2021-048 03 Kadernota 2022.pdf

1

2

Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, In het laatste jaar van deze raads- en collegeperiode presenteren wij u de kadernota voor 2022. In deze kadernota beschrijven wij de thema’s die voor ons prioriteit hebben en de daarvoor benodigde financiële middelen voor 2022 en daarna. De prioriteiten zijn in lijn met het coalitieakkoord ‘Geef de ruimte!’ en de kaderstellingen. We staan in deze kadernota stil bij de veerkracht van de gemeenschappen tijdens de coronacrisis en de periode van herstel die aanbreekt. Vervolgens blikken we vooruit op de opgaven die voor ons liggen. Opgaven die we gezamenlijk met uw raad en met inwoners, ondernemers en andere partners gaan oppakken. We kijken uit naar de waardevolle toevoegingen van uw raad aan de kadernota. Een breed gedragen visie creëert een stevige basis voor herstel en ontwikkeling. Zo geven we gezamenlijk invulling aan de prioriteiten voor Peel en Maas. College van burgemeester en wethouders Gemeente Peel en Maas 14 juni 2021

3

Inhoud

pagina

Voorwoord

3

1.

Inleiding

5

2.

Ruimte voor investeren en ontwikkelen

6

3.

2.1. Ruimte voor veerkrachtige en creatieve gemeenschappen

6

2.2. Ruimte voor investeren in ontwikkeling

6

2.3. Ruimte voor vitale gemeenschappen

7

2.4. Ruimte voor goed wonen

7

2.5. Ruimte voor goede voorzieningen

7

2.6. Ruimte voor economische groei

8

2.7. Ruimte voor duurzaamheid en waterveiligheid

8

2.8. Ruimte voor een vitaal en verbonden buitengebied

8

2.9. Ruimte voor regionale samenwerking

8

2.10. Tot slot

8

Financiële paragraaf

9

3.1 Investeringen en claims

9

3.2 Ontwikkeling lokale lasten

9

3.3 Financiële vooruitblik 2022 – 2025

10

Bijlage A:

Financiële uitgangspunten

15

Bijlage B1: Verwachte investeringen 2022

16

Bijlage B2: Verwachte claims 2022

20

Bijlage B3: Toekomstige ontwikkelingen m.b.t. investeringen en claims 2022

23

4

1.

Inleiding

Voor u ligt de kadernota 2022 met de titel: “Ruimte voor investeren en ontwikkelen”. In deze kadernota geven wij inzicht in de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen voor de komende jaren. De kadernota is richtinggevend voor de begroting 2022. We zorgen ervoor dat onze ambities zich verhouden tot de beschikbare financiële middelen. De begroting laat de ruimte om in de komende jaren te investeren. Ook kunnen we de lasten voor inwoners relatief laag houden. Tegelijkertijd sparen we om onze financiële positie solide te houden jaarlijks tot maximaal € 2 miljoen binnen de begroting. We bouwen verder op de basis van vitale en krachtige gemeenschappen, van goede voorzieningen in de dorpen en op een divers aanbod aan bedrijven in Peel en Maas. Dit vormt een stevig fundament onder de complexe maatschappelijke opgaven die we samen met inwoners, ondernemers en andere partners gaan oppakken.

5

2.

Ruimte voor investeren en ontwikkelen

2.1. Ruimte voor veerkrachtige en creatieve gemeenschappen De impact van de coronapandemie is voelbaar. De gemeenschappen in Peel en Maas zijn hard getroffen door de coronacrisis. Inwoners en ondernemers hebben veerkracht en solidariteit getoond. Met creativiteit zijn er manieren gevonden om invulling te geven aan dorpsactiviteiten en ondernemen tijdens corona. Daar hebben we veel waardering en respect voor. De huidige ontwikkelingen bieden perspectief op maatschappelijk en economisch herstel. Hierdoor komen activiteiten in de gemeenschappen weer geleidelijk op gang: verenigingen kunnen hun leden weer ontvangen, inwoners kunnen elkaar weer fysiek ontmoeten en evenementen kunnen weer georganiseerd worden. Op die manier kan de energie en dynamiek weer voelbaar worden in de samenleving. We zijn allemaal geraakt door de crisis, maar het is duidelijk dat bepaalde groepen intenser zijn geraakt door de crisis, zoals jongeren, ouderen, kwetsbare inwoners, medewerkers in de zorg, mantelzorgers en ondernemers. Van belang is dat we blijven investeren in gezondheid en arbeidsmarktkansen, zodat inwoners hun werk behouden en weer aan het werk komen. We blijven daarbij maatwerk bieden. En we investeren in het verstevigen van de relatie met maatschappelijke partners, bedrijfsleven en gemeenschappen.

