2025-082 04 Begroting 2026 Peel en Maas

Kaderstellende uitgangspunten: Lokaal en regionaal is het beleid gericht op het verbeteren van het productieklimaat, het verhogen van de zichtbaarheid en talentontwikkeling.

2.2 In 2026 maken we nieuwe afspraken met Stichting PopPlaza Peel en Maas, zodat we popcultuur op basis van behoefte kunnen blijven stimuleren.

74

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor in 2026?

3. We werken actief samen met inwoners aan het behouden en beleefbaar maken van erfgoed.

3.1 We werken samen met lokale, provinciale en landelijke projectpartners, grondeigenaren en de gemeenschap om de grafheuvels in Baarlo beter zichtbaar en beleefbaar te maken.

Kaderstellende uitgangspunten: • We faciliteren organisaties in het bereiken van hun doelstellingen op het gebied van erfgoed; • We stimuleren initiatieven en organisaties, die gericht zijn op het ontsluiten van en de beleving van de cultuurhistorische waarden, zowel bovengronds, ondergronds als digitaal.

4. Peel en Maas hecht grote waarde aan het beschermen van zijn erfgoed. Kaderstellende uitgangspunten: • We voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor erfgoed, met de verordening Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Erfgoedverordening Peel en Maas, passend in de Omgevingswet, en we verankeren ons beleid hierin; • We zijn een goede huisvader voor de monumenten in gemeentelijk eigendom. Noodzakelijke werkzaamheden richten zich eerst op onderhoud, en pas als het niet anders kan gaan we over naar het restaureren of vernieuwen van monumenten. Dit doen wij altijd op basis van een rapport van de Monumentenwacht; • We beschermen cultuurhistorisch waardevolle objecten via de erfgoedverordening. Aan deze verordening is een dynamische erfgoedlijst gekoppeld. Per object zijn door een externe erfgoeddeskundige redengevende beschrijvingen opgesteld waarin de erfgoedwaarden staan beschreven. Op basis van meerdere waarde-categorieën kan een object een hogere of lagere erfgoedwaarde ontvangen. De erfgoedverordening en de erfgoedlijst zijn een onderdeel van het omgevingsplan. Deze manier van beschermen staat in directe relatie tot de Omgevingswet, die vereist dat de gemeentelijke erfgoedwaardes compleet worden opgenomen in het omgevingsplan; • We ondersteunen en adviseren eigenaren waar nodig om het behoud en beheer van hun erfgoed te stimuleren.

Eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het behoud en beheer van hun erfgoed, maar kunnen wel rekenen op advisering van de gemeente, onder andere door in gesprek te gaan met de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarnaast verwijzen we eigenaren op verzoek naar wet- en regelgeving, subsidiemogelijkheden en bruikbare contacten; • We leggen monumentale en karakteristieke panden, historische wegen en landschappen en monumentale bomen en lanen systematisch vast op een digitale kaart en in het omgevingsplan; • We zien toe op de naleving van het behoud van het cultureel erfgoed zoals vastgelegd in de erfgoedverordening. We houden toezicht op mogelijke overtredingen.

75

3.2 We participeren in het Geopark-project, dat gericht is op het beleefbaar maken van de geologie van de Peelrandbreuk en het omliggende landschap, met als doel het verkrijgen van de Unesco-status. 4.1 We wijzen gemeentelijke monumenten aan en beschermen en behouden bouwhistorische elementen. We ondersteunen eigenaren financieel bij het onderhoud van beschermd erfgoed. 4.2 We zijn intensief betrokken bij het bepalen van de richting waarin de organisatie van Kasteel De Keverberg zich ontwikkelt, en we zijn verantwoordelijk voor het groot onderhoud. We monitoren de voortgang en we sturen indien nodig bij. 4,3 We bepalen een nieuwe locatie voor de molen van Kessel en we voeren dan het plan uit om de molen te verplaatsen. Zo blijft de molen beleefbaar voor de gemeenschap en behoudt zij haar functie.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor in 2026?

5. Peel en Maas benut kansen op het gebied van erfgoed voor opgaves in verschillende programma’s.

5.1 We stimuleren en faciliteren initiatieven met als doel herbestemming van kerkgebouwen en fungeren daarbij op verzoek als sparringpartner. In Maasbree, Baarlo en Egchel zijn er ontwikkelingen die op termijn zorgen voor (gedeeltelijke) herbestemming van de kerk. Het geven van status aan de kerkgebouwen maakt deel uit van de aanwijzing van gemeentelijke monumenten.

Kaderstellende uitgangspunten: • We herstellen en versterken het erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen met oog voor kwaliteit en hebben daarbij een gebiedsgerichte benadering om de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving te behouden en te versterken. Dit doen we onder andere door erfgoed te verankeren in het ruimtelijk kwaliteitsbeleid; • We grijpen de herinrichting van de openbare ruimte en landschappen aan om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.

5.2 Bij gebiedsontwikkelingen laten we het aanwezige erfgoed in principe richtinggevend zijn bij het maken van plannen.

Wat doen we verder binnen dit programma? 1. Subsidies en financiële ondersteuning • We verlenen waarderingssubsidies aan culturele organisaties die structureel bijdragen aan cultuurparticipatie. • We stellen eenmalige subsidies beschikbaar voor innovatieve culturele activiteiten. • We ondersteunen initiatieven die gericht zijn op het ontwikkelen van nieuw cultuuraanbod. • We maken meerjarige subsidieafspraken met culturele voorzieningen als bijdragen in de exploitatie en om hun inzet op cultuureducatie en cultuurparticipatie te versterken. • We faciliteren combinatiefunctionarissen die verbinding leggen tussen scholen, verenigingen en cultuurinstellingen. • We ondersteunen kinderen uit gezinnen met beperkte financiële middelen, zodat zij kunnen deelnemen aan culturele activiteiten zoals muziek-, teken- of danslessen. 2. Ondersteuning en samenwerking • We ondersteunen initiatiefnemers op ad-hoc basis bij de ontwikkeling van culturele projecten. • We voeren ‘het goede gesprek’ met initiatiefnemers. We stimuleren hen om hun plannen te bespreken met mogelijke samenwerkingspartners, hun omgeving en andere betrokkenen. Zo bevorderen we kwaliteit, samenhang en draagvlak. 3. Cultuureducatie en jeugd • We ondersteunen programma’s die bijdragen aan de culturele, muzikale en kunstzinnige ontwikkeling van kinderen, zowel binnen als buiten school.

We hebben hiervoor meerdere subsidieregelingen. • We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en uitvoering van cultuureducatie in het binnen- en buitenschoolse aanbod. 4. Erkenning en waardering • We reiken jaarlijks de gemeentelijke Cultuurprijs Peel en Maas uit, als blijk van waardering voor bijzondere culturele bijdragen binnen onze gemeente. 5. Kunst in de openbare ruimte • We beschermen en onderhouden kunstwerken in de openbare ruimte. 6. Erfgoedzorg en -ontwikkeling • • •

• •

We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen – gevraagd en ongevraagd – organisaties en platforms die erfgoed inzetten om hun maatschappelijke doelen te bereiken. We adviseren organisaties en particuliere eigenaren over het veiligstellen, behouden en benutten van erfgoed. We ondersteunen Stichting PeelenMaasNet om ons cultureel erfgoed digitaal te bewaren en toegankelijk te maken. Zodat het collectieve geheugen van Peel en Maas behouden blijft. Daarbij stemmen we onze inzet af met de archiefafdeling van de gemeente om de kwaliteit en toegankelijkheid van het erfgoed te waarborgen. We faciliteren de gemeenschap bij het onderhoud van kruisen en kapellen in de dorpen. We dragen zorg voor monumenten in gemeentelijk eigendom, waaronder de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, Kasteel de Keverberg en de Ringoven.

