2024-085 04 Definitieve concept versie accountantsverslag (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Deloitte.
Accountantsverslag 2023
e
Gemeente Peel en Maas, 8 mei 2024
wêrlêwëg./:/‘;;
Deloitte.
Deloitte Accountants Amerikalaan
8.V.
110
6199 AE Maastricht Airport Postbus
1864
6201
Maastricht
BW
Nederland Tel:
088 288 2888
www.deloîtte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Peel en Maas Postbus 7088 5980 AS PANNINGEN
Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum
23 april 2024 Ons kenmerk Behandeld door
(geanonimiseerd) Audit Director
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Peel en Maas Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Peel en Maas. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bij deze jaarrekening hebben wij op 17 mei 2024 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming
met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d.
Peel en Maas.
24 oktober 2023.
Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met uw concerncontroller en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie op 24 april 2024. Graag lichten wij dit rapport ook toe aan het audit committee tijdens de vergadering d.d. 4 juni 2024. Hoogachtend, Deloitte Accountants
B.V.
(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Audit Manager
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
p alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants 8.. is ingeschreven n het handelsregister van de Kamer van Koophandel e Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. s a Netherlands affiate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited
Inhoudsopgave
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Kernboodschap jaarrekeningcontrole
5
< |
Bestuurlijke samenvattiny
Belangrijkste bevindingen,
m
conclusies en aanbevelingen
Bevindingen jaarrekening
7
E
*
De financiële positie van uw gemeente
1
*
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing *
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Bijlagen.
a 22
|
*
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
24
°
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
25
*
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023
26
°
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
28
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Accountantsverslag 2023
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Kernboodschap jaarrekeningcontrole In dit accountantsverslag geven wij u inzicht in de belangrijkste bevindingen bij de jaarrekening en de (ontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente Peel en Maas. Wij hebben tijdens onze jaarrekeningcontrole de rekeningsaldi en transactiestromen samenhangend met de balans en het overzicht van baten en lasten gecontroleerd. In deze kernboodschap koppelen wij ons overstijgende beeld terug van deze controle en geven wij beknopt een managementsamenvatting voor de gemeente Peel en Maas. In het hoofdstuk ‘Bevindingen jaarrekeningcontrole 2023' hebben wij onze bevindingen meer in detail toegelicht, evenals onze adviezen voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie gedurende 2024
Onderwerp
Boodschap
Overall beeld jaarrekeningcontrole 2023:
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2023 van de gemeente Peel en Maas uitgevoerd met een goedkeurende controleverklaring als uitkomst. Met genoegen melden we dat het jaarrekeningproces van de gemeente Peel en Maas dit jaar wederom soepel is verlopen. De stappen die zijn genomen, resulteren in een meer gestroomlijnde en efficiënte uitvoering van de jaarrekeningcontrole. Deze verbeteringen zijn een direct resultaat van de toegewijde inspanningen van alle betrokken teams en de commitment aan de planning. De kwaliteit van het balansdossier blijft in orde, ondanks de wijzigingen ten aanzien van rechtmatigheid waar het college van burgemeester en wethouders voor het eerst een
Soepel
jaarrekeningproces
rechtmatigheidsverantwoording heeft opgesteld
We hebben deze vooruitgang ook geconstateerd bij het balansdossier ten aanzien van de SiSa-regelingen. Hierdoor hebben we onze werkzaamheden met betrekking tot de 31 regelingen, ondanks de stijging in aantal, efficiënt uit kunnen voeren en binnen de tijd af kunnen ronden. Gedurende de controle hebben we gezamenlijk gemerkt dat de aanlevering ten aanzien van het sociaal domein vaak achter loopt, aangezien de gemeente afhankelijk is van zorgaanbieders en
hun productieverantwoordingen. Dit betekent dat wij deze stukken pas n de laatste controleweek aangeleverd krijgen. Dit betreft echter slechts een beperkt onderdeel Graag gaan wij met de ambtelijke organisatie n overleg hoe we dit proces gezamenlijk kunnen vervroegen. Dit laat onverlet dat er geen materiële onvolkomenheden zijn geconstateerd ten aanzien van onze controle.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
uur
indingen
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid
Rechtmatigheid
* _ Wijhebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening. *
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,2 miljoen respectievelijk € 3,6 miljoen
+
Wijhebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feiteljke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol
* _ Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording alleen begrotingsoverschrijdingen gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. acceptabel aangemerkt *
WT te boven gaan.
