Document · PDF

2024-086 03 Kadernota 2025 Kadernota 2025 Robuust verder bouwen

Raad 2 juli 2024, gemeente Peel en MaasBij agendapunt: Kadernota 2025 Robuust verder bouwen (2024-086)6.760 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inhoud

Inleiding

Financiële paragraaf

Bijlage A: Financiële uitgangspunten

Bijlage B: Voorgenomen investeringen en claims 2025

Inleiding

Met deze kadernota bepaalt de raad de financiële uitgangspunten voor de Begroting 2025, die in november 2024 wordt behandeld. In deze kadernota geven wij aan hoe wij er met elkaar voor zorgen dat ons financieel fundament in 2025 en de jaren daarop robuust blijft, en er tegelijkertijd voldoende ruimte blijft om te investeren. In deze inleiding treft u daarom eerst de financiële doorkijk aan. Daarna geven wij op hoofdlijnen aan hoe wij in 2025 in samenspel met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verder bouwen aan een Peel en Maas waarin het goede leven nu en in de toekomst beleefd kan worden. De door de raad vastgestelde kaderstellingen vormen daarvoor een waardevolle bron van inspiratie. De financiële doorkijk op hoofdlijnen Vanaf de start van Peel en Maas zorgen we met elkaar voor een robuuste financiële positie. Daardoor is onze basis op orde, houden wij de lasten voor inwoners, ondernemers en organisaties laag én is er ruimte om te investeren. We zien dat onze financiële situatie de komende jaren aan verandering onderhevig is. Dit komt onder andere voort uit onzekerheid over de inkomsten die we van de Rijksoverheid ontvangen, doordat we nog niet weten welke concrete effecten de komst van een nieuw kabinet gaat hebben.

Mogelijk zorgt dit nog voor wijzigingen in de periode tussen de behandeling van de kadernota en de behandeling van de begroting later dit jaar. Daarnaast hebben we te maken met enkele ontwikkelingen die in de toekomst waarschijnlijk een effect op onze financiën hebben, bijvoorbeeld de ontwikkelingen bij de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD). Deze mate van onzekerheid maakt dat het naar de toekomst toe van belang blijft dat we met scherpte duurzame en toekomstbestendige keuzes blijven maken. Hierbij helpen de herijkte kaderstellingen ons ontzettend. Om ook in de komende jaren met lef en vertrouwen te investeren én te sparen, stellen we in deze kadernota het volgende voor: - We verhogen het reguliere budget voor kapitaallasten vanaf 2026 structureel naar € 500.000 per jaar. Omdat de prijzen in de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gestegen, hebben we enkele keren de kapitaalasten incidenteel verhoogd. Het reguliere structurele budget voor kapitaalslasten is echter sinds 2010 niet opgehoogd; - We gaan terughoudend om met verhoging van de lokale lasten. Daarmee houden we de lokale lasten in de traditie van Peel en Maas relatief laag; - In lijn met voorgaande jaren blijven wij ook de komende jaren sparen door een bedrag toe te voegen aan onze algemene reserve.

Voor 2025 gaat het om een bedrag van € 4.000.000, voor 2026 gaat het om een bedrag van € 2.000.000 en voor 2027 en 2028 gaat het jaarlijks om een bedrag van € 3.000.000. Terwijl we dit doen, blijven we ook in deze jaren zwarte cijfers schrijven. Verder bouwen aan goed leven in Peel en Maas Zoals hierboven aangegeven lukt het ons ook in onzekerder tijden om ons financieel fundament robuust te houden. In het onderstaande geven wij op hoofdlijnen aan hoe wij ook in 2025 – in rolzuiver samenspel met inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden – verder bouwen aan een Peel en Maas waarin het nu en in de toekomst goed leven is. Bouwen aan een duurzame fysieke leefomgeving Een goed toegankelijke, duurzaam ingerichte en kwalitatief onderhouden fysieke leefomgeving is van grote waarde voor vitale gemeenschappen. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar inwoners hun activiteiten ontplooien, tot spelen en bewegen uitgenodigd worden en het draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. In deze kadernota stellen we een aantal investeringen voor die eraan bijdragen dat de openbare ruimte in Peel en Maas ook in de toekomst duurzaam en veilig beleefd kan worden. Zoals gebruikelijk in Peel en Maas kijken we hierbij niet alleen naar de technische noodzaak, maar vooral naar wat de noodzaak in de praktijk is.

Denk bij deze investeringen bijvoorbeeld aan het herinrichten en afkoppelen van de Maasstraat, de Sterrebosweg, de Karreweg-Zuid en de Lindelaan in Kessel, het klimaatadaptief herinrichten van het Ringovenpark in Panningen en de reconstructie van de Korte Heide en de Lange Heide in Maasbree. Het waar mogelijk verbeteren van de verkeersveiligheid staat hierbij ook hoog in het vaandel. 3

De uitvoering van de Klimaatwet nemen wij in 2025 verder ter hand op een manier die bij Peel en Maas past. Wij geven het goede voorbeeld door te investeren in de verduurzaming van gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. De Klimaatwet kent immers verschillende verplichtingen voor dit vastgoed. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat twaalf sectoren, waaronder gemeenten, een sectorale routekaart opstellen waarin duidelijk wordt hoe het vastgoed in de sector CO2-arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050. Om dit doel te halen, is het aardgasvrij maken van vastgoed noodzakelijk. Bij het verduurzamen van ons gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed gaan we uit van de natuurlijke vervangingsmomenten. We investeren in de gebouwen waarvan het regulier onderhoud al gepland staat of noodzakelijk is. Zo voorkomen we dat gasgestookte cv-ketels een-op-een vervangen worden en binnen een korte periode opnieuw vervangen dienen te worden voor een warmtepomp of een andere fossielvrije warmtevoorziening. Bouwen aan een duurzaam sociaal domein Gemeenschappen in Peel en Maas zijn krachtig, men kijkt naar elkaar om en zet initiatieven op waar inwoners van jong tot oud die hulp nodig hebben terecht kunnen. Mensen vragen om hulp bij naasten of bij eenvoudig te vinden basisvoorzieningen die ondersteunend zijn aan en aanvullend zijn op de initiatieven onder regie van de gemeenschap.