76

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2026 3.4 Kunst en cultuur

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

3.891.725

251.233

3.816.538

256.525

3.828.149

256.794

3.877.026

258.885

Welke claims en investeringen zijn er in 2026 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2026 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.4 zijn geen specifieke claims of investeringen opgenomen.

77

Thema 4: Economie Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Economie. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken.

Gedeelde ambitie Economie Peel en Maas heeft bloeiende economische sectoren, waaronder gezonde agrarische bedrijven, een sterke en innovatieve maakindustrie en MKB, aantrekkelijke toeristische ondernemingen en een florerend bovenregionaal winkelcentrum, omdat deze sectoren tijdig overgeschakeld zijn naar duurzaam en circulair ondernemen. Sectoren waarin ondernemers zorgen voor verrassende kruisbestuivingen en innovaties, door kennis met elkaar te delen en over grenzen heen met elkaar samen te werken. Deze toekomstbestendige economie zorgt voor brede welvaart en draagt bij aan het goede leven in Peel en Maas.

Agrarische sector Ondernemers en overheid werken samen – ieder vanuit hun eigen verantwoordelijkheid – aan de verduurzaming van de agrarische sector. Hierbij is oog voor de koppeling met andere sectoren en de bebouwde omgeving op het gebied van energie-uitwisseling. Zo zijn ook nieuwe teelten ontstaan, die bijdragen aan onze verdere verduurzamingsopgaven en nieuw perspectief bieden voor de agrarische sector.

“We hebben het altijd zo gedaan is een slecht argument”

Bedrijventerreinen Onze bedrijventerreinen bieden voldoende perspectief voor lokale ondernemers om toekomstgericht te ondernemen. Hierbij staan innovatiekracht en kwaliteit voorop. Dit biedt ruimte om te werken aan verduurzaming van productieprocessen, circulariteit en het verminderen van de CO2-uitstoot.

“Ik hoop dat de consument kritisch blijft”

Regio Peel en Maas is onderdeel van de Regio Noord-Limburg en levert een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Hier spelen thema’s als arbeidsmarkt, kennisontwikkeling, toerisme, natuuronderhoud en natuurontwikkeling een belangrijke rol.

“Zie arbeidsmigratie als kans, niet als bedreiging”

Diversiteit De diversiteit van de kernen en landschappen maken van Peel en Maas tot een aantrekkelijk gebied. Een sterke toeristische en recreatieve sector is kenmerkend en wordt kracht bijgezet door een groot aantal evenementen, georganiseerd door en voor de gemeenschap.

“Kill your darlings, durf keuzes te maken”

Arbeidsmarkt De lokale en regionale economie blijft behoefte houden aan voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten. Nieuwkomers en arbeidsmigranten maken hier onderdeel van uit. Ze zijn werkzaam in veel sectoren en op verschillende niveaus. Een deel van de arbeidsmigranten vestigt zich hier permanent en draagt daarmee bij aan de verjonging van de gemeente.

“Gevraagd: WO en HBO studenten om onkruid te wieden”

Innovatie De voortdurende technische ontwikkelingen en innovaties blijven van invloed op de economie. De menselijke hand en menselijke maat maken wel nog altijd het verschil in Peel en Maas.

“Innoveer en durf op je bek te gaan”

78

Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waardengedreven economie waarin kenniscirculatie het uitgangspunt is. Een toekomstbestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij aan het goede leven in Peel en Maas. Het kenmerkt zich door een solide economische structuur met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas is een woon- en werkgemeente en staat niet op zichzelf. De gemeente maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio, leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Dit helpt ons om een krachtige gemeente en regio te zijn. De toerist en recreant weet onze gemeente goed te vinden, vanwege de aanwezige kwaliteiten in het buitengebied en de kernen. Uniek is de grote diversiteit aan landschappen, die elk hun eigen karakter en geschiedenis hebben. Dit heeft onder andere te maken met de ligging tussen de Peel en de Maas, waardoor er veel natuur en water is. Wat willen we bereiken? 1. Een lokaal bedrijfsleven dat gefundeerd is op kenniscirculatie en een diverse, duurzame en toekomstbestendige economische structuur.

Kaderstellende uitgangspunten: • We faciliteren lokale bedrijven, die geworteld zijn in de samenleving, met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. Samen met ondernemers werken we aan de kwaliteit van de werklocaties.

Wat doen we ervoor in 2026? 1.1 We werken in 2026 aan goede, vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. Dit doen we onder andere door in 2026 voor de uitbreiding van de bedrijventerreinen in Panningen, Meijel en Maasbree te werken aan de definitieve ontwerpen en de omgevingsplanwijzigingen. Stikstof en energiebeschikbaarheid zijn bepalende factoren voor de verdere uitvoering. 1.2 Voor de nieuwe ontsluitingsweg van het bedrijventerrein in Maasbree wordt toegewerkt naar een raadsvoorstel inclusief kredietaanvraag. 1.3 In het kader van de transitie van het buitengebied blijven we inzetten op de herbestemming van leegstaand agrarisch vastgoed op basis van het VAB beleid. 1.4 We werken aan een sociaaleconomisch profiel in relatie tot de gestage groei naar een gemeente van 50.000 inwoners (zie ook programma 1.1.).

2. Regionale samenwerking versterkt de kennisinfrastructuur en innovatieve ontwikkelingen, waardoor onder andere de regionale arbeidsmarkt verbetert. Kaderstellende uitgangspunten: • Een goed georganiseerde samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers is een randvoorwaarde voor innovatie en versterking van de arbeidsmarkt; • De Brightlands Campus Greenport Venlo is een belangrijke factor voor het creëren van nieuwe verdienmodellen voor de transitie in het landelijk gebied; • We zetten ons in voor een uitnodigende en bindende strategie voor arbeidsmigranten.

79

2.1 De regionale samenwerking op economisch gebied geven we ook in 2026 onder andere vorm door als overheid, ondernemers en onderwijs samen te werken via de multi-helix organisatie Crossroads Limburg. Binnen Crossroads Limburg werken we aan het toekomstbestendiger maken van onze bedrijven wat uiteindelijk bijdraagt aan de opgave naar een brede welvaart. Hierbij focussen we in de periode tot en met 2028 op opgaven: • Duurzaamheid • Human Capital • Gezondheid • Kennisdeling en innoveren

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor in 2026? 2.2 Vanuit de Regiodeal werken we samen met de regiogemeenten aan een economisch aantrekkelijke en duurzame regio, passend binnen de regionale visie van Noord-Limburg als gezondste regio. De volgende thema's staan hierin centraal: 1. Doorontwikkelen kennis ecosysteem en duurzaam ondernemen; 2. Talent aantrekken, behouden en ontwikkelen; 3. Vitale gemeenschappen en positieve gezondheid 4. Veiligheid. Daarnaast stellen we vanuit de regio in vervolg op de geactualiseerde regiovisie een economisch profiel/economische visie op die input vormt voor onze eigen omgevingsvisie. 2.3 Via ons reguliere accountmanagement en bedrijfsbezoeken proberen we de aanhaking van ondernemers bij de Brightlands Campus Greenport Venlo (BCGV) te versterken. De samenwerking binnen de BCGV speelt een belangrijke rol in onze ambitie als gezondste regio en de transitie van het landelijk gebied.

