2021-058 01 Raadsvoorstel - Nieuwe achtervangovereenkomsten Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).docx

Raadsvoorstel Raadsvergadering : 12 oktober 2021 Voorstel: 2021-058 Zaaknummer : 1894/2021/2402249 Documentnummer : 1894/2021/2440850 Datum collegebesluit : 6 september 2021 Onderwerp Nieuwe achtervangovereenkomsten Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) Openbaarheid Alle stukken zijn openbaar. Voorstel 1

De nieuwe achtervangovereenkomsten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) aan te gaan conform het voorstel van WSW.

2

In te stemmen met de wijzigingen van de bestaande overeenkomsten in lijn met de nieuwe overeenkomsten.

Inleiding Woningcorporaties sluiten leningen af om hun sociale (woning)voorraad te bouwen en onderhouden. Deze sociale (woning)vooraad wordt ook wel het Daeb-bezit genoemd. Daeb staat voor Diensten Algemeen Economisch Belang. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat borg voor deze leningen. Hierdoor betalen de corporaties lagere rentes op de leningen. En blijft er dus meer geld over om te investeren. Als een corporatie niet meer kan voldoen aan haar betalingsverplichting, neemt het WSW deze leningen over. Rijk en gemeenten staan elk voor 50% in de achtervang bij het WSW. 25% wordt verdeeld over alle gemeenten en 25% wordt toegerekend aan één gemeente die in de leningsovereenkomst is vermeld. Dat betekent dat wanneer een corporatie in financiële problemen raakt, het WSW zorgt dat rente en aflossing van leningen doorgaat. WSW betaalt dit uit eigen kapitaal. Dat kapitaal kan worden aangevuld door obligo bij alle deelnemende corporaties op te halen. Pas wanneer dat onvoldoende is, komen Rijk en gemeenten als achtervanger in beeld om (tijdelijke) renteloze leningen te verstrekken aan het WSW. Het risico voor de achtervangers is beperkt, tot nu toe heeft WSW daar nooit een beroep op gedaan. De Vereniging van Nederlands gemeenten (VNG) en het WSW hebben de afgelopen twee jaar gewerkt aan een verbetering van het borgstelsel.

Die verbeteringen beperken het risico dat WSW een beroep moet doen op de gemeentelijke achtervang. Daarnaast wordt de scheefheid in de achtervangpositie tussen gemeente rechtgetrokken. In plaats van één gemeente staan alle gemeenten in de achtervang waar een corporatie Daeb-bezit heeft, naar rato van de marktwaarde van dat bezit. Dit voorkomt scheve verdelingen tussen gemeenten onderling. Hiervoor is door VNG en WSW een nieuwe achtervangovereenkomst opgesteld. De belangrijkste veranderingen in de nieuwe achtervangovereenkomst:  Een aangepaste verdeelsleutel voor de gemeentelijke achtervang, gebaseerd op de marktwaarde per gemeente van het Daeb-bezit van elke corporatie.  Limitering van de achtervang kan alleen nog als de gemeenten waar een corporatie bezit heeft hier een gezamenlijk voorstel voor doen.  De achtervang voor de nieuwe obligolening wordt geregeld. WSW sluit met iedere deelnemende corporatie een obligolening af. Deze lening is bedoeld om zeker te stellen



dat het vermogen van WSW snel kan worden aangevuld wanneer dat nodig is. Het is een lening die niet direct ter beschikking van het WSW komt, maar pas wanneer WSW een grote aanspraak op zijn vermogen krijgt en het jaarlijks obligo onvoldoende is. De obligolening wordt ook geborgd door WSW en ook hiervoor moet de achtervang met dezelfde verdeling worden vastgelegd. De borgbare doelen zijn aangepast aan de Woningwet 2015. In de bestaande overeenkomsten zijn de borgbare doelen woongelegenheden en de daarbij horende infrastructuur. In de nieuwe definitie van de Woningwet 2015 valt ook maatschappelijk vastgoed hieronder.