De meeste mensen ervaren een goede gezondheid, hebben regie over hun leven en lossen – jong en oud – zelf of met steun van de omgeving hun eigen problemen op. Samenredzaamheid van inwoners is een kostbaar goed en dat koesteren we. Vanuit dit perspectief bouwen we ook in 2025 verder aan een duurzaam sociaal domein, waarbij we als gemeente aanvullend proberen te zijn op al het waardevolle dat vanuit gemeenschappen zelf gebeurt. Wij zorgen er vervolgens als gemeente voor dat niemand tussen wal en schip valt. Als het gaat om inkomensondersteuning zorgen we er bijvoorbeeld met de uitbreiding van de doelgroep bijzondere bijstand voor dat we meer inwoners op basis van maatwerk kunnen ondersteunen. Het verbeteren van de mentale gezondheid zal ook nadrukkelijk aandacht krijgen in 2025. Ten aanzien van het sociaal domein worden we geconfronteerd met enkele ontwikkelingen die onze aandacht vragen. We zien bijvoorbeeld dat kostenstijgingen, onder andere door loonontwikkeling, zorgen voor financiële druk bij de zorgaanbieders en gezondheidsorganisaties. Mogelijk leidt dat er toe dat de (regionale) tarieven in het sociaal domein bijgesteld moeten worden. Of het Rijk een dergelijke bijstelling financieel compenseert is vooralsnog niet duidelijk.

Verder is de vraag in hoeverre de verwachtingen rondom het beheersen van de jeugdzorguitgaven in het kader van de hervormingsagenda realistisch zijn voor ons en onze regio. Bij deze ontwikkelingen willen we vasthouden aan onze ambitie om vanuit een basis van partnerschap te werken aan de transitie in het sociaal domein. Uiteraard houden wij de vinger aan de pols en u als raad op de hoogte van de ontwikkelingen. Ook in 2025 vraagt de NLW onze aandacht. We willen zorgen voor een toekomstbestendige invulling van het brede participatiebeleid en een fijne plek creëren voor kwetsbare inwoners voor (re)integratie in de arbeidsmarkt. De toekomst van NLW hangt samen met de uitkomsten van de brede opdracht die de drie gemeenten, die samen de NLW vormen (Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas), aan het uitvoeren zijn met betrekking tot het participatiebeleid. Afhankelijk van de uitkomsten en keuzes zullen kosten ontstaan. Vooralsnog hebben we in de begroting een budget opgenomen om bij te dragen aan exploitatietekorten van NLW. In een nieuwe situatie kunnen we die budgetten ook op een andere wijze inzetten. Als blijkt dat er (incidenteel) aanvullend budget nodig is, komen we daar in de Begroting 2025 of separaat op terug. Toekomstbestendig de ruimte beleven Door de veelheid aan opgaven en uitdagingen neemt de vraag naar ruimte nog steeds toe.

In deze complexiteit worden toekomstbestendige keuzes gemaakt. Op die wijze worden de grote opgaven op het gebied van immigratie, wonen en natuur aangepakt. Uitgangspunt bij de aanpak van de grote opgaven en bij nieuwe ontwikkelingen is dat deze ook daadwerkelijk bijdragen aan de landschappelijke waarden en kwaliteiten en aan vitale gemeenschappen. Vanuit dit perspectief werken we ook in 2025 met betrokken inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verder aan de transitie van het buitengebied. Hierbij zoeken we, met ondersteuning van Brightlands Campus Greenport Venlo, naar duurzame nieuwe verdienmodellen. Ook gaan wij in 2025 bezig met een vervolg op de in 2020 door de raad vastgestelde Duurzaamheidsagenda. 4

We maken ook ruimte voor een toekomstbestendige ontwikkeling van ons MKB. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de uitbreiding van de bedrijventerreinen in Maasbree, Meijel en Panningen. Verder vragen de ontwikkelingen bij de regionale samenwerking Crossroads de aandacht, ook in financiële zin. Ruimte voor wonen Om de vitaliteit en leefbaarheid van de kernen te behouden is het zaak om de bestaande en nieuwe woningvoorraad in balans te brengen met de vraag en het aanbod van nu en voor de toekomst. Kernwoorden hierbij zijn: zorgen voor en omkijken naar elkaar, hergebruik van bestaande bebouwing, levensloopbestendig, betaalbaar en duurzaam. We werken in 2025 voortvarend verder aan de uitvoering van de woonagenda. Dat betekent dat er ook in 2025 in iedere kern ruimte is voor nieuwbouw. In navolging van de plannen die de afgelopen periode in Koningslust zijn ontwikkeld, zien we dat ook bijvoorbeeld Grashoek, Maasbree en Beringe concrete initiatieven nemen op basis van de eigen behoefte. We werken in 2025 ook verder aan een aantal grotere woningbouwprojecten. Zo verwachten we dat in 2025 in Kuukven in Baarlo de schop de grond in gaat en werken we verder aan de ontwikkeling van locatie De Pas in Helden. Vitale gemeenschappen beleven de ruimte Wij zijn een gemeente van gemeenschappen. In gemeenschappen kijken mensen naar elkaar om en helpen en zorgen inwoners voor elkaar.