Wat we in ieder geval vasthouden, is onze herwaardering voor de nabije omgeving en natuur, het belang van bewegen en gezonde voeding. Lokaal kopen ter ondersteuning van lokaal ondernemerschap hoort daar vanzelfsprekend bij. De toegenomen digitale vaardigheid heeft mensen ‘virtueel’ toch dicht bij elkaar gehouden. We vinden het belangrijk om met elkaar in gesprek te blijven over wat ons verbindt en wat nodig is voor herstel, zodat alle inwoners kunnen meedoen aan het goede leven in Peel en Maas. Vanwege de sterke gemeenschapszin en solidariteit in de gemeenschappen kijken we met vertrouwen naar de toekomst.

2.2. Ruimte voor investeren in ontwikkeling In het komende jaar staat ruimte om te investeren in ontwikkeling centraal. Dat doen we door ruimte te geven aan gemeenschapsontwikkeling en dit waar nodig te faciliteren en te ondersteunen. We doen dit ook door ruimte te creëren voor ondernemers om zich in Peel en Maas te vestigen en om bedrijven te laten groeien. We maken duurzaamheidsprojecten mogelijk, stemmen vraag en aanbod van wonen op elkaar af en ontwikkelen daarop plannen. We geven bedrijven en partners daarvoor de ruimte. Ook creëren we ruimte voor economisch herstel door de nationale (herstel- en ondersteunings)regelingen toe te passen, ondernemers met elkaar in verbinding te brengen, met doelregels en via maatwerk te werken en door regionaal samen te werken. Onderstaand beschrijven we de verschillende thema’s waar we op inzetten in 2022. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en de kaderstellingen vormen de basis voor de keuzes binnen deze thema’s. We hebben te maken met een veranderende samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de veranderingen in het buitengebied. Maar ook aan verharding in de omgang met elkaar, onze waarden en ons gedrag.

Wat voor gemeente willen we zijn in de toekomst? En wat betekent dit voor de keuzes die we maken in Peel en Maas? Wat is ieders rol hierin en welke focus voor de lange termijn vraagt dit? Na de zomer gaan we hierover in gesprek met uw raad. Ook gaan we in het najaar met uw raad aan de slag met de evaluatie van de kaderstellingen. In 2022 werken we verder aan de herijking ervan. Zo creëren we ruimte voor het goede leven in Peel en Maas.

6

2.3. Ruimte voor vitale gemeenschappen Gemeenschapsontwikkeling is in volle gang in Peel en Maas. De dorpsvisies en -plannen werpen vruchten af. In Baarlo staan de centrumvisie en de herontwikkeling van het gebied rondom sporthal De Kazing (tot een aantrekkelijk en verkeersluw gebied voor onderwijs, sport en buitenspelen) op de agenda. Maasbree werkt aan een toekomstvisie voor het centrum ‘versterken, verbinden en vergroenen’, die inzet op het versterken van de Hartlijn van het dorp. In Panningen ontwikkelen we Pius Park verder. Hier komen verscheidene deelprojecten uit voort. We waarderen de inzet van de dorpen op deze thema’s die we stuk voor stuk koppelen aan grote opgaven als duurzaamheid en het behoud van leefbaarheid. We stimuleren, faciliteren of ondersteunen waar nodig de uitvoering van de dorpsplannen. We verwelkomen arbeidsmigranten en statushouders die zich permanent in onze gemeente vestigen en hebben aandacht voor de draagkracht van gemeenschappen. We investeren ook verder in participatie van inwoners die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Dat doen we met de uitwerking van de LeerOntwikkelRoutes. Deelnemende inwoners die niet op eigen kracht aansluiting in de maatschappij vinden, ondersteunen we om duurzaam en naar vermogen te kunnen participeren. De samenleving verandert.