Peel en Maas heeft op dit moment achtervangovereenkomsten voor Wonen Limburg en Antares. Deze overeenkomsten zijn beide gelimiteerd door de raad tot een maximum bedrag aangegaan. Voor Antares staan wij op dit moment borg voor een bedrag van € 10.103.000,-. Het Daeb-bezit van Antares in Peel en Maas heeft een marktwaarde van € 130.650.000,-. Voor Wonen Limburg staan wij op dit moment borg voor € 98.668.000,-. Het Daeb-bezit van Wonen Limburg in Peel en Maas heeft een marktwaarde van € 385.851.000,-. Wij staan op dit moment borg voor 7,7% van de marktwaarde van het Daeb-bezit van Antares in Peel en Maas. Ter vergelijking: Venlo staat borg voor 33,8% van de marktwaarde van het Daebbezit van Antares in Venlo. Dit betekent dat er een scheefgroei is ontstaan in de loop der jaren. Met de nieuwe overeenkomsten wordt deze scheve verdeling rechtgetrokken. De nieuwe achtervangovereenkomst verandert niks aan de bestaande achtervangovereenkomsten voor bestaande leningen. WSW is bezig met een wijzigingsvoorstel voor deze bestaande overeenkomsten. Deze worden later dit jaar door WSW aan ons voorgelegd. Het voorstel van WSW voor de bestaande overeenkomsten is in lijn met hetgeen nu voorligt voor de nieuwe overeenkomsten voor nieuwe leningen.

Beoogd effect Bijdragen aan passend en voldoende huuraanbod in Peel en Maas Argumenten 1.1 Wij dragen hierdoor bij aan het realiseren van voldoende passend huuraanbod Dit is uitvoeringsafspraak 7.1 van de kaderstelling ruimte en economie en vastgelegd in punt 2.3 van de lokale woonvisie. Met de corporaties maken we hierover afspraken en werken we nauw samen om het aandeel sociale huurwoningen op peil te houden. Doordat wij in achtervang staan, kunnen de corporaties leningen met lagere rentes afsluiten. Hierdoor kan er meer geïnvesteerd worden in het Daeb-bezit. We dragen hierdoor bij aan het betaalbaar en beschikbaar houden en toevoegen van voldoende kwalitatieve woningen voor burgers die niet zelf in een woning kunnen voorzien. 1.2

De nieuwe overeenkomst bevat een aantal verbeteringen voor de gemeente als achtervanger De belangrijkste verbeteringen zijn de inbaarheid bij corporaties door WSW van de geborgde geldlening (obligolening), de regels rond herfinanciering en de terugbetaling van renteloze leningen door het WSW aan de achtervangers. Dit verkleint het risico van de gemeente als achtervanger omdat de WSW snel geld beschikbaar krijgt van de overige corporaties om aan de overgenomen verplichtingen te voldoen.

1.3

Het achtervangrisico wordt verdeeld over alle gemeenten waar een corporatie actief is Alle gemeenten waar een corporatie bezit heeft staan in de achtervang voor geborgde leningen en niet langer één gemeente. De leningen van een corporatie zijn bedoeld voor financiering van activiteiten in het hele werkgebied van een corporatie. De investeringen in één jaar zijn meestal niet gelijk verdeeld over het bezit. Er wordt immers niet ieder jaar evenveel in iedere gemeente gebouwd. Over

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2440850

Pagina 2 van 4

langere tijd gezien is deze verdeling echter wel gelijk. De nieuwe verdeelsleutel wordt jaarlijks geactualiseerd, dus veranderingen in de omvang en waarde van het bezit worden meegenomen. 1.4

Er is brede steun voor de nieuwe achtervangovereenkomst bij betrokken partijen De overeenkomst is opgesteld door WSW en goedgekeurd door het Ministerie van BZK, de VNG, Aedes en de Deelnemersraad van WSW (de vertegenwoordiging van deelnemende corporaties). Bovendien is de overeenkomst getoetst door de Autoriteit Woningcorporaties en door landsadvocaat Pels Rijcken. De gemeenten in onze regio hebben al ingestemd met de nieuwe achtervangovereenkomsten.

