2024-105 04 Bijlage 2. Presentatie rekenkameronderzoek afvalbeleid Peel en Maas
Tekst van het document
|IPRNGRMAG|
VANG
Van Afval
naar Grondstof
“I gemeente
Q
|
E ee gijgle Ke) e
IE ES
27 augustus 2024
(geanonimiseerd) © IPR Normag
Peel en Maas WE IE EE E
e E
e
EE EE e E ITEE
N
|IPRNORMAG| Agenda voor vanavond 1.
Wat was de opdracht en hoe hebben wij deze opdracht uitgevoerd?
2
Welke landelijke kaders zijn er? En hoe zijn deze in Peel en Maas vertaald?
3.
Wat zijn de belangrijkste prestaties?
4
Welke conclusies trekken wij uit het onderzoek?
5
Welke aanbevelingen worden aan de gemeenteraad gedaan?
27 aug. 2024
__ ©IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Opdrachtformulering en belangrijk aandachtpunten
“Verricht onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het afvalbeleid van Peel en Maas”
1.
Hoe
doeltreffend
is het afvalbeleid?
2.
Hoe doelmatig is de uitvoering van het afvalbeleid?
27 aug. 2024
m © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Doorlopen onderzoeksaanpak e
Voorbereiding en start
* Bespreking concept + vaststellen Normenkader
+ Startbijeenkomst
* Planning en werkafspraken * Inventarisatie relevante bronnen, ambities en doelen
Deck research
* Evaluatie van afvalbeleid (milieu, service, kosten) * Feitenrelaas beleidsprocessen (rol raad) * Analyse afvalstoffenheffing
Intervi
®
Selectie gesprekspartners, opstellen gespreksleidraad Interviews, gespreksverslagen en accordering
sleutelac(oren_ * Verdiepingsonderzoek kwantitatieve en kwallitatieve effecten Analyse bevindingen / toets aan hand van Normenkader Opstellen concept Nota van Bevindingen
Nota van Bevindingen ** Technische Bespreking met begeleidingsgroep van de rekenkamer reactie (ambtelijke feitencheck) Afronding Nota van Bevindingen
B 27 aug. 2024 / m
© IPR Normag
SE
Aanbevelingen en
* Opstellen voorstel voor conclusies en aanbevelingen
concept eindrapport _ * Bespreking en input begeleidingsgroep van de rekenkamer + Uitwerking concept eindrapport rekenkameronderzoek
O . Finaliseren eindrapport
Bestuurlijk wederhoor *- Reactie rekenkamer Finaliseren eindrapportbij eindrapport en aanbieding aan de raad Presentatie aan de raad (of raadscommissie)
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Beleidskader en plannen van het kabinet: verbreding en verdieping in alle richtingen e
VANG-programma e
Programma (VANG) stimuleert gemeenten en
bedrijven tot reductie restafval/ meer en betere scheiding. e
Onderdeel van Rijksbrede programma Circulaire
Economie
e
Focus
van
kwantiteit
naar
kwaliteit
Komende jaren: realiseren deelstromen van hoge kwaliteit voor hoogwaardige recycling in de circulaire economie.
e 2025. Uitwerking in Uitvoeringsprogramma VANG 2022Uitvoeringsprogramma VANG - Hu
e
Huishoudens: max 100 kg/inw restafval in 2020, 30 kg/inw 2025
e
27 aug. 2024
_j
© IPR Normag
Bedrijven: in 2022 (ijkpunt 2012) halveren
restafval bedrijven, organisaties en overheden dat
vergelijkbaar is met huishoudelijk afval
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Beleidskader en plannen van het kabinet: verbreding en verdieping in alle richtingen e
LAP 3 (tot 2023, doorkijk 2029)
° Kaders hoe om te gaan met afval- en
e
e
e
Wettelijk kader: modernisering Wet Milieubeh:
Meueneer
grondstoffen (veilige en duurzame verwerking: focus op eind keten)
e
Doel: een generieke en overkoepelende CE-wet
2 maart 2021: 2° wijziging LAP3 (vanwege
e
Aansluiten bij de doelstellingen en
herziening EU-kaderrichtlijn,
terminologie van de circulaire
Omgevingswet, transitie naar CE)
economie
Aangescherpte/verbrede minimumstandaarden:
eisen aan
verwerking luiermateriaal en matrassen
27 aug. 2024
m
© IPR Normag
e
LAP 3 wordt opgevolgd door het
Circulair Materialenplan in 2023 (CMP-1) Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Circulair Materialenplan (CMP), opvolger van het LAP
e Momenteel werkt lenW aan opvolging van het LAP: het Circulair Materialenplan (CMP1) e
LAP focust op veilig/duurzame verwerking.
CMP: ook meer toegespitst is op de circulaire economie
e
Uitbreiding reikwijdte huidige LAP: ook meer sturing op (mariaal-/product-)
hergebruik en preventie (ontwerp, etc.)
e
° Focus op impactvolle productgroepen per transitieagenda e
Planning
e
Road maps planhorizon 4 jaar medio 2022
e
2022
stakeholder sessies
diverse
onderwerpen
e 2023 zienswijzeprocedure CMP en m.e.r .