3. Peel en Maas is een aantrekkelijke toeristischrecreatieve bestemming waar toeristen en bewoners kwaliteiten en de gastvrijheid optimaal beleven. Kaderstellende uitgangspunten: • We bieden ruimte voor nieuwe locaties voor recreatie en toerisme, mits dit bijdraagt aan de diversiteit in het aanbod, dit niet leidt tot verdringing en leegstand elders en dit bijdraagt aan onze overkoepelende opgaves; • We zetten ons in voor het behouden, ontwikkelen en versterken van onze centra, zodat we deze aantrekkelijk houden en verder verbeteren voor inwoners en bezoekers; • We ondersteunen het bedrijfsleven bij de promotie van Peel en Maas, zowel lokaal als regionaal, als een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming; • We zetten ons in voor het behouden en ontwikkelen van ons cultureel en archeologisch erfgoed en het gebruiken ervan als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen; • We ondersteunen de bedrijven op het gebied van recreatie en toerisme, onder andere via promotie en basisvoorzieningen zoals een goed wandel- en fietsnetwerk. Waar nodig bieden we ruimte aan passende uitbreidingen.

•

•

3.1 Samen met de regio voeren we het uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie uit. Voor 2026 ligt de nadruk op de implementatie van een dataportaal waarin we toeristisch recreatieve data verzamelen. Op basis van deze data kunnen we beter sturen op beleidsontwikkeling voor de vrijetijdseconomie. 3.2 We houden onze centra aantrekkelijk voor inwoners en toeristen door in 2026 de ondersteuning van en samenwerking met Centrummanagement Panningen en Retail management Peel en Maas voort te zetten. 3.3 We promoten, samen met het bedrijfsleven en lokale organisaties de regio Peel en Maas. Dat doen we onder meer samen via het uitvoeringsprogramma dat is opgesteld door en voor het toeristisch platform. 3.4 De ontwikkelvariant voor het deelgebied ‘postkantoor-Raadhuisplein Panningen’ vraagt een nadere verdieping naar wat nodig is voor een toekomstbestendig centrum. Deze verdiepingsslag voeren we uit in 2026. Vooruitlopend hierop gaan we aan de slag met de opwaardering van de voormalige postkantoorlocatie. We verbeteren de verkeersveiligheid en richten we de locatie groen in om zo de uitstraling van één van de entrees van het centrum van Panningen te versterken.

Wat doen we verder binnen dit programma? We onderhouden intensief contact met partijen zoals ondernemers, agrariërs, bewoners, dorpsnetwerken, regiogemeenten en belanghebbende partijen als het gaat over bijvoorbeeld lokale en regionale economische ontwikkelingen. Waar mogelijk leggen we nieuwe verbindingen en netwerken tussen en met deze partijen. Om het imago van Peel en Maas voor bezoekers en de leefbaarheid voor inwoners te bevorderen organiseren we jaarlijks diverse kermissen en markten en faciliteren we evenementen van derden. 80

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2026 4.1 Economie

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

2.055.297

236.975

2.078.273

238.418

2.104.143

240.803

2.129.473

243.141

Welke claims en investeringen zijn er in 2026 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2026 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 4.1 is de volgende investering opgenomen:

nr

Betreft kern

Omschrijving van de investering

AfschrijvingsBruto termijn investering

Kapitaallasten ten laste van exploitatie rente 1,00%

Programma 4.1 12

Panningen

Upgrading voormalig postkantoorlocatie

40

200.000

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: • Gemeente Helden Holding BV In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

81

7.000

Thema 5: Integrale veiligheid Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Integrale veiligheid. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed en veilig leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan het ambitiegesprek.

Gedeelde ambitie Integrale Veiligheid Peel en Maas is een plek waar je in vrijheid en veiligheid jezelf kan zijn. In deze gemeente van gemeenschappen zien mensen om naar elkaar en zijn zij betrokken bij elkaar. Er is ruimte voor ieders mening en er wordt respectvol met elkaar omgegaan. In Peel en Maas groeit jeugd veilig op, kunnen ondernemers veilig ondernemen en kunnen bezoekers van de horeca en evenementen veilig uitgaan. Hier beleven inwoners de ruimte en worden zij aangesproken wanneer dit te zeer ten koste gaat van de ruimte van andere inwoners. Hier nemen bedrijven en branches zelf verantwoordelijkheid voor het naleven van weten regelgeving in plaats van dat overheidsregulering hen hiertoe aanzet. Hier delen inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. Zij werken iedere dag weer – ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid – aan een veilige samenleving. Dit vanuit de overtuiging dat veiligheid het fundament is waarop vrijheid kan bestaan. Tegelijkertijd realiseren we ons dat 100 procent veiligheid een illusie is.

“We doen met elkaar al heel veel goed”

Toenemend gemeenschapseigenaarschap Het waarborgen van veiligheid is altijd een klassieke overheidstaak geweest. Sterker nog; het waarborgen en handhaven van veiligheid in de samenleving is één van de belangrijkste redenen geweest voor het ontstaan van instituties als de overheid. Overheidsorganisaties blijven ook in de toekomst op dit terrein een belangrijke rol spelen. Maar, we zien meer en meer initiatieven vanuit de samenleving ontstaan die ervoor zorgen dat het ‘gemeenschapseigenaarschap’ op dit terrein toeneemt. Initiatieven die uitgaan van ‘omzien naar elkaar’ en ‘samenredzaamheid’ en die er daarmee voor zorgen dat Peel en Maas een veilige samenleving is.

“Zonder verbinding heeft het allemaal geen zin”

Een sterk netwerk Alle professionele organisaties die een rol hebben in het zorgen voor een veilig Peel en Maas, werken als betrouwbare en proactieve partners met elkaar samen. Zij doen dit met respect voor de waardevolle initiatieven die inwoners, ondernemers en organisaties zelf ontplooien. Zij zorgen ervoor dat de vakmensen in de praktijk de ruimte krijgen om hun waardevolle werk te leveren en in staat zijn om met elkaar een sterk netwerk te vormen. De ligging van Peel en Maas noopt ons daarbij ook over de landsgrenzen heen te kijken.

“Vertrouwen en elkaar kennen is de basis” Kennen en gekend worden is de basis. Niet allerlei gedetailleerde regels en protocollen, maar de onderlinge relaties en het professioneel gezonde verstand zijn hierbij leidend. ‘Verantwoordelijkheid’ en ‘lef’ zijn begrippen die onderdeel uitmaken van dit vakmanschap.

“Het is belangrijk om lef te hebben en om buiten de gebaande paden te denken en te handelen, om zo maatwerk te leveren” Dat betekent ook dat professionals verder kijken dan alleen het eigen vakgebied. Samenwerking en afstemming tussen de verschillende domeinen, zoals die tussen zorg en veiligheid, zijn vanzelfsprekend. Omdat we alleen dan kunnen zorgen voor een sluitende aanpak en een stevig vangnet.

82

Weerbaar tegen ondermijning Peel en Maas is weerbaar tegen ondermijning. In Peel en Maas benaderen we ondermijning als een maatschappelijk probleem, niet enkel als een veiligheidsprobleem. Inwoners, ondernemers en organisaties herkennen signalen van ondermijning en weten bij het herkennen van deze signalen wat te doen. Vanuit een stevige bestuurlijke aanpak zijn veiligheidspartners in staat en bereid om informatie met elkaar te delen, omdat een goede, gedeelde informatiepositie bijdraagt aan de bestrijding van ondermijning. De privacy van betrokkenen wordt hierbij niet uit het oog verloren.