2.1

De werking van de bestaande en nieuwe overeenkomsten wordt op deze manier eenduidig Voor bestaande leningen verandert er niks in de verdeling tussen de gemeenten. Wel worden ze in overeenstemming gebracht met de nieuwe standaardovereenkomst als het gaat om de borgbare doelen, het moment van terugbetaling van renteloze leningen en de definitie van herfinanciering. Deze zijn dan gelijk aan die in de nieuwe standaardovereenkomst.

Kanttekeningen 2.1 Het niet-tekenen van de nieuwe achtervangovereenkomst heeft forse consequenties WSW borgt dan geen nieuwe leningen van corporaties meer die nodig zijn voor investeringen in het corporatiebezit in uw gemeente. Dat betekent dat zo’n corporatie ongeborgde leningen moet aantrekken (met een hogere rente) of dat er niet meer in onze gemeente wordt geïnvesteerd. Bestaande geborgde leningen blijven geborgd door WSW en wij blijven daarvoor in de achtervang staan. De risicopositie van de gemeente verandert daarmee niet. 2.2 Limitering van de achtervang is zonder afstemming niet meer mogelijk Limitering kan alleen nog per corporatie en in overeenstemming met alle gemeenten waar de betreffende corporatie bezit heeft. Alle gemeenten in de regio zijn de nieuwe ongelimiteerde achtervangovereenkomst al aangegaan. Wanneer wij een gelimiteerde achtervangovereenkomst willen, moet dit worden afgestemd met de gemeenten waarin Antares en Wonen Limburg actief zijn. Sturing door de gemeente op investeringen en andere uitgaven van corporaties is voornamelijk mogelijk door vastlegging van de gemeentelijke wensen in de woonvisie en door het maken van prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties. In de bestaande achtervangovereenkomsten van de gemeente Peel en Maas voor Wonen Limburg en Antares is wel nog een gelimiteerd bedrag opgenomen.

Alternatieven Er zijn geen alternatieven, want zonder de achtervangovereenkomst kunnen woningcorporaties niet meer investeren in Peel en Maas. Financiën Voor nieuwe leningen geldt de nieuwe verdeelsleutel, waardoor het risico voor de gemeente een afspiegeling wordt van de marktwaarde van het corporatiebezit per gemeente. De hoogte van de garantstellingen wordt in de jaarrekening bij het onderdeel niet uit de balans blijkende verplichtingen opgenomen. Het risico neemt maar naar rato van de waarde van het Daeb bezit (zaken op het gebied van volkshuisvesting) toe, maar de kans dat de gemeente een (tijdelijke) renteloze lening moet verschaffen blijft uitermate klein. Jaarlijks wordt de raad hierover geïnformeerd. Juridische afwegingen De gemeenteraad is bevoegd om deze achtervangovereenkomst aan te gaan. Deze volgt de wijziging door WSW is opgesteld en goedgekeurd door het Ministerie van BZK, de VNG, Aedes en de Deelnemersraad van WSW (de vertegenwoordiging van deelnemende corporaties). Bovendien is de overeenkomst getoetst door de Autoriteit Woningcorporaties en door

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2440850

Pagina 3 van 4

landsadvocaat Pels Rijcken. Dit is zodanig voorbereid dat juridische risico’s zoveel als mogelijk worden voorkomen. Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad worden de getekende achtervangovereenkomsten naar WSW gestuurd. De woningcorporaties Wonen Limburg en Antares worden hiervan ook op de hoogte gesteld. Verdere communicatie is niet aan de orde, omdat de besluiten geen invloed hebben voor de inwoners van Peel en Maas. Burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas,

de gemeentesecretaris/directeur, L.P.H. Breukers

de burgemeester W.J.G. Delissen-van Tongerlo

Behandelend portefeuillehouder: Paul Sanders Bijlage(n): Achtervangovereenkomst Ter inzage:

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2440850

Pagina 4 van 4