Stimuleren innovatie op gebied van CE:
27 aug. 2024
e ambitieuze normen vastleggen
-A
e enpresteren bedrijvendanuitdagen/belonen om beter te minimumstandaard voor verwerking afvalstoffen.
© IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Afvalbeheer is meer dan inzamelen alleen, het is sturen (of aansturen) op gedrag g 4
Communicatie
&
6
Handhaven
.
.
« Toezicht en controle
Registreren / monitoren
+ Repressie, beboeten
* Afvalregistratie * Realisatie doelstellingen * Management-/beleidsinformatie * In kaart brengen grondstofroutes en kringlopen
participatie + Samenwerking + Marketing + Voorlichting
ling
Overslag
:
- en verwerking
(mat
jebruik)
Verbranding met energieterugwinning
3
Acceptatiebeleid
1
* Tarievenbeleid (gratis/betaald)
Doelstelliingen
* Beschikbaarheidsbeleid
van
27 aug. 2024
grondstoffen
iaal en produ
beleid
2
* VANG-doelen & LAP (preventie, hergebruik) + Eigen door gemeente gestelde doelen
Inrichting inzamelstructuur
'* Cireulire inkoopregeis
+ Haal- en brengfaciiteiten + Containermanagement
+ Publieke voorzieningen gebruiken voor circulaire initiatieven
© IPR Normag
Rekenkameronderzoek
Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| ES
E
e
EES
1)
Afvalstoffenverordening en uitvoeringsbesluit
2)
Kaderstelling ‘Ruimte’
3)
Uitvoeringsafspraken bij kaderstelling o _ Zowel huishoudelijk afval als bedrijfsafval en afval uit de openbare ruimte wordt veel mogelijk gescheiden en hergebruikt als grondstof. o
Samen met regionale bedrijven onderzoeken we mogelijkheden om meer waarde uitafvalstromen te halen.
o
4)
Met voorlichting zetten we ook in op het voorkomen van afval
Afvalstoffenheffing
27 aug. 2024
) © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Hoe
ziet dit beleid
er uit in de
inzamelstructuur?
Algemeen
*
Restafval Restafval
+2 weken
Luiers
&OPK .
eenmaal andermaal \
Textiel __ +Glas +Gla
*Textiel
eVereni. _ +3xaan
+Max4gratis _ gingen
huis
Laagbouw
Stapel-/Hoogbouw
zakken van 5 kg
+ 4 weken
* Afvalbrengstation
° Elke kem 1 inzemelpunt
4
- [./] © IPR Normag
°GFT
*PMD _ GFT emmer
+
4 Repair
È ?7 REuEnea
ë
Cafésdie 1x-2x
maandop zet geopend zin
+ Baarlo, Helden Maasbree, Meijel
Milieupark
.&.Ëì * 1edivan de maand
*PMD
aE p Cecto0
Grofvuil en Grof tuinafval
() 27 aug. 2024
Kringloop en Repair Café
.
Op afspraak ophalen
* Gratis milieupark + Max 2m3 per keer * Peradresenper . Gratis en tegen
woel k max 1
betali
ing
+ Geen BSA, asbest, dakleeretc. g‘:‘eubì: oever * Legitimatiebewijs
+2weken +Winter 2weken +2weken -“Zomer. Decfebrwekelijks 2weken …, Grofyuil: €60 max€ 30 2m?max 2m? + Zomer: wekelijks Grof yinafval.
ia;l::ä ‘r’ Z Der
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG|
Huishoudelijk RESTafval (kg/inw.)
400
Trend is dalend
300
182
200
129
-76-_80_ 84 86
81
I I |
100
81
I 17
0
P
POS Peelen
N
P
SD
I
D
N
P
D
P
N
p
D
s
EE
y
<:"'b®<°ê
Maas
markering: ® fijn restafval (residu) en
@ grof restafval
27 aug. 2024
©IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| GFT
92% Trend it
Grondstofscheiding
300
200
205
155 155 155 176 185 179 189 171 171
100
-100 G e IIP
SSE SE SE SE EES N
G
S n j
SE
Yn
c>°°‚,‚&@
27 aug. 2024
mV. © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Prestaties
- Milieu
PBD/PMD
Ireng E
82% Grondstofscheiding
R
50
Samenstelling huishoudelijk fijn restafval
Gebaseerd op 43 kg fijn restafval per inwoner en sorteeranalyse.