“Ga als overheid eens praten met ondernemers, vaak weten de ondernemers echt wel ‘waar het niet klopt”

Robuust en wendbaar bij rampen en crises In de gevallen dat wij geconfronteerd worden met rampen en crises, bijvoorbeeld bij hoogwater van de Maas, helpt het ontzettend dat het sociale weefsel van Peel en Maas sterk is en de lokale samenleving veerkrachtig is. Als we in Peel en Maas geconfronteerd worden met crises is de samenwerking tussen veiligheidspartners robuust. Veiligheidspartners zorgen ervoor dat inwoners in het geval van een ramp of crisis weten wat ze wél en niét behoren te doen.

Kaders die ruimte én houvast geven Het vakmanschap van professionals vindt houvast in duidelijke (overheids)kaders. Duidelijke kaders die de professionals op de werkvloer ook de veiligheid geven die ze nodig hebben. Kaders die het onderliggende doel als uitgangspunt nemen en dit doel versterken in plaats van belemmeren. De gemeente en andere veiligheidspartners kijken hierbij kritisch naar regeldruk. Waar dit mogelijk is, wordt er gewerkt met doelregels. Tegen overtreding van regels en kaders treedt de gemeente daadkrachtig op. Goed uitleggen waarom de gemeente de dingen doet die ze doet en uitleg geven over het ‘hoe en waarom’ van kaders en regelgeving is dan ook van groot belang, omdat dit zorgt voor meer begrip voor het doen en laten van de overheid. De gemeente handhaaft regels op een transparante manier, zodat overtredingen worden beëindigd en inwoners kunnen vertrouwen op hun gemeentebestuur.

“Niet vinken maar een risico-gestuurde aanpak”

83

Programma: 5.1 Integrale veiligheid Peel en Maas is een veilige gemeente. We leveren als gemeente graag onze bijdrage om dat zo te houden. Dat doen we door te investeren in de ontwikkeling van vitale gemeenschappen vanuit de overtuiging dat krachtige gemeenschappen vragen om minder veiligheidsinzet van overheden en professionele organisaties. We doen dit ook door op een bij Peel en Maas passende manier in te zetten op preventie. We denken goed na over de vraag waar we preventie wel of niet inzetten. We realiseren ons namelijk dat preventie er ook voor kan zorgen dat we inwoners onze ‘overheidswaarden en -normen’ opdringen en dat we hen daarmee de ruimte kunnen ontnemen om met eigen creativiteit en vanuit eigen waarden na te denken over maatschappelijke vraagstukken Daarnaast werken we samen met inwoners en maatschappelijke en professionele veiligheidspartners aan een veilig Peel en Maas. Deze samenwerking vindt plaats vanuit de eigen verantwoordelijkheid die al deze samenwerkingspartners hebben. We vinden het belangrijk om hier scherp naar te kijken, omdat dit zorgt voor duidelijkheid in de samenwerking. Daarbij streven we naar optimale afstemming en samenwerking tussen de verschillende domeinen, zoals die van zorg en veiligheid. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte houden we ook rekening met veiligheidsvraagstukken.

Wij leveren als gemeente onze bijdrage door te handelen wanneer onveilig situaties zich voordoen. Wij voeren onze wettelijke taken op een duidelijke en rechtvaardige manier uit. We leggen uit waarom we bepaalde keuzes maken, omdat we denken dat inwoners daardoor beter het belang van regelgeving begrijpen en dit begrip leidt tot betere naleving. Overtredingen worden aangepakt met behulp van verschillende juridische maatregelen, in samenwerking met andere handhavingsorganisaties. Wat willen we bereiken? 1. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voelen zich verantwoordelijk en mede-eigenaar van een veilige woon- en leefomgeving.

Kaderstellende uitgangspunten: • We stimuleren en faciliteren initiatieven uit de gemeenschap gericht op veiligheid waar nodig en mogelijk, passend bij ons (kaderstellend) beleid; • In samenspraak met andere veiligheidspartners informeren we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties over veiligheidsvraagstukken en bieden daarbij een handelingsperspectief; • We houden nadrukkelijk rekening met het onderscheid tussen de professionele rollen, taken en verantwoordelijkheden van de overheid en die van inwoners, ondernemers en vrijwillige maatschappelijke organisaties; • Ons beleid en praktisch handelen baseren we mede op kwantitatieve data (denk aan politiedata), periodiek onderzoek (zoals de Veiligheidsmonitor) en kwalitatieve data (door goed te ‘luisteren’ in de gemeenschappen van Peel en Maas).

Wat doen we ervoor in 2026? 1.1 We investeren in vitale gemeenschappen (zie ook programma 3.1) 1.2 Voor het buitengebied is er publiek-private samenwerking in de werkgroep Veilig Buitengebied, bestaande uit een vertegenwoordiging van inwoners en ondernemers uit het buitengebied, medewerkers van de gemeente en andere overheidspartners. 1.3 Vanwege de toegenomen dreiging van langdurige crises en rampen zoals langdurige stroomuitval werken we in regionaal verband, onder regie van de Veiligheidsregio Limburg-Noord, samen aan het vergroten van weerbaarheid van onze inwoners door onder andere publiekscampagnes. Ook gaan we in gesprek met inwoners en ondernemers over de verschillende crisis/ramp scenario’s met als doel om met elkaar bewustwording te creëren over wat er op ons af kan komen en hoe we ons gezamenlijk daarop voorbereiden. 1.4 We monitoren trends en ontwikkelingen door bijvoorbeeld het periodiek analyseren van politiecijfers of data van andere veiligheidspartners. Inzichten die daaruit voortkomen helpen ons bij het bepalen van prioriteiten en het informeren van onze inwoners. 1.5 In 2026 stellen we een evenementenkalender op met een risicoanalyse op grond waarvan het toezicht in en rond uitgaansgelegenheden en evenementen wordt bepaald. Dit om overlast in de openbare ruimte te beperken.

1.6 Vanwege het stoppen van de huidige opvang voor zwerfdieren bereiden we in 2026 samen met gemeenten uit Midden-Limburg een regionale kwalitatieve opvang voor zwerfdieren voor zodat we kunnen blijven voldoen aan de wettelijke bepalingen. 84

Wat willen we bereiken? 2. Een weerbaar Peel en Maas dat bestand is tegen ondermijning. Kaderstellende uitgangspunten: • We beschouwen ondermijning als een maatschappelijk probleem en niet enkel als een veiligheidsprobleem; • We geven zelf het goede voorbeeld. De bestuurlijke instrumenten die we hebben om ondermijning tegen te gaan zijn op orde en we borgen de bestuurlijke en ambtelijk integriteit; • Als richtlijn voor het zijn van een weerbare overheid hanteren we de zogenoemde “Limburgse Norm” ;

Wat doen we ervoor in 2026? 2.1 In 2026 actualiseren we ons Bibob beleid waarbij het toepassingsbereik wordt uitgebreid naar overheidsopdrachten en subsidies. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar opdrachten in het zorgdomein. 2.2 We vergroten de maatschappelijke weerbaarheid door het organiseren van diverse activiteiten en projecten gericht op bewustwording en het bieden van handelingsperspectief. In 2026 wordt daarvoor de campagne “Kijk niet Weg” voortgezet. 2.3 In 2026 participeren we in een grensoverschrijdend (Duitsland-Nederland) project in Interreg verband, gericht op het verbeteren van de positie van arbeidsmigranten. Planning is dat dit project medio 2026 van start gaat.

