2024-049 01 Raadsvoorstel - Aanpassingen regeling GR Maasveren

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 23 april 2024 Voorstel: 2024-049 Zaaknummer: 1894/2024/2913280 Documentnummer: 1894/2024/2913348 Datum collegebesluit: 11 maart 2024 Onderwerp: Aanpassingen regeling GR Maasveren Openbaarheid Alle stukken zijn openbaar. Voorstel 1

Het college van burgemeester en wethouder overeenkomstig artikel 1, vierde en vijfde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen toestemming te verlenen het besluiten tot wijziging van GR Maasveren overeenkomstig het aan de raad gezonden ontwerpbesluit.

Inleiding Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna: "Wgr") in werking getreden. Deze wijziging heeft als voornaamste doelstelling om de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te vergroten. Dit geschiedt middels een versterking van de kaderstellende en controlerende rollen van de gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Om die doelstelling te bereiken is een aantal wijzigingen in de Wgr opgenomen. De belangrijkste wijzigingen worden hierna opgesomd: • Meer betrokkenheid van gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen; • De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen bij het treffenuittreden en wijzigen van een college- en/of burgemeestersregeling; • De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen op de ontwerpbegroting; • De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen op andere besluiten dan de ontwerpbegroting; • Een actieve informatieplicht voor het bestuur van het samenwerkingsverband; • De mogelijkheid van instelling van regionale raadsadviescommissies; • Langere termijnen voor de P&C-cyclus; • De invoering van het regionaal enquêterecht; • De versterking van de positie van de rekenkamer(functie); • De mogelijkheid van participatie van ingezetenen bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van

beleid; • Het maken van verplichte afspraken rondom de evaluatie van de regeling; • De verplichte opneming van een uitgebreidere uittredingsregeling. Alle gemeenschappelijke regelingen dienen uiterlijk op 1 juli 2024 hun regelingen te hebben aangepast op de gewijzigde regelgeving. Daar gaat een uitgebreid proces van voorbereiding en besluitvorming aan vooraf. Veel gemeenschappelijke regelingen in Limburg hebben zich in dat traject laten bijstaan door externe deskundigen die zowel de inhoudelijke wijzigingen als het besluitvormingsproces zo uniform mogelijk insteken. Dat betekent dat veel van onze

gemeenschappelijke regelingen (MGR, Veiligheidsregio Limburg-Noord, Omnibuzz, BsGW en RUD Limburg Noord) op vergelijkbare wijze het proces doorlopen. De GR Maasveren is niet aangesloten bij voornoemd proces. De GR Maasveren is namelijk een zogenaamde centrumregeling als bedoeld in artikel 8, lid 4, van de Wgr. Dit betekent dat de GR Maasveren een lichte samenwerkingsconstructie betreft waarbij er geen bevoegdheden zijn overgedragen door de deelnemers aan de GR en er geen nieuwe organisatie (met algemeen en dagelijks bestuur) is opgericht. De colleges van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten blijven, met andere woorden, beslissingsbevoegd. De gemeente Horst aan de Maas treedt in deze constructie op als zogenaamde centrumgemeente en voert – op basis van mandaten – voor alle deelnemers de in artikel 3 van de GR Maasveren opgenomen taken uit. Nu de GR Maasveren een lichte samenwerkingsconstructie betreft, heeft de wetswijziging slechts beperkte gevolgen voor haar bedrijfsvoering. Hét doel van de wetswijziging is namelijk om de gemeenteraden in een betere informatiepositie te brengen ten opzichte van het in een gemeenschappelijke regeling gevoerde bestuur. Nu de GR Maasveren geen apart bestuur heeft, hoeft een groot deel van de per 1 juli in werking getreden wijzigingen niet doorgevoerd te worden voor de GR Maasveren.

De gemeenteraad van Peel en Maas heeft op 10 oktober 2023 besloten in te kunnen stemmen met de toen voorliggende regeling maar wilde daarbij wel aanscherping op enkele specifieke punten. Die onderwerpen zijn opgenomen in een zienswijze. Die zienswijze luidt als volgt: 1. Een zienswijzeprocedure starten als 1/5e deel van de gemeenteraden (maar minimaal 2) daartoe oproept 2. Een drietal aanvullende afspraken maken m.b.t. de burgerparticipatie, die voor zover mogelijk bij alle gemeenschappelijke regelingen op dezelfde wijze worden vormgegeven: a. Het DB kan besluiten tot een traject voor inspraak b. Een inspraaktraject kan gestart worden als minimaal twee deelnemende gemeenten daartoe besluiten c. Het DB informeert de deelnemende colleges en het AB zo snel als mogelijk over een voornemen tot een inspraaktraject 3. Er wordt een evaluatietraject gestart als minimaal 2 gemeenteraden daar om vragen. Verder roepen we u op om samen met de griffiers van de deelnemende gemeenten werkafspraken te maken over: - De inzet van de adviescommissie - De uitwerking van de actieve informatieplicht - De planning over de aan te leveren P&C-documenten.

