2023-094 01 Raadsvoorstel - Huisvesting Buurtcollege Maas en Peel

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 12 december 2023 Voorstel: 2023-094 Zaaknummer: 1894/2023/2813559 Documentnummer: 1894/2023/2826754 Datum collegebesluit: 23 oktober 2023 Onderwerp Huisvesting Buurtcollege Maas en Peel Openbaarheid Alle stukken zijn openbaar. Voorstel 1 2

3

In te stemmen met de aanpak voor de huisvestingsopgave voor het Buurtcollege Maas en Peel. Een voorbereidingskrediet van € 425.000 beschikbaar te stellen aan de stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs voor de ontwerp- en aanbestedingsfase van de tijdelijke huisvesting en het inrichtingsplan voor de openbare ruimte en de kapitaallasten van € 88.000 per jaar te dekken uit de stelpost “aanvullende kapitaallasten” zoals opgenomen in de begroting. Een krediet van € 50.000 beschikbaar te stellen voor de eerste onderzoeksfase voor de permanente huisvesting en dit krediet in te brengen in het voorbereidings- en realisatiekrediet van de permanente huisvesting.

Inleiding Het Buurtcollege Maas en Peel (hierna Buurtcollege) is in het schooljaar 2021-2022 gestart als nieuwe vorm van voortgezet onderwijs (Agora-onderwijs) in de gemeente Peel en Maas. De prognose bij die start was een groei van 60 nieuwe leerlingen per jaar. Al drie jaar op rij wordt deze prognose gerealiseerd, zonder gerichte promotie of werving. Er is zelfs sprake van een wachtlijst op dit moment. De gemeente heeft de wettelijke taak om te zorgen voor huisvesting van het Buurtcollege. Bij de start in 2021 heeft de gemeente gekozen voor (tijdelijke) huisvesting van het Buurtcollege in het voormalig Groene Kruisgebouw in Panningen. Later is daar vanwege de groei van het leerlingenaantal een tweede locatie aan toegevoegd: het vrijgekomen gebouw van basisschool De Pas in Helden. Dit was een pragmatische oplossing voor de startsituatie, maar de huidige huisvesting voldoet niet aan de eisen van deze tijd. Daarnaast is de beschikbare ruimte onvoldoende voor het groeiend aantal leerlingen in de komende jaren. Forse huisvestingsopgave De groei van 60 leerlingen per jaar in de eerste 3 schooljaren laat zien dat de geplande doelstelling van ongeveer 500 leerlingen in het schooljaar 2028-2029 bereikt wordt. Hiermee voldoet het Buurtcollege ruimschoots aan de wettelijke eisen om een zelfstandige school te zijn en te blijven. Realisatie 2021 57

2022 125

2023 185

Prognose 2024 245

2025 305

2026 365

2027 425

2028 485

2029 488

Leerlingenprognose Buurtcollege, exclusief een beperkt aantal nieuwe leerlingen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) (2021 = schooljaar 2021/2022)

Dat betekent dat we in een structurele huisvesting op goed kwalitatief niveau moeten voorzien die het groeiende aantal leerlingen en personeel faciliteert. Dit vertaalt zich in een

huisvestingsopgave van in totaal ruim 3.800 m² bruto vloeroppervlakte (bvo). Dit is de omvang waarop het Buurtcollege op basis van de vaststaande normen (Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs, 2020) en 488 leerlingen recht heeft. Overbruggingsperiode en perspectief voor langere termijn Enerzijds moeten we zo snel mogelijk afscheid nemen van de huidige ‘noodhuisvesting’. Anderzijds is een permanent schoolgebouw voor het Buurtcollege nog niet binnen afzienbare termijn beschikbaar. De huisvestingsopgave is daarom nu het vinden van een kwalitatief degelijke oplossing voor deze overbruggingsperiode, tot het moment dat een definitieve huisvesting voor het Buurtcollege beschikbaar is. Dit raadsvoorstel richt zich op een zo kort mogelijke overbruggingsperiode van 3-4 jaar, anders dan waar eerder de focus op lag, namelijk een semipermanente huisvesting voor minimaal 8-12 jaar. Een korte overbruggingsperiode is mogelijk indien de eerste voorbereidingen (locatiestudie en stedenbouwkundig schetsontwerp) voor een permanentie huisvesting nu worden opgestart. Onderzoek architectenbureau Bindel en samenwerking met onderwijspartners Afgelopen periode is beoordeeld wat de toekomstige ruimtebehoefte is van het Buurtcollege, zowel qua omvang (wettelijk benodigde aantal vierkante meters bruto vloeroppervlakte) als voor het onderwijsprogramma (ruimtes en indeling).