Dialoog en verbondenheid zijn antwoorden op verharding in de maatschappij door soms tegengestelde belangen. Die dialoog faciliteren wij. Naast goed wonen, goede voorzieningen en actieve inwoners die hun krachten en ideeën bundelen in de dorpen, is een veilige leefomgeving van groot belang voor vitale gemeenschappen. We zetten hier samen met inwoners, ondernemers en (regionale) veiligheidspartners op in. Wat betreft de aanpak van ondermijning en het thema zorg en veiligheid volgen we de ingezette koers, gericht op preventie. We investeren in de netwerkaanpak voor een optimale informatiepositie om criminaliteit te bestrijden. Veiligheid is ook verkeersveiligheid. Met name in Meijel, Beringe en Panningen investeren we in duurzame veilige herinrichting van wegen.

2.4. Ruimte voor goed wonen Net als de afgelopen jaren investeren we in 2022 ook in goed wonen. Dat doen we op basis van het uitvoeringsplan wonen. Uitgangspunt is voldoende woningen, voor de juiste doelgroep, op de juiste plek. Concreet werken we aan versnelling van de realisatie van sociale huurwoningen, het wegbestemmen van kwalitatief niet juiste (gemeentelijke) woningbouwplannen, bewustwordingscampagnes met partners, transformatie van bestaande woningvoorraad, herinvulling van herstructureringslocaties, (pre)mantelzorgwoningen en nieuwe woningbouwprojecten. Bijvoorbeeld in Meijel, Baarlo, Panningen, Egchel en Kessel. We onderzoeken de mogelijkheden voor een combinatie van wonen en zorg en denken mee over creatieve bouwplannen. Ook monitoren we het effect van het herziene huisvestingsbeleid arbeidsmigranten.

2.5. Ruimte voor goede voorzieningen We zijn een aantrekkelijke, kindvriendelijke gemeente voor jonge gezinnen en nieuwkomers uit binnen- en buitenland. Goede voorzieningen, zoals scholen, sportaccommodaties en gemeenschapshuizen, maar ook cultuur en erfgoed zorgen er mede voor dat de gemeenschappen vitaal en aantrekkelijk blijven. We investeren daarom verder in duurzame onderwijshuisvesting en in de binnensportlocaties. Over de opties voor een nieuwe sporthal in Maasbree zijn we met het dorp in gesprek. We vernieuwen de technische installaties van gemeenschapshuis De Ankerplaats in Grashoek, de baanrenovatie van LTC Tonido gaat plaatsvinden en de verlichting van VV Baarlo wordt vernieuwd, met aandacht voor verduurzaming. Wat betreft de uitwerking van erfgoedbeleid zijn we voornemens een regeling op te stellen voor het behoud van monumenten. Er komt een voorstel over de toekomst van de St. Antoniusmolen in Kessel.

7

2.6. Ruimte voor economische groei We bieden ruimte voor economisch herstel en groei om de diversiteit aan bedrijven te stimuleren. Dat doen we door te investeren in het revitaliseren en mogelijk uitbreiden van bedrijventerreinen en deze toekomstbestendig, goed bereikbaar en veilig te maken. Een sterkere koppeling tussen economie, arbeidsmarkt en het aantrekken van (jong) talent is een belangrijk aandachtspunt. Het is daarom van belang om met elkaar in gesprek te gaan over het economisch profiel van de gemeente. Kundige mensen zijn nodig zodat bedrijven in Peel en Maas kunnen innoveren, groeien en bijdragen aan het concurrerend houden van de lokale en regionale economie. Ook daarom verwelkomen wij arbeidsmigranten.

2.7. Ruimte voor duurzaamheid en waterveiligheid We blijven ons in 2022 inzetten om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. De duurzaamheidsagenda vormt de basis om integraal uitvoering te geven aan duurzaamheidsaspecten. In 2022 gaan we verder met acties uit de duurzaamheidsagenda, zoals een stimuleringsregeling voor verduurzaming, bewustwordingstrajecten en activiteiten die volgen uit de transitievisie warmte. Bij grote infrastructurele projecten staat duurzame herinrichting centraal. We houden dan rekening met klimaatadaptatie, energietransitie en biodiversiteit. Ook gaan we aan de slag met de uitvoering van de Regionale Energie Strategie en werken we verder aan slimme mobiliteit. Waterveiligheid blijft een belangrijk thema waar we onder andere aan werken via het hoogwaterbeschermingsprogramma Baarlo. Ambities van het dorp hierover en de programma’s van rijk en waterschap koppelen we om zo tot een integraal plan te komen. De nieuwe Omgevingswet brengt een vereenvoudiging van wetgeving met zich mee waardoor een goed evenwicht kan ontstaan tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. De financiële consequenties van deze wet zijn nog niet precies te bepalen.

