2022-069 03 Jaarstukken 2021.docx
Tekst van het document
1
2
Inhoud Voorwoord..............................................................................................................5 I
Kerngegevens en indicatoren .........................................................................6
II
Analyse van het resultaat..............................................................................10
Jaarverslag III
Programmaverantwoording...........................................................................13
IV
Paragrafen ....................................................................................................90 A
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................91
B
Kapitaalgoederen ....................................................................................102
C
Financiering .............................................................................................106
D
Bedrijfsvoering.........................................................................................111
E
Verbonden partijen ..................................................................................114
F
Grondbeleid .............................................................................................132
G
Lokale heffingen ......................................................................................153
H
Demografische ontwikkelingen................................................................158
I
Corona 2021............................................................................................159
Jaarrekening V
Waarderingsgrondslagen en grondslagen voor bepaling van resultaat......163
VI
Balans met toelichting.................................................................................165
VII Integraal overzicht baten en lasten .............................................................188 VIII Baten en lasten ..........................................................................................193 A.
Programma’s ..........................................................................................194
B.
Algemene dekkingsmiddelen...................................................................195
C.
Onvoorziene uitgaven.............................................................................197
D. Overzicht incidentele baten en lasten......................................................198 E.
Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..202
F.
Wet normering topfunctionarissen publieke en semipublieke sector.......203
G. Verantwoordingsinformatie Single Information Single Audit....................204 H. Taakvelden ..............................................................................................215 Bijlagen A.
Overzicht baten en lasten op productniveau ...........................................217
B.
Projecten overzicht ..................................................................................219
C. Overzicht reserves en voorzieningen meerjarenverloop .........................224 3
4
Voorwoord Geachte raadsleden, Het jaar 2021 vroeg veel aanpassingsvermogen van iedereen in Peel en Maas. Voor het tweede jaar op rij kregen we te maken met coronamaatregelen en lockdowns. Het trok een zware wissel op inwoners, ondernemers, organisaties, verenigingen en stichtingen. Zeker toen de coronaperiode langer duurde, werd ieders uithoudingsvermogen flink op de proef gesteld. Met het afsluiten van 2021 lijkt het erop dat we de zwaarste periode achter ons kunnen laten, al is het virus nog zeker niet weg. In 2021 kregen we ook te maken met hoogwater. De Maas trad buiten zijn oevers en zorgde voor veel schade en ellende voor de bewoners en ondernemers in het buitendijks gebied bij Baarlo, Kessel en Kessel-Eik. Zo werd het een jaar dat ons nog lang zal bijblijven. Ondanks corona en het hoogwater stond Peel en Maas zeker niet stil. Er ontstonden weer veel goede en mooie initiatieven vanuit de gemeenschappen. En de nodige projecten werden opgeleverd: de Maasboulevard in Kessel, het Windpark Egchelse Heide en de nieuwe school Den Doelhof in Meijel. Het project Beringe Buiten werd afgerond, terwijl de eerste onderdelen van het Heljes Pedje zijn gerealiseerd. Dorpsontwikkelvisies werden opgesteld, het Agora-onderwijs startte en er werden 283 nieuwe woningen gebouwd. Peel en Maas groeit, in 2021 passeerde de gemeente de grens van 44.000 inwoners.
Financieel gezien sluiten we het jaar af met een positief saldo van € 859.000. Het huishoudboekje blijft hiermee op orde en er ligt een goede basis om in de nieuwe bestuursperiode op verder te bouwen. Het college van burgemeester en wethouders
5
I
Kerngegevens en indicatoren A. Sociale Structuur Aantal inwoners
31 december 2019
31 december 2020
31 december 2021
1.508
1.492
1.593
0 – 3 jaar 4 – 16 jaar
5.665
5.603
5.520
17 – 64 jaar
26.504
26.553
26.855
65 jaar en ouder
9.753
10.013
10.310
43.430
43.661
44.278
31 december 2019
31 december 2020
31 december 2021
Baarlo
6.510
6.484
6.465
Beringe
2.127
2.148
2.141
Egchel
1.290
1.329
1.433
Grashoek
1.650
1.656
1.649
Helden
6.210
6.245
6.292
Kessel
3.403
3.354
3.400
Kessel - Eik
808
802
802
Koningslust
1.235
1.253
1.255
Maasbree
6.512
6.626
6.855
Meijel
6.159
6.146
6.261
Panningen
7.526
7.618
7.725
43.430
43.661
44.278
Inwoners per kern
8.000 7.000 6.000 5.000 4.000
31-dec-19
3.000
31-dec-20
2.000
31-dec-21
1.000
n
l
ge in
e
je ei
nn Pa
M
aa
sb
re
st slu M
ng
-E ik
Ko ni
el
el Ke ss
Ke ss
el Gr as ho ek He ld en
Eg ch
Ba a
rlo Be rin ge
0
6
Aantal uitkeringsgerechtigden
31 december 2019
31 december 2020
31 december 2021
Participatiewet inkomen
305
334
327
Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ)
2
0
0
IOAW / IOAZ Werkzame personen in het kader van Wet Sociale Werkvoorziening (WSW)
56
48
40
220
194
193
Uitkeringsgerechtigden 400 350
305
334 327
300 250
220 194 193
200 150 100
56
50 0
2 Participatiewet
0
40
0
BBZ 31-dec-19
48
IOAW /IOAZ 31-dec-20
WSW
31-dec-21
B: Fysieke structuur Oppervlakte Peel en Maas Aantal woningen
31 december 2019
31 december 2020
31 december 2021
15.940 ha.
15.940 ha
15.940 ha
18.399
18.527
18.752
7
Indicatoren Met ingang van 2017 is de wetgeving met betrekking tot begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) op een aantal onderdelen aangepast. Gemeenten zijn onder andere verplicht een aantal voorgeschreven prestatie-indicatoren op te nemen. Die indicatoren worden door de gemeenten niet zelf gevuld. Op landelijk schaal worden op uniforme wijze de gegevens en indicatoren verzameld en ingevuld. Op die manier heeft elke gemeente gegevens die op dezelfde manier zijn verzameld en is een betere vergelijking tussen gemeenten mogelijk. Via de website www.waarstaatjegemeente.nl worden deze gegevens ontsloten. Naast deze landelijk ter beschikking gestelde indicatoren, zijn er nog vijf indicatoren die op basis van eigen gemeentelijke informatie moeten worden ingevuld. • Formatie: Fte. per 1.000 inwoners • Bezetting: Fte. per 1.000 inwoners • Apparaatskosten: Kosten per inwoner • Externe inhuur: Kosten als % van de totale loonsom + totale kosten externe inhuur • Overhead: % van de totale kosten
FTE
Inwoners (per 31-12-2021)
INDICATOR Jaarstukken 2021
INDICATOR Begroting 2021
INDICATOR Jaarstukken 2020
Formatie
Fte. per 1.000 inwoners
318,40
44.278
7,19
7,34
7,54
Bezetting
Fte. per 1.000 inwoners
314,40
44.278
7,10
7,07
7,08
27.128.626
44.278
612,69
616,21
610,62
Externe inhuur
Loonkosten 9,77%
7,43%
9,26%
11,24%
12,81%
10,44%
Apparaatskosten * Apparaatskosten
Kosten per inwoner
Externe inhuur % van loonsom Kosten externe inhuur
Overhead
% van totale lasten
23.940.460 2.339.783
Overheadkosten
Totale uitgaven
12.648.447
112.558.929
*apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
8
Eenheid
Peel en Maas
Gemeenten van 25.000 - 50.000 inwoners
Jaar
Peel en Maas
Jaar
Woonlasten éénpersoonshuishouden
euro
719
geen data
2021
691
2020
Woonlasten meerpersoonshuishouden
euro
769
geen data
2021
741
2020
Gemiddelde WOZ waarde
x € 1.000
285
geen data
2021
261
2020
Nieuw gebouwde woningen
per 1.000 w oningen
9,2
8,6
2020
8,1
2019
kg per inw oner
38
129
2019
38
2019
%
7,1
17,6
2018
7,1
2018
Winkeldiefstal
per 1.000 inw oners
0,7
1,1
2020
0,6
2019
Diefstal uit woning
per 1.000 inw oners
1,2
1,4
2020
2,0
2019
Geweldsmisdrijven
per 1.000 inw oners
2,1
3,2
2020
2,8
2019
Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte)
per 1.000 inw oners
5,8
4,9
2020
3,7
2019
Verwijzingen Halt
per 1.000 jongeren
6
10
2020
5
2019
Jongeren met delict voor rechter
%
1,0
1,0
2020
1,0
2019
Demografische druk
%
74,3
78,3
2021
73,8
2020
Niet-sporters
%
48,0
50,5
2020
46,6
2016
Banen
per 1.000 inw . van 15-64 jr
663,6
705,2
2020
661,6
2019
Vestigingen (van bedrijven)
per 1.000 inw 15 t/m 64 jr
148,6
152,9
2020
145,0
2019
Netto arbeidsparticipatie
%
72,4
69,0
2020
72,5
2019
Functiemenging
%
49,8
49,9
2020
49,9
2019
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inw oners
152,6
275
2021
173,4
2020
Cliénten met een maatwerkarrangement Wmo
per 10.000 inw oners
490
615
2021
420
2020
Kinderen in uitkeringsgezin
%
3,0
4,0
2020
3,0
2019
Werkloze jongeren
%
1,0
2,0
2020
1,0
2019
Voortijdige schoolverlaters zonder start kwalificatie
%
1,1
1,4
2020
1,1
2019
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlingen
2,1
2,1
2020
1,9
2019
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
10
22
2019
10
2019
% van alle jongeren tot 18 jr
9,3
10,6
2021
9,0
2019
Jongeren met jeugdreclassering
%
0,2
geen data
2021
0,2
2019
Jongeren met jeugdbescherming
%
1,1
1,1
2021
1,0
2019
Lopende re-integratievoorzieningen
per 10.000 inw . 15-64 jaar
268,9
199,7
2020
268,9
2020
INDICATOR
Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Jongeren met jeugdhulp
Regelmatig worden de cijfers op de website www.waarstaatjegemeente.nl ververst. In de kolom “Jaar” staat het jaartal waarop de indicator betrekking heeft.