Verder is gezocht naar de beste mogelijkheden om de huisvestingsopgave in te vullen qua inpassing en locatie, inclusief eventuele fasering in de komende jaren. Daarbij is de expertise ingeroepen van een op onderwijshuisvesting gespecialiseerde architect (architectenbureau Bindel). Dit onderzoek heeft in goede afstemming met de onderwijspartners plaatsgevonden. Dat zijn naast het Buurtcollege, het Bouwens van der Boijecollege (hierna Bouwens) en de Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO), waaronder beide scholen vallen. Het onderzoek kent drie onderdelen (zie ook raadsinformatiebrief van 15 mei 2023): 1. Onderbouwing ruimtebehoefte Buurtcollege (wat is de exacte opgave?) 2. Inpasbaarheid in het bestaande gebouw van het Bouwens (welke deel past in het Bouwens?) 3. Inpasbaarheid resterende huisvestingsopgave nabij het Bouwens / omgeving Pius Park (waar past de resterende opgave?) De onderzoeksrapportage bestaat uit twee delen: Deel A betreft de opgave en inpassing in het Bouwens (‘wat’). Deel B gaat over de inpasbaarheid van een tijdelijk schoolgebouw in of nabij het Pius Park (‘waar’). Beide onderzoeken zijn als bijlage bij dit voorstel gevoegd.

Aanpak huisvestingsopgave Buurtcollege De onderzoeksresultaten hebben geleid tot een gefaseerde aanpak van de huisvestingsopgave voor het Buurtcollege met de volgende uitgangspunten en inzichten: - Buurtcollege zet groei voort naar een zelfstandige school van circa 500 leerlingen - Er is zo snel mogelijk verbetering van de huidige noodhuisvesting nodig - De gemeente wil haar huisvestingsverantwoordelijkheid op verantwoorde wijze invullen en niet bouwen voor leegstand - Uit de inpassingsstudie blijkt dat 30 procent van de ruimte voor het Buurtcollege kan worden ingevuld binnen het bestaande gebouw van het Bouwens - Een zo kort mogelijk overbruggingsperiode met tijdelijke huisvesting beperkt de kosten, daarom moet de eerste onderzoeksfase voor permanente huisvesting voor de lange termijn nu starten - Voor de gemeente Peel en Maas financieel zo gunstig mogelijke aanpak

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 2 van 7

figuur 1: illustratie aanpak gefaseerde invulling huisvestingsopgave Buurtcollege

Tijdelijke huisvesting Het realiseren van een tijdelijke huisvesting vraagt tijd, zo grofweg tot 1 januari 2025 en eventueel zelfs tot de zomer van 2025. Dat betekent dat de huidige huisvesting op beide locaties op verantwoorde wijze in stand moet worden gehouden (veiligheid, comfort, energieverbruik). Een uitbreiding voor het schooljaar 2024/2025 zal ook nodig zijn. Dat betekent dat de herontwikkeling van locatie De Pas in Helden naar sociale huurwoningen pas start, nadat het Buurtcollege is verhuisd naar de te realiseren tijdelijke huisvesting. Het college zal nader besluiten over de exacte locatie voor de tijdelijke huisvesting. Wij zullen de gemeenteraad daarover nader informeren. Onderzoek permanente huisvesting Het is wenselijk een overbruggingsperiode met een tijdelijke huisvesting zo kort mogelijk te houden, met name om de kosten te beperken. Voorwaarde daarvoor is direct te starten met de eerste onderzoeksfase voor een permanente huisvesting (kaderstellende uitgangspunten op hoofdlijnen, locatie, inpassing omgeving/massastudie, structuur-ontwerp). Beoogd effect De gemeente Peel en Maas voorziet in haar wettelijke taak om een passende huisvesting te realiseren voor het Buurtcollege Maas en Peel.