2.8. Ruimte voor een vitaal en verbonden buitengebied In het buitengebied komen verschillende opgaven samen. Met het programma ‘vitaal en verbonden buitengebied’ werken we op integrale wijze samen om bij te dragen aan het realiseren van de strategische doelen voor het buitengebied, zoals vastgelegd in de kaderstellingen Ruimte en Economie en Sociaal Domein en Vitale gemeenschappen. Samen met de gemeenschappen werken we aan een toekomstig leefbaar en veilig buitengebied. We sluiten aan bij ideeën van initiatiefnemers op basis van maatwerk. En we willen de goede ervaringen van zelfsturing in de kernen verbreden naar het buitengebied, door ook daar het goede gesprek op gang te brengen. In de komende jaren ligt de focus in het programma op landbouw- en voedseltransitie, leegstand en wonen. We blijven de ruimte geven aan de herinvulling van agrarische bebouwing en wonen in het buitengebied.

2.9. Ruimte voor regionale samenwerking Veel van de opgaven waar we mee te maken hebben, zijn gemeentegrens en zelfs landsgrens overstijgend. We werken in de regio Noord-Limburg al nauw samen, onder andere in het kader van de invulling van de Regio Deal en de investeringsagenda om zo een sterke en de ‘Gezondste Regio’ te worden. Daar gaan we mee door in 2022. En ook grensoverschrijdend gaan we de samenwerking verder ontwikkelen om zo de brede welvaart in het gebied te verhogen.

2.10. Tot slot Dit is de laatste kadernota van het huidige college. Het is niet bekend wanneer wij de coronapandemie achter de rug hebben. Deze onvoorspelbaarheid maakt dat in onze begroting inhoudelijke bijstelling kan plaatsvinden. Dit gebeurt in de vorm van het aanpassen van de uitvoeringsafspraken uit de kaderstellingen. Gezien de verkiezingen in 2022 en de onzekere effecten van de coronacrisis, vinden wij brede gedragenheid van de inhoudelijke kaders en financiële uitgangspunten nog meer van belang. Wij nodigen uw raad uit hierover mee te denken en waarderen uw mogelijke aanvullingen.

8

3. Financiële paragraaf In deze paragraaf lichten we de volgende onderwerpen met substantiële financiële impact toe: 1. Investeringen en claims 2. Ontwikkeling lokale lasten 3. Financiële vooruitblik begrotingssaldi 2022 – 2025

3.1

Investeringen en claims

In de bijlagen B1 en B2 zijn de voorgenomen investeringen en claims voor de begroting 2022 opgenomen. In deze kadernota wordt niet gevraagd om vaststelling van deze investeringen en claims, maar zijn ze ter informatie opgenomen. In totaal leidt dit tot ruim € 12,7 miljoen aan middelen die in de samenleving van Peel en Maas worden geïnvesteerd. Met betrekking tot claims is voor 2022 een bedrag van € 70.000 opgenomen. In de jaren 2023 – 2025 zijn de uitgaven jaarlijks € 30.000. Een aantal investeringen en claims is nog niet zodanig concreet dat ze al financieel vertaald kunnen worden. We verwachten echter dat deze investeringen binnen afzienbare tijd in een stadium komen dat hierover een concreet voorstel aan uw raad kan worden voorgelegd. Deze onderwerpen zijn zo concreet mogelijk beschreven in bijlage B3.