Deze zijn conform controleprotocol als
In de paragraaf bedrijfsvoering zijn er geen bevindingen gerapporteerd die groter dan de rapporteringstolerantie zijn
* _ De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 1,2 miljoen respectievelijk € 50.000. *
Wijhebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.
+ _ Wijhebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bilage bij de jaarstukken is opgenomen.
n Bijlage 8 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de
voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: *
n het proces en in het opstel-en controledossier is een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals het eerder uitvoeren en afronden van de (interne) controles en een kwaliteitstoets op het balansdossier.
Welke aandachtspunten zien wij?
*
De frequente afstemming tussen de ambtelijke organisatie en de accountant heeft tot een efficiënt controleproces geleid
*
De verantwoording over en interne controle van de SiSa-bijlage is van een gedegen kwaliteitsniveau.
*
De gemeente Peel en Maas besteedt op een goede manier aandacht aan de thema's fraude en integriteit, en treedt daarover tijdig met ons in contact.
Ondanks een sterke toename van het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: *
Wij merken op dat niet alleen het aantal SiSa-regelingen maar ook de complexiteit van die regelingen toeneemt. Wij raden aan om voor de SiSa-verantwoording blijvende aandacht te hebben voor voldoende capaciteit in de voorbereiding van het jaarrekeningproces en de kennisontwikkeling binnen uw organisatie. Daarnaast zien we op basis van onze controle dat de organisatie nog vaker een afstemming kan zoeken met het betreffende departement van de SiSa-regeling wanneer er concrete verantwoordingsvraagstukken aan de orde zijn. Dit zal de dossiervorming verbeteren en de accountantscontrole effectiever laten verlopen.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernbs
odschappen
jaarrekeningcontrole
©
Bestuurlijke
Bevindingen E
Interne beheersing
gilagen
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Realiteitsgehalte begroting
*
Definanciële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022
*
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 19,6 miljoen (2022: € 12,7 miljoen). aanwezige risico's van € 5,6 miljoen (2022: € 5,5 miljoen)
*
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig saldo van baten en lasten 2023 ad € 5,2 miljoen (2022 voordelig € 9,1 miljoen).
*
Uithet overzicht van baten en lasten over 2023 blijken (forse) afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de
Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Peel en Maas onderkende en
oorzaken van het voordelig resultaat van circa € 7,0 miljoen ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023, geven ons de indruk dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in ljn zijn met de beschikbare (personele] capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren.
Interne beheersing
*
Wij adviseren in 2024 nader onderzoek te doen naar de oorzaken van het rekeningsaldo 2023 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren of dat deze afwijkingen het gevolg zijn van eenmalige inkomsten, zoals bijvoorbeeld de algemene uitkering en de gelden ten aanzien van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.
*
Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij beperkt tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met het management gedeeld.
Sociaal domein
In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
*
Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. We verwijzen u gemakshalve naar onze managementletter omtrent de advisering over memoriaalboekingen.
+
In 2023 is de controle soepel verlopen.
*
Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dt in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een ‘toenemende zorgvraag zien we in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Deze zelfde ontwikkeling is zichtbaar voor de gemeente Peel en Maas en heeft financiële conseguenties. Wij adviseren u dit nauwlettend n de gaten te houden, zodat u vroegtijdig op situaties kunt anticiperen.
*
Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren s de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven. Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.
*
Daarnaast is een toenemende schaarste in beschikbaarheid van zorgpersoneel zichtbaar. Dit Ieidt er toe dat de toenemende zorgvraag steeds vaker niet meer in balans is met het zorgaanbod. Zowel in de WMO als Jeugdzorg is deze ontwikkeling zichtbaar. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn n de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed ‘maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders zijn getrouw verantwoord en op een rechtmatige wijze tot stand gekomen.