Argumenten 1.1 De aanpak sluit aan op de gemeentelijke kaderstelling en uitvoeringsafspraken Het realiseren van een goede huisvesting voor het Buurtcollege als nieuwe vorm van voortgezet onderwijs in Peel en Maas geeft invulling aan het programmadoel 3.2 uit de Kaderstelling Sociaal Domein en Vitale Gemeenschappen. Namelijk om vanuit onze wettelijke taak bij te dragen aan een fysieke leeromgeving. Dat geldt ook voor de aansluiting op de uitvoeringsafspraken uit de begroting 2023, welke afspraak het nu uitgevoerde onderzoek betreft. 1.2

Maximaal medegebruik Buurtcollege van bestaande ruimte Bouwens blijkt beste oplossing Afgelopen twee schooljaren is ervaring opgedaan met gedeeld gebruik van bestaande ruimtes door beide scholen in het bestaande gebouw van het Bouwens. Voortborduren op en intensivering van die samenwerking blijkt de beste optie voor de inpassing. Dit

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 3 van 7

biedt enerzijds een oplossing voor het Bouwens voor de zogeheten ‘overmaat’ die voor haar komende jaren ontstaat door het teruglopend aantal leerlingen (tot ongeveer 1.200). Het Buurtcollege anderzijds beschikt zo over een praktische oplossing voor relatief ‘dure’ ruimtes zoals muzieklokalen en practicumlokalen. Daarnaast vraagt deze oplossing niet om kostbare aanpassingen in het bestaande gebouw. Hiermee past 30 procent (ruim 1.100 m² bvo) van de ruimtebehoefte van het Buurtcollege in het bestaande gebouw van het Bouwens. 1.3

Onderwijspartners committeren zich aan de inpassingsoptie In gesprekken met zowel LVO, het Bouwens als het Buurtcollege is er consensus over de intensivering van het gedeeld ruimtegebruik van beschikbare lokalen. Alle partijen staan met overtuiging achter deze oplossing en bijbehorend resultaat en hebben dat ook bestuurlijk geborgd.

1.4

Een overbruggingsperiode van 3 tot 4 jaar is een reële doelstelling Voor de resterende opgave om (op termijn) bijna 2.700 m² bvo ruimte voor het Buurtcollege in te vullen is het wenselijk zo kort mogelijk gebruik te maken van de tijdelijke huisvesting. Dat kan door nu te starten met de onderzoeksfase voor een permanent schoolgebouw. Een eerste fase is een locatiekeuze en structuur-ontwerp (volume en inpassing omgeving). De totale doorlooptijd tot de ingebruikname van een permanent schoolgebouw wordt ingeschat op 4,5 tot 5 jaar. Dat maakt het mogelijk om de tijdelijke huisvesting – die nog ongeveer 1,5 jaar voorbereidingstijd vraagt – te beperken tot 3 tot 4 jaar.

1.5

Een semipermanent gebouw (8-12 jaar) is té kostbaar als tijdelijke voorziening De zoektocht naar een huisvestingsoplossing heeft zich een langere tijd gericht op een semipermanent gebouw, te gebruiken voor een periode van bijvoorbeeld 8-12 jaar. De kosten daarvan blijken zeer hoog te zijn. Zo hoog dat die kosten dicht bij de kosten van nieuwe permanente huisvesting komen. Dat is niet wenselijk voor een gebouw dat daarna weer verwijderd wordt.