• De veiligheid van bestuur, medewerkers en inwoners is een belangrijke randvoorwaarde; • Prioritaire doelgroep in de aanpak van ondermijnende criminaliteit is de jeugd. Jonge aanwas in de criminele wereld willen we zoveel mogelijk voorkomen. Zie ook programmadoel 5.

3. Een Peel en Maas dat adequaat is voorbereid op rampen en crises. Kaderstellende uitgangspunten: • We leveren in samenwerking met Veiligheidsregio Limburg-Noord een kwalitatief uitstekende brandweerzorg en crisisbeheersing tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten; • We leggen in toenemende mate de nadruk op preventie. Dat betekent dat we bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving het aspect veiligheid nadrukkelijk aan de orde stellen;

3.1 Naast het vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid werken we aan het verbeteren van de eigen weerbaarheid en bedrijfscontinuïteit. We stellen daarvoor een continuïteitsplan op en houden dat actueel. We gaan daarbij uit van het scenario langdurige uitval van vitale infrastructuur. 3.2 We geven uitvoering aan de natuurbrandmanagementplannen voor Heldense Bossen en de Groote Peel. In 2026 wordt de RIN (Risico Index Natuurbranden) voor de Heldense Bossen geactualiseerd. De RIN geeft inzicht in de kans op het ontstaan van een onbeheersbare brand en op de mogelijke impact van een brand.

• Inwoners, ondernemers en organisaties zijn voldoende geïnformeerd over mogelijke risico’s en beschikken over een handelingsperspectief wanneer er een ramp of crisis dreigt dan wel plaatsvindt; • Bij langdurende crises brengen we waar mogelijk de gemeentelijke taken terug in bestaande structuren.

85

Wat willen we bereiken? 4. Een Peel en Maas waar een diversiteit aan meningen, inzichten en culturen naast elkaar kunnen bestaan. Kaderstellende uitgangspunten: • In Peel en Maas is geen ruimte voor racisme, discriminatie en extremisme; • Het voorkomen van de uitwassen van polarisatie zoals extremisme en radicalisering is een brede maatschappelijke verantwoordelijkheid; • We bevorderen een samenlevingsklimaat waarin een diversiteit van meningen, inzichten en culturen vreedzaam samen kunnen gaan; • We zoeken actief de verbinding in de gemeenschap. Dat doen we niet alleen naar aanleiding van een veiligheidsprobleem maar (juist) ook in de ‘koude fase’. Vooral dan kunnen er bondgenootschappen ontstaan die gebaseerd zijn op vertrouwen.

5. Een Peel en Maas waar jongeren veilig opgroeien Kaderstellende uitgangspunten: • Bij de aanpak van overlast doen we eerst een beroep op het oplossend vermogen van inwoners en lokale ketenpartners zelf, onze inzet als gemeente is daaropvolgend; • Prioritaire doelgroep zijn kinderen en jongeren waarbij signalen en/of risicofactoren wijzen op een verhoogde kans om af te glijden naar de criminaliteit en waar beschermende en/of versterkende factoren minder sterk aanwezig zijn; • Opvoeden en opgroeien is primair een verantwoordelijkheid van ouders. Bij jongeren die overlast veroorzaken of crimineel gedrag vertonen worden ouders nadrukkelijk op deze verantwoordelijkheid gewezen;

Wat doen we ervoor in 2026 ? 4.1 We investeren in vitale gemeenschappen (zie ook programma 3.1) 4.2 Signalen van radicalisering worden door veiligheids- en zorgpartners besproken op de regionale ‘weegtafel radicalisering’ waarna eventueel gepaste (integrale) interventies volgen. 4.3 We verkennen in 2026 of we samen met de politie de “bondgenotenmethodiek” kunnen gaan toepassen. Daarbij worden actief relaties gelegd met diverse “keyplayers’ (bondgenoten) in de samenleving. 4.4 We zorgen ervoor dat onze inwoners melding kunnen maken van discriminatie bij het meldpunt discriminatie.nl Limburg. Vanuit het meldpunt wordt ondersteuning geboden en daar waar van toepassing interventies gepleegd.

5.1 We investeren in preventie door uitvoering te geven aan ons jeugdbeleid. (Programma 2.3) Bijzondere aandacht gaat uit naar het voorkomen van jonge aanwas; jeugdigen die het risico lopen om af te glijden in de criminele wereld. 5.2 In 2025 is de samenwerking met het Voorgezet Onderwijs geïntensiveerd en is samen met de politie een convenant Schoolveiligheid getekend. De uitvoering van de daarin gemaakte afspraken krijgt in 2026 verder zijn beslag. 5.3 Door middel van voorlichtingscampagnes worden jongeren (en hun ouders) gewezen op de risico’s van bijvoorbeeld het dealen van drugs (instappen in de criminele wereld). Samen met een school voor voortgezet onderwijs in Peel en Maas wordt een voorlichtingsfilm gemaakt en ingezet.

• De nadruk ligt op preventieve acties en interventies in een zo vroeg mogelijk stadium, waarbij we zorgvuldig omgaan met het probleemoplossend vermogen van inwoners en gemeenschappen zelf. Daar waar nodig wordt (aanvullend of gelijktijdig) repressief opgetreden.

86

Wat willen we bereiken? 6. Een Peel en Maas waarin de afstemming en samenwerking tussen het zorg- en veiligheidsdomein vanzelfsprekend is. Kaderstellende uitgangspunten: • In de samenwerking tussen beide domeinen hebben kwetsbare inwoners die vanuit veiligheidsperspectief risico's lopen of een gevaar vormen voor andere inwoners onze aandacht;

Wat doen we ervoor in 2026 ? 6.1 We investeren in preventie en de aanpak van complexe zorg- en veiligheidsproblematiek door uitvoering te geven aan het beleid sociaal domein (Programma 2.2 en 2.3). 6.2 We participeren in het regionaal programma Grip op Onbegrip. In dit programma wordt samengewerkt tussen gemeenten en andere (regionale) zorg- en veiligheidspartners. Binnen dit programma wordt onder andere gewerkt aan het ontwikkelen van 24/7 crisisinterventie en het inzetten van de ‘stabiliteitsaanpak’.

• De privacywetgeving wordt in de samenwerking tussen betrokken domeinen gerespecteerd, waarbij in de geest van de wetgeving gehandeld wordt; • Zorgpartners, politie, gemeente en andere relevante partijen delen informatie en stemmen hun acties op elkaar af; • Zorg- en veiligheidsprofessionals werken proactief samen om risicovolle situaties tijdig te identificeren en passende maatregelen te nemen.

7. Een Peel en Maas waarin de fysieke leefomgeving gezond en veilig is. Kaderstellende uitgangspunten: • De menselijke maat staat centraal, regels zijn ondersteunend; • We gaan uit van vertrouwen in de inwoner of ondernemer; • We pakken door wanneer dat nodig is. Bij de handhaving van regels geven we voorrang aan zaken die de grootste impact hebben op een gezonde en veilige fysieke leefomgeving;

7.1 Om onze handhaving effectief en efficiënt in te zetten, actualiseren we in 2026 onze handhavingsstrategie op basis van een geüpdatete risico-impactmatrix. Hierdoor kunnen we onze inzet beter richten op situaties waarin de risico’s en de mogelijke impact op gezondheid en veiligheid het grootst zijn. We maken bewuste keuzes in capaciteit en prioritering, zodat we maximaal bijdragen aan een veilige en gezonde leefomgeving. Deze strategie helpt ons ook om transparant te zijn richting inwoners en ondernemers over waar en waarom we handhaven. .