De kracht van nabijheid is daarbij het uitgangspunt en elkaar kennen is belangrijk. Deze verbondenheid is de basis om met elkaar de maatschappelijke opgaven en vraagstukken in een gemeenschap op te pakken. We zien bijvoorbeeld dat Kessel op dit moment druk bezig is met een nieuwe Dorpsontwikkelingsvisie en dat Meijel zich hiervoor warmloopt. Het is voor de gemeente en maatschappelijke organisaties de kunst om op een effectieve manier om te gaan met deze bewegingen in gemeenschappen en deze waar gevraagd en nodig te ondersteunen. In 2025 intensiveren we, met de recent herijkte kaderstellingen ‘in de hand’, graag het gesprek met maatschappelijke organisaties over de wijze waarop zij aanvullend aan het waardevolle dat gemeenschappen doen hun bijdrage kunnen leveren. Ook in 2025 bouwen we aan accommodaties die er voor gemeenschappen toe doen. Bijvoorbeeld aan schoolgebouwen die ervoor zorgen dat jeugd in Peel en Maas op een veilig, verantwoorde en stimulerende manier kan opgroeien. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de realisatie van Kindcentrum de FavoRiet in Panningen, het locatieonderzoek en de scenariokeuze voor de basisscholen en binnensportaccommodatie in Baarlo, het voorbereidingskrediet voor realisatie van Kindcentrum de Kemp in Egchel, de sporthal in Maasbree en de huisvesting van het Buurtcollege.

Ook volgen we in 2025 in de kernen het gesprek over de toekomst van de kerkgebouwen. We zien dat het vermogen van gemeenschappen om eigenaar te zijn en blijven van gemeenschapsvoorzieningen overigens niet vanzelfsprekend is. We zagen dit in de afgelopen periode bijvoorbeeld bij De Heuf en wij zien dit nu in het vraagstuk over de exploitatie van kasteel de Keverberg. Dit vraagt een zorgvuldig antwoord van ons op de vraag of en wanneer je daarin als gemeente een stap naar voren zet. Veiligheid als fundament voor vertrouwen We verkeren in de gelukkige omstandigheid dat Peel en Maas door inwoners wordt ervaren als een relatief gezien veilige gemeente. Dit bleek bijvoorbeeld uit de veiligheidsmonitor die in 2023 werd uitgevoerd. Tegelijkertijd blijft er ook in onze gemeente werk aan de winkel. Vanuit dit perspectief werken we in 2024 aan de herijking van de kaderstelling op het thema ‘Integrale Veiligheid’. Dit doen we uiteraard op een manier die bij Peel en Maas past, dus ook deze kaderstelling bouwen we op vanuit de waardevolle inzichten van betrokken inwoners, ondernemers en veiligheidspartners. In dit kader zijn ook de ontwikkelingen bij de RUD noemenswaardig. In de komende jaren vinden bij de RUD wijzigingen plaats, zodat er meer wordt voldaan aan de robuustheidscriteria die landelijk bepaald zijn.

Er is een plan van aanpak vastgesteld voor het proces om te komen tot een ‘robuuste’ RUD. De projectorganisatie uit dat plan van aanpak wordt in de komende tijd opgezet en dan wordt ook duidelijk wat de incidentele kosten zijn die daarmee samenhangen. Dan kunnen we ook het aandeel van Peel en Maas in de totale kosten bepalen.

Bouwen aan toekomstbestendige dienstverlening We hebben als Peel en Maas de ambitie om een uitstekende dienstverlener te zijn en goed werk te leveren. We zoeken daarbij constant naar manieren om ons te blijven ontwikkelen. Daarom stellen we voor om voor een periode van 3 jaar een bedrag beschikbaar te stellen voor de uitvoering van een pilot met het thuisbezorgen van reisdocumenten. Samen met uw raad geven we invulling aan de kaders voor een toekomstbestendig(e) bestuur, communicatie en dienstverlening met de herijking van kaderstelling. Het vervolg: gerichte inhoudelijke keuzes voor 2025 In deze inleiding hebben we op hoofdlijnen een aantal inhoudelijke ontwikkelingen voor 2025 de revue laten passeren. De meer concrete inhoudelijke richting bespreken we graag met u bij de behandeling van de Begroting 2025. Het college doet met de uitvoeringsafspraken die u in de Begroting 2025 gaat terugvinden een voorstel voor een inhoudelijke richting. We maken hierbij uiteraard dankbaar gebruik van de mooie basis die met de – grotendeels herijkte – kaderstellingen is gelegd. We zien – kijkende naar de manier waarop de behandeling van de herijkte kaderstellingen in uw raad heeft plaatsgevonden – uit naar het inhoudelijk debat hierover.

Financiële paragraaf

Financiële vooruitblik 2025 – 2028 De financiële vooruitblik 2025 – 2028 is gebaseerd op de bedragen uit de Begroting 2024. De jaarschijf 2028 is op een aantal punten geactualiseerd (o.a. indexering, algemene uitkering, kapitaallasten). Sinds de vaststelling van de begroting hebben zich tal van ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn op de financiële situatie van de gemeente Peel en Maas. In deze paragraaf geven we een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en lichten we die toe. Bij de Begroting 2025 zullen we de onderstaande saldi weer verder actualiseren en specificeren.

Saldi uit begroting 2024 Jaarschijf 2028 Algemene ontwikkelingen Effecten Meicirculaire 2024 Effecten 1e Bijstellingsrapportage 2024 Verhogen ruimte kapitaallasten Meerkosten claims 2025 - 2028

2025 € 3.206.965 €0 -€ 813.055 -€ 313.096 -€ 233.000 €0 -€ 183.500 € 1.664.314

2026 € 464.476 €0 -€ 662.793 € 743.101 -€ 233.000 €0 -€ 178.500 € 133.284

2027 € 1.187.025 €0 -€ 592.672 € 505.243 -€ 233.000 -€ 250.000 -€ 178.500 € 438.096

2028 € 1.187.025 € 443.221 -€ 677.793 € 692.451 -€ 233.000 -€ 500.000 -€ 165.000 € 746.904