Kerr jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke
samenvatting
nterne
beheersin
g
gilagen
jlag
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
* Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere een analyse gemaakt van de realisatie in en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 (backtesting’). Ook hebben wij de door de gemeente toegepaste parameters voor onder andere de toerekening van kosten- en opbrengstenstijgingen gecontroleerd, waarbij wij onder andere gebruik hebben gemaakt van de beoordeling door een door uw gemeente ingeschakelde externe deskundige. Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld weergeven.
Overig
** ZieIn bijlage de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd. C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.
Frauderisicoanalyse
* We hebben vastgesteld dat de geactualiseerde frauderisicoanalyse begin 2024 met het audit committee is besproken. +
Tevens hebben wij als onderdeel van onze werkzaamheden voor dejaarrekeningcontrole vastgesteld dat binnen uw organisatie op een adeguate wijze opvolging wordt gegeven aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2033 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd,
*
Wij hebben gedurende onze controle een additioneel frauderisico onderkend op het gebied van goedkeuring van geleverde prestaties de niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden of die betrekking hebben op persoonlijk gebruik. Op basis van aanvullende steekproefcontroles hebben we daarop géén onregelmatigheden geconstateerd.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
©
Bestuurlijke
Bevindingen
e
Interne beheersing
ijlagen
Bevindingen jaarrekening
IE
Accountantsvers lag 2023
10
[e]
De financiële positie van de gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd
Eigen vermogen [x € 1.000)
2023
onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemring. Alle baten en lasten dienen vía het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
Eigen vermogen per 1 januari
54.894
45.747
46.774
49.218
lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen
Tussentijdse resultaatbestemming
-1805
1178
-1887
-4.552
middel van de resultaatbestemming.
Gerealiseerd resultaat
7012
7.969
859
2.108
Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 5,2 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 7,0 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans
Eigen vermogen per 31 december
60.101
54.894
45.747
46.774
Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk
worden gemuteerd.
2022
2021
2020
De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 32% van het balanstotaal (ultimo 2022:
3196 van het balanstotaal}
en is toegenomen ten opzichte van 2022. Saldo
Exploitatieresultaat
baten en lasten
(x € 1.000)
Totale baten
129.623
Totale lasten
-/-124.416
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het
gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en
lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in
/
5.207
reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op
Af: stortingen in reserves
basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
gij: onttrekkingen aan reserves
5053
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wijin het overzicht hiernaast weergegeven.
Gerealiseerd resultaat
7012
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Bestuur
Bevindingen
samenva
jaarrekening
+-4148
[e]
De financiële positie van de gemeente Gerealiseerd totaalsaldo
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalseldo van baten en lasten van € 5,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 3,2 miljoen (begroting na wijziging).
baten en lasten
(x€1.000) 10.000
De jaarrekening 2023 sluit — na verwerking van de mutaties in reserves — met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 7,0 miljoen
5.000
De toename in het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten én het uiteindelijk gerealiseerd resultaat sluiten aan bij een landelijke trend door een late toename in het jaar van de algemene uitkering en specifieke uitkeringen In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht Verderop in dit accountantsverslag gaan wij hierop in
(5.000) 2020
2021
2022
2023
Mutaties in reserves
(x€1.000) 5.000
4.000 3.000 2.000 1.000
(2.000} (2.000) 2020
2021
2022
2023
Gerealiseerd resultaat
(x€1.000) 10.000 8.000
6.000 4.000 2.000
2020
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernboodschappen jaarr
eningcontrole
Bestuurlijke
jaarrekening
2021
2022
Interne beheersing
2023
Bijagen
12
[e]
De financiële positie van de gemeente
solvabiliteit
Kengetallen voor gemeente Peel en Maas (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente n staat is aan
haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld
en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves),
structurele exploitatieruimte
Solvabiiteit
hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe
35%
hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
30%
opgestelde normen als gemiddeld risicovol.