3.2

Ontwikkeling lokale lasten

De ontwikkelingen met betrekking tot de lokale lasten voor onze inwoners en ondernemers zijn als volgt: OZB: We hanteren als uitgangspunt voor de nieuwe OZB-tarieven een gemiddelde stijging van 2% conform hetgeen in de begroting 2021 al is opgenomen. Afval: We streven naar een kostendekkend tarief waarbij er voor de uitgaven en overige opbrengsten rondom afval nog alternatieve maatregelen worden uitgewerkt. Hierover wordt nog een bijeenkomst met de gemeenteraad georganiseerd. Afhankelijk van de effecten van die maatregelen zal bij de begroting 2022 een voorstel worden gedaan voor het nieuwe tarief voor afval. Riolering: De tarieven met betrekking tot riolering komen voort uit het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) dat momenteel geactualiseerd wordt. Bij de begroting 2022 zullen we het nieuwe tarief opnemen dat voortkomt uit het geactualiseerde GRP en per saldo kostendekkend is over de totale looptijd van het GRP bezien. Verblijfsbelasting: In 2022 willen we het tarief voor verblijfsbelasting gaan differentiëren en opsplitsen in een tarief voor toeristische overnachtingen van € 1,00 (toeristenbelasting) en een tarief voor huisvesting van arbeidsmigranten van € 1,20 (verblijfsbelasting). Het tarief voor verblijfsbelasting willen we achtereenvolgens verhogen tot € 1,25 in 2023 en € 1,30 in 2024. Leges: Aan lokale lasten gerelateerd zijn de leges.

Vooralsnog gaan we uit van een stijging met 1% als gevolg van prijsinflatie. Zoals ook in voorgaande jaren het geval was, zullen geen leges in rekening worden gebracht voor vergunningen voor evenementen. We verwachten dat dit een positieve invloed zal hebben op het stimuleren van de leefbaarheid in de kernen na de coronatijd. De invoering van de Omgevingswet zal van invloed zijn op de leges die we heffen. Daar komen we concreet op terug nadat de wet is ingevoerd (invoeringsdatum 1 juli 2022). Mochten zich in de komende maanden ontwikkelingen voordoen die leiden tot een financieel nadeel (bijvoorbeeld de septembercirculaire), dan zullen we mogelijk bij de begroting 2022 komen met aanpassingen in bovengenoemde uitgangspunten met betrekking tot de lokale lasten.

9

3.3

Financiële vooruitblik 2022 – 2025

In eerste instantie vormen de jaarschijven 2022-2024 uit de (meerjaren)begroting 2021 de basis van de begrotingssaldi. De jaarschijf 2025 is op een aantal punten geactualiseerd (indexering, algemene uitkering, kapitaallasten) ten opzichte van 2024. We hebben de afgelopen maanden een aantal financiële scenario’s uitgewerkt en gepresenteerd, die dienen als basis voor de financiële vooruitblik in de Kadernota 2022. Op een aantal (financieel) relevante onderwerpen is een zo realistisch mogelijke prognose opgesteld die leidt tot een basisscenario. Dat basisscenario is verder geactualiseerd aan de hand van ontwikkelingen zoals een meicirculaire, de daadwerkelijk te verwachten investeringen en claims, etc. Er blijven echter nog veel onduidelijkheden over waarvan de ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds de grootste impact zullen hebben. Dat is de reden waarom we in onderstaande financiële vooruitblik de mogelijke effecten vanwege het gemeentefonds apart presenteren. Ook wat betreft de andere onderdelen zullen we bij de begroting 2022 veel concretere bedragen kunnen opnemen.

Saldi conform begroting 2021

2022

2023

2024

2025

510.068

115.882

900.745

900.745

0

0

0

514.265

1

Actualisatie jaarschijf 2025

2

Raadsbesluiten 2021

-130.000

-130.000

-130.000

-130.000

3

Autonome ontwikkelingen

275.000

542.500

665.000

665.000

4

Gemeentefonds Meicirculaire

104.952

-97.632

-141.212

-64.725

5

Effecten Corona

-25.000

-12.500

0

0

6

Afval

-100.000

-100.000

-100.000

-100.000

7

Sociaal domein

-250.000

-250.000

-250.000

-250.000

8

Claims en bijstellingen

-250.000

-210.000

-210.000

-210.000

9

Extra ruimte kapitaallasten / investeringen

-100.000

-400.000

-600.000

-800.000

SALDI EXCLUSIEF MOGELIJKE ONTWIKKELINGEN GEMEENTEFONDS

35.020

-541.750

134.533

525.285

10 Mogelijke ontwikkelingen gemeentefonds

1.000.000

645.000

645.000

645.000

SALDI INCLUSIEF MOGELIJKE ONTWIKKELINGEN GEMEENTEFONDS

1.035.020

103.250

779.533

1.170.285

Deze saldi zijn inclusief toevoegingen aan de algemene reserve (2022: € 1.250.000 / 2023: € 1.750.000 / 2024: € 2.000.000 / 2025: € 2.000.000). Toelichting: 1. Actualisatie jaarschijf 2025: In de begroting 2021 loopt het meerjarenperspectief tot en met 2024. Bij de Kadernota 2022 kijken we vooruit tot en met 2025. Dat betekent dat we voor de jaarschijf een aantal actualisaties doorvoeren om te komen tot een verwacht saldo. Die actualisatie betreft onder andere de indexering van de kosten en de opbrengsten en de doorrekening van de algemene uitkering op basis van de gegevens voor 2025. Per saldo ontstaat een positief effect vanwege een verwachte stijging van de algemene uitkering 2025 ten opzichte van 2024.