Toevoeging algemene reserve, al opgenomen in saldo

€ 4.000.000

€ 2.000.000

€ 3.000.000

1. Actualisatie jaarschijf 2028 Bij de begroting moeten we een financiële vooruitblik voor vier jaar opnemen. Dat betekent dat we bij de Begroting 2025 dus een nieuwe jaarschijf (2028) toevoegen waarbij diverse posten aangepast moeten worden. Dat betreft onder andere de algemene uitkering, indexatie van uitgaven en inkomsten, bijstelling van de verwachte kapitaallasten en het aanpassen van verwachte toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. 2. Algemene ontwikkelingen Sinds de vaststelling van de Begroting 2024 hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan die financiële impact hebben. Dat betreft onder andere hogere kosten voor onderhoud en licenties bij ICT, een andere verdeelsleutel voor de regionale begroting Beschermd wonen die voor Peel en Maas nadelig uitvalt en een verschuiving in de effecten van de ‘paspoortpiek’ in de jaren 2025 tot en met 2029. 3. Effect Meicirculaire Eén van de belangrijkste posten in de financiële doorkijk betreft de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Het Rijk publiceert enkele keren per jaar een circulaire waarin de wijzigingen in het gemeentefonds en de algemene uitkering worden toegelicht. Bij de kadernota nemen we altijd de effecten van de Meicirculaire mee. De begroting baseren we op de inhoud van de Septembercirculaire. In de Meicirculaire 2024 zijn diverse onderdelen benoemd die in de jaren 2026 en verder een positief effect hebben.

In 2025 past het Rijk een eenmalige korting toe waardoor in dat jaar een negatief effect ontstaat. De belangrijkste ontwikkelingen die in de Meicirculaire zijn opgenomen, betreffen: -

wijziging van de systematiek om de omvang van het gemeentefonds te bepalen. Vanaf 2024 zijn niet langer de overheidsuitgaven bepalend voor de groei of krimp van het gemeentefonds (samen trap op, samen trap af), maar de ontwikkeling (8-jarig gemiddelde) van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Dat moet leiden tot een stabieler beeld van het gemeentefonds en minder schommelingen in de algemene uitkering; door die wijziging van systematiek ontstaan in de jaren 2025 t/m 2028 nadelen omdat het gemeentefonds lager wordt dan volgens de oude systematiek. Voor de jaren 2026 t/m 2028 compenseert het Rijk die effecten volledig. In 2025 vindt die compensatie niet plaats en is er dus sprake van een substantieel nadeel. Vanaf 2029 is de verwachting dat het gemeentefonds op basis van de BBP-systematiek hoger uitvalt dan op de oude systematiek; 7

de opschalingskorting, die ooit is ingesteld toen er een voorstel lag om alleen maar 100.000+gemeentes te hebben in Nederland, wordt afgeschaft. De grondslag voor deze korting is met het vervallen van het voorstel voor de 100.000+-gemeenten al lang vervallen maar nu wordt de korting daadwerkelijk afgeschaft; naast de besparingen in de jeugdzorg die op basis van de Hervormingsagenda worden verwacht, is ook een aanvullende besparing van € 500 miljoen opgenomen. Die besparing kan in 2025 niet worden gerealiseerd zodat het bedrag aan het gemeentefonds wordt toegevoegd. Gemeenten mochten rekening houden met de verwachte besparing door de uitgaven op jeugdzorg taakstellend te verlagen met het eigen aandeel in de € 500 miljoen. In Peel en Maas hebben we dat voorzichtigheidshalve niet gedaan. Daardoor resulteert de toevoeging van dit bedrag aan het gemeentefonds voor ons in een voordeel.

4. Structurele effecten bijstellingsrapportages In de 1e bijstellingsrapportage 2024 worden diverse budgetten voor het jaar 2024 aangepast. Bij enkele producten heeft die bijstelling ook een structureel effect en leidt dat dus tot aanpassing van het saldo in de jaren 2025 en verder. 5. Verhogen ruimte kapitaallasten De inveseringen die we in de begroting opnemen, leiden tot jaarlijkse kapitaallasten (rente- en afschrijvingskosten). Tot 2023 was daarvoor een jaarlijks budget van € 250.000 beschikbaar. Voor 2024 en 2025 is dat budget opgehoogd naar € 500.000 omdat er enkele grotere investeringen in de openbare ruimte werden verwacht. Inmiddels blijkt, vanwege prijsstijgingen en het benodigde investeringsvolume om de onderhoudsniveau’s op peil te houden, dat het budget van € 250.000 structureel verhoogd moet worden naar € 500.000. Voor 2025 verwachten we niet het volledige budget van € 500.000 nodig te hebben (zie ook bijlage B). Het ‘overschot’ aan kapitaallasten van 2025 kunnen we in 2026 extra inzetten. Naast de investeringen waartoe bij de begroting wordt besloten komen er gedurende het begrotingsjaar ook nog investeringevoorstellen ter besluitvorming in de gemeenteraad. Om de kapitaallasten van deze (vaak majeure) investeringsprojecten af te dekken, is een jaarlijks budget van € 200.000 opgenomen.

Als gedurende een jaar blijkt dat die € 200.000 niet voldoende is dan kunnen de extra kapitaallasten uit de postitieve begrotingssaldi worden gedekt. De beschikbare ruimte aan kapitaallasten is daarmee:

Reguliere investeringen (afweging bij begroting) Majeure projecten (afweging bij separate voorstellen) Totaal

2025

2026

2027

2028

€ 500.000

€ 256.125

€ 200.000

€ 756.125

€ 700.000

€ 100.000 kapitaallasten staat bij een rente van 1% en afschrijvingtermijn van 40 jaar gelijk aan een investering van ca. € 3 miljoen

6. Meerkosten Claims 2025-2028 De financiële effecten van de (voorgenomen) claims die in bijlage B zijn opgenomen leiden tot meerkosten in de exploitatie. Op basis van de claims zoals nu opgenomen bedragen die meerkosten in 2025 € 183.500 en lopen die terug naar € 165.000 in 2028.

Bijlagen A: Financiële uitgangspunten B: Voorgenomen investeringen en claims 2025

Bijlage A:

Financiële uitgangspunten

Algemeen De gemeente voert een langjarig solide financieel beleid, waarbij voorkomen wordt dat er grote schommelingen ontstaan. Voorspelbaarheid, langjarige bestendigheid en orde op zaken voeren de boventoon. Daarom hanteren we de volgende uitgangspunten in ons financieel beleid: • •

Structurele exploitatietekorten vangen we niet op met vermogen (reserves); Incidentele meevallers worden gebruikt om de vermogenspositie te versterken.