Verwerking zienswijzen: Zienswijzenprocedure Zienswijze 1: “Een zienwijze procedure te starten als 1/5e deel van de gemeenteraden (maar minimaal 2 daartoe oproept.” Omdat de GR Maasveren geen apart bestuur heeft, hoeft een groot deel van de in werking getreden wijzigingen niet doorgevoerd te worden voor de GR Maasveren. Gelet op de inhoud van de regeling, zijn er op voorhand geen zaken te voorzien waarvoor een zienswijze procedure geïnitieerd zou kunnen worden. Er is sprake van een beleidsarme regeling. Daarom is geen algemene bepaling toegevoegd over de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. Werkafspraken planning en control cyclus Werkafspraak 3: “De planning over de aan te leveren P&C documenten”. Met de wijziging van de Wgr zijn ook de termijnen voor het aanbieden van de ontwerpbegroting gewijzigd. Op grond van de gewijzigde Wgr geldt nu onder meer een zienswijzentermijn van 12 weken voor de gemeenteraden. Feit is echter, dat deze wijzigingen niet gelden voor een centrumregeling zoals de onderhavige. Voor een centrumregeling is het namelijk noodzakelijk dat

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2893087

Pagina 2

men voor de begroting aansluit bij de begrotingsprocedure van de centrumgemeente (in casu Horst aan de Maas). Nu het bepaalde in artikel 9, 10 en 12 van de GR Maasveren in lijn is met de begrotingsprocedure van de gemeente Horst aan de Maas, worden er geen andere werkafspraken gemaakt over het indienen van de financiële stukken. Evaluatie Zienswijze 3: “Er wordt een evaluatietraject gestart als minimaal 2 gemeenteraden daar om vragen.” Aan de zienswijze om aan de evaluatiebepaling toe te voegen wordt tegemoet gekomen door in artikel 16 *(slotbepalingen) de volgende toevoeging te doen: “De colleges van burgemeester en wethouders van de Deelnemers besluiten gezamenlijk of en wanneer de regeling wordt geëvalueerd. Indien de colleges van burgemeester en wethouders van de Deelnemers besluiten om de regeling te evalueren, zal de Centrumgemeente daartoe een voorstel ter goedkeuring aan de colleges van de Deelnemers voorleggen. Een evaluatietraject wordt tevens gestart als minimaal twee gemeenteraden van de deelnemende gemeenten daarom vragen”. Inspraak en adviescommissie Zienswijze 2: “Een drietal aanvullende afspraken maken m.b.t. de burgerparticipatie, die voor zover mogelijk bij alle gemeenschappelijke regelingen op dezelfde wijze worden vormgegeven (…).” Werkafspraak 1: “De inzet van de adviescommissie”.

Participatie bij beleid wordt steeds belangrijker gevonden in bestuurlijk en politiek Nederland. Om die reden is bij de wijziging van de Wgr ook bepaald dat voorzien moet worden in afspraken omtrent de wijze waarop ingezetenen én belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Het doorvoeren van een inspraaktraject binnen deze regeling is niet opportuun gelet op de aard van de GR Maasveren (lichte samenwerkingsconstructie waarbij geen bevoegdheden zijn overgedragen) en de aard en strekking van werkzaamheden. De taken die de gemeente Horst aan de Maas (centrum gemeente) op basis van de regeling uitvoert, namelijk: - Eigendom vaartuigen, - uitvoering operationeel en toezichthoudende taken, - financiële administratie en verantwoording waaronder beheer van de algemene reserve, - het zorg dragen voor een deugdelijke verzekering ter dekking van schade aan vaartuigen en eventuele aansprakelijkheid voor schade aan derden voortvloeiende uit de exploitatie van de Maasveren, - tijdige en adequate informatievoorzieningen richting de deelnemers, - de erfpacht van de veerstoepen en het onderhoud en het beheer van de veerstoepen. Daarbij wordt opgemerkt dat beleidsvoorbereiding en –uitvoering geen betrekking hebben op de uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden en besluiten tot het aangaan van privaatrechtelijke rechtshandelingen.

