2024-079 01 Raadsvoorstel - Intrekken strategische koers NLW 2021-2030

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 27 juni 2024 Voorstel: 2024-079 Zaaknummer: 1894/2024/2886674 Documentnummer: 1894/2024/2938175 Datum collegebesluit: 6 mei 2024 Onderwerp Intrekken strategische koers NLW 2021-2030 Openbaarheid Alle stukken zijn openbaar. Voorstel 1

De eerder vastgestelde strategische koers NLW 2021-2030 in te trekken.

Inleiding In december 2020 hebben de raden van de werkvoorzieningsschapsgemeenten Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas de strategische koers NLW 2021-2030 (hierna: koers NLW) vastgesteld. Deze koers NLW bestaat uit drie sporen: • Spoor 1: uitvoering Wet sociale werkvoorziening (hierna: Wsw) voor de werkvoorzieningsschapsgemeenten; • Spoor 2: dienstverlening Participatiewet; • Spoor 3: additionele services. Eind 2022 is gebleken dat deze vastgestelde koers niet uitvoerbaar is. De oorzaken daarvoor zijn dat: • met ingang van 1 januari 2015 nieuwe instroom in de Wsw volledig is gestopt. • de NLW niet voor iedereen een oplossing is in het kader van meedoen; • er sprake is van een versnelde uitstroom uit de Wsw met name door vergrijzing; • een aantrekkende arbeidsmarkt meer mogelijkheden voor inwoners met beperkingen biedt; • met de uitbreiding van voorzieningen binnen de Participatiewet meer inwoners met een arbeidsbeperking succesvol regulier aan het werk gaan. Omdat de koers NLW niet uitvoerbaar bleek heeft het Dagelijks bestuur (DB) van de NLW in 2022 een korte- en langetermijnopdracht vastgesteld. De kortetermijnopdracht is een opdracht voor de NLW NV en betreft het stabiliseren van de bedrijfsvoering.

De langetermijnopdracht is een opdracht voor de drie werkvoorzieningsschapsgemeenten en gaat over een bredere analyse van participatie en re-integratie van álle doelgroepen en daarmee ook het gemeentelijk participatiebeleid. De analyse laat zien dat de instroom vanuit Participatiewet niet in verhouding staat tot de grootschalige uitstroom van Sw-medewerkers. De uitstroom wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door natuurlijk verloop1. Deze kwantitatieve analyse heeft de noodzaak om de NLW te transformeren en het maken van bestuurlijke keuzes in een versnelling gebracht (zie bijlage 2). Om de diverse participatievoorzieningen en een noodzakelijke transitie van de NLW uitvoeringsorganisatie in beeld te brengen wordt de langetermijnopdracht: “Iedereen doet mee” als volgt geformuleerd: 1. Intrekken strategische koers NLW 2021-2030. 2. In samenwerking met de gemeenten Venray en Horst aan de Maas wordt uitvoering gegeven aan de opdracht ‘’Iedereen doet mee” door samenwerkingsmogelijkheden binnen participatie strategisch te verkennen.

1 Pensioengerechtigde leeftijd, Regeling vervroegd uittreden(RVU), verhuizing, uitval vanwege ziekte, overlijden en baan

elders.

3. Onderzoeken hoe de verouderde Gemeenschappelijke Regeling Noord-Limburg West (GR NLW) aangepast of vervangen kan worden. 4. Een voorstel uit te werken voor een passende infrastructuur voor Beschut en Beschermd. Beoogd effect Met het intrekken van de koers NLW en het inzetten van de participatieopdracht “Iedereen doet mee” beogen we tot een toekomstbestendige uitvoering voor inwoners met een arbeidsbeperking te komen. Argumenten 1.1 De strategische koers NLW 2021-2030 is niet haalbaar gebleken. De kwantitatieve analyse (bijlage 2) geeft de volgende belangrijkste conclusies weer: • In een tijdsbestek van circa 10 jaar zal het Wsw-bestand (690 personen) inkrimpen met ongeveer de helft tot circa 350 personen. Deze krimp geldt voor iedere werkvoorzieningsschapsgemeente. Met de komst van de Participatiewet per januari 2015 begeleiden gemeenten inwoners met een arbeidsbeperking zoveel mogelijk naar regulier werk. De uitvoeringsorganisatie is daarop ingericht en er zijn tal van voorzieningen beschikbaar. Met de nieuwe instroom vanuit de Participatiewet kan de daling van de SW-populatie niet opgevangen worden. De meest reële prognose is gebaseerd op de jaarlijkse taakstelling beschut werk en het volume van inwoners met een indicatie banenafspraak2 (IBA) hiervoor in aanmerking komende.