Overige uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting 2025-2028 worden de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd: • •

•

• • •

• • • • • •

Als startpunt van de Begroting 2025 wordt de meerjarenraming vanuit de Begroting 2024 gehanteerd; Tot 2024 was de indexering in de gemeentelijke meerjarige begroting 1%. De werkelijke indexatie varieerde weliswaar, maar gemiddeld genomen was die 1% stijging voldoende om de uitgaven te dekken. In 2024 is uitgegaan van een indexatie van 2%. In 2024 is de werkelijke inflatie genormaliseerd en kiezen wij ervoor om de indexatie voor (loon)kosten en opbrengsten in 2025 bij te stellen naar 1,5% en voor de jaren 2026 en verder weer uit te gaan van 1%. Aangezien de inflatie op dit moment nog vrij grillig is kiezen we er bovendien voor om jaarlijks nog een algemene stelpost op te nemen. Die post kan worden ingezet ter dekking van eventuele extra prijs- of loonstijgingen. Hiermee komt de inflatiecorrectie in totaal in lijn met de verwachtingen volgens de Meicirculaire 2024; Voor kapitaallasten van nieuwe investeringen is de afgelopen jaren structureel een bedrag van € 250.000 per jaar opgenomen. Voor de jaren 2025 en verder wordt voorzien dat die € 250.000 niet voldoende is om de noodzakelijke investeringen te kunnen uitvoeren. Daarom is het budget structureel verhoogd naar € 500.000; Voor kapitaallasten en kosten van majeure projecten is een aanvullende stelpost opgenomen van € 950.000 in 2025, € 1.150.000 in 2026, € 1.350.000 in 2027 en € 1.600.000 in 2028.

Daarvan is een deel al ingevuld met investeringen en is nog jaarlijks € 200.000 vrij beschikbaar; Activering en afschrijving vinden in principe plaats conform Nota afschrijving en waardering; Voor de berekening van de rente over de reserves en het berekenen van de kapitaallasten van nieuwe investeringen hanteren we een rentepercentage van 1,00%; De algemene uitkering van het gemeentefonds wordt berekend conform de laatst gepubliceerde circulaire. In dit geval is dat de Meicirculaire 2024. De begroting wordt gebaseerd op de Septembercirculaire 2024; In meerjarenperspectief wordt jaarlijks 2% opbrengstenstijging voor de OZB meegenomen exclusief areaaluitbreiding; Als uitgangspunt voor de hoogte van de afvalstoffenheffing wordt kostendekkendheid gehanteerd; Voor de rioolheffing wordt de ontwikkeling van het GRP gevolgd; Het tarief voor verblijfsbelasting bedraagt € 1,30 per persoon per nacht; In de de jaren 2025 – 2028 is een jaarlijkse post voor onvoorzien opgenomen van € 400.000; Om de reservepositie te verstevigen voegen we in het jaar 2025 € 4.000.000, in 2026 € 2.000.000 en de jaren 2027 en 2028 jaarlijks € 3.000.000 toe aan de algemene reserve.

Bijlage B: Voorgenomen investeringen en claims 2025

Investeringen Kadernota 2025

Omschrijving van de kapitaaluitgaven

Kern

Afschrijvingstermijn

Vermindering gevolgen klimaatontwikkeling 1 Kessel-Eik Herinrichten en afkoppelen Maasstraat, Sterrebosweg, Karreweg-Zuid en Lindelaan

Bruto investering

2.475.000

Dekking*

Netto investering

Totaal kapitaallasten

2.475.000

86.625

Kapitaallasten gedekt* rente 1,00%

Kapitaallasten ten laste van exploitatie rente 1,00%

86.625

Panningen

Klimaatadaptief herinrichten van het Ringovenpark

626.000

21.910

Algemeen

KRW 2025

521.295

13.901

Algemeen

Groen-blauwe revolutie 2025

64.641

1.724

Algemeen

Bijdrage privaat afkoppelen 2025

52.130

1.390

Bevordering verkeersveiligheid 6

Egchel

Algemeen

Herinrichten Jacobusstraat

467.693

16.369

Renovatie wegkanten (graskanttegels)

1.000.000

35.000

Reconstructie Korte Heide en Lange Heide

3.035.741

106.251

Optimaliseren evacuatieroute Vergelt, Heuvel, Ondersteweg, Bosakkerweg.

1.900.000

66.500

Overige infrastructurele werken 8

Maasbree

Baarlo

Kessel-Eik

Verplaatsing fietsbrug naar Musschenberg Kessel Eik

120.000

3.200

Algemeen

Speeltoestellen

150.000

9.000

Riool en afvalwater beheer 12

Algemeen

Renovatie vervanging vrijvervalriolering 2025

1.827.662

48.738

Algemeen

Optimalisatie mechanische en persleidingen buitengebied 2025

333.629

8.897

Algemeen

Renovatie hoofdgemalen 2025

316.101

24.234

Algemeen

Renovatie drukriolering 2025

258.563

19.823

Algemeen

Aanpassen wadi's en buffers 2025

36.491

973

Uitvoering verduurzaming gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed

415.710

135.000

280.710

31.871

Vervangen en verduurzamen tractie buitendienst

381.920

58.379

Vervoersvoorzieningen Wmo

500.000

105.000

14.482.576 4.427.432 10.055.144 * kapitaallasten kunnen worden gedekt uit GRP, b estaande b udgetten b innen b egroting, reserves etc.