25%
5%
Netto schuldquote
20%
4%
Uw solvabiliteit van 32% classificeert voor wat betreft de door de
VNG
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote
weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploïtatie
Uwminstnettorisicovol schuldquote van 71% classificeert volgens de VNG normen als
7%
39
15% 10%
2% 1%
5%
o
o
eatleruis
Structurele exploitatieruimte
2020
Voor de beoordeling van de financiële positie s ook van belang te kijken
naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de
2021
2022
MBegroot
M Werkelijk
' 2020
2023
2021
2022
mBegroot
m Werkelijk
2023
algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de
onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele
Netto schuldquote
exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale aten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de
120%
structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
100%
Uw structurele exploitatieruimte van 6% in 2023 classificeert volgens de VNG
80%
als minst risicovol.
60% 40% 20%
o% 2020
© 2024. or information, contact Deloite The Netherlands
Kermboodschappen
jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke
samenvatting
2021
2022
mBegroot
m Werkelijk
2023
Bevindingen
TET
.
.
Interne beheersing
Bijagen
e
De financiële positie van de gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting
Saldo baten en lasten | Begroting vs re: (x€ 1 miljoen)
De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 6,8 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.
1
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde
‚nsoB
doelen. We hebben geconstateerd dat projecten ook opgepakt en
(@
uitgevoerd worden, maar dat afwijkingen ten opzichte van de begroting vaak i de hogere baten zich voordoen. Dit bljkt tevens uit de hiernaast opgenomen grafieken.
Begroting
_
Realisatie
2021
_
Begroting
2021
_
Realisatie
2022
_
Begroting
2022
_
Realisatie
2023
2023
Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves)
Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij - naast de
140
verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening — vanuit het belang en
120
begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de
0
‚en analyses.
40
(x €1 miljoen)
toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen
0
Begroting
Realisatie
Begroting
Realisatie
Begroting
Realisatie
2021
2021
2022
2022
2023
2023
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x€1 miljoen)
Begroting 2021
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
_
Realisatie 2021
Bestuurlijk jaarrekening
_
Begroting 2022
_
Realisatie
_
Begroting
2022
ne beheersing
2023
_
Realisatie 2023
Bijlagen
14
[e]
De financiële positie van de gemeente Weerstandscapaciteit (x€1 miljoen)
Het weerstandsvermogen
is toegenomen
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare
weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico's, Beiden zijn gemuteerd in 2023; de
20
‘
ratio weerstandsvermogen is met 1,1 toegenomen.
ÌÎ
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit
10
Beschikbare weerstandscapaciteit
B
bedraagt € 19,6 miljoen (2022: € 12,7 miljoen). De beschikbare
weerstandscapaciteit s toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico's — die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen — geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico's, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico's (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico's zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top
van de belangrijkste risico's
2020
2021
——
2022
Benodigde weerstandscapaciteit
_ Beschikbare
2023
weerstandscapaciteit
Ratio weerstandscapaciteit
100
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke
risico's bedraagt € 5,6 miljoen (2022: € 5,5 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een lichte toename.
Uw weerstandscapaciteit van € 19,6 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico's van € 5,5 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag,
300 200
(geanonimiseerd)
100
2020
2021
——
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernboodsc
uur
Ratio weerstandscapaciteit
2022
2023
L9l
Rechtmatigheidsverantwoording
Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid) Verantwoordings- en rapportagegrens
Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt één onrechtmatigheid ten aanzien van het begrotingscriterium. Normenkader
Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader n kaart gebracht Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 12 december 2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 4 juli 2023. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Wij adviseren u om beide verordeningen én het controleprotocol in 2024 nogmaals tegen het licht te houden en te actualiseren op basis van de recente wijzigingen als gevolg van de Kadernota 2023
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
K
Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.qvoorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur
belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de ‘hiermee samenhangende programma's (begrotingscriterium). Uitgangspunt hervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt n dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium. Hieruit blijkt dat er voor €2,0 miljoen sprake is van overschrijdingen op programma 2.1- Werk en inkomen. Formeel is deze overschrijding onrechtmatig, maar deze wordt als gevolg van een open-einde regeling én direct gerelateerde baten als acceptabel aangemerkt.
Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota's kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen,
afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jearrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten n de jaarrekening. Die onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij constateren dat er in 2023 geen sprake is van overtredingen van EUaanbestedingsrichtlijnen
16
[e]
Sociaal domein
Actualiteiten
Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd] is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de |asten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit n eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien we in 2023 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Deze zelfde ontwikkeling s zichtbaar voor de gemeente Peel en Maas en heeft fnanciële consequenties Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven.