9
II
Analyse van het resultaat
De jaarstukken 2021 sluiten met een positief resultaat van € 859.000. De tabel hieronder bevat een globale verschillenanalyse waarbij de grootste verschillen (> € 100.000) worden verklaard tussen de begroting en het werkelijke resultaat. Een positief bedrag wil zeggen dat dit een gunstig effect heeft op het resultaat. Voor een uitgebreide verschillenanalyse en –verklaring verwijzen we u naar hoofdstuk III; de programmaverantwoording. De nummering verwijst naar het programma. 1.1 Leges en kostenverhaal 1.1 Leges omgevingsvergunningen 1.2 Afval 2.1 Bijstand 2.1 BTW re-integratie 2.2 Hulp bij Huishouden 2.3 Jeugd maatwerkvoorzieningen 2.3 Jeugd bovenregionale voorzieningen Onvoorzien Rentelasten geldleningen Steunfonds Corona Overig
162.000 168.000 279.000 622.000 200.000 -/- 530.000 -/- 693.000 -/- 293.000 175.000 158.000 328.000 283.000 859.000
(positief) (positief) (positief) (positief) (positief) (negatief) (negatief) (negatief) (positief) (positief) (positief) (positief)
10
11
12
III
Programmaverantwoording
Op de volgende bladzijden vindt u de beleidsmatige verantwoording van de programma’s aan de hand van de volgende drie vragen: • Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? • Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? • Heeft het gekost wat het mocht kosten?
13
Programma 1.1 Vitale leefomgeving In Peel en Maas zijn we trots op de kwaliteiten die onze leefomgeving vitaal maken en dragen dit uit. De fysieke leefomgeving ondersteunt een vitale gemeenschap. Gemeenschappen wonen, werken en verblijven er aangenaam met elkaar en geven zelf mee inhoud aan de ontwikkelingen en behoeftes in hun omgeving. We stellen onszelf en elkaar bij nieuwe ontwikkelingen de vraag of deze ook daadwerkelijk bijdragen aan een vitale gemeenschap. Vanuit de gemeente leveren we een bijdrage aan het behouden en versterken van een vitale gemeenschap, onder andere door het scheppen van ruime kwalitatieve kaders met oog voor diversiteit die aansluiten bij het karakter van het dorp, gemeenschap en bestaande kwaliteiten. Dit doen we met inbreng van de gemeenschap aan de hand van een duidelijke integrale gebiedsgerichte visie met focus, die gemeenschappen uitnodigt zich verder te ontwikkelen. Tevens spelen we daarbij in op uitdagingen voor de toekomst die noodzakelijk zijn voor behoud van een vitale gemeenschap. Soms doen we dit als regisseur, vaak als partner en soms als ondersteuner van processen in de dorpen. Daarbij zoeken we naar en staan we open voor de creativiteit en kwaliteit van de mensen in de omgeving en laten dat meewegen bij de uiteindelijke vormgeving.
We geloven in deze dynamische tijden meer en meer in tijdelijkheid en flexibiliteit door uit te gaan van doelen, in plaats van uitgaan van in beton gegoten regels. We geven inwoners en bedrijven vanuit hun gemeenschap de gelegenheid zelf te komen met initiatieven die passend zijn binnen de kwalitatieve kaders. Daarbij stellen we ons uitnodigend, ondersteunend, faciliterend waar nodig en als vraagbaak op in de planontwikkeling en coöperatief in de uitvoering. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Behouden van het goede en ruimte voor het betere.
Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We ondersteunen de beweging om de identiteit van de dorpen en het landschap te behouden en te versterken. We ondersteunen actief bij het beschrijven en uitwerken van de identiteit van onze kernen. De resultaten zijn terug te lezen in de diverse dorpsvisies, gebiedsplannen en in de omgevingsvisie. Ook bij concrete plannen, zoals in 2021 bijvoorbeeld de Maasboulevard en de VMBOlocatie, hebben wij bij de planvorming de identiteit van de locatie als vertrekpunt genomen. Door dit zichtbaar te versterken in het ontwerp, versterken we de kwaliteit van de kernen en het landschap. We blijven deze beweging ondersteunen. Dit doen we door laagdrempelig informatie en advies te verstrekken aan de dorpen en ontwikkelaars. 1.2 We benutten bestaande bebouwing en sturen op hergebruik én transformatie boven uitbreiding en nieuwvestiging. Daar waar dit niet mogelijk is, wordt er zorg gedragen voor hetgeen achterblijft. In 2021 hebben we de focus gelegd op de woonagenda’s per kern. Hiermee is inzichtelijk gemaakt waar kansen zijn en hoe we hier (integraal) op kunnen inspelen. Dit heeft geleid tot de zogenaamde kansenkaarten. Met deze kansenkaarten geven we dorpen en ontwikkelaars inzicht in de opgaven die er liggen. In het veld zijn diverse voorbeelden zichtbaar waarbij hergebruik en transformatie tot mooie resultaten hebben geleid.
Bijvoorbeeld de herinvulling van het pand aan de Nijverheidstraat (Klavertje 11, Dichterbij) als ook de aanpak van maatschappelijk vastgoed (als voorbeeld de aanstaande herinvulling van De Fontein in Helden). De 14
markt pakt dergelijke herinvullingen actief op en wij ondersteunen dit waar mogelijk. Daarnaast stimuleren we in het buitengebied herinvulling of -gebruik van bestaande bebouwing. Diverse vrijkomende agrarische bebouwingen werden in 2021 benut voor nieuwe initiatieven. Bijvoorbeeld de omvorming van een voormalige boerderij in Maasbree naar een Woon-zorg functie. 1.3 We gaan op een duurzame, bewuste wijze om met onze fysieke leefomgeving en koesteren de diversiteit hiervan. Hierin stimuleren en faciliteren we het gemeenschappelijk eigenaarschap van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Bij alle ontwikkelingen maken we een integrale afweging via integrale tafels. Hierbij kijken we kritisch naar duurzaam en bewust omgaan met de schaarse ruimte. Kwaliteit is daarbij een verbindend element: in architectuur, stedenbouw, landschap en in de wijze waarop de verscheidenheid aan functies zich tot elkaar verhouden. We stimuleren ontwikkelaars actief de gemeenschap te betrekken in planvorming. Dit doen we zelf ook bij eigen projecten. In 2021 hebben we dit bijvoorbeeld gedaan bij grote projecten als Kuukven, Pius Park en hoogspanning Kessel en Kessel-Eik. 1.4 We zorgen voor verbindingen en balans tussen de verschillende functies en waarden/kwaliteiten van de fysieke omgeving. Dit leggen we in 2021 onder andere vast in de nieuwe omgevingsvisie.