659.786

314.930

344.855

Onderhoud en verduurzamen accommodaties 17

Algemeen

Bedrijfsvoering 18

Algemeen

Sociaal domein 19

Algemeen

TOTAAL

Vermindering gevolgen klimaatontwikkeling De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling 4. Een klimaatadaptieve en klimaat-neutrale fysieke leefomgeving. 1. Herinrichten en afkoppelen Maasstraat, Sterrebosweg, Karreweg-Zuid en Lindelaan Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving Naast de verschillende vervangingsopgaves wordt met de nieuwe inrichting het gemengde rioolstelsel ontlast en worden vuilwateroverstorten teruggebracht. 2. Klimaatadaptief herinrichten van het Ringovenpark Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving Het Ringovenpark wordt duurzaam heringericht met aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Waar de sociale cohesie ruimte krijgt in de vorm van spelen, ontmoeten, beleven en bewegen. 3. KRW 2025 GRP 2022-2026 De Kader Richtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit aan bepaalde eisen moet voldoen. Voor de komende jaren vraagt dit nog diverse investeringen. In ons Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2022-2026) is dit vertaald in concrete maatregelen. Tot en met 2026 is daar € 2.800.000 voor gereserveerd. 4. Groen-blauwe revolutie 2025 GRP 2022-2026 Samen met onze partners van Waterpanel Noord stimuleren we scholen om schoolpleinen af te koppelen en te vergroenen, de zogenaamde groen-blauwe revolutie. 5.

Bijdrage privaat afkoppelen 2025 GRP 2022-2026 Deze investering is er om de huidige afkoppelregeling (Waterklaar) voor privaat terrein voort te zetten. Bevordering verkeersveiligheid De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling 1. ‘Een kwalitatief goede, veilige, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die de eigen identiteit versterkt’ en 2. ‘Een openbare ruimte die van en voor iedereen is en waar het met name voor fietsers en wandelaars goed toeven is’. 6. Herinrichten Jacobusstraat – Egchel Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving De Jacobusstraat wordt ingericht volgens het concept Duurzaam Veilig Verkeer (DVV). Bij het ontwerpen van wegen speelt de veiligheid van de weggebruiker een belangrijke rol. Landelijke richtlijnen, normen en instrumenten helpen de wegontwerper bij het maken van een optimaal wegontwerp. Doel is verder om de weg technisch en esthetisch weer in orde te maken. 7. Renovatie wegkanten - Algemeen Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving Over een lengte van ongeveer 55 kilometer moeten de komende jaren op diverse wegen de wegkanten rigoureus worden gerenoveerd (o.a. grastegels vervangen en bermen verlagen). Dit vergt een investering van in totaal vele miljoenen euro’s. In de 1e Bijstellingsrapportage 2024 wordt een eerste bedrag opgevoerd t.b.v.

het herstel van acute schades (herstel gevaarlijke situaties en ter voorkoming van claims). De komende 5 jaar zal bij de begroting een investering voor dit doel worden opgenomen om de noodzakelijke renovaties te kunnen uitvoeren. Het bedrag van € 1.000.000 is een indicatie en de exacte omvang per jaar wordt vooral bepaald door de planning van de werkzaamheden.

Overige infrastructurele werken De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling: 1. ‘Een kwalitatief goede, veilige, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die de eigen identiteit versterkt’ en 3. ‘Een fysieke leefomgeving waarvan de gebruikers zich ‘mentaal eigenaar’ voelen’ 8. Reconstructie Korte Heide en Lange Heide - Maasbree Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving Reconstructie van de Lange Heide en Korte Heide. De weg nadert einde levensduur. Ook worden enkele afwateringsproblemen opgelost. 9. Optimaliseren evacuatieroute Vergelt, Heuvel, Ondersteweg, Bosakkerweg – Baarlo, Kessel Programma 5.1 Integrale veiligheid De evacuatieroute hoogwater Maas kent nog enkele punten die verbeterd moeten worden. Door het deels optimaliseren/ophogen van de huidige rijbaan kunnen aanwonenden langer gebruik maken van de evacuatieroute. 10. Verplaatsing fietsbrug naar Musschenberg - Kessel-Eik Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving De vrijkomende fietsbrug over het Kanaal van Deurne in Meijel wordt verplaatst naar het afwateringskanaal bij de Musschenberg in Kessel-Eik. Op deze locatie draagt de brug bij aan een toekomstbestendige recreatieve fiets-/voetverbinding over het kanaal en geven we een mooie herbestemming aan deze brug.

Om de brug toekomstbestendig te maken zal deze voor verplaatsing onderhoud en een kleine upgrade ondergaan. Daarmee voldoet de brug weer aan de huidige eisen en heeft zij weer een restlevensduur van 60 jaar. De kosten bedragen € 120.000. 11. Speeltoestellen Programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving Het vervangen van speeltoestellen die technisch zijn afgeschreven. Volgens besluit van de begroting 2022 wordt hiervoor jaarlijks een krediet ter beschikking gesteld. Dit bedrag staat los van de € 400.000 die in 2022 beschikbaar is gesteld; dat bedrag is bestemd voor de uitbreiding van speelvoorzieningen. Riool en afvalwater beheer Dit betreft investeringen aan het rioolstelsel. We volgen hierin het Gemeentelijk Riolerings Plan 20222026. In dit plan zijn deze investeringen uitgebreid uitgewerkt. De investeringen in deze rubriek hebben een relatie met programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving en dragen o.a. bij aan doelstelling 1. ‘Een kwalitatief goede, veilige, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die de eigen identiteit versterkt’. 12. Renovatie vervanging vrijvervalriolering 2025 GRP 2022-2026 We verbeteren waar nodig het functioneren van de riolering. De komende jaren optimaliseren we het functioneren van het vrijvervalriool. 13. Optimalisatie mechanische en persleidingen buitengebied 2025 GRP 2022-2026 We verbeteren waar nodig het functioneren van de riolering.