Deze bevoegdheden zijn niet aan de Centrumgemeente overgedragen en blijven de verantwoordelijkheid van de deelnemers aan de GR. De zienswijze voor het toevoegen van een inspraaktraject aan de regeling als ook het maken van werkafspraken voor de inzet van een adviescommissie zijn daarom niet overgenomen. Actieve informatieplicht Werkafspraak 2: “De uitwerking van de actieve informatieplicht”. Al sinds 2002 geldt er een actieve informatieplicht voor het college jegens de gemeenteraad. Het college moet via die bepaling de raad actief informeren over alles wat in het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, het bestuur van een bedrijfsvoeringorganisatie of een gemeenschappelijk orgaan gebeurt voor zover het college dit van belang acht voor de gemeenteraad én voor zover het een collegeregeling betreft. In de praktijk komt het nog wel eens voor dat het ene college zijn raad eerder en/of meer informatie verschaft dan het andere college. Om dit onderscheid voor de toekomst te voorkomen, is daarom in de Wgr een actieve informatieplicht geïntroduceerd. De centrumgemeente is echter een samenwerkingsvorm waarbij geen nieuw orgaan wordt ingesteld zoals bij het

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2893087

Pagina 3

gemeenschappelijk orgaan, de bedrijfsvoeringorganisatie of het openbaar lichaam. Deze actieve informatieplicht is dus niet van toepassing op de centrumgemeente-constructie. Om die reden is deze zienswijze niet overgenomen. Beoogd effect De gemeenteraad de gelegenheid bieden zich uit te spreken over de voorgenomen wijziging van de gemeenschappelijke regeling Maasveren. Argumenten 1.1 Volgens de wet de gemeenteraad toestemming moet verlenen Bij wet is geregeld dat voordat het college een besluit mag nemen over aanpassingen in een gemeenschappelijke regeling (in dit geval GR Maasveren), de gemeenteraad hiervoor toestemming moet verlenen. De toestemming van de raad kan enkel worden geweigerd wegens strijd met het recht of het algemeen belang.. Ten aanzien van deze weigeringsgronden wordt opgemerkt dat dit niet aan de orde zal zijn . De weigeringsgrond "strijd met het algemeen belang" kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als de regeling onvoldoende rechtszeker is of als de mogelijke financiële gevolgen van het voorstel voor de gemeente onvoldoende ondervangen zijn. Ook het – in het geheel – niet en niet gemotiveerd opvolgen van de zienswijzen kan een reden zijn om de gevraagde toestemming te onthouden. 2.1

De regeling voldoet aan de wettelijke vereisten van de WGR De wettelijke aanpassingen die de WGR voorschrijft, zijn in de regeling verwerkt. Daarnaast zijn er aanscherpingen gedaan op een aantal punten conform de zienswijzen die de gemeenteraad van Peel en Maas (en andere raden) heeft aangegeven.

Kanttekeningen 1.1 N.v.t Alternatieven Mocht u besluiten om toestemming te onthouden, dan vindt de voorgestelde wijziging niet plaats. Alle met de wijziging geïntroduceerde instrumenten ter versterking van de positie van de raad worden dan niet doorgevoerd. Het weigeren van toestemming heeft daarmee vergaande consequenties. Om een dergelijke situatie te voorkomen, zijn de zienswijzen van de gemeenteraden serieus beoordeeld en waar mogelijk in het ontwerpwijzigingsbesluit verwerkt. Volgens de nieuwe Wgr moeten de deelnemende colleges voor 1 juli 2024 een wijzigingsbesluit hebben genomen. Wordt dit niet gedaan dan is de regeling vanaf dat moment niet in overeenstemming met de Wet op de gemeenschappelijke regeling. Juridisch levert dat in beginsel geen risico op. Het risico zit meer in het als overheid niet voldoen aan de wet en voor de raad een minder sterke positie. Nu de GR Maasveren een lichte samenwerkingsconstructie betreft, heeft de wetswijziging slechts beperkte gevolgen voor haar bedrijfsvoering en is daarmee ook het risico beperkt. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. Juridische afwegingen De wettelijk vereiste aanpassingen volgens de WGR moeten 1 juli 2024 zijn doorgevoerd. Met het vaststellen van de regeling zoals bijgevoegd voldoet de GR Maasveren aan de WGR en wordt de termijn van 1 juli 2024 ruimschoots gehaald.

Communicatie Geen externe communicatie noodzakelijk.

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2893087

Pagina 4

Burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas,

de gemeentesecretaris/directeur, K.H. Werps-Aerts

de burgemeester W.J.G. Delissen-van Tongerlo

Behandelend portefeuillehouder: Tijs van Lierop Bijlage(n): A- Wijzigingsvoorstel GR Maasveren B- Wijzigingsvoorstel GR Maasveren met wijzigingen C- Interne memo Centrumgemeente Horst aan de Maas op ingediende zienswijzen

Gemeente Peel en Maas

1894/2024/2893087

Pagina 5