Zodra nieuwe initiatieven zich voordoen, wegen we deze integraal af. We onderzoeken hoe deze zich verhouden tot de omgeving en zoeken daarin naar de juiste balans. Voor deze integrale afweging stelden we in 2021 een ontwerp Omgevingsvisie Peel en Maas op. In deze visie staan de waarden en kwaliteiten van Peel en Maas en de belangrijkste opgaven voor de komende jaren benoemd. Met deze omgevingsvisie laten we zien wat we belangrijk vinden in de omgeving waarin we wonen, werken en recreëren. De omgevingsvisie nodigt iedereen uit om bij te dragen aan het versterken van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en daarmee aan de waardevolle ontwikkeling van onze gemeente. De visie wordt ter vaststelling voorgelegd aan de raad in 2022. 1.5 Daar waar dit wettelijk nodig is verlenen we toestemmingen en maken hierdoor, klantgericht en vraaggestuurd activiteiten mogelijk van inwoners en bedrijven en zien daarop toe. Dit betreft de reguliere werkzaamheden voor vergunningverlening en toezicht die conform planning en kwaliteitseisen zijn uitgevoerd. In 2021 hebben we 330 omgevingsvergunningen verleend, waarvan 202 voor nieuwe woningen (inclusief 70 voor woningen waar zorg onderdeel van uitmaakt).
15
Ook in 2021 stelden wij u elk kwartaal op de hoogte van alle afgehandelde omgevingsvergunningen en principeverzoeken, inclusief een afschrift van de principebesluiten. Bij vergunningen en toezicht zetten we standaard in op preventie, vertrouwen en communicatie. We informeren en adviseren over het te volgen proces en managen verwachtingen zodat het gevraagde initiatief gerealiseerd wordt. Deze adviesrol wordt ook ingenomen door de ruimtelijke adviseurs van de gemeente die aan de voorzijde van een initiatief betrokken zijn. Bij toezicht werken we branchegericht en informeren/adviseren over geldende regels en op welke manier men hier het beste aan kan voldoen binnen de eigen bedrijfsvoering. We geven daarbij ruimte voor eigen verantwoordelijkheid. Voor zover hierbij sprake is van zogenaamde basistaken (het milieudeel) vindt uitvoering plaats binnen de kaders van de GR Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord. 2. Een fysieke leefomgeving die samen met de gemeenschap ontwikkeld is.
2.1 We dagen gemeenschappen uit om mee inhoud te geven aan hun fysieke leefomgeving. En we sluiten met onze beleidsprocessen aan op deze beweging. We faciliteren in gemeenschappen diverse processen die gericht zijn op hun fysieke leefomgeving. Dit gebeurt in samenspraak en afstemming met programma 3.1 van de kaderstelling Vitale gemeenschappen. Onder andere op initiatief van de dorpen Helden, Maasbree, Baarlo, Kessel en Kessel-Eik boden we ondersteuning in hun proces om te komen tot of uitvoering te geven aan een toekomstvisie en daaruit voortvloeiende deelprojecten op het gebied van de fysieke leefomgeving. Ook faciliteren we het proces van de samenwerkingspartners van Pius Park om te komen tot een toekomstbestendige sportieve omgeving in Panningen, waarvoor de eerste aanpassingen in 2022 volgen. 2.2
We stimuleren dialoog over invulling van ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Hiervoor stellen we in 2021 in aanloop naar de inwerkingtreding van de omgevingswet participatiebeleid vast. We sturen bij ontwikkelingen actief op dialoog met de omgeving en faciliteren waar nodig gesprekken tussen initiatiefnemer en omgeving. In eigen processen en projecten betrekken we aan de voorkant alle stakeholders en voeren we de dialoog over invulling van hun fysieke leefomgeving. In het kader van de invoering van de Omgevingswet is in 2021 het Participatiebeleid Omgevingswet Peel en Maas vastgesteld. Uitgangspunt is dat initiatiefnemers zelf de verantwoordelijkheid nemen om de omgeving te betrekken bij hun plan. Wij hebben een handreiking participatie opgesteld die behulpzaam is voor initiatiefnemers om het goede gesprek met de omgeving te voeren. Deze handreiking gebruiken we zelf ook bij onze eigen plannen.
16
2.3 We werken aan partnership en netwerkontwikkeling. Binnen de diverse thema’s werken we samen met de regiogemeenten en de P10-gemeenten. Daarnaast werken we in de dagelijkse praktijk vooral ook met de dorpen samen in het kader van gebiedsgericht werken. De kerncontactpersonen voeren geregeld gesprekken met de dorpen en met Vorkmeer over de processen en projecten die er spelen. De gemeenschappen weten de weg naar de gemeente te vinden. Ook voor de thema’s binnen het ruimtelijk fysieke domein. In 2021 is gestart met een training voor medewerkers die bijdraagt aan het nemen van de juiste rol en bijpassende houding en communicatie om partnership en netwerkontwikkeling te bevorderen. Voor dit onderdeel wordt ook verwezen naar programma 3.1 van de kaderstelling Vitale gemeenschappen. 3. Bedrijvigheid in balans met de omgeving.
3.1 We zorgen voor verbindingen en balans tussen economische en ruimtelijke waarden. Dit doen we op basis van onze structuurvisies om samenhangende afwegingen te kunnen maken. Deze kaders vormen de basis voor de beoordeling van initiatieven die voorbij zijn gekomen in 2021. Voorbeelden zijn er, van verbetering ontsluiting bedrijventerreinen tot aan kleinere voorbeelden zoals de inrichting van De Kapelanie tot kantoorpand in Meijel. Naast de omgevingsvisie (zie 1.4) is in 2021 gewerkt aan de invulling van een gemeentelijke adviescommissie die onder andere de ruimtelijke kwaliteit bewaakt bij economische ontwikkelingen in relatie tot hun omgeving. Besluitvorming hierover vindt in 2022 plaats. 3.2 We hebben aandacht voor de transitie in het landelijk gebied. De transitie pakken we op aan de hand van een programma waarin we de uiteenlopende uitdagingen oppakken aan de hand van concrete acties. In 2021 hebben we verder gewerkt aan het Programma Vitaal en Verbonden Buitengebied. Het doel van het programma is het bieden van houvast bij de strategische (verander)opgaven die spelen in het buitengebied. Een concreet project dat hieruit is voortgekomen is ‘Toekomstbestendig wonen in het buitengebied’. De hoofddoelstelling is samengevat te formuleren als: het zorgen voor een (beleids)kader om bestaande gevallen van (burger)wonen in het buitengebied te borgen in de toekomst.
Waarbij oplossingen gezocht worden voor het anders bestemmen van voormalige agrarische bedrijfswoningen en mogelijke ‘illegale’ woningen in het buitengebied. Daarnaast hebben in 2021 diverse processen gespeeld met het oog op de transitie in het landelijk gebied: - Saneringsregeling Varkenshouderij (warme sanering): Negen varkenshouders in onze gemeente hebben gebruik gemaakt van het aanbod van het Rijk om vervroegd hun intensieve veehouderij activiteiten te staken. Bij gemeenten ligt een rol om enerzijds ondernemers te begeleiden in het proces van stoppen en anderzijds het doorlopen van de noodzakelijke 17
procedures zoals intrekking van de omgevingsvergunning milieu, sloopmelding en wijziging van het bestemmingsplan. In 2021 zijn voor het merendeel van de locaties de procedures in gang gezet. - Naar aanleiding van het vervroegd verbod op de pelsdierhouderij hebben diverse pelsdierhouders gebruik gemaakt van het aanbod om een coachtraject te doorlopen via het door de provincie Limburg ondersteunde project Samen aan de keukentafel; - In september is de Analyse intensieve veehouderij in Peel en Maas 2021 opgeleverd waarmee we een actueel beeld hebben van de effecten van intensieve veehouderij voor Peel en Maas en de doelen die we nastreven. 4. Een klimaat adaptieve en klimaatneutrale fysieke leefomgeving. We zijn klimaat- en energieneutraal in 2050.