10

2. Raadsbesluiten 2021: In 2021 verwachten we nog enkele raadsvoorstellen aan uw raad te kunnen voorleggen die financiële consequenties hebben. Dat betreft bijvoorbeeld het raadsvoorstel over MFA De Paort in Kessel. Met de financiële consequenties is nog geen rekening gehouden in het meerjarenperspectief van de begroting 2021 dus nemen we de mogelijke effecten (zonder vooruit te willen lopen op raadsbesluiten) voorzichtigheidshalve alvast op. 3. Autonome ontwikkelingen: Er zijn sinds de vaststelling van de begroting al diverse ontwikkelingen geweest die een financieel effect hebben op de begroting. Zo is inmiddels bekend dat de rijksuitkering WSW hoger wordt waardoor de verwachte exploitatiebijdrage aan NLW de komende jaren kan worden verlaagd. Deze ontwikkelingen worden in de begroting 2022 verwerkt en hebben per saldo een positief effect. 4. Meicirculaire 2021: Gewoontegetrouw nemen we de effecten van de meicirculaire mee in de kadernota. Dit jaar zijn er met betrekking tot het gemeentefonds diverse ontwikkelingen die nog niet zodanig concreet zijn dat daar in de meicirculaire bedragen voor zijn opgenomen per gemeente. Bij onderdeel 10 ‘Ontwikkelingen gemeentefonds’ gaan we daar verder op in. De effecten als gevolg van de meicirculaire die we nu kunnen opnemen, zijn voornamelijk het gevolg van aanpassingen in de verwachte rijksuitgaven.

De loon- en prijsstijging wordt door het Rijk nu lager ingeschat dan in eerdere circulaires waardoor de algemene uitkering wat daalt. 5. Effecten corona: Tot nu toe worden veel nadelen als gevolg van corona gecompenseerd door de Rijksoverheid. We verwachten in 2022 minder nadelige gevolgen te hebben vanwege corona en voor zover die er wel nog zijn (zoals bijvoorbeeld schuldhulpverlening / minimabeleid) gaan we uit van een rijkscompensatie in lijn met 2020 en 2021. 6. Afval: Onlangs is aan uw raad toegelicht welke mogelijkheden er zijn om het product afval in de exploitatie meer kostendekkend te maken. Vóór de begroting 2022 zal daar een vervolg op komen waarbij meer duidelijk wordt over de maatregelen die we kunnen / zullen nemen met betrekking tot de kosten en opbrengsten voor afval. Om niet vooruit te lopen op die eventuele besluiten en wel rekening te houden met de onzekerheden op bijvoorbeeld de markt voor oud papier en verwerkingskosten, rekenen we vooralsnog met een nadeel op de verwerking van afval van € 100.000 per jaar. 7. Sociaal domein: Vanaf 2021 ramen we de uitgaven in het sociaal domein op een realistische basis. Dat betekent echter niet dat er geen overschrijdingen meer kunnen ontstaan, bijvoorbeeld als gevolg van incidentele casussen.

Ook de ontwikkelingen met betrekking tot de fiscaliteiten rondom de dorpsvoorzieningen maken dat er wat onzekerheid is over de totale kosten van het sociaal domein. We nemen daarom een stelpost op van € 250.000 aan meerkosten. 8. Claims en bijstellingen: In deze kadernota is een aantal claims opgenomen die voor 2022 een incidenteel effect hebben van € 70.000 en structureel leiden tot € 30.000 aan meerkosten. In de 1e bijstellingsrapportage 2021 is aangegeven dat we € 180.000 aan structurele meerkosten verwachten vanwege de intensivering op toezicht en handhaving. In totaal moeten we dus rekenen op € 250.000 aan meerkosten in 2022 en vanaf 2023 structureel op € 210.000.