Het is in belang van de gemeente essentieel om tot efficiënte en effectieve oplossingen komen die de financiële druk verminderen en tegemoetkomen aan de zorgnoodzaak. De situatie vereist een geïntegreerde aanpak waarbij financiële duurzaamheid en kwalitatieve zorgyerlening centraal staan. Indien (een deel van) de kosten structureel hoger blijkt uit te vallen, dan ontkomt u mogelijk niet aan het vrijmaken van structurele middelen om de verwachte toekomstige tekorten te dekken De gemeente Peel en Maas erkent de urgentie van dit dilemma en de daarmee gepaard gaande financiële en operationele uitdagingen. Dit blijkt ook uit recente gesprekken met de ambtelijke organisatie. Wij adviseren het college om de ingezette koers voort te zetten.
Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuiteit jeugdhulp’ een (verplichte} bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd. Daarnaast doet er zich een aanhoudend probleem voor: zorginstellingen hebben moeite om aan de stijgende vraag te voldoen. Capaciteitsbeperkingen en een gebrek aan personeel belemmeren het vermogen van de gemeente om adequate zorg in te kopen, ondanks de beschikbare financiële middelen.
Dit resulteert in een kloof tussen wat de
gemeente wenst te bieden en wat feitelijk haalbaar is. Dit speelt in zowel \WMO als Jeugdzorg. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit i een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Bestuur
Bevindingen
samenva
jaarrekening
17
[e] De voorraad
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) onderhanden
+
werk
De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploîtatie (grondexploitatie. Deze balanspost is door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad. € 6,9 miljoen en lasten ad. € 6,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploîtatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient De gemeente Peel en Maas schat ultimo 2023 n dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 2,0 miljoen bedraagt. Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor € 12 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie en voor € 0,8 miljoen opgenomen onder de voorzieningen aan de creditzijde van de balans.
Daarnaast is er sprake van tussentijdse winstneming van € 80.000, aanvullend op de winstneming tot en met 2022 van € 3,4 miljoen Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk
De risico's voor de grondexploitaties zin in essentie terug te brengen tot vijf P's:
*
*
Planning:is de tjdsplanning van de projecten afgestemd op de {on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix' van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.)in de projecten, n relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
K
*
+
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo In positieve zin ontwikkelt.Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar ‘bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de ‘bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke Inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P's vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’ Analyse grondexploitaties
De afname in de grondexploitaties ten opzichte van 2022 is het saldo van een groot aantal ‘plussen en minnen’ die in de paragraaf Grondbeleid (incl bijlagen) van het jaarverslag nader zijn toegelicht en gespecificeerd De twee projecten met de langste doorlooptijd en het hoogste bedrag aan nog te maken lasten en realiseren baten betreffen Giel Peetershof fase 2a en Industrieterrein Panningen fase 1, 2, 3 Uit onze specifieke werkzaamheden met betrekking tot deze exploitaties ‘hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties — vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wijhet volgende in overweging genomen:
*
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd
+
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
*
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
*
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussenti
se winstneming
Op basis van de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ van de commissie BBV moet de gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode] toepassen. Hierbij geldt als vereiste dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POCmethode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in 2023 voor € 80.000 verantwoord, aanvullend op de winstneming tot en met 2022 van € 3,4 miljoen.
18
[e]
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die 2023
in de grondexploitaties
en dus in de jaarrekening
zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: +
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten;
+
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten n de grondexploîtaties;
+
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen, grondopbrengsten en parameters;
*
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nogte maken plan‚en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploïtaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Hierbij vermelden dat op basis van de meeste recente marktinzichten de parameter voor opbrengstenstijging op de korte termijn gunstig is bijgesteld op balansmoment. Dit betreft een autonome ontwikkeling ten opzichte van de bij de begroting vastgestelde parameters. Verder merken wij volledigheidshalve op dt wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2023 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernboodschappen
Bestuurlijk
Bevindingen
jaarrekeningcontrole
samenvatting
jaarrekeni
Interne beheersing
Bijlagen
19
[e]
Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving
Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven n de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico's, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze management|etter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet.