4.1 We passen onze fysieke leefomgeving aan het klimaat aan. Specifiek op het gebied van wonen betekent dit dat we: - Bestaande woonwijken klimaatadaptief maken en bij nieuwbouw het goede voorbeeld geven; - Werken aan de energietransitie in de bestaande woningvoorraad en bij nieuwbouw het goede voorbeeld geven; - Het gebruik van duurzame bouwmaterialen stimuleren. Met de woningbouwcorporaties Wonen Limburg en Antares zijn aanvullende prestatieafspraken gemaakt voor 2021-2023 op het gebied van klimaatadaptatie. Daarnaast werken we zelf aan het klimaatadaptief maken van de fysieke leefomgeving bij woningen. Voor concrete voorbeelden verwijzen we naar programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving. Project de Kwistbeek Samen met bewoners, eigenaren en gebruikers van de omgeving maken waterschap Limburg en gemeente Peel en Maas de Kwistbeek toekomsten klimaatbestendig. We vergroten de biodiversiteit in het gebied, speciaal op de locaties Stogger en het overloopgebied de Baendj. 4.2 We geven invulling aan duurzaamheid, de energietransitie en circulaire economie door aan de slag te gaan met de hoofdacties uit de vastgestelde duurzaamheidsagenda. In 2021 zijn de volgende zaken opgepakt aan de hand van de duurzaamheidagenda. -
-
-
In 2021 is de Transitievisie Warmte 1.0 vastgesteld. De visie geeft het kader voor de uitvoering van de warmtetransitie of te wel het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Met de woningbouwcorporaties Wonen Limburg en Antares zijn aanvullende prestatieafspraken gemaakt voor 2021-2023. Deze hebben betrekking op de doelstelling energietransitie. Via de regionale investeringsagenda nemen we deel aan het project Stichting Groene Economie van MKB Limburg. Vanuit het project krijgen 18
-
-
-
-
bedrijven ondersteuning voor energiebesparing. Industrieterrein Panningen maakt onderdeel uit van één van de pilots Windpark Egchelse Heide is gerealiseerd en in bedrijf genomen. Het windpark bestaat uit 5 windturbines en is goed voor de productie van 58 GWh. Ter indicatie: het elektrische verbruik van alle woningen in de gemeente Peel en Maas bedroeg gemiddeld 51 GWh over 2010 tot en met 2019. Op basis van een ‘Leidraad maatschappelijke tender zonneparken Peel en Maas’ werd een tender uitgeschreven voor zonneparken. De winnaars van de tender zijn Zonnepark de Schorf (28 ha) en Zonnepark de Spiesberg (14,5 ha). Voor zonnepark de Schorf is een omgevingsvergunning verleend. In 2021 is de Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0) door uw gemeenteraad vastgesteld. Met de RES 1.0 doet de Regio Noord en Midden Limburg een bod voor haar bijdrage aan het klimaatakkoord aan de Rijksoverheid. In het kader van het versterken van de biodiversiteit is in 2021 gestart met het opstellen van een kaart met natuurwaarden, waardevol groen en watergebieden om inzicht te krijgen in alle waarden (inclusief biodiversiteit) om zo kansen en knelpunten gebiedsgericht aan te pakken. Oplevering van de kaart en de uitwerking volgt in 2022. De kaart levert input voor het nog op te stellen omgevingsplan.
Voorbeelden van projecten op het gebied van duurzaamheid en energietransitie in 2021 zijn: Agroproject Grashoek Het initiatief werd gefaciliteerd met het indienen van een aanvraag in het kader van het interbestuurlijk programma Zuidoostelijke Zandgronden. Met het project beogen initiatiefnemers om bij te dragen aan de doelstellingen Peel en Maas Klimaat voor energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Circulaire varkenshouderij Het initiatief werd gefaciliteerd met het indienen van een aanvraag in het kader van het interbestuurlijk programma Zuidoostelijke Zandgronden. Warmte-Koude-net Panningen (Ecovat) Het initiatief werd gefaciliteerd om te komen tot een aanvraag voor een subsidiebijdrage van de proeftuinenregeling Programma Aardgasvrije Wijken, voor een wijk in Panningen. 5. Gezonde, veilige, toegankelijke en slimme(re) mobiliteit.
5.1 We zorgen voor een goede bereikbaarheid van voorzieningen. In projecten, overleggen en werkzaamheden houden we rekening met bereikbaarheid van voorzieningen in de openbare ruimte, zoals openbaar vervoer en 19
toegankelijkheid voor mindervaliden in de openbare ruimte. 5.2 We behouden en verbeteren de verkeersveiligheid. We treden in overleg over verkeerssituaties en verkeersveiligheid, dit doen we samen met inwoners, bedrijven, scholen, dorpsoverleggen en andere gebruikers van de openbare ruimte. Waar nodig nemen we fysieke verkeersmaatregelen of maatregelen om het gedrag positief te beïnvloeden. Daarnaast overleggen we met bewoners, dorpsoverleggen, Arriva en de provincie Limburg o.a. over het afhandelen van vragen, meldingen, het nemen van verkeersmaatregelen en het uitwerken van initiatieven en projecten. Regionaal dragen we bij aan het regionale mobiliteitsbeleid Trendsportal. Hierbij dragen wij bij aan regionale projecten als Veilig op Weg en Ouderen en Mobility as a service, fietsbereikbaarheid en openbaar vervoer. 5.3 We stimuleren en faciliteren initiatieven die betrekking hebben op het verbeteren van het milieu en het versnellen van de energietransitie op het gebied van mobiliteit. Samen met alle Noord Limburgse gemeenten werken we binnen Trendsportal samen aan Slimme Mobiliteit voor morgen. Het doel is een structureel aanbod van duurzaam deelvervoer in de gemeenten. Vanaf 2021 maken de medewerkers voor hun dienstreizen gebruik van duurzaam deelvervoer (is tot stand gekomen via project met Trendsportal).
Noord-Brabant en Limburg gaan samen met Vattenfall proactief laadinfrastructuur realiseren. Hiervoor is in 2021 een aanbesteding gedaan. In Peel en Maas komen tot 2025 300 laadpunten in de openbare ruimte. 6. Woningbestand duurzaam in balans.
6.1 We bouwen de juiste woningen in de juiste aantallen op de juiste plek. Dit doen we door: - met het oog op morgen, in samenwerking met gemeenschappen en overige betrokkenen, vraag en aanbod kwalitatief in overeenstemming te brengen door: o Bestaande woonwijken transformeren naar woningen geschikt voor ouderen en kleine huishoudens; o Nieuw te bouwen woningen moeten geschikt zijn voor de behoefte van morgen: woningen voor ouderen en kleine huishoudens; o Met flexibele/ tijdelijke woningen spelen we in op de vraag van vandaag: woningen voor jongeren en andere urgente doelgroepen. o onze planvoorraad af te stemmen op de behoefte, met een ambitie om instromers aan ons te binden. - wonen in principe plaats te laten vinden in de kernen; 20
-
te sturen op hergebruik boven uitbreiding en nieuwvestiging. tegelijkertijd dragen we zorg voor hetgeen achterblijft. In 2021 is het marktonderzoek wonen (uit 2019) geactualiseerd. Dat onderzoek laat zien wat de stand van zaken is van de woningmarkt in Peel en Maas en geeft inzicht in het aantal en type woningen waar behoefte aan is de komende jaren. Deze inzichten zijn vertaald in het woningbouwprogramma, waarbij we uitgaan van de bovenkant van de marktruimte. Nieuwe woningbouwplannen zijn getoetst aan het woningbouwprogramma. Ieder kwartaal is de raad op de hoogte gebracht van de ontwikkelingen via de kwartaalrapportage. Ook hebben we periodiek overleg gevoerd met de zogenoemde woontafel. Aan deze woontafel zitten vertegenwoordigers van: makelaars, corporaties, zorgaanbieders, aannemers, financiële instellingen en producenten van tijdelijke concepten. Iedere keer wordt een bepaald thema uitgediept en worden ervaringen ingebracht die input kunnen leveren om bij te sturen. Voor ieder dorp hebben we in 2021 een woonagenda gemaakt. Deze geeft inzicht in de bouwmogelijkheden die er al zijn, woningbouwplannen bieden voor woningbouw. De update van het marktonderzoek wonen was hiervoor een belangrijk ingrediënt. We voerden wekelijks gesprekken met initiatiefnemers om woningbouw in verschillende woonvormen te stimuleren.