11

9. Extra ruimte kapitaallasten: Het jaarlijks beschikbare budget voor nieuwe investeringen (kapitaallasten € 250.000) is niet toereikend om alle ambities en de verwachte investeringen uit het IHP te kunnen bekostigen. Daarom hebben we een stelpost opgenomen voor extra kapitaallasten die financieel ruimte biedt om de verwachte meerkosten van het IHP te kunnen dekken en daarnaast financieel ruimte te creëren om jaarlijks zo’n € 3,0 miljoen aan extra investeringen te doen (uitgaande van afschrijven in 40 jaar). Uit het overzicht van verwachte investeringen 2022 blijkt dat de kapitaallasten ten laste van de exploitatie € 281.163 bedragen. De reguliere ‘ruimte’ in de begroting bedraagt € 250.000 dus zullen we voor 2022 al € 31.163 van de totale stelpost van € 100.000 inzetten. Met die stelpost kunnen we natuurlijk niet alle gewenste investeringen uitvoeren en zullen zeker nog (scherpe) keuzes nodig zijn. Dat geldt zowel voor de IHP-businesscases als voor de overige investeringen. 10. Mogelijke ontwikkelingen Gemeentefonds: De algemene uitkering van het gemeentefonds is veruit onze grootste inkomenstenbron en kent een grote onzekerheid als het gaat om de daadwerkelijke omvang.

Die kanttekening is zeker bij deze kadernota van toepassing, omdat onduidelijk is welke besluiten een nieuw kabinet gaat nemen op belangrijke onderwerpen als herijking van het gemeentefonds en structurele uitbreiding van het gemeentefonds. Zoals aangegeven, geeft de meicirculaire geen duidelijkheid over deze ontwikkelingen van het gemeentefonds. Aan de andere kant zijn er wel krachtige signalen die erop wijzen dat we wel mogen verwachten dat we in 2022 en de jaren er na een substantiële verhoging van het gemeentefonds en de algemene uitkering mogen verwachten. Die onzekerheid rondom de daadwerkelijke ontwikkelingen en bedragen voor Peel en Maas maakt dat we ervoor kiezen om deze verwachte ontwikkelingen als een aparte regel te presenteren. Vanwege die onzekerheid komen we nu ook nog niet met aanvullende maatregelen / bezuinigingen. Mocht dit aan de orde zijn, volgen die wel bij de begroting.  Herijking gemeentefonds Of de herijking van het gemeentefonds in de huidige vorm doorgaat, is onzeker. Het voorlopig becijferde voordeel laat een tussenstand zien voor Peel en Maas van € 29 voordeel per inwoner. We achten we het niet realistisch om dat volledig over te nemen, want er vinden momenteel weer nieuwe herrekeningen plaats die zullen leiden tot andere uitkomsten.

We gaan er vooralsnog van uit dat we een voordeelgemeente zullen blijven, al zal het voordeel lager zijn dan de € 29 per inwoner.  Uitbreiding gemeentefonds / compensatie kosten jeugdzorg We hebben de verwachting dat het gemeentefonds in totaliteit wordt uitgebreid. Een eerste aanzet daartoe is gegeven doordat in 2021 een bedrag van ruim € 600 miljoen is toegevoegd ten behoeve van jeugdzorg. Ook voor 2022 heeft het Rijk een extra bedrag van € 1,3 miljard toegezegd ter compensatie van de tekorten op de jeugdzorg. De exacte verdeling van die € 1,3 miljard vindt komende periode plaats. Op basis van een ‘voorzichtige’ doorrekening mogen we ervan uitgaan dat dit voor Peel en Maas leidt tot circa € 1.000.000 hogere inkomsten. De definitieve bedragen kennen we nu echter nog niet. Daarom is dit bedrag als onzekerheid opgevoerd. De compensaties zijn nu weliswaar nog incidenteel, maar de verwachting is dat er ook structureel extra middelen worden toegevoegd. Verder staat de ‘opschalingskorting’ flink ter discussie. Deze korting op het gemeentefonds is indertijd door het Rijk opgevoerd vanwege de opgave om te komen tot 100.000+ gemeenten. Die opgave is inmiddels al lang niet meer actueel maar de korting wordt nog wel steeds doorgevoerd en loopt ook nog jaarlijks op.

Gezien al deze ontwikkelingen, verwachten