• We investeren in preventie, onder andere door vroegtijdige informatieverstrekking en communicatie over het belang van naleving voor een gezonde en veilige leefomgeving; • Bij het opstellen van regelgeving in het veiligheidsdomein hebben we nadrukkelijk oog voor de handhaafbaarheid hiervan.

87

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wat doen we verder binnen dit programma? Faciliteren en ondersteunen van Burgernet, WhatsApp-buurtpreventie. Ondersteunen en faciliteren van concrete initiatieven van ondernemers voor het verbeteren van de veiligheid van industrieterreinen, winkelcentra en uitgaansgebieden waarbij we uitgaan van het perspectief van eigenaarschap bij de ondernemer. Coördineren van en ondersteunen bij sociale calamiteiten en maatschappelijke onrust. Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet Tijdelijke huisverboden. Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Bijdragen aan het voorkomen van mensenhandel. Bieden van ondersteuning bij deurwaardersontruimingen bij particulieren. Integraal optreden bij incidenten en veiligheidsproblematieken door middel van het toepassen van handhavingsinstrumenten en openbare orde bevoegdheden. Waar nodig ontwikkelen van een gebiedsgerichte aanpak om high-impact crime een halt toe te roepen. Bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van vormen van woonoverlast. Bijdragen aan een veilige publieke taak in het kader van de Limburgse Norm. Ondersteuning van whatsapp buurtgroepen en buurtpreventie. Risico-jongeren worden besproken aan integrale veiligheidstafels met zorg- en veiligheidspartners. Indien nodig vindt opschaling plaats naar zorg- en veiligheidshuis.

Hanglocaties worden samen met politie en jongerenwerk gemonitord en er volgt een afgestemde aanpak wanneer hangen overgaat in overlast. In de aanpak van jeugdproblematiek en -overlast worden ouders nadrukkelijk aangesproken op hun verantwoordelijkheid en betrokken. We vergroten de ambtelijke en bestuurlijke weerbaarheid tegen ondermijning door interne activiteiten gericht op bewustwording en het bieden van handelingsperspectief. We zetten bestuursrechtelijke instrumenten in zoals de Wet Damocles (sluiting drugspanden) en de wet Bibob. We pakken samen met onze veiligheidspartners signalen van ondermijnende criminaliteit op en plegen passende interventies door bijvoorbeeld het inzetten van het ACT interventie team. We werken in de regio samen met andere gemeenten, de politie, de Nederlandse Arbeidsinspectie en andere zorg- en veiligheidspartners om misstanden op het terrein van arbeidsmigranten te voorkomen en/of aan te pakken. Voor het buitengebied is er publiek-private samenwerking in de werkgroep Veilig Buitengebied, bestaande uit een vertegenwoordiging van inwoners en ondernemers uit het buitengebied, medewerkers van de gemeente en andere overheidspartners. We bereiden de gemeentelijke organisatie voor op incidenten en rampen. Daarnaast leveren we de noodzakelijke capaciteit om regionale crisisfuncties binnen bevolkingszorg te bemensen.

Toezicht en handhaving wordt uitgevoerd op een gestructureerde manier: volgens landelijke (kwaliteit) richtlijnen, met een planning en regelmatig terugkerende controles. Waar het kan, doen we dit samen met andere partners. Daarbij kijken we vooral naar situaties die écht gevolgen hebben voor de gezondheid of veiligheid van mensen.

88

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2026 5.1 Integrale veiligheid

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

5.510.497

249.317

5.646.013

251.550

5.760.573

253.805

5.911.221

256.342

Welke claims en investeringen zijn er in 2026 m.b.t. dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Voor programma 5.1 zijn geen specifieke investeringen of claims opgenomen.

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) • Gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord (GR RUD LN) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

89

Thema 6: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Programma: 6.1 Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Wij zijn een overheid die bijdraagt aan het goede leven. De kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing blijven voor ons hierbij een waardevol kompas. We dragen bij door ons op een effectieve manier tot waardevolle bewegingen en initiatieven in de samenleving te verhouden en door op een uitstekende manier uitvoering te geven aan onze dienstverlening. Het concept van de meervoudige overheid helpt ons hierbij. Wij zijn duidelijk over deze drie rollen, zodat de buitenwereld weet wat ze van ons mogen verwachten. Daar waar wij beleid en regelgeving opstellen, hebben wij de ambitie om waar dit mogelijk is het doel centraal te stellen. Wij zijn een consistente partner in de (EU)regio. Overeenkomstig de met de regio gemaakte afspraak doen we lokaal wat we lokaal kunnen en werken we regionaal samen waar dit een meerwaarde heeft. We zijn een gemeente van gemeenschappen en willen ook zo gekend worden. Inwoners, ondernemers en instellingen bepalen zoveel als mogelijk zelf hoe, wanneer en waarvoor zij contact leggen met of ondersteuning vragen van de gemeente. Wat willen we bereiken? 1. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en themaspecifieke waarden, zorgen ervoor dat wij koersvast zijn in ons denken en doen.

Wat doen we ervoor in 2026? 1.1 In 2025 heeft de raad onze kernwaarden van een nieuwe, toekomstbestendige lading voorzien. Op basis van de behoefte die de raad eerder heeft geuit, vervolgen we het gesprek in de raad over de praktische betekenis en toepassing van onze kernwaarde zelfsturing. In de ambtelijke organisatie brengen we deze herijkte kernwaarden weer nadrukkelijk in gesprek. 1.2 De herijkte kernwaarden vormen – via de herijkte kaderstelling op het thema Bestuur, Communicatie en Dienstverlening – wezenlijke input voor de herijking van ons besturingskompas in 2026. 1.3 De zes kaderstellingen vertalen wij daar waar nodig door naar uitvoeringsbeleid voor alle begrotingsprogramma’s. Eerder vastgesteld uitvoeringsbeleid actualiseren we waar nodig. 1.4 In 2026 vinden de Gemeenteraadsverkiezingen plaats. We onderzoeken welke gevolgen de uitkomsten van deze verkiezingen hebben voor het vastgestelde beleid. 1.5 We gebruiken het opstellen van de Omgevingsvisie 2.0 om ons sociaaleconomisch profiel zoals op hoofdlijnen al geduid in onze kaderstellingen verder in te kleuren. Dit doen we gelet op onze ambitie om gestaag te groeien naar een gemeente van 50.000 inwoners. (zie ook programma 1.1)

2. Wij zijn van meerwaarde als het gaat om het behouden en verder brengen van het goede leven.

2.1 Het werken met en in een meervoudige overheid geven we een plek in de inwerkprogramma’s voor het nieuwe college en de nieuwe raad. Het maakt een vast onderdeel uit van structurele aandacht voor leren en ontwikkeling in onze ambtelijke organisatie. 2.2 Ook in 2026 zoeken we bewust het gesprek met inwoners en ondernemers die met ons bijdragen aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Een concreet voorbeeld van dit laatste vormen de jaarlijkse ‘Samenspel-bijeenkomsten’; ook in 2026 vindt er een editie plaats. Het streven is om deze bijeenkomst te laten plaatsvinden in de periode na de gemeenteraadsverkiezing, zodat deze bijeenkomst dient als hernieuwde kennismaking met elkaar én met de manier waarop Peel en Maas als overheid in de wereld staat. 90

Wat willen we bereiken? 3. Het goede leven, ook buiten de grenzen van de gemeente Peel en Maas.