Er zijn initiateven voor diverse woonvormen zoals tijdelijke woningen, tiny house initiatieven, sociale huur, prémantelzorgwoningen en woonzorgcombinaties. In 2021 zijn 202 vergunning verleend voor woningen waarvan 70 zorgwoningen en er zijn in totaal 283 woningen gebouwd.
6.2 We dragen bij aan het realiseren van een passend en voldoende huuraanbod. Dit doen we door: - bij te dragen aan het betaalbaar houden van huurwoningen voor inwoners die niet zelf in een woning kunnen voorzien en jongeren; - oog te hebben voor voldoende vrije sector huur voor de middeninkomens. Om het aandeel sociale huurwoningen op peil te houden, hebben we afspraken met de corporaties gemaakt om versneld minimaal 100 woningen toe te voegen die onderdeel te zijn van de brede maatschappelijke opgaven (versnellingsteam sociale huur). Zo worden er bijvoorbeeld in In den Bosch, samen met Wonen Limburg, sociale huurwoningen gebouwd. Ook in andere plannen waaronder de herontwikkeling van de voormalige VMBO locatie in Panningen komt een aandeel 21
sociale huurwoningen. Verder gaan we aan de slag met bijvoorbeeld Kuukven fase 3 e.v. in Baarlo, Panningen-Zuid en de voormalige vrachtwagenparkeerplaats in Kessel. Ook in de concrete woningbouwverzoeken, ook van particuliere investeerders, sturen we op het bouwen van sociale- en middensegment huurwoningen. Verder zijn er in 2021 nieuwe achtervangovereenkomsten met de corporaties gesloten zodat de leenmogelijkheden ruimer zijn voor het realiseren van sociale huurwoningen. 6.3 We hebben extra oog voor doelgroepen die bijzondere aandacht vragen. Dit doen we door te zorgen voor: - kwantitatief en kwalitatief voldoende woonruimte voor nieuwkomers, zorgbehoevenden/kwetsbare groepen; - zorgdragen voor voldoende woonwagens en/of standplaatsen; wijken inrichten op het ontmoeten en zorgen voor elkaar. Bij de actualisatie van het woningmarktonderzoek is rekening gehouden met een aandeel woningen voor de instroom van mensen van buiten Nederland. Voor de huisvesting van statushouders hebben we afspraken gemaakt met de corporaties (prestatieafspraken). Huisvesting van deze doelgroep wordt meegenomen in de maatschappelijke opgave waar we met de corporaties versneld aan werken. Het afgelopen jaar hebben we de woonmogelijkheden verruimd en kaders ontwikkeld voor prémantelzorgwoningen. We zien dat hier volop gebruik van wordt gemaakt.
Verder stimuleren we het zorgen voor elkaar en faciliteren we plannen die daarin voorzien. In 2021 zijn de mogelijkheden voor het verstrekken van startersleningen verruimd, afgestemd op de huidige woningmarkt. In 2021 hebben we samen met de corporaties een start gemaakt met onderzoek naar vraag en aanbod van woonwagens en standplaatsen. Dit naar aanleiding van het onderzoek dat provincie-breed is uitgevoerd en het concrete onderzoek dat op basis daarvan voor Peel en Maas is uitgevoerd.
22
Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? • • • • • •
Advisering binnen ruimtelijke procedures; Coördinatie, begeleiding en planning van project- en procesactiviteiten; Actueel houden en monitoren van beleidsonderdelen zoals intensieve veehouderij en huisvesting short-stay arbeidsmigranten; Afhandeling van ruimtelijke procedures en projecten en reguliere werkzaamheden in het kader van vergunningverlening en toezicht; Aankoop en verkoop gronden; Grondexploitatie.
Heeft het gekost wat het mocht kosten?
Baten Lasten Saldo
Realisatie begrotingsjaar 4.672.487 6.928.404 -2.255.917
Raming begrotingsjaar ná wijziging 3.300.706 7.896.330 -4.595.624
Raming begrotingsjaar vóór wijziging 1.339.182 5.461.806 -4.122.624
Het programma 1.1 laat over 2021 een positieve afwijking van € 2.339.707 zien. De baten zijn € 1.371.781 hoger dan begroot en de lasten zijn € 967.926 lager dan begroot zodat er per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere uitgaven meerjarig project invoering Omgevingswet € 393.000 Door een verder uitstel van deze wet zullen sommige onderdelen later plaatsvinden. De middelen zullen het komende jaar nodig zijn. Tegenover deze lagere uitgaven staat ook een lagere uitname uit de reserves. • Lagere uitgaven voorbereidingskredieten meerjarige projecten € 238.000 In juli 2021 is een aantal voorbereidingskredieten gevraagd voor Kuukven Baarlo, Kerkstraat Meijel en woningbouw Panningen. In 2021 is dit totaal beschikbare bedrag maar voor een klein deel aangewend. Hier staat ook een lagere uitname uit de reserves tegenover. • Lagere uitgaven voor inhuur van projectleiders team Omgevingsontwikkeling € 267.000 Voor dit jaar is gebleken dat de gevraagde middelen voor inhuur niet geheel nodig zijn geweest. • Hogere lasten door afboeking € -/- 150.000 POC winsten om het moment van afsluiten van het project Buitenhof Beringe. Het project wordt nu afgesloten. Het afboeken van de geheel genomen tussentijdse winst wordt hier als hogere lasten opgenomen.
Zie hiervoor ook de paragraaf grondbeleid voor een toelichting per project. • Lagere uitgaven voor duurzaamheid € 38.000 In 2021 zijn de uitgaven voor duurzaamheidsprojecten lager geweest dan begroot. Er zijn minder initiatieven en aanvragen voor bijdragen geweest en minder kosten gemaakt voor onder andere de uitvoering van de duurzaamheidsagenda ‘Beleef samen duurzaamheid’. 23
• Lagere kapitaallasten € 135.000 Dit komt door een lager toe te rekenen renteaandeel. • Lagere doorverdeling kosten team Omgevingsontwikkeling € 49.000 De doorverdeelde kosten voor inzet van personeel op product 1.1 voor het deel Omgevingsontwikkeling zijn in 2021 lager geweest dan begroot. Met name voor het onderdeel beleid ruimtelijke ordening zijn deze lager geweest. • Lagere rentekosten (erf)pachten en heffingen € 30.000 Als gevolg van de door te verdelen rentekosten zijn deze voor dit onderdeel lager uitgevallen. • Hogere uitgaven externe inhuur € -/- 80.000 Op het gebied van toezicht hebben we meer externe inhuur moeten plegen voor het uitvoeren van de coronacontroles. Deze kosten worden deels vergoed door het Rijk in het kader van de specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving. Ook hebben we een extra constructeur ingehuurd voor het beoordelen van aanvragen omgevingsvergunning, tegenover deze kosten staan hogere legesinkomsten. • Overige uitgaven per saldo € 48.000 lager Per saldo zijn er op de diverse producten binnen 1.1 vele kleinere afwijkingen geweest. Per saldo is er € 48.000 minder uitgegeven. Baten: • Hogere (erf)pacht-, huuropbrengsten en recht van opstal € 53.000 Er zijn in 2021 meer percelen uitgegeven dan vooraf voorzien was.