De komende jaren optimaliseren we het functioneren van de mechanische leidingen (drukriool en persleidingen). 14. Renovatie hoofdgemalen 2025 GRP 2022-2026 Gemalen, drukriolering en IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) vervangen of renoveren we als dat nodig is. 15. Renovatie drukriolering 2025 GRP 2022-2026 Gemalen, drukriolering en IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) vervangen of renoveren we als dat nodig is. 14

16. Aanpassen wadi's en buffers 2025 GRP 2022-2026 Gedurende de planperiode van het huidige GRP willen we een aantal wadi’s (= water afvoer drainage en infiltratie) en buffers voor wateropvang omvormen en beter inrichten voor het beheer. Onderhouden en verduurzamen accommodaties De investeringen in deze rubriek dragen bij aan het bereiken van programmadoel 4: klimaatadaptief en energieneutraal van het programma ruimte. Dit programmadoel kent namelijk als uitvoeringsafspraak "We zijn klimaat- en energieneutraal in 2050" en "We geven zelf het goede voorbeeld en kopen duurzaam in." Daarnaast sluit deze investering aan bij het programma sport en bewegen, namelijk bij uitvoeringsafspraak: 2.1 We nemen rond de exploitatie van sportvoorzieningen meer en meer de rol van ondersteuner en ondersteunen de buitensportverenigingen (voetbal, tennis, hockey) om het beheer en de exploitatie van de accommodaties op zich te nemen. Het verduurzamen van ons gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed draagt bij aan de kaderstellingen ruimte en economie, programmadoel 4: klimaatadaptief en energieneutraal.

Door in te zetten op verduurzaming van de gebouwde omgeving dragen we bij aan uitvoeringsafspraak "We passen onze fysieke leefomgeving aan het klimaat"; "We zijn klimaat- en energieneutraal in 2050"; "De openbare ruimte wordt duurzaam ingericht en beheerd"; "We geven zelf het goede voorbeeld en kopen duurzaam in"; "We faciliteren energiebesparing en het opwekken van duurzame energie bij bedrijven". 17. Uitvoering verduurzaming gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed Vanuit het Klimaatakkoord is de verplichting om o.a. gemeentelijk vastgoed te verduurzamen voor 2050. Dat willen we zoveel als mogelijk doen op ‘natuurlijke momenten’ als vervanging volgens de onderhoudsplannen aan de orde is. Bij de gemeentelijke accommodaties gymzaal Grashoek en de gemeentewerf is zo’n ‘natuurlijk moment’ bereikt en is een analyse gemaakt waaruit blijkt dat een investering van € 415.700 nodig is om deze geheel te verduurzamen (“van het gas af”). Die investering kan deels worden gedekt door al geplande onderhouds- en investeringswerkzaamheden naar voren te halen. Bovendien leidt deze investering tot lagere energielasten voor deze accommodaties van ca. € 21.600 zodat er per saldo geen meerkosten ontstaan als gevolg van deze investering.

Er bestaat verder nog een mogelijkheid dat we subsidie kunnen ontvangen op deze investeringen maar daar is op moment nog geen zekerheid over te geven dus ook in financiële zin nog geen rekening mee gehouden. Bedrijfsvoering In deze rubriek zijn diverse investeringen opgenomen die verband houden met eigen bedrijfsvoering. Dat betreft o.a. bedrijfsmiddelen voor de buitendienst (programma 6.1). 18. Vervangen en verduurzamen tractie buitendienst Programma 6.1: bestuur, communicatie en dienstverlening Diverse tractiemiddelen moeten in 2025 worden vervangen. De nieuwe voertuigen voldoen aan de duurzaamheidseisen. De kapitaallasten zijn gedekt binnen de bestaande budgetten in de begroting. Sociaal domein: De investeringen in de rubriek sociaal domein hebben een relatie met programma 2.2 Zorg en ondersteuning en dragen o.a. bij aan doelstelling 3. ‘Er is maatschappelijke opvang voor kwetsbare groepen’ en 2. ‘Er zijn toegankelijke algemene voorzieningen aangevuld met passende maatwerkvoorzieningen’. 19. Vervoersvoorzieningen Wmo Programma 2.2 Zorg en ondersteuning Reguliere aanschaf van vervoersvoorzieningen in het kader van de Wmo die aan cliënten in bruikleen worden gegeven maar waarvan de gemeente eigenaar blijft. De kapitaallasten zijn gedekt binnen de bestaande budgetten in de begroting.

Claims Kadernota 2025 Nr

Omschrijving van de kapitaaluitgaven

Betrekking op periode

2025

Dekking kosten

2026

(bijv. reserve)

Dekking kosten

2027

(bijv. reserve)

Dekking kosten

2028

(bijv. reserve)

Jaarplan Mobiliteit en Logistiek, Trendsportal

structureel

50.000

Klanttevredenheidsonderzoeken

structureel

15.000

Thuisbezorgen persoonsdocumenten

pilot 3 jaar

18.500

13.500

(Door)ontwikkeling Hal9

structureel

100.000

Natuurontwikkeling Kwistbeek en Simonshoeksebos

incidenteel

97.000

Regio deal 2024

2025 - 2028

200.000

480.500

297.000

378.500

200.000

378.500

200.000

365.000

200.000

1. Jaarplan Mobiliteit en Logistiek, Trendsportal Relatie met programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving In regionaal samenwerkingsverband voeren wij projecten uit op het gebied van mobiliteit en logistiek. De projecten van het jaarplan 2025 dragen bij aan de programmadoelen van de regionale mobiliteitsvisie Trendsportal. Voor het uitvoeren van de projecten die staan opgenomen in het jaarplan 2025 is een bijdrage benodigd van € 50.000. Projecten die hiervoor worden uitgevoerd zijn: veilige schoolomgeving, doelgroepenaanpak duurzaam reizen, onderzoek bereikbaarheid dorpen & kernen, realisatie mobiliteitshubs, regionaal netwerk fietsinfra, regionale aanpak deelmobiliteit, regionale aanpak landbouwverkeer & vrachtverkeer, regionale richtlijn nieuwe weginrichting. 2. Klanttevredenheidsonderzoeken Relatie met programma 6.1: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Dit betreft het voorstel om klanttevredenheidsonderzoeken doorlopend breed te laten uitvoeren door een extern bureau. Zij leveren dashboards per onderzoek waarmee bijgestuurd kan worden. De dashboards zijn op elk gewenst moment te raadplegen. Het bedrag bestaat uit vaste servicekosten en variabele kosten voor het uitvoeren van onderzoeken op verschillenden onderdelen van onze dienstverlening. 3.