Geen wijzigingen in onze
iële inschatting van het frauder
Fraude en integriteit
aanwijzingen voor fraude
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten
Wij hebben vastgesteld dat u begin 2024 een geactualiseerde frauderisicoanalyse heeft vastgesteld. Jaarlijks verkrijgen wijinzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens bespreken met de gemeente. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
B fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne
Specifieke werkzaamheden frauderisico
Op basis van onze jaarljkse frauderisicoanalyse (waarbij ook recente praktijkvoorbeelden in de sector worden betrokken} onderkennen wij sinds dit jaar een additioneel frauderisico in de controle. Tijdens onze beoordeling van frauderisicos hebben we een potentieel risico geïdentificeerd met betrekking tot de goedkeuring van geleverde prestaties die niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden of die betrekking hebben op goederen of diensten geleverd voor persoonlijk gebruik. Dit kan resulteren in het onterecht betaalbaar stellen van facturen. Ondanks dat we geen
‘beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wi ijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben
ontdekt
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de
onafhankelijkheidseisen.
kwantitatief materieel frauderisico waarnemen (het rsico dat er door fraude
een bedrag van groter dan € 1,2 miljoen afwijkt in de jaarrekening), herkennen we wel een kwalitatief materieel frauderisico (politiek-bestuurijk relevant voor de oordeelsvorming van de gemeenteraad) n situaties waarin het om transacties van grote omvang gaat, We hebben aanvullende steekproefcontroles uitgevoerd op transacties die de drempelwaarde van € 150.000 euro overschrijden. Bij deze controle zijn geen onregelmatigheden aan het icht gekomen.
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Bestuur
Bevindingen
samenva
jaarrekening
2
Interne beheersing
Accountantsvers lag 2023
2
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2023
Managementietter 2023, toegespitst op de interne (financiële) beheersing
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2023 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze management|etter 2023 gedateerd d.d. 8 januari 2024. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstelen controleproces van de jaarrekening 2023 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dt accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt.
Cyberrisico’s
Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken we met digítale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door gebruik van internet, interne netwerken en bedrijfsapplicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico's, zoals cybercrime. Als eyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de internebeheersingsmaatregelen, en op de jaarrekeningcontrole. Daarnaast kunnen deze leiden tot reputatie- en imagoschade voor uw organisatie. Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet meer beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het internecontrolesysteem, dat erop is gericht bedrijfrisico's te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten, en de interne beheersing daarop toe te spitsen. Tijdens gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico's en zijn er voorbeelden gegeven van de manier waarop men deze beheerst, zoals het periodiek laten uitvoeren van zogenaamde ‘penetratietesten’ (een toets van een of meer computersystemen op kwetsbaarheden, waarbij deze kwetsbaarheden ook werkelijk gebruikt worden om in deze systemen in te breken).
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Bijlagen
2
Bijlagen
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Accountantsverslag 2023
23
A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Aard
van
de fouten
Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschilen voorgaande periode
€0
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode:
€o
Totaal getrouwheidsfouten
€0
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
K
chappe
Bestuurlijk sam
indingen
aarrekening
nterne
beheers
Bijagen
24
A2 - Onzekerheden
Aard
van
in de controle
de onzekerheden
Getrouwheid
Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd.
© 2024.
Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
co
Het college heeft tevens bevestigd geen kenniste hebben van andere onzekerheden.
nterne
beheersing
Bijagen
25
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2023 en onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2023. - Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): goedkeurend - Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: goedkeurend Per regeling geven wij n de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Code
siSa-regeling
Al6
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
t
co
82
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021
n
€o
c105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
n
co
2
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
n
€o
cs5
Aanpak energiearmoede
t
€o
cs6
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
n
€o
c62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
t
€o
°72
Specifieke uitkering 3e ronde programma Proeftuinen Aardgasrije Wijken
n
€o
c92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
t
co
woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal solatieprogramma
DL
<
co9
Experiment utbreiding bijhouding gegevens niet-ingezetenen n de basisregistratie personen
nvt.