• Hogere opbrengsten leges en kostenverhaal € 649.000 Er zijn in 2021 meer opbrengsten ontvangen van zaken die zijn afgerond. Van deze opbrengst zal op basis van overeenkomsten een bedrag van € 487.000 aan reserves worden toegevoegd. • Resultaat grondexploitaties € 485.000 In 2021 is er een hoger resultaat geweest door tussentijdse winstnemingen en winstnemingen bij het afsluiten van projecten. Zie hiervoor ook de paragraaf grondbeleid voor een toelichting per project. Deze opbrengsten worden conform afspraken toegevoegd aan bestaande reserves. • Hogere inkomsten RUD € 17.000 De extra baten komen voort uit een verrekening die plaatsvindt omdat Peel en Maas producten aan het netwerk heeft geleverd. • Hogere inkomsten omgevingsvergunning € 168.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door meer aanvragen en behandelde omgevingsvergunningen.
24
Programma: 1.2 Beheer fysieke leefomgeving
Een goed toegankelijke, kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte is van grote waarde voor vitale gemeenschappen. De openbare ruimte staat ten dienste van de gemeenschap en nodigt inwoners en bedrijven uit zich te ontwikkelen. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar gemeenschappen hun activiteiten ontplooien en draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Het eigenaarschap van de openbare ruimte mag dan mogelijk juridisch bij de overheid liggen, mentaal is de omgeving – straat, buurt, wijk, dorp – eigenaar van de openbare ruimte. Die visie op de openbare ruimte is een uitdaging voor de overheid, maar ook voor de mensen die gewend zijn zich in hun eigen privé domein terug te trekken. Die visie schept letterlijk een ruimte waar een ieder vrij in kan stappen, die ook beleefd en gevoeld wordt als gemeenschappelijk, als openbaar, als van ons allen. Als gemeente kunnen wij dat gevoel niet afdwingen of opdringen, maar we kunnen samen met inwoners wel manieren bedenken om dat mentaal eigenaarschap weer meer terug te geven aan de omgeving, waarbij we oog hebben voor de diversiteit aan dorpen, wijken en buurten. We stellen ons meedenkend en meewerkend op wat betreft zaken waar mensen om vragen, waar ze enthousiast over zijn.
We sluiten aan op ontwikkelingen in kernen en op de behoefte van mensen om betekenis te hebben. Door de omgeving invloed uit te laten oefenen op ontwerp en beheer kan een leef-, werk- en vrijetijds- omgeving ontstaan die van en voor iedereen is en waar inwoners actief gebruik van maken en zich mentaal eigenaar voelen. Bij het maken van keuzes over het beheer van de openbare ruimte speelt duurzaamheid en klimaatadaptatie uitdrukkelijk een rol. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die de eigen identiteit versterkt.
Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We nemen de eigen identiteit als uitgangspunt bij de herinrichting van de openbare ruimte. De nodige projecten zijn afgerond, in uitvoering of worden voorbereid samen met de omgeving (bewoners, bedrijven en belangengroepen etc.). Binnen de randvoorwaarden wordt ruimte gegeven aan wensen van inwoners om een gedragen invulling aan deze projecten te geven. Dit kan bij het ontwerpen, maar ook bij het maken van afspraken over het beheer en onderhoud. Ondanks corona loopt de uitvoering ‘gewoon’ door en lukt het ons om de projecten toch goed voor te bereiden. Er is, binnen de geldende regels, gezocht naar creatieve manieren om inwoners en belanghebbenden te betrekken bij de voorbereiding. Dit gebeurde vooral door gebruik te maken van digitale platforms, digitale overleggen en fysieke overleggen in kleine groepen en dat verliep naar tevredenheid. Onderstaand een overzicht van de projecten (status 31-12-2021). Afgeronde projecten: Baarlo: reconstructie Napoleonsbaan incl. nieuwe aansluiting Kuukven en aanleg fietspad Kuukven - VV Baarlo, aanpassen parkeerplaats Kazing, woonrijp maken Kuukven-Nolle. Beringe: woonrijp maken St. Josephschool, aanpassing infrastructuur Beringe Buiten en Past. Geurtsstraat, bouwrijp maken Groene Pijl. Grashoek: bouwrijp maken Mr. Cruijsberghof. Helden: deelprojecten Kwistbeek: waterberging Schans.
Kessel: reconstructie Baarskampstraat, realisatie Maasboulevard. Maasbree: woonrijp maken Kloostertuin, groot onderhoud 25
en verkeersmaatregelen Rozendaal - Sevenumseweg. Meijel: afkoppelen en herinrichten Hagelkruisveld. Panningen: woonrijp maken Piushof. Peel en Maas (diverse kernen): renovatie vrijverval riolering - IBA’s - gemalen, aanpassing diverse drempels en plateaus, groot onderhoud wegen, aanleg glasvezel buitengebied. Projecten in uitvoering: Baarlo: deelprojecten Kwistbeek en de herinrichting van het Kasteelpark. Beringe: reconstructie wegen en aanpassing riolering industrieterrein (alleen groen moet nog). Helden: Heljes Pedje en omgeving kindcentrum. Kessel: onderzoek verkeerscirculatieplan. Koningslust: woonrijp maken Julianahof. Maasbree: groot onderhoud wegen en riolering Oude Heldenseweg – Leeuwerik - Laar – Schuttenbos. Meijel: Herinrichting openbare ruimte kindcentrum. Peel en Maas (diverse kernen): aanleg glasvezel kleine kernen, groot onderhoud riolering en renovatie hoofdgemalen, groot onderhoud wegen, aanplant 1e fase 7.319-Bomenplan, uitvoering geven aan 1 miljoen bomenplan van de provincie, advisering en toezicht diverse inbreidings- en uitbreidingsplannen van RvR en projectontwikkelaars. Projecten in voorbereiding: Baarlo: afkoppelen Kieënweg-Bong-Scheresweg, herinrichting van het Kasteelpark.
Beringe: reconstructie Meijelseweg (binnen kom), fietspad (en eventuele aanpassing N275 nabij rotonde), groot onderhoud Meijelseweg (buiten kom); afkoppelen en herinrichting Eelserstraat - Past. Esserstraat; herinrichten Peelstraat (binnen kom). Egchel: herinrichting Muldersweg-Thomassenstraat-Van Agchelstraat, herinrichting gedeelte Ghielenhofweg. Grashoek: groot onderhoud/herinrichting HelenaveensewegOntginningsweg-Marisstraat-Roomweg. Helden: herinrichting rijbaan Schrames, herinrichting wegvak Neerseweg, deelproject aanpassen waterberging Stogger. Kessel: herinrichting Merwijck-Perkerveld-Keverbergplein e.o., herinrichting openbare ruimte omgeving MFA. Koningslust: afkoppelen gedeelte Poorterweg. Maasbree: afkoppelen en reconstructie buurt Achter de Hoven, groot onderhoud riolering Siberië; vervangen bruggen ’t Rooth en Aan de Kerkhof. Meijel:, groot onderhoud/herinrichting Jan ThijssensteegSteegstraat-Kapelkesweg, voorbereiding groot onderhoud Heldensedijk en vervanging brug, herinrichting Kerkstraat (incl. parkeerplaats Kurversweg). Panningen: omgeving voormalig VMBO-college, herinrichting Wietelweg; herinrichting Ninnesweg (tussen rotondes). Peel en Maas (diverse kernen): groot onderhoud diverse bruggen, groot onderhoud riolering en renovatie hoofdgemalen, groot onderhoud wegen, aanplant 2e fase 7.319-Bomenplan, impuls speelvoorzieningen.