1.6

Een zo kort mogelijke overbruggingsperiode is financieel verstandig De keuze om te starten met de voorbereidingen voor een nieuwe permanente huisvesting en op die manier de overbruggingsperiode zo kort mogelijk te houden, bespaart veel kosten voor een tijdelijke voorziening. In de eerste plaats is de té kostbare semipermanente huisvesting niet nodig (voorgaand argument). Daarnaast bespaart de gemeente elk jaar dat minder van een tijdelijke huisvesting gebruik wordt ongeveer 0,75-0,95 miljoen euro. Verder moet er van uit worden gegaan dat elk jaar later starten met de bouw van een permanent schoolgebouw voor het Buurtcollege ook hogere bouwkosten betekent, omdat die in de loop der jaren blijven toenemen. Uitgangspunt daarbij is dat het tijdelijk schoolgebouw niet een set van aaneengesloten noodlokalen is, maar een tijdelijke voorziening van degelijke kwaliteit. Zo’n tijdelijke voorziening heeft niet de kwaliteit van een definitief schoolgebouw, maar deze overstijgt het comfort en de uitstraling van noodlokalen.

1.7

Direct starten met de eerste fase voor permanente huisvesting geeft gewenste duidelijkheid Sinds de start van het Buurtcollege in onze gemeente is nog geen bestuurlijk standpunt ingenomen over de huisvesting van deze nieuwe vorm van voortgezet onderwijs op langere termijn. Gezien de groei van het aantal leerlingen en de constructieve samenwerking met het Bouwens is nu het moment om een duidelijk perspectief te bieden aan alle partijen. Aan de onderwijspartners (Buurtcollege, Bouwens en LVO) en hun leerlingen en ouders. Maar ook bij gemeente Peel en Maas bestaat die behoefte aan duidelijkheid, net als bij de belanghebbenden op de huidige twee noodlocaties en partners in het Pius Park.

1.8

Het terrein van SV Egchel is de voorkeurslocatie voor de tijdelijke huisvesting De versnelling in het fusieproces van SV Egchel en SV Panningen in de zomer van 2023 maakt dat er een alternatieve locatie in beeld komt: het terrein van SV Egchel aan de westzijde van de Raadshuisstraat. De inpassingsstudie laat zien dat die locatie

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 4 van 7

voor een tijdelijke huisvesting een betere is dan eerder onderzochte opties. Deze optie heeft daarom ook de voorkeur. 2.1

Het voorbereidingskrediet voorziet in de financiële ruimte voor de ontwerp- en aanbestedingsfase Het uitwerken van de plannen voor de tijdelijke huisvesting en de directe omgeving is een omvangrijke en arbeidsintensieve opgave. Het ontwerpproces gaat van grof naar fijn, van een schetsontwerp tot een definitief ontwerp. Noodzakelijke stappen die na elkaar gezet moeten worden. Op onderdelen vraagt dat om specialistische kennis en vaardigheden. Bouwheer is het LVO en zij valt voor deze voorbereiding terug op de inhuur van (gespecialiseerde) ontwerpbureaus, waarbij de kosten op € 350.000 worden ingeschat. Voor het integraal ontwerp van de directe omgeving volstaat een voorbereidingskrediet van € 75.000.

3.1

Een gedegen start met stedenbouwkundige inpassing van permanent schoolgebouw is noodzakelijk Een permanent schoolgebouw voor 70 procent van het Buurtcollege is geen klein gebouw. Afhankelijk van de precieze uitvoering van het gebouw en buitenruimte heeft de schoollocatie een omvang van 3.000 tot 4.000 m² (in twee lagen gebouwd en inclusief ruimte voor een fietsenstalling en de buitenruimte). En de school zal decennia lang de locatie en directe omgeving kenmerken en typeren. Daarnaast moet de planontwikkeling voor de school geen andere ruimtelijke ontwikkelingen frustreren of eventuele zogeheten meekoppelkansen blokkeren. Dat maakt het noodzakelijk te starten met een brede studie naar de stedenbouwkundige inpassing. Dat vraagt om een onderzoeksproces met tijd en ruimte, waaronder een omgevingsdialoog, ondanks de gewenste en gevoelde urgentie.