Wat doen we ervoor in 2026? 3.1 Na de gemeenteraadsverkiezingen beoordelen we expliciet welke netwerksamenwerkingen ons helpen bij het realiseren van de ambities die staan opgenomen in de kaderstellingen en het coalitieakkoord, zodat we onze bestuurlijke en ambtelijke inzet gericht kunnen laten plaatsvinden. 3.2 Ten aanzien van de Regio Noord-Limburg vindt in 2026 Besluitvorming in het college plaats over de tweede projectenenvelop voor de Regio Deal Noord Limburg. Verder vindt, naar alle waarschijnlijkheid in de eerste maanden van 2026, raadsbesluitvorming plaats over de Regiovisie en wordt deze visie vervolgens geconcretiseerd in een uitvoeringsprogramma.

4. Transparante en integere bestuurlijke besluitvorming.

4.1 We onderzoeken graag met college en raad hoe we de uitvoeringsafspraken die jaarlijks in de begroting staan opgenomen een meer centrale plek kunnen geven in – in ieder geval – het gesprek in de raad over de begroting, de bijstellingsrapportages en de jaarverantwoording. 4.2 Wij zorgen ieder jaar voor een reële, transparante en sluitende begroting met een gezonde reservepositie en een overzichtelijk en sluitend meerjarenperspectief. 4.3 In 2026 geven we verdere uitvoering aan diverse thema’s van de Limburgse Norm. Dit doen we door: • Periodiek aandacht te besteden aan weerbaarheid; • Het thema integriteit en netwerkbewustzijn periodiek te bespreken; • Het bespreken, evalueren en daar waar nodig het aanpassen/implementeren van beleid en/of maatregelen ten behoeve van integriteitsvraagstukken en een Veilige Publieke Taak.

5. De gemeentelijke dienstverlening is van uitstekende kwaliteit.

5.1 We zetten volgende stappen in onze e-dienstverlening. Dat betekent dat we alle diensten die we volledig digitaal kunnen aanbieden zodanig inrichten dat een klant deze dienst eenvoudig, effectief, zo snel mogelijk en veilig kan afnemen. Afhankelijk van de soort dienst is persoonlijk contact minder vaak nodig, al blijft dit wel analoog en persoonlijk beschikbaar. Het zetten van volgende stappen in onze e-dienstverlening helpen ons ook om ons werk efficiënt te kunnen doen. 5.2 In lijn met het vorige punt werken we aan een klantportaal. Dat betekent dat we een portaal inrichten waar de klant zijn zaken kan zien, de voortgang kan volgen en op een veilige manier met ons kan communiceren en gegevens kan aanleveren. In 2025 zijn we gestart met de inrichting van een PIP voor het doorgeven van een verhuizing, in 2026 bouwen we dit verder uit voor al onze diensten. Hierbij hebben we ook oog voor de klant die niet digitaal met ons kan of wil communiceren. Dat betekent dat andere kanalen (telefoon, bezoek) open blijven. 5.3 We gebruiken data bij de doorontwikkeling van onze dienstverlening. We gebruiken data namelijk voor een cyclisch proces van meten, duiden en waar nodig het bijstellen van onze processen en ons handelen. Hierbij voeren we een nulmeting uit in 2025.

91

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor in 2026? 5.4 We blijven inzetten op de doorontwikkeling van onze communicatiekanalen, zoals de gemeentelijke website, social media en nieuwsbrieven. We stemmen onze communicatie af op onze doelgroep. Dat doen we door heldere taal toe te passen en ook door op zoek te gaan naar onderscheidende berichtgeving. We hebben daarnaast oog voor de initiatieven die er zijn op het gebied van dorpscommunicatie. We faciliteren en ondersteunen deze initiatieven waar nodig. Daar waar we dat nodig vinden, bekijken we of we aanvullend aan die waardevolle gemeenschapsinitiatieven als gemeente een stap naar voren kunnen zetten. 5.5 We volgen nauwgezet de ontwikkelingen ten aanzien van de vorming van een streekomroep en we spelen hier op in voor wat betreft onze gemeentelijke rol in dit proces. We stemmen hierover af met de 7 gemeenten in Streek 73, in Noord-Limburg. 5.6 We blijven investeren in communiceren in heldere taal, bijvoorbeeld in brieven, e-mails en ander klantcontact, dit doen we onder andere door het aanbieden van – hernieuwde – trainingen, coaching en online leertools voor medewerkers. 5.7 We zetten in op het versterken van onze dienstverlening door het verantwoord toepassen van kunstmatige intelligentie (AI) en datagedreven werken. Dit draagt bij aan een snellere en accuratere afhandeling van vragen, meldingen en aanvragen.

5.8 We werken planmatig aan de invoering van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten. Deze wet heeft als doel om de weerbaarheid te verhogen van organisaties die essentiële diensten verlenen in Nederland. Het gaat om de weerbaarheid tegen allerlei door de natuur of door de mens veroorzaakte dreigingen, die deze diensten ernstig kunnen verstoren.

• • • • • • • • •

Wat doen we verder binnen dit programma? Basisregistratie Personen, Wet op de lijkbezorging, Burgerzaken en Burgerlijke stand. Digitalisering. Verkiezingen. Klantcontactcentrum. Wet open overheid. E-dienstverlening. Beheer, onderhoud en beveiliging van de IT-omgeving. Organisatie en opslag van digitale en fysieke documenten. Beheer en onderhoud van gemeentelijke gebouwen

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2026 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening

2027

2028

2029

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

5.862.517

1.234.057

5.870.033

1.203.747

5.861.587

1.006.285

5.881.693

785.815

92

Welke claims en investeringen zijn er in 2026 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2026 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 6.1. gaat het om de volgende investeringen en claims. Investeringen:

Investeringen Begroting 2026 nr

Omschrijving van de investering

Betreft kern

Afschrijvingstermijn

Bruto investering

Kapitaallasten ten laste van exploitatie rente 1,00%

220.000

33.629

Programma 6.1 - Bedrijfsvoering 18

Algemeen

Aanschaf 2 extra (elektrische) voertuigen

7

19

Algemeen

Aanschaf 2 snelladers t.b.v. electrische voertuigen

7

30.000

4.586

20

Algemeen

Vervanging tractiemiddelen

7

418.000

0

21

Algemeen

Vervanging schakelborden ICT

10

250.000

27.500

22

Algemeen

Ophogen vervangingskrediet Basis ICT

4

1.250.000

91.000

Claims: Nr

2 3 4 6

8 9 10 14

Omschrijving van de claim

Betrekking op periode

Kosten 2026

structureel

structureel

80.000 30.000 80.780 465.300 100.000 45.000

structureel

290.000

211.500

tijdelijk

150.000

150.000

Programma 6.1 - Bedrijfsvoering Huren opslagloods Kleding buitendienst Optimalisatie dienstverlening Burgerzaken Inrichtingskosten Buurtcollege Digitale gegevensopslag (SAAS) Vernieuwing Geo-informatie Architectuur Ophogen budget vervanging mobiele ICT apparaten

eenmalig structureel tijdelijk structureel

Digitale ontwikkeling en AI

Dekking*

465.300 15.000

Deze investeringen en claims hebben niet altijd een directe samenhang met het onderdeel bestuur, communicatie en dienstverlening maar betreffen de eigen organisatie/ bedrijfsvoering en vallen daardoor binnen dit programma.