26
1.2 We zorgen gebiedsgericht voor een kwalitatief goed ingerichte en onderhouden openbare ruimte. We maken daarbij onderscheid in de na te streven beeldkwaliteiten volgens de landelijke standaard voor beeldkwaliteitsniveaus: (A is het hoogste onderhoudsniveau) Gebieden Woongebieden Centrumgebieden en toeristische gebieden Bedrijventerreinen – wegen Bedrijventerreinen – overige onderdelen Buitengebied – wegen Buitengebied – overige onderdelen
Niveau B A B C B C
Het dagelijks beheer en onderhoud voeren we uit volgens het Uitvoeringsplan openbare ruimte 2016-2021 en het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) 2017-2021. Beide plannen zijn geactualiseerd. Ondanks corona wordt er voldaan aan de door de raad vastgestelde beeldkwaliteitsniveaus en hebben we nagenoeg alle werkzaamheden conform planning afgerond. 1.3 Ontwerp en onderhoud is gericht op een lange levensduur zonder dat onderdelen (op termijn) ontoelaatbare overlast en schade opleveren. Onderhoud van de openbare ruimte gebeurt zowel door de buitendienst als door externe aannemers. Sociale duurzaamheid is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Ook worden mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt ingezet. Het Mens Ontwikkel Bedrijf van de buitendienst is succesvol: in 2021 was er een instroom van 17 personen. De uitstroom bestond uit 12 personen, waarvan er 5 zijn uitgestroomd naar een betaalde baan. Vanwege de coronamaatregelen is het aantal personen per bedrijfsauto en de groepsgrootte om op locatie te werken beperkt gehouden. Daardoor was er net als vorig kalenderjaar minder instroom van nieuwe kandidaten mogelijk dan eerdere jaren. 2. Een openbare ruimte die van en voor iedereen is.
2.1 We ontwerpen en onderhouden de openbare ruimte met aandacht voor toegankelijkheid. We stemmen dit af met belanghebbenden. Bij alle aanleg- en reconstructieprojecten bekijken we of de openbare ruimte goed toegankelijk is voor iedereen. We hanteren de gebruikelijke landelijke CROW-normen én stemmen goed af met bedrijven en bewoners. Ook maken we gebruik van (lokale) belangengroeperingen die hier kundig in zijn (bijvoorbeeld IVN, VVN etc.).
3. Een fysieke leefomgeving waarvan de gebruikers zich ‘mentaal eigenaar’ voelen.
3.1 We dagen gemeenschappen uit om mee vorm te geven aan de inrichting van hun eigen fysieke leefomgeving vanuit het perspectief van gemeenschapsontwikkeling. We bereiden samen met de omgeving (bewoners, bedrijven en belangengroeperingen etc.) herinrichtingsprojecten voor. We onderhouden de openbare ruimte zodat die voldoet aan de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus. Bij het inrichten en onderhouden van de openbare ruimte betrekken we inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium en geven we hen alle ruimte om in het ontwerpproces inbreng te leveren. 27
3.2 We stimuleren en faciliteren participatie en adoptieprojecten in de openbare ruimte. We staan open voor, en werken mee aan gemeenschapsinitiatieven waarbij (groepen) inwoners het beheer en soms zelfs de aanleg van de openbare ruimte overnemen, mits de openbare ruimte openbaar toegankelijk blijft. Een mooi voorbeeld is ‘Peel en Maas Schoon’, dit initiatief is in 2021 sterk gegroeid en doorontwikkeld. In een groot deel van de gemeente zamelen vrijwilligers, via adoptie van straten/gebieden, zwerfafval in. In bijna alle kernen is een dorpscoördinator actief en er zijn ruim 100 adoptanten bijgekomen in 2021 (totaal 330 adoptanten). De gemeente faciliteert met opruimmaterialen en het ophalen van het ingezamelde zwerfafval. Naast het opruimen gaan vrijwilligers van Peel en Maas Schoon in gesprek met bedrijven waar hotspots zijn met zwerfafval. Ook kijken ze mee naar het bepalen van de juiste plekken voor prullenbakken en is er een pilot gestart over hondenpoep. Een ander mooi voorbeeld is het plantsoen aan De Bemde in Meijel. Daar hebben de omwonenden de gehele groenvoorziening rondom de speeltuin opgeknapt waarbij ze zelf het ontwerp hebben gemaakt, de aanplant hebben gedaan en ook het onderhoud zelf uitvoeren. De gemeente heeft enkel geadviseerd en de planten geleverd. Een ander mooi voorbeeld is de speeltuin aan de Tommelvaeren in Maasbree.
Daar hebben enkele bewoners een flinke uitbreiding van de speeltuin gerealiseerd door een ‘beweegplan voor jong en oud’ te schrijven en daarmee zelf voor budget te zorgen via sponsoren en fondsen. Op steeds meer plekken zien we dat bewoners het onderhoud van plantsoenen uitvoeren en dat dat niet alleen de kwaliteit verhoogt maar dat het vooral zorgt voor sociale binding. Zo is in Baarlo de Stichting Baarlo Leeft! actief met het onderhouden van diverse plantsoenen en helpen ze actief mee in de bestrijding van Japanse duizendknoop in het kasteelpark. We blijven deze initiatieven stimuleren tijdens onze natuurlijke contactmomenten. 4. Een klimaat adaptieve en klimaatneutrale fysieke leefomgeving.
4.1 We richten de openbare ruimte duurzaam en klimaat adaptief in. Biodiversiteit krijgt daarbij extra aandacht. Zie ook de eerdere toelichtingen. De focus komt steeds meer op genoemde duurzaamheidsaspecten te liggen. Eind 2021 is het Waterketenplan en Gemeentelijk Riolerings Plan Peel en Maas 2022-2026 (GRP) vastgesteld. Een van de doelen is het aanpassen van de fysieke (openbare) leefomgeving op het veranderde klimaat door klimaatbestendig en water-robuust in te richten. Bewoners worden met een subsidieregeling gestimuleerd en gefaciliteerd om hemelwater af te koppelen van de riolering, zodat schoon hemelwater niet meer wordt afgevoerd als afvalwater maar infiltreert in de bodem. De subsidieregeling is een succes. In 2021 is ruim 11.000 m2 verhard oppervlak afgekoppeld. Vanaf 2017 is er met deze regeling 46.0000 m2 afgekoppeld.
28
Het Uitvoeringsplan Openbare Ruimte 2016-2021 wordt geactualiseerd naar Uitvoeringsplan Openbare Ruimte 2022-2026. Vaststelling door college 1e kwartaal 2022. In dit aangepaste uitvoeringsplan komen onder andere duurzaamheid, klimaatadaptatie, vergroening en biodiversiteit nadrukkelijker aan de orde. Dit in lijn met aangenomen moties. We zijn op de Nationale Boomfeestdag officieel gestart met het uitvoeren van het ‘7.319-Bomenplan’. Ongeveer 1/8 deel van het totaal aantal bomen is dit plantseizoen in zowel de openbare ruimte als op particulier eigendom aangeplant. 4.2 We geven zelf het goede voorbeeld en kopen duurzaam in: tractie, (tuin-)machines, (bouw-)materialen etc.. Duurzaam inkopen heeft onze aandacht. Dit wordt nog verder geconcretiseerd aan de hand van de in december 2020 vastgestelde duurzaamheidsagenda. Een groot deel van de voertuigen voldoet aan de nieuwste Euro 6 normen. De resterende voertuigen worden vervangen op natuurlijke vervangingsmomenten, na economische en veelal pas na technische afschrijving. Bij verdere verduurzaming van het wagenpark zullen we voldoen aan de eisen die de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en het ministerie van IenW daar aan stelt. Lichte bedrijfswagens zullen, als deze voldoen aan onze gebruikseisen en standaarden, worden vervangen door schone en energiezuinige voertuigen.
Bij de zware voertuigen laat die vervanging naar volledig schone voertuigen, vanwege de beschikbare technieken en kosten, langer op zich wachten. Door gebruik te maken van HVO 100 (schone diesel) gaan we wel voldoen aan de wettelijke eisen. De verdere ontwikkelingen naar volledig schone, zware voertuigen worden nauw gevolgd. Onze bos- en plantsoengereedschappen werken voor een groot deel op accu’s. Ook de overige machines worden, na afschrijving, zo veel als mogelijk vervangen door elektrische of anderszins duurzamere versies. Eén voertuig is voorzien van laadstations met zonnepanelen voor het laden van elektrisch gereedschap. Momenteel zijn we ons aan het oriënteren voor het realiseren van duurzame laadinfrastructuur (denk bijv. aan zonnepanelen). 4.3 Afval is een grondstof. Zowel huishoudelijk afval als bedrijfsafval en afval uit de openbare ruimte wordt zoveel mogelijk gescheiden en hergebruikt als grondstof. Samen met regionale bedrijven onderzoeken we mogelijkheden om meer waarde uit afvalstromen te halen. In Peel en Maas scheiden we het afval zo goed mogelijk aan de bron. We zamelden in 2021 per inwoner gemiddeld ± 42 kg restafval in (dit was in 2020: 40 kg). De hoeveelheid grof huishoudelijk afval dat wordt aangeboden op het milieupark is stabiel.