70
5143434 9 O
3S 35
20
5
-30
SS DN
A SOP NNN PD
DDD DW N
SE
> p NNN
Q,°(‚ZÖ\ 8 83% Herbruikbare grondstoffen in het restafval
© IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Prestaties — Tevredenheid
1)
2)
27 aug. 2024
3)
inwoners
Enquête onder inwoners in 2012, 2015, 2018 1)
2012: 7,2 na pilot nieuwe inzamelmethode in Egchel
2)
2015: 7,9 na uitbreiding nieuwe inzamelmethode naar Koningslust en Panningen
3)
2018: 7,5 voor de gemeente gemiddeld
Zwerfafval-cijfers 1)
Hogere cijfers in Peel en Maas dan in Nederland
2)
Inzet vrijwilligers toont ook de betrokkenheid
Meldingen openbare ruimte
U! © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Prestaties — Tevredenheid
inwoners Aantal meldingen Peel en Maas per jaar
1600
1400
1200
m Illegale storting
< 1000
m Zwerfafval
2
m Overige meldingen
5
È 800 TE°
m Niet leeggemaakte container m Storing ondergronde containers
<
mBijplaatsing bij ondergrondse container
00
m Kapotte of verloren afvalpas
400
m Wijzigen containers
27 aug. 2024
-
” 0
2021
© IPR Normag
2022
2023
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG|
EE
II
Uitgaven product afval
€
Straatreiniging
€
Uitgaven
€
Overhead BTW-kosten
Opbrengsten
Afvalstoffenheffing
Kwijtscheldingen
Inkomsten Kostendekkendheid
€ €
€ €
€
€
1
EES R'21
S B'22
E ] R'22
B'24
e
4134.393 €
4344244 €
3.778.479 €
3.671.023 €
4.177.620
45.941
41740
47.224
29.175
26.866
€
540.665 € 560.000 € 5.280.999
€
540.665 € 488.196 €
€ 5.414.845
123964 €
5000 e
2123 €
3.626.950 €
540.665 € 415.466 €
€ 4.781.834
1.179.000 €
3.626.381 €
€
540.665 € 478.219 €
€ 4.719.082
978100 e
3.872.367 €
0000 e
€
3.841.193 €
0371 e
m
bij elkaar.
sa0.66s |* 457.810
€ 5.202.961
90675 e
Begroting en realisatie Iiggen dicht De °pbren95ten van de grond5t0ffen lopen gestaag terug
sozowje
De kosten lijken stabiel te blijven.
-soowje
Mate van kostendekkendheid
4.271.455
4.755.950 € 4.793.902 € 4.780.467 € 4.711.497 € 4.998.455 90% 89% 100% 100% 96%
‚
schommelt: van 90% in 2021, naar 100% in 2022 en voor 2024 een verwachting van 96%
27 aug. 2024
© IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Prestaties - Kostenvergelijking
aiofereg
z || eor | |e T aaese
bereptietosten (ning} ordtaveg [communieaie
e ass)| w em
o |c oo a E ä s e E H u | 2 c o E G
poorestrgsraaremgng
|e
aos||
7
s
|e
12|
EE
osaoereege
|e
s
: ||
n
|e
on|
m
onvoerngstosten
e mss||
o
n |e xo) T B 4 d EE
\verwerangsosten(esaleerg)
|e
0
a
oorelsngeensem |oumstien oritcelsngen
ertosten 27 aug. 2
©IPR Normag
S
em
093||
e na)| E e mm
voogse
&
D le ue T e x a u & 102 E
à || z |e o B EE @ G |e
08
Dm E
à || z |e > B 8E a aa e e a a |e | @ E EE m CJeigen eneente
lene
m
|e aw
@ |e o @
e
B
@ |e e
Handhavingskosten worden niet doorgerekend.…. Afwijkend zijn de hogere uitvoeringskosten Peel en Maas scoort gemiddeld tot laag in vergelijking met benchmark
@ |e aa
m a
|e oo
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Prestatie
- Kostenefficiëntie Kosteneffectiviteit
27 aug. 2024
E; © IPR Normag
E‚tBz8n
e
i_—
=
o
.
Bron is de benchmark huishoudelijk
afval
e
Vergelijking van de afvalbeheerkosten (horizontale as)
e
e
e
en milieuprestatie (verticale as) °
o
i
l
Verschillende type gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse
vergeleken
Gm
De
e
Peelen Maas scoort goed! Zeker in
_
vergelijking met andere niet-diftar
n
gemeenten.
Rekenkameronderzoek
Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Conclusies
1) Gemeente Peel en Maas heeft een goede afvalprestatie 2) De gemeenteraad staat op grote afstand van het afvalbeleid en uitvoering 3) De taakuitvoering op dit beleidsterrein is kwetsbaar georganiseerd 4) Er zijn weinig afspraken op papier vastgelegd
27 aug. 2024
U) © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
|IPRNORMAG| Aanbevelingen 1) Neem meer regie op het afvalbeleid door concretere en controleerbare
uitvoeringsafspraken met het college te maken op basis van de programmadoelen afvalbeleid.
2) Onderzoek de mogelijkheden om een robuust organisatiemodel voor afvalbeheer in te
richten door werkprocessen en dienstverleningsafspraken vast te leggen. 3) Krijg meer inzicht in de potentie van de eigen gemeente. Het laten vastleggen van afspraken ten aanzien van het afvalscheidingspotentieel per afvalstroom en de
toegevoegde waarde van de huidige inzameldienst helpt hierbij. 27 aug. 2024
2Û © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas
| IPRN©RMAG|
rage
27 aug. 2024
A! © IPR Normag
Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Peel en Maas