Thuisbezorgen reisdocumenten, rijbewijzen en gehandicaptenparkeerkaarten Relatie met programma 6.1: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening In het kader van het uitbreiden van onze dienstverlening aan de inwoners willen we reisdocumenten, rijbewijzen en gehandicaptenparkeerkaarten (al gedekt in de begroting) thuis laten bezorgen. Dit bezorgen wordt gedaan door een gespecialiseerde, externe partij die voldoet aan de wettelijke eisen die hiervoor gelden. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten voor de reisdocumenten en rijbewijzen: Keuze klant Tijdstippen Locatie bezorgen Kosten

Afhalen in Huis van de Gemeente óf thuisbezorgen mét eigen bijdrage van €5 Afhalen: alleen tijdens openingstijden Huis van de Gemeente. Bezorgen: ook in avonduren (tot 22.00 uur) en zaterdag (tot 18.00 uur) Op elke gewenste plek in Nederland (hoeft niet op thuisadres) 10% kiest voor thuisbezorgen mét eigen bijdrage van € 5 (bron: gemeente. Leudal) Kosten per bezorgadres: € 15 Totaal verwachte uitgifte reisdocumenten en rijbewijzen per jaar: 13.500 10% van 13.500 = 1.350 x €10 (€ 15 min € 5 eigen bijdrage) = € 13.500 Bezorgkosten op jaarbasis: € 13.500 Eénmalige kosten voor aansluiting: € 5.000 Totaal: Jaar 1: € 18.500 Jaar 2: € 13.500 Jaar 3: € 13.500

Om te bekijken of het thuisbezorgen van reisdocumenten door onze inwoners gewaardeerd wordt starten we een pilot van 3 jaar. Afhankelijk van de resultaten zal dan voor 2028 eventueel een nieuwe claim worden opgenomen. 4. Hal9 Relatie met programma 3.1: Gemeenschapsontwikkeling en programma 2.1: Werk en inkomen Hal9 is een plek waar verbindingen ontstaan tussen inwoners, bedrijven en andere lokale initiatieven. Dit samenwerkingsverband werkt aan de hand van de 4 pijlers: ontmoeten, oriënteren, ontwikkelen en ondernemen en past ook in het lange termijn perspectief m.b.t. de Participatiewet Hal9 heeft als doelstellingen: - sociale interactie bevorderen/terugdringen van eenzaamheid; - het matchen van vraag en aanbod d.m.v. beroepsoriëntatie en het uitvoeren van werkzaamheden; - een bijdrage leveren aan de samenleving/betaald werk verrichten en financieel gezond zijn. De totale kosten m.b.t. Hal9 bedragen in 2025 ca. € 530.000 per jaar. Daarvan kan het grootste gedeelte gedekt worden binnen bestaande budgetten zoals re-integratie, inburgering en sociale lokale basis. Er is nog € 100.000 budget niet afgedekt waarvoor een structurele claim wordt voorgelegd. We verwachten komende jaren bredere betrokkenheid van partners/ondernemers bij Hal9 en dit zorgt op termijn ook voor een andere verdeling van de kosten. 17

5. Natuurontwikkeling Kwistbeek – Helden en Simonshoeksebos - Meijel Relatie met programma 1.2: beheer fysieke leefomgeving De waterbuffer aan de Kwistbeek in Helden is voltooid en overgedragen aan de gemeente Peel en Maas voor beheer. Na overdracht is er in samenwerking met onderzoeksbureau B-Ware gekeken naar de natuurpotentie van het gebied. Het rapport benadrukt de potentie onder de bouwvoor, waarvan het afgraven essentieel is. Na afgraven blijft een schraal perceel over waarop natuurlijk blauwgrasland kan worden gerealiseerd. Dit zal worden ingezaaid met zaden van een bestaand nat grasland elders. In Meijel staat het voormalige stortplaatsperceel Simonshoeksebos vol met berenklauw, nadat de populieren die er waren aangeplant in de storm van 2021 zijn omgewaaid. Een plan is opgesteld om het perceel aan te vullen met aarde, in te zaaien met kruidenrijk gras en te laten begrazen door schapen om zo de berenklauw te bestrijden. De aarde die nodig is voor deze aanvulling komt van het bovenstaande project in Helden. De provincie heeft toestemming gegeven voor het opbrengen van de grond op de stortplaats, wat betekent dat de stortplaats niet hoeft te worden gesaneerd. De totale kosten van deze twee projecten bedragen € 97.000 en kunnen worden gedekt uit de Reserve kwaliteitsfonds ruimtelijke ontwikkeling. De reserve bedraagt na deze onttrekking nog ongeveer € 183.000. 6.

Regio Deal 2024 Relatie met programma 6.1: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening De Regio Noord-Limburg heeft in 2024 een propositie ingediend voor een Regio Deal. Op basis van de propositie is het Rijk voornemens om € 10 miljoen investeren in onze regio. Voorwaarde voor de rijksbijdrage is een minimaal evenredige cofinanciering vanuit de regio. Zowel de Provincie Limburg als ook de regiogemeenten hebben de intentie uitgesproken om beide € 5 miljoen bij te dragen aan de Regio Deal 2024. Uitgaande van een regionale cofinanciering van € 5 miljoen, betekent dit naar rato van een verdeling over alle inwoners in de regio ongeveer € 17 per inwoner over de periode 2025 tot en met 2028 (€ 4,30 per jaar). Dat resulteert in een bedrag van € 200.000 aan kosten per jaar in 2025 t/m 2028. Het voorstel is om deze kosten te dekken uit de algemene reserve.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=PeelenMaas&id=fe8c516a-609b-42a3-94b5-479b53a692fd