€0
08
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n
o
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
nvt
€0
022
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
n
o
e
Foutofonzekerheid
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars,
subtotaal © 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Financiële omvang Toelichting
€0 Kernboodscha jaarrekeningcontro
uur menvat
indingen aarrek
Bijagen
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023
Code
siSa-regeling
Fout of onzekerheid
Subtotaal - zie vorige pagina
Financiële omvang co
E278
Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen medeoverheden)
n
co
E448
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
nyit
co
E81
Regeling specifieke uitkering OV-ambassadeurprojecten 2022
n
co
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
nyit
co
F28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
n
co
62
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023
nvt:
co
62
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2023
n
co
63
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel
nvt:
co
63
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2023
n
co
63
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
nvt:
co
63
8BZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud B8Z en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
n
co
63
BBZ vanaf 2020- Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaïre in jaar T_gemeentedeel 2023
nyt:
co
4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
n
co
ca
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
n
co
4
Tozo 2 gemeentedeel 2023
n
co
ca
Tozo 3 gemeentedeel 2023
n
co
4
Tozo 4 gemeentedeel 2023
n
co
2023
subtotaal
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Toelichting
co
Kernbood
uur
indingen
Bijagen
27
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 Code
siSa-regeling
Foutofonzekerheid
Subtotaalzie vorige pagina ca
Financiële omvang Toelichting €0
Tozo 5 gemeentedeel 2023
nvt
€0
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten de voortvloeien uit
e
9
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit
DL
0
610
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023
n
€0
612
Kwijtschelden publieke schuiden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel
nvt
€0
613
Onderwijsroute _ dee! gemeente 2023
nvt
€0
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
nvt
€0
H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
nvt
€0
HI2
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden
nvt
€0
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis
nvt
€0
32
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
nvt
€0
U8
Regeling specifieke
n
co
@ ca
kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2023
kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023
2023
of preventieaanpakken
2023-2026
uitkering IBP-Vitaal Platteland (SiSa tussen medeoverheden)
Subtotaal
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
€0
Kernboodsc
/
j
uur
indingen
f
Bijagen
C - Onafhankelijkheidsbevestiging
Bevestiging onafhankelijkheid
+
De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de VIO is binnen de organisatie van Deloitte
+
ingebed.
gingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-evaluatie’), wordt in het dossier
Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen
opgenomen.
Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controleciënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke
Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloïtte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een gemeenteraad, raadscommissie of auditcommissie, overwegen wij ook een van deze instanties te raadplegen
«
positie:
*
Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedrei-
Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Peel en Maas in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke n beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast
+
De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.
Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico's ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij
Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt
Procedures voor de organisatie van periodieke traïningen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
*
Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.
© 2024. Forinformation, contact Deloitte The Netherlands.
Kernt
Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijh De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het
controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid met een (geschatte) waarde van meer dan € 100 ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht
De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie
*
worden
Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en ‘bewaking van de naleving van de onafhankelijkheids-voorschriften.
verwerkt.
Deloitte.
ke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Peel en Maas Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te
meewerken.
Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen.
Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de gemeente Peel en Maaste rouleren.
Bijagen
29
Deloitte.
Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL), its global network of member firms, and their related entities (collectively, the “Deloitte organization"). DTTL (also referred to as “Deloitte Global") and each of its memberfirms and related entities are legally separate and independent entities, which cannot obligate or bind each other in respect of third parties. DTTL and each DTTL memberfirm and related entity i liable only forits own acts and omissions, and not those of each other. DTTL does not
provide services to clients. Please see wwdeloitte.com/about to learn more. Deloitte provides industry-leading audît and assurance, tax and legal, consulting, financial advisory, and risk advisory services to nearly 90% of the Fortune Global 500° and thousands of private companies. Our professonals deliver measurable and lasting results that help reinforce public trust n capital markets, enable clients to transform and thrive, and lead the way toward a stronger economy, a more equitable society and a sustainable world. Building on its 175-plus year history, Deloitte spans more than 150 countries and territories. Learn how Deloitte's more than 415000 people worldwide make an impact that matters at wriww deloitte.com. This communication contains general information only, and none of DTTL is global network of member firms or their related entities is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult 3 qualified professional adviser. No entity in the Deloitte organization shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2024.