3.2

Uitgangspunten vooraf is onderdeel van de onderzoeksfase voor een permanent schoolgebouw De eerste onderzoeksfase betreft de locatiekeuze en stedenbouwkundige inpassing. Onderdeel van die fase is een businesscase met uitgangspunten voor de ontwikkeling van een permanent schoolgebouw. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld het zoekgebied, de oplossing voor flexibiliteit omvang leerlingen, financiële kaders en eisen aan de buitenruimte. Het college biedt deze businesscase ter besluitvorming aan aan de gemeenteraad.

Kanttekeningen 1.1 Er is geen garantie dat het Buurtcollege haar groei in leerlingen doorzet Het Buurtcollege laat in de eerste drie jaren zien naar ongeveer 500 leerlingen te groeien. Het leerlingenaantal kan echter lager uitvallen door onvoorziene omstandigheden. Wij zien daar nu geen aanleiding voor, maar het is niet uit te sluiten. Andersom kan de groei zich ook doorzetten naar meer dan 500 leerlingen. Die onzekerheid vraagt om flexibiliteit. Voor het permanente schoolgebouw betekent dat dat het gebouw gedeeltelijk of geheel transformeerbaar moet zijn naar een andere bestemming, zoals bijvoorbeeld woningbouw. Overigens is definitieve besluitvorming over de permanente huisvesting, met omvangrijke investeringsverplichtingen, pas aan de orde in 2026. Op dat moment is er meer zekerheid over de gerealiseerde groei. Alternatieven Voor de tijdelijke huisvesting bestaat naast huren ook het alternatief om dit gebouw te kopen met recht op terugkoop. De leverancier geeft daarbij in haar offerte aan onder welke voorwaarden hij het geleverde tijdelijke gebouw na enkele jaren weer terugkoopt. Omdat het college op dit moment nog niet kan beoordelen wat de beste optie is zal zij in afstemming met LVO beide opties uitvragen tijdens de aanbestedingsprocedure.

Financiën Het voorbereidingskrediet voorziet in de dekking van de totale kosten voor de ontwerp- en aanbestedingsfase voor de tijdelijke huisvesting en buitenruimte. Hierin zijn inbegrepen:

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 5 van 7

projectmanagement, aanbesteding, verschillende ontwerpfases van programma van eisen tot uitgewerkt definitief ontwerp. Dekking De kosten van het voorbereidingskrediet van € 425.000 (€ 350.000 + € 75.000) maken deel uit van de uiteindelijke totale investering voor de tijdelijke huisvesting van het Buurtcollege en de bijbehorende openbare ruimte. Onder andere voor de investering voor onderwijshuisvesting is in de begroting 2023 een stelpost ‘Aanvullende investeringen’ opgenomen om de kapitaallasten daarvan te dekken. Voor het jaar 2024 is deze stelpost € 750.000. Deze stelpost is structureel en neemt jaarlijks met € 200.000 toe zodat ook toekomstige andere investeringen hieruit gedekt kunnen worden. De kapitaallasten van het voorbereidingskrediet zijn in totaal € 88.000 per jaar en worden gedekt uit de structurele stelpost voor aanvullende investeringen, die hiervoor voldoende ruimte heeft. De kosten van het onderzoekskrediet maken deel uit van de uiteindelijke realisatie van permanente huisvesting. Het krediet van € 50.000 voorziet in een locatiekeuze en opstellen van een structuur-ontwerp om de inpassing van de permanente huisvesting van het Buurtcollege in de omgeving goed in te passen. Deze kosten worden in het vervolgtraject (richting voorbereidingskrediet en realisatiekrediet) meegenomen en opgevoerd. Juridische afwegingen Niet van toepassing.