We voldoen aan de landelijke opgave van 100 kg restafval per inwoner (= restafval aan huis + grof huishoudelijk afval milieupark). 29
De toename van restafval aan huis komt mede door corona en ook nemen we met de restafvalroute zakken mee van ingezameld zwerfafval. We blijven inzetten op het nog beter scheiden van afval en verdere verlaging van de totale hoeveelheid afval. We streven een uitstekende dienstverlening na en onze inwoners waarderen deze service. Het milieupark functioneert goed en wordt goed bezocht. We zien in 2021 een flinke afname van het aantal bezoekers, wel komen bezoekers met meer afval per keer. Er wordt in totaal ongeveer 10% minder afval aangeleverd. Sinds 2021 geldt een toegangstarief voor groenafval en komt er ruim 20% minder groenafval. In 2021 telde het milieupark 50.000 bezoekers (in 2020 64.250 en in 2019 65.000). Onze inwoners weten ook de ondergrondse brengvoorzieningen in de kernen voor luiers, glas en textiel goed te vinden. We onderzoeken samen met regionale bedrijven en met Afval Samenwerking Limburg (ASL) verdere mogelijkheden om meer waarde uit afvalstromen te halen. We zien een landelijke trend dat de kosten van afval blijven stijgen. De tarieven zijn daarom gestegen en we kijken ook naar het meer kostendekkend maken van het milieupark.
-
Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? advisering over de openbare ruimte inclusief het toezicht daarop; beheer van de openbare ruimte; advisering over en uitvoering van ongediertebestrijding (plagen) en bestrijding van bijvoorbeeld ongewenste exoten en eikenprocessierups; nemen (tijdelijke) verkeersmaatregelen en verrichten tellingen en metingen; we werken samen met partners aan bewustwording over afval, verkeersveiligheid, klimaat etc.. Ook overleggen we met scholen en (verkeers-)ouders; begeleiden en inzet van mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt en integratieprojecten; gladheidsbestrijding; materialen uitleen bij evenementen; facilitering bij de verkiezingen; advisering van verenigingen bij het beheer en onderhoud van (sport-)accommodaties; 24/7 calamiteitendienst bij storingen, incidenten en calamiteiten in de openbare ruimte; opvallend is de inzet van veel collega’s tijdens het hoogwater van de Maas in juli 2021.
30
Heeft het gekost wat het mocht kosten?
Baten Lasten Saldo
Realisatie begrotingsjaar 10.854.613 16.607.697 -5.753.085
Raming begrotingsjaar ná wijziging 10.598.791 17.247.636 -6.648.845
Raming begrotingsjaar vóór wijziging 10.552.661 16.327.209 -5.774.548
Het programma 1.2 laat over 2021 een positieve afwijking van € 895.760 zien. De baten zijn € 255.822 hoger dan begroot en de lasten zijn € 639.939 lager dan begroot zodat er per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere uitgaven motie gevelgroen € 24.000 In de Kadernota 2020 is jaarlijks € 25.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de motie gevelgroen. We zijn druk bezig met de voorbereiding om planmatig en gecombineerd met het bomenplan en ‘Waterklaar’ uitvoering te geven aan deze motie. Als gevolg van andere prioriteiten zijn we daar niet eerder aan toegekomen. • Lagere uitgaven optimalisatie beheersysteem openbare ruimte € 92.000 In de begroting 2021 is € 170.000 beschikbaar gesteld voor optimalisatie beheersysteem openbare ruimte. In 2021 is er € 78.000 uitgegeven. De resterende € 92.000 zal in 2022 worden uitgegeven. Omdat de uitgaven in 2021 lager zijn dan begroot is ook de bijbehorende dekking, onttrekking uit de algemene reserve die via het programmaonderdeel financiering en dekkingsmiddelen wordt geboekt, lager. • Lagere uitgaven afval € 279.000 Als gevolg van de coronacrisis (mensen zijn meer thuis) is er bij de huis aan huisinzameling meer afval aangeboden. Hierdoor zijn de inzamel- en verwerkingskosten van huis aan huisinzameling hoger.
Door de gunstige prijs van oud papier zijn de inkomsten van de inzameling hoger. Daarnaast zijn er 20% minder bezoekers geweest bij het milieupark waardoor de verwerkingskosten lager zijn. Dit resulteert in totaal in lagere uitgaven voor afval. Tegenover deze lagere kosten staan lagere inkomsten bij het milieupark. • Hogere uitgaven wegen € -/- 64.000 Deze kosten zijn voornamelijk voor extra renovatiewerkzaamheden (degeneratiekosten) waarvoor we vergoedingen van Enexis en Essent hebben ontvangen. En voor het aanleggen van inritten waarvoor we ook vergoedingen hebben ontvangen. • Hogere uitgaven wijk, natuur en landschap € -/- 57.000 Lagere kosten doordat onze aannemer als gevolg van verminderde capaciteit door corona de snoeiwerkzaamheden aan bomen niet volledig heeft kunnen afronden. Door vergroening en aanleg van speelterreinen bij scholen zijn de kosten hoger. Tegenover deze kosten staan ook hogere inkomsten. • Hogere uitgaven externe kosten riolering € -/- 22.000 De kosten van huisaansluitingen zijn € 22.000 hoger dan begroot. Tegenover de kosten staan ook hogere inkomsten. • Hogere kosten openbare verlichting € -/- 61.000 Hoewel er sprake is van een dalend energieverbruik, zijn de kosten hoger als gevolg van stijgende energiebelasting. Tegenover de kosten staan ook hogere inkomsten.
31
• Lagere kosten ondergrondse infrastructuur € 77.000 De kosten zijn onder andere lager omdat het glasvezel op de bedrijventerreinen nu niet is aangelegd. Tegenover deze lagere kosten staan ook lagere opbrengsten. • Hogere doorverdeelde kosten € -/- 84.000 De doorverdeelde kosten op product 1.2 zijn hoger dan begroot, voornamelijk door extra inzet van personeel op groen als gevolg van het groeizame weer. • Lagere kapitaallasten € 444.000 De werkelijk doorberekende rentekosten op de kapitaallasten zijn lager dan begroot omdat we voor de lopende en de nieuw aangetrokken leningen veel minder rente hoeven te betalen dan waar we bij de begroting van zijn uitgegaan. • Overige uitgaven per saldo € 12.000 lager Per saldo zijn er op de diverse producten binnen 1.2 vele kleinere afwijkingen geweest. Per saldo is er € 12.000 minder uitgegeven. Baten: • Lager inkomsten afvalinzameling € -/- 6.000 De inkomsten van Nedvang zijn € 97.000 hoger. Door lagere bezoekersaantallen zijn de inkomsten van het milieupark € 103.000 lager. • Hogere inkomsten wegen € 81.000 Het betreft voornamelijk degeneratievergoeding en inkomsten aanleg inritten. Tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven. • Hogere inkomsten wijk, natuur en landschap € 97.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door vergoedingen erfbeplanting en subsidies en bijdrages voor de vergroening en aanleg speelterreinen bij scholen.
• Hogere inkomsten openbare verlichting € 10.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door elektriciteitsvergoeding lichtmastreclame. • Hogere inkomstenbaten riolering € 106.000 Er zijn hogere inkomsten uit leges rioolaansluitingen, tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven. Daarnaast zijn de inkomsten uit rioolrechten hoger. • Lagere inkomsten ondergrondse infrastructuur € -/- 16.000 De legesinkomsten uit glasvezel en beheer- en degeneratiekosten (vergoeding van energieleverancier ter dekking van de kosten van bestrating als gevolg van openbreking) zijn hoger dan begroot. Legesinkomsten uit de aanleg van glasvezel zijn lager dan begroot omdat de bedrijventerreinen nu niet zijn meegenomen. • Overige kleine afwijkingen per saldo € -/- 16.000 Er zijn binnen het programma 1.2 diverse kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot lagere baten.