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: • Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW) In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

93

7. Paragrafen Indeling paragrafen In artikel 9 van het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat in de begroting en jaarstukken paragrafen moeten worden opgenomen. In die paragrafen worden beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Het doel van die paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting zijn opgenomen worden gebundeld in een kort overzicht zodat de raad voldoende inzicht krijgt. De paragrafen geven dus een dwarsdoorsnede van de begroting. De paragrafen zijn: A: Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeente is door het weerstandsvermogen te bepalen. Dit gebeurt door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. In deze paragraaf worden verder enkele financiële kengetallen van de gemeente Peel en Maas berekend en vergeleken met landelijke normen om te bepalen in hoeverre er (financiële) risico’s zijn of kunnen ontstaan. B: Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid die in verschillende programma’s voorkomt.

C: Paragraaf financiering Deze paragraaf hangt samen met de Wet Fido en is een instrument voor het transparant maken, en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. D: Paragraaf bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens over de bedrijfsvoering. E: Paragraaf verbonden partijen In deze paragraaf worden de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft beschreven. F: Paragraaf grondbeleid Hier wordt de visie op het grondbeleid weergegeven in relatie tot de wijze waarop wordt getracht de doelstellingen zoals opgenomen in het programmaplan te realiseren. G: Paragraaf lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een totaaloverzicht van deze lokale heffingen is daarom van belang voor de raad. In deze paragraaf is ook een onderdeel met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges opgenomen. Daarin staat o.a. beschreven hoe de overhead is berekend en hoe de kostendekkendheid van de diverse leges is bepaald. H: Paragraaf demografische ontwikkelingen In deze paragraaf staat op hoofdlijnen beschreven hoe de gemeente Peel en Maas omgaat met de demografische ontwikkelingen.

I: Paragraaf Wet Open Overheid Daarnaast dient de openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) in de begroting en jaarrekening te worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Bij de eerstvolgende wijziging zal het BBV hierop worden aangepast.

94

7.A Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding Het weerstandsvermogen is het vermogen om onverwachte financiële risico’s op te vangen om onze taken voort te zetten. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk onze financiële positie is. Dit doen we door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover we beschikken om niet begrote kosten te dekken. Risico’s zijn alle feiten en gebeurtenissen die ons weerhouden om de doelstellingen te halen. Inzicht in de risico’s is belangrijk om de weerstandscapaciteit te bepalen. RISICO’S

WEERSTANDSCAPACITEIT

WEERSTANDSVERMOGEN Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen toereikend is maken we gebruik van de weerstandsratio. Weerstandscapaciteit ( = beschikbare weerstandscapaciteit) Weerstandsratio = Gekwantificeerde risico’s ( = benodigde weerstandscapaciteit) Er is een normtabel (ontwikkeld door Universiteit Twente) voor de waardering van de weerstandsratio. Weerstandsratio > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 < 0,6

Waardering Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

We streven als gemeente Peel en Maas naar een weerstandsratio die groter dan 1 moet zijn. Bij de eindconclusie van deze paragraaf staat de berekening voor het begrotingsjaar 2025. Wanneer de weerstandscapaciteit te laag is stellen we een plan op om de weerstandcapaciteit in de komende periode weer te verhogen. In deze paragraaf worden de incidentele weerstandscapaciteit, structurele weerstandscapaciteit en de risico’s nader toegelicht. Verder zijn in deze paragraaf (financiële) kengetallen opgenomen over onder andere schuldquota en solvabiliteit.

95

2. Incidentele weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit vangt eenmalige tegenvallers op. Tot de incidentele weerstandscapaciteit horen de algemene reserve en de bestemmingsreserves die bedoeld zijn om specifieke risico’s op te vangen. Incidentele weerstandcapaciteit: Algemene reserve

01-01-2026

01-01-2027

01-01-2028

01-01-2029

01-01-2030

23.417.020

23.622.720

25.008.820

26.594.920

26.591.720

Algemene risicoreserve Reserve Sociaal domein

5.561.261 26.411

5.561.261 26.676

5.561.261 26.942

5.561.261 27.212

5.561.261 27.484

Totaal

29.004.693

29.210.657

30.597.024

32.183.393

32.180.465

De reserve risico’s grondexploitatie behoort ook tot de weerstandscapaciteit maar wordt apart beoordeeld in de paragraaf grondbeleid (volgens de IFLO methode). De risico’s met betrekking tot grondexploitatie zijn ook in die paragraaf opgenomen. In die paragraaf is aangetoond dat de weerstandscapaciteit met betrekking tot grondexploitatie een stuk hoger ligt dan de gekwantificeerde risico’s. De post onvoorzien bedraagt in 2026 € 400.000 en rekenen we tot de incidentele weerstandscapaciteit. Daarmee komt de totale incidentele weerstandscapaciteit voor 2026 uit op € 29.404.693. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van eigendommen (activa) die niet of tegen een te lage waarde gewaardeerd zijn maar direct verkoopbaar zijn indien wenselijk. Het betreft vooral de waarde van gronden, onroerende goederen/zaken (niet noodzakelijk voor de bedrijfsvoering), deelnemingen opgenomen in de balans tegen nominale waarden en dergelijke. In veel gevallen is de werkelijke waarde niet of moeilijk te bepalen omdat hiervoor geen markt aanwezig is. Hoe groot de waarde is van de nog in bezit zijnde gronden (onder andere bossen en restpercelen), onroerende zaken en deelnemingen, is niet exact aan te geven maar moet blijken uit concrete verkoopbesluiten.

3. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit is dat deel van de weerstandscapaciteit dat gebruikt kan worden om onverwachte tegenvallers structureel op te vangen. Tot de structurele weerstandscapaciteit rekenen we de onbenutte belastingcapaciteit en eventuele ruimte op de begroting. Onbenutte belastingcapaciteit We bepalen jaarlijks de belastingtarieven. Tussen onze tarieven en de tarieven die door het Rijk als redelijk worden geacht zit ruimte. Die ruimte is de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de norm die het Rijk hanteert voor het bepalen van het artikel 12-status. Jaarlijks wordt deze norm (redelijk peil) vastgesteld in de meicirculaire over de algemene uitkering. Deze norm bedraagt voor 2026: 0,1648%. Voor de belastingen in Peel en Maas geldt: a. Onroerendzaakbelasting Om te monitoren hoe de lokale lasten zich ontwikkelen monitort de Rijksoverheid de (stijging) van die lasten. In de financiële kengetallen die in onderdeel 6 van deze paragraaf zijn opgenomen worden de lokale lasten van Peel en Maas vergeleken met de gemiddelde lasten (kengetal ‘belastingcapaciteit’). Daaruit blijkt dat Peel en Maas onder het gemiddelde niveau van de Nederlandse gemeenten zit met de lokale lasten. b. Rioolrecht Met betrekking rioolrecht werken we met een Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP).

Op basis van dat GRP worden de jaarlijkse tarieven voor rioolheffing bepaald zodat dit over de volledige looptijd kostendekkend is. In de afzonderlijke jaarschijven kan die kostendekkendheid afwijken maar over de gehele looptijd bezien is deze 100% kostendekkend. c. Afvalstoffenheffing Hierbij is het uitgangspunt maximaal 100% kostendekkendheid en de vervuiler betaalt. 96