Communicatie De onderzoeken, onderzoeksresultaten en ontwikkeling van de voorgestelde aanpak is in samenspraak met de onderwijspartners tot stand gekomen, zowel ambtelijk als bestuurlijk door samenwerking in een stuurgroep. Het bestuur van de moskee Asalaam is regelmatig geïnformeerd over de zoektocht en aanpak. Dat geldt ook voor de andere Pius Park partners, zij het meer op hoofdlijnen. Verder is met de besturen van SV Egchel en SV Panningen regelmatig overleg gevoerd. De onderwijspartners zullen via hun eigen communicatielijnen de ouders, leerlingen en bestuurders informeren. De andere stakeholders (Pius Park-partners, moskee, voetbalverenigingen) worden door de projectleiding geïnformeerd over uw raadsbesluit en de vervolgstappen. Overige belanghebbenden in de omgeving van de beoogde tijdelijke en definitieve huisvesting zijn nog niet geïnformeerd. Hierbij worden uiteraard ook de reguliere processtappen communicatie bij een vergunningstraject gevolgd. De vervolgstappen (zie ook hierna) worden projectmatig uitgevoerd. Onderdeel van die projectaanpak zal ook een communicatieplan zijn. Op die manier vindt de communicatie, inclusief de communicatieonderdelen van de nieuwe omgevingswet, planmatig en in goede onderlinge afstemming tussen onderwijspartners en gemeente plaats.

Vervolgstappen Er zijn drie vervolgstappen van belang, indien uw raad instemt met de aanpak en de gevraagde kredieten beschikbaar stelt: 1. Start aanbesteding voor de tijdelijke huisvesting. Op initiatief en onder verantwoordelijkheid van LVO vindt de aanbesteding plaats. De aanbestedingsprocedure is die van een bouwteam of zogeheten Turn-Key-werkwijze. Op die manier wordt – zonder in te boeten op de kracht van concurrentie en mededinging – de expertise van de specialisten op het gebied van tijdelijke onderwijshuisvesting vanaf de ontwerpfase al benut en zijn de te doorlopen stappen richting realisatie zo efficiënt mogelijk. 2. Parallel aan de ontwerpfase van het tijdelijke gebouw wordt een inrichtingsplan van de buitenruimte rondom het tijdelijke schoolgebouw gemaakt, in opdracht van de gemeente Peel en Maas. Dit betreft bijvoorbeeld verkeers- en stallingsvoorzieningen voor auto en fiets, groene inrichting en buitenruimte voor het Buurtcollege. 3. De eerste fase van het onderzoek voor de permanente huisvesting start. Dat leidt tot een locatiekeuze en een structuur-ontwerp. Dat onderzoek wordt samen met de onderwijspartners en met ondersteuning van een extern bureau uitgevoerd, in opdracht van de gemeente Peel

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 6 van 7

en Maas. De aanpak van dat onderzoek voorziet er in dat er tijdig (eerste kwartaal 2024) een voorstel voor de uitgangspunten voor de permanente huisvesting van het Buurtcollege aan de gemeenteraad kan worden voorgelegd. Het uitgewerkte ontwerp met gedetailleerde kostenramingen voor de tijdelijke huisvesting is naar verwachting in de zomer van 2024 afgerond. Dat is inclusief het technische ontwerp van het gebouw en de buitenruimte. Op dat moment zal het college een voorstel aan uw raad aanreiken over een realisatiekrediet voor de tijdelijke school voor het Buurtcollege.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas,

de gemeentesecretaris/directeur, K.H. Werps-Aerts

de burgemeester W.J.G. Delissen-van Tongerlo

Behandelend portefeuillehouder: Machteld Beukema Bijlage(n): 1. Onderzoeksrapportage “Ontmoeten en Verbinden – Deel A: Inpassingsstudie, Bindel 10 oktober 2023 2. Onderzoeksrapportage “Ontmoeten en Verbinden – Deel B: Ruimtelijke verkenning, Bindel 10 oktober 2023 Ter inzage: Geen documenten ter inzage.

Gemeente Peel en Maas

1894/2023/2826754

Pagina 7 van 7