Ook deze prognose is onderhevig aan ontwikkelingen, waardoor daar geen rechten aan ontleend kunnen worden. • De NLW biedt dienstverlening in het kader van de Participatiewet aan. Gemeenten nemen een beperkte dienstverlening af voor kortdurende trajecten en dienstverbanden voor inwoners met een advies beschut werk en/of IBA, daar waar regulier bij werkgevers geen mogelijkheden zijn. 1.2

De beleidslijn van de werkvoorzieningsschapsgemeenten is om inwoners zo regulier mogelijk bij werkgevers te plaatsen conform de doelstelling van de Participatiewet. In 2015 deed de Participatiewet zijn intrede. Deze wet en de opdracht vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is er met name op gericht om mensen via een direct dienstverband op de arbeidsmarkt actief te krijgen. De Participatiewet vraagt dus om meer inclusie op de arbeidsmarkt. De instrumenten vanuit de Participatiewet zijn daar ook op gericht. Uit een recent maatschappelijke kosten en baten analyse van Cedris en Divosa blijkt dat het loont om te investeren in mensen met een arbeidsbeperking. Als voorbeeld wordt de inzet van het instrument loonkostensubsidie gegeven. De investering loonkostensubsidie laat een veelvoud aan maatschappelijk rendement zien. De drie werkvoorzieningsschapsgemeenten zien ook de resultaten van de integrale maat-werkondersteuning gecombineerd met de inzet van de instrumenten als loonkostensubsidie of jobcoaching. Steeds meer inwoners met beperkingen zijn hierdoor duurzaam op de reguliere arbeidsmarkt aan de slag. Dit zien we ook bij de NLW. De huidige infrastructuur van de NLW wordt niet gebruikt door alle Sw-medewerkers.

Via detachering, werken op locatie (WOL) en begeleid werken werkt een groep Sw-medewerkers daadwerkelijk buiten de structuur bij reguliere bedrijven. Het succes van deze transformatie is in gezamenlijkheid gegenereerd met maatschappelijke partners, werkgevers en onze vitale gemeenschappen. De NLW is één van de maatschappelijke partners die dienstverlening in het kader van de Participatiewet aanbiedt, waarbij ook geldt: zo kort mogelijk intern plaatsen en zo lang als noodzakelijk om te onderzoeken wat haalbaar is.

2 Mensen kunnen een Indicatie banenafspraak krijgen als ze zelfstandig kunnen werken bij een gewone werkgever, maar

het hen niet lukt het wettelijke minimumloon te verdienen door ziekte of een beperking.

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2938175

Pagina 2 van 3

1.3

Gemeenten zijn succesvol in het plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers. Daardoor is er sprake van een lage instroom vanuit de Participatiewet bij de NLW. In de meerjarenbegroting van de koers NLW is uitgegaan van een afname van het exploitatietekort van 1,9 miljoen in 2021 tot circa 1,2 miljoen in 2023. Met name sporen 2 en 3 hebben geen substantiële omzet toegevoegd, waardoor de beoogde financiële ambities niet werden behaald.

1.4

Door het intrekken van de koers en het onderzoeken en vervolgens vaststellen van een nieuwe toekomstvisie ontstaat duidelijkheid voor alle medewerkers bij de huidige uitvoeringsorganisatie NLW NV.

Kanttekeningen 1.1 Het aanpassen of vervangen van een GR brengt financiële en juridische risico’s met zich mee. In de opdracht wordt hier nadrukkelijk aandacht aan besteed. Dit betekent ook dat we als gemeenten afspraken met elkaar maken over waar we wel en niet gezamenlijk voor staan. Alternatieven geen Financiën In de begroting 2024 en verdere jaren rekenen we op een exploitatiebijdrage gebaseerd op een maximaal tekort van € 1,9 miljoen op schapsniveau, terwijl de meerjarenbegroting behorende bij de Strategische Koers NLW 2021-2030 uitgaat van een tekort van € 1,2 miljoen. We hebben in onze begroting al rekening gehouden met de (te) positieve financiële verwachtingen. Het intrekken van die koers heeft in financieel opzicht dus geen effect voor onze begroting. Juridische afwegingen Er zijn geen juridische implicaties. Het intrekken van de oude koers geeft ruimte aan de opdracht: “Iedereen doet mee”. De dienstverlening van en naar de uitvoeringsorganisatie NLW blijft intact totdat de opdracht: ”iedereen doet mee” is afgerond. Communicatie De medewerkers van de NLW worden door het Dagelijks Bestuur bijgepraat tijdens het proces. Burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas,

de gemeentesecretaris/directeur, K.H. Werps-Aerts

de burgemeester W.J.G. Delissen-van Tongerlo

Behandelend portefeuillehouder: Tijs van Lierop Bijlage(n): Bijlage 1. Strategische Koers NLW 2021-2030 Bijlage 2. Brede analyse lange termijn opdracht Participatie

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2938175

Pagina 3 van 3