2024-107 03 Aanbiedingsbrief Begroting 2025

Beste raadsleden, Zoals wij in de Kadernota 2025 hebben aangegeven, is het financieel fundament dat wij de afgelopen jaren met elkaar hebben gelegd robuust. Daardoor is onze basis op orde, houden wij de lasten voor inwoners, ondernemers en organisaties laag én is er ruimte om te investeren in een Peel en Maas waarin het goed leven is. Aandacht voor onze financiële robuustheid We zien op dit moment elders in het land al dat een gezonde financiële basis niet vanzelfsprekend is. Ook in Peel en Maas is het niet vanzelfsprekend dat deze robuustheid voortduurt. Onze financiële situatie wordt de komende jaren namelijk onzekerder en minder positief. De verlaging van de algemene uitkering vanaf 2026 heeft ook voor Peel en Maas structureel lagere begrotingsoverschotten tot gevolg. Daarnaast hebben we te maken met enkele ontwikkelingen die in de toekomst een effect op onze financiën hebben, bijvoorbeeld bij de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) en bij de transitie van de NLW. Ook bij de GGD spelen ontwikkelingen die hoogstwaarschijnlijk financiële gevolgen zullen hebben op onze begroting 2025 en verder. Exacte bedragen zijn op dit moment nog niet te benoemen, maar de verwachting is dat het om aanzienlijke gaat waarin het aandeel van de gemeente Peel en Maas 8% is. Zodra de besluitvorming heeft plaatsgevonden en bedragen concreet zijn zullen we deze verwerken in onze (meerjaren)begroting.

Het vraagt dat we met elkaar scherpe duurzame en toekomstbestendige keuzes blijven maken. Hierbij geven de herijkte kaderstellingen, waarin uw raad voor de komende jaren inhoudelijk koers heeft bepaald, ons houvast. De kadernota als financiële basis van de begroting De door u vastgestelde Kadernota 2025 vormt de financiële basis van de begroting. Dat betekent dat de Begroting 2025 is opgebouwd rond de volgende financiële uitgangspunten: - Het reguliere budget voor kapitaallasten is vanaf 2026 verhoogd naar € 500.000 per jaar; - We houden de lokale lasten in de traditie van Peel en Maas laag. Om de stijging van deze lasten ook de komende jaren te beperken zetten we in 2025 en 2026 de algemene reserve in. In lijn met voorgaande jaren blijven we ook de komende jaren sparen door een bedrag toe te voegen aan onze algemene reserve. Gelet op het onzekerder financieel perspectief is dit zeker geen overbodige luxe. In de begroting zijn tevens de financiële effecten verwerkt van de claims en investeringen die in de Kadernota 2025 staan. Er is daarnaast nog een investering en een zestal aanvullende claims opgenomen voor 2025 en verder.

Dat betreft een raamkrediet voor strategische verwervingen en de claims: actualisatie van het IHP in 2025, een structurele bijdrage aan Crossroads, onderzoekskosten voor ruimtelijke initiatieven, het wegwijs maken van internationale werknemers, een incidenteel budget voor de uitvoering van het erfgoedbeleid en een claim voor de versnelling van de woningbouw. De kaderstellingen als inhoudelijke basis van de begroting Ook in deze begroting vormen de door u vastgestelde kaderstellingen de inhoudelijke basis. De doelen die in de kaderstellingen staan vormen het uitgangspunt voor de inhoudelijke inzet die het college voorstelt. In de programmabeschrijvingen, onder ‘wat doen we hiervoor’, leest u hoe het college in 2025 meer concreet aan de slag wil gaan met de door u vastgestelde doelen. U zult daarbij zien dat in de programma’s waar u recentelijk de kaderstellingen opnieuw hebt vastgesteld – programma 1.1 tot en met 4.1 – de door u vastgestelde ‘kaderstellende uitgangspunten’ hun plek hebben gekregen. Voor deze thema’s treft u ook de door u vastgestelde gedeelde ambities in deze begroting aan. In 2025 komen wij graag in gesprek met u tot vaststelling van de herijkte kaderstellingen op de thema’s Integrale Veiligheid en Bestuur, Communicatie en Dienstverlening (programma’s 5.1 en 6.1).

Robuust verder bouwen aan goed leven We investeren ook in 2025 graag gericht in een Peel en Maas waarin het nu en in de toekomst goed leven is. Hoe wij hieraan in 2025 willen bijdragen en welke investeringen wij daarin willen doen, leest u in deze begroting terug. In het onderstaande hebben wij enkele kernpunten weergegeven.

Toekomstbestendig de ruimte beleven In 2025 werken we verder aan een fysieke leefomgeving die we toekomstbestendig ontwikkelen. De noodzakelijke keuzes die we gelet op de vraag naar ruimte met elkaar moeten maken baseren we op de landschappelijke waarden en kwaliteiten van onze gemeente en de mate waarin deze keuzes ondersteunend zijn aan de vitaliteit van gemeenschappen. We werken aan het actualiseren van de Omgevingsvisie Peel en Maas. Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan betrekken we nadrukkelijk gemeenschappen en samenwerkingspartners. Dit doen we onder andere door in 2025 en 2026 aan de slag te gaan met het opstellen van ruimtelijke ontwikkelplannen voor iedere kern. Deze geven richting aan de ruimtelijke ontwikkelopgaven (bijv. wonen) in de kernen en vormen input voor de omgevingsvisie waarbij de woonzorgvisie geborgd wordt. Hiermee is al een start gemaakt voor de kernen Baarlo, Kessel en Helden. Ruimte voor wonen We blijven ons inzetten voor een woningmarkt die in balans is. In de afgelopen jaren hebben we, samen met woonpartners, stappen gezet om de bouw van woningen in Peel en Maas te versnellen. Tegelijkertijd zien we dat de balans op de woningmarkt nog niet is hersteld. Daarom zetten we graag in op verdere versnelling. We vragen de raad daarom in deze begroting om tijdelijk een aanvullend budget beschikbaar te stellen.

Hiermee geven we ook, samen met de indieners van het Woonmanifest en u als raad, een passend en energiek vervolg aan het Woonmanifest dat wij in de zomer van 2024 hebben ontvangen. Verder is er ook in 2025 in iedere kern ruimte voor nieuwbouw. We zien dat bijvoorbeeld Grashoek, Maasbree en Beringe concrete initiatieven nemen op basis van de eigen behoefte. We starten met de uitvoering van woningbouw in de projecten Giel Peetershof fase II en Kuukven en bereiden de woningbouwplannen voor onder andere Panningen Zuid, Meulenveld (Maasbree) en Nelisveld (Beringe) ruimtelijk voor. Bouwen aan een duurzame fysieke leefomgeving Een goed toegankelijke, duurzaam ingerichte en kwalitatief onderhouden fysieke leefomgeving is van grote waarde voor vitale gemeenschappen. In lijn met de kadernota stellen we een aantal investeringen voor die hieraan bijdragen. Denk bij deze investeringen bijvoorbeeld aan het herinrichten en afkoppelen van meerdere straten in Kessel-Eik , het klimaatadaptief herinrichten van het Ringovenpark in Panningen en het verkeersveiliger inrichting van de Jacobusstraat in Egchel. Vanuit het belang dat wij hechten aan onze kernwaarde duurzaamheid stelt het college in 2025 een programma Duurzaamheid vast als nadere uitwerking van de kaderstelling Ruimte en Omgevingsvisie Peel en Maas.

Verder werken we met het Nationaal isolatieprogramma om energiebesparing te stimuleren en stelt de raad in 2025 een regionale energievisie vast die een vervolg krijgt in een lokale uitwerking. Bouwen aan een duurzaam sociaal domein Gemeenschappen in Peel en Maas zijn krachtig, kijken naar elkaar om en zetten initiatieven op waar inwoners van jong tot oud die hulp nodig hebben terecht kunnen. Vanuit dit perspectief bouwen we ook in 2025 verder aan een duurzaam sociaal domein, waarbij we als gemeente aanvullend zijn op al het waardevolle dat gemeenschappen zelf doen. Wij leveren graag een bijdrage aan een Peel en Maas waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. In dat kader geven we graag met energie vervolg aan de ontwikkeling van HAL9. Gelet op het feit dat onze eigenstandige bijdrage aan een Peel en Maas waarin iedereen mee kan doen z’n beperkingen kent, organiseren we in 2025 een lokaal arbeidsmarktoverleg waar betrokkenen vanuit onderwijs, ondernemers en overheid wat ons betreft aan deelnemen. Ook werken we in 2025 met onze partnergemeenten verder aan de toekomst van de NLW. We vinden het belangrijk dat gemeenschappen in Peel en Maas onder eigen regie vorm en inhoud geven aan het omzien naar elkaar en dat inwoners zoveel mogelijk regie op hun eigen leven hebben en zo zelfredzaam mogelijk zijn.

De werkwijze van Hendig passen we toe bij een pilot voor ouderen in Panningen, genaamd Doe(n) es Hendig. 2025 wordt wat ons betreft ook het jaar van de mentale gezondheid. Daarbij zetten we diverse activiteiten op in samenwerking met betrokken lokale partijen.

Bouwen aan gezond en veilig opgroeien Wij leveren onze bijdrage aan een Peel en Maas waarin kinderen en jongeren veilig en gezond opgroeien. We realiseren ons dat het erg belangrijk is om hierin effectief samen te werken met opvoed- en opgroeipartners. Daarom investeren we in 2025 in een goed functionerend en breed netwerk met deze partners. Ook bestendigen we de goede ervaringen die we de afgelopen jaren met Hendig hebben opgedaan. Omdat onderwijshuisvesting een belangrijke rol heeft binnen een vitale gemeenschap, werken we in 2025 verder aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP). In 2025 hebben we specifiek aandacht voor: Kindcentrum de RIET in Panningen, Kindcentrum de Kemp in Egchel en de Diamant en Omnibus in Baarlo. Verder komen we in 2025 tot een herijking van het IHP. Ruimte voor vitale gemeenschappen Wij zijn ervan overtuigd dat inwoners het beste met elkaar bepalen hoe zij samenleven, wat zij belangrijk vinden en welke keuzes ze maken. Daar past een bescheiden overheid bij die zich bewust is van haar eigen rol. In 2025 is het samenspel met gemeenschappen een belangrijk onderwerp. We gaan hierover in gesprek met gemeenschappen aan de hand van nieuw uitvoeringsbeleid waarin ook aandacht is voor afspraken over de economische huishouding van gemeenschappen. We faciliteren gemeenschappen bij het maken van hun eigen, integrale dorpsontwikkelingsvisies.

Meijel gebruikt 2025 om aan een nieuw toekomstbeeld te werken. De facilitering en monitoring van projecten uit visies die door Koningslust en Kessel in 2024 zijn gemaakt, vragen aandacht, evenals de monitoring van de meer ruimtelijke dorpsontwikkelingsvisies uit Baarlo, Kessel-Eik en Maasbree. Op verzoek ondersteunen wij de gemeenschappen, organisaties en verenigingen bij voorkomende accommodatievraagstukken. We denken mee met het stichtingsbestuur van de Engelbewaarder in Baarlo en we zien toe op de inpandige verbouwing in MFA Hoes van Bree. We stellen als college uitvoeringsbeleid op om de door de raad vastgestelde kaderstelling verder te concretiseren. We voeren het onderzoek in het kader van de toekomst van Kasteel de Keverberg verder uit en leggen een voorstel ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. We geven ook uitvoering aan het uitvoeringsbeleid erfgoed. In 2025 wijzen we daarom gebouwen en andere objecten aan tot gemeentelijk erfgoed. Voor de nieuwe binnensportaccommodatie in Baarlo verrichten we een scenariostudie en komen we tot een locatiekeuze. Ook zetten we vervolgstappen voor de realisatie van een nieuwe sporthal in Maasbree. In 2025 renoveren we verder sport- en evenementencomplex de Heuf en starten we samen met Stichting Sporthallen Helden met de voorbereiding voor de renovatie van de Piushallen.

In 2025 vindt ook besluitvorming plaats over de locatie van fusievoetbalclub PEC’20. Bouwen aan een duurzame, toekomstbestendige economie We leveren graag een bijdrage aan een lokaal bedrijfsleven dat gefundeerd is op kenniscirculatie en een diverse, duurzame en toekomstbestendige economische structuur. We werken daarom aan vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. Ook in 2025 werken we verder aan de uitbreiding van de bedrijventerreinen in Maasbree, Meijel en Panningen. Vanuit de overtuiging dat onze gemeente baat heeft bij een vitale regionale economie, werken we samen met ondernemers, onderwijs en de regiogemeenten aan een economisch aantrekkelijke en duurzame regio, passend binnen de regionale visie van Noord-Limburg als gezondste regio. Veiligheid als fundament voor vertrouwen In Peel en Maas delen (groepen van) inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. We beogen met zijn allen -ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid- een zo veilig mogelijke samenleving en realiseren ons tegelijkertijd dat 100 procent veiligheid een illusie is. Op basis van de inzichten die we in de praktijk opdoen, op basis van beschikbare data en op basis van de waardevolle inzichten van betrokken professionals en inwoners, herijken we de kaderstelling Integrale Veiligheid.

Besluitvorming in de raad is voorzien voor het tweede kwartaal van 2025.

Uitstekende dienstverlening We blijven onze dienstverlening actief doorontwikkelen, onder andere door inwoners de mogelijkheid te bieden om een persoonsdocument thuis te laten bezorgen. Verder professionaliseren we de klanttevredenheidsonderzoeken, om daarmee actief in te kunnen spelen op de wensen en behoeften van de klant. Tot slot We presenteren een begroting aan u die in alle komende jaren met een positief saldo eindigt. Gezien de situatie bij veel gemeenten in het land realiseren we ons dat dit lang niet vanzelfsprekend is, en dat koesteren we. Tegelijkertijd is het zaak om alert te blijven en de goede balans te blijven bewaken tussen investeren, sparen en de lokale lasten laag houden. Hier willen we de komende jaren hard aan blijven werken. We zien zeer uit naar een waarderend inhoudelijk debat in uw raad, wij vertrouwen erop dat wij hier met de voorliggende begroting onze bijdrage aan hebben geleverd.