archaeology.datastations.nl/
en
onderzoeksgegevens
van
archeologisch
onderzoek:
Digitale Kadastrale kaart van Nederland v5 via WMS server: https://service.pdok.nl/kadaster/kadastralekaart/wfs/v5_0?SERVICE=WFS&request=getcapabilities Geomorfologische kaart van Nederland (2023). Wageningen Environmental Research. Gedownload via https://www.broloket.nl/ondergrondmodellen/kaart op 08-01-2024 Legenda: Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research. Grondwatertrappenkaart van de bodemkaart 1:50.000 versie tot 2006: http://geoplaza.vu.nl/ data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5-b218-08ac275d72fb. Indicatieve Kaart Militair Erfgoed: www.ikme.nl KLIC-meldingen via www.kadaster.nl Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen (1969). Kartenaufnahme der Rheinlande durch Tranchot und v. Müffling 1803-1820. 39 Swalmen. Nordrhein-Westfalen.
KSP Archeologie
36
Luchtfoto Beeldmateriaal / PDOK 25 cm RGB (tot 2020) en 8 cm RGB (vanaf 2021) via WMS server: https://service.pdok.nl/hwh/luchtfotorgb/wms/v1_0 Kaart van verdedigingswerken / Militaire Viewer.aspx?map=militaire%5Flandschapskaart
landschapskaart
https://rce.webgispublisher.nl/
Kadastrale kaarten 1811-1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl Omgevingsplan: https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart Rijksmonumenten: Geraadpleegd via WFS server: https://data.geo.cultureelerfgoed.nl/ openbaar/wfs TNO Geologische Dienst (2021): Geologische https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen.
Kaart
van
Nederland
2021
Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000 (rasterbestand) via WMS https://service.pdok.nl/brt/topraster/wms/v1_0?request=GetCapabilities&service=wms
server:
Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request=GetCapabilities&service=wms Wageningen Environmental Research (2023). Grondwaterspiegeldiepte Model voor Nederland (50x50 meter grid) https://service.pdok.nl/bzk/bro-grondwaterspiegeldiepte/wms/v2_0
Websites Geologische eenheden (formaties): https://www.dinoloket.nl/stratigrafische-nomenclator
KSP Archeologie
37
Bijlage 1
KSP Archeologie
Geomorfologische kaart
Bijlage 2
KSP Archeologie
Bodemkaart
Bijlage 3
KSP Archeologie
Archeologische gegevens
Bijlage 4
KSP Archeologie
Boorpuntenkaart
KSP Archeologie
Bijlage 5 Boorbeschrijvingen Projectnummer
: 26008
Project
: Helenaveenseweg Grashoek
Datum
: 12-03-2026
Beschrijver
:
Type grond
: Zand
Boortype
: Edelman 7 cm
Bijzonderheden
: Geen Opmerkingen
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
1
35
Z2s1
h2
dbrgr
gele zandvlekken
Ap
weiland
50
Z2s1
gegr
humusbijmenging
Ap/C
80
Z2s2
lgr
Fe2
C
iets lemig
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
2
45
Z2s1
h3
zwgr
Ap
weiland
65
Z2s2
h1
zwgr/gegr
Ap/C
70
Z2s2
90
lgegr
Z2s2
lgr
Fe2, enkele grovere zandkorrels Bijzondere bestanddelen
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
3
40
Z2s1
h3
zwgr
weiland
65
Z2s2
h1
zwgr/lgegr
90
Z2s2
Diepte in cm
Textuur
Boring
Humus
C
iets lemig
C
iets lemig
Horizont
Opmerkingen
Fe2
C
iets lemig
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen waarschijnlijk deels opgehoogd
Ap
20
Z2s1
h3
zwgr
55
Z2s1
h3
zwgr
gele zandvlekken
70
Z2s2
h1
zwgr/dbrgr/gegr
Fe3
Ap/C
80
Z2s2
gegr
humusbijmenging
Ap/C
iets lemig
100
Z2s2
lgegr
Fe3
C
iets lemig
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
h3
Ap
Opmerkingen scherpe grens met eronder
C
iets lemig
Horizont
Opmerkingen
5
50
Z2s1
80
Z2s2
Ap
zwgr lgr
Fe2 Bijzondere bestanddelen
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
6
45
Z2s1
h3
zwgr
grasveld
60
Z2s2
h1
zwgr/brge
Fe3
Ap/Bs
beginnende podzolisatie
80
Z2s2
lgegr
Fe3
C
iets lemig
Bijzondere bestanddelen
Vondsten
Vondsten
Vondsten
Ap
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
7
30
Z2s1
h3
zwgr
braakliggend
70
Z2s1
h2
zwgr/brgr
90
Z2s2
h3
zwgr
100
Z2s2
zwgr/brge
110
Z2s2
brge/lgr
130
Z2s2
lgr Humus
Vondsten
Ap/C
lgr
grasveld
grasveld
Vondsten
Ap
4
Boring
Vondsten
Boring
Diepte in cm
Textuur
8
15
X
Kleur
bestrating
20
Z2s1
55
Z2s1
h2
zwgr
70
Z2s2
h3
zwgr
80
Z2s2
h1
zwgr/brge
Horizont
Opmerkingen
Ap
opgebracht
X
opgebracht
Apb
stukje plastic
Fe3
Apb/Bsb
iets lemig, verploegd, beginnende podzolisatie
Fe3
Bsb/C
mengsel verploegd
C
iets lemig
bs1, pu1
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
X
H-klinker
X
bestratings zand
X
opgebracht
Apb
iets lemig
Fe3
Apb/Bsb
verploegd, lemig, beginnende podzolisatie
wigr beton, bs2, pu2
90
Z2s2
brge/lgegr
Fe3
Bsb/C
iets lemig
110
Z2s2
lgr
Fe3
C
iets lemig
Pagina 1 van 2
Vondsten
Vondsten
Boring
X (m RD)
Y (m RD)
Z (m+NAP) via AHN5
1
193.476
374.918
34,55
2
193.505
374.931
34,34
3
193.536
374.906
34,63
4
193.460
374.958
34,74
5
193.457
374.999
34,45
6
193.469
375.042
34,26
7
193.504
375.073
34,45
8
193.497
375.040
34,40
Pagina 2 van 2
KSP Archeologie
Bijlage 6
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Samengesteld door (2005). Onder redactie van:
KSP Archeologie
(BAAC) naar aanleiding van de publicatie: De steentijd van Nederland
KSP Archeologie
Archeologische periodes volgens het Archeologisch Basis Register Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
KSP Archeologie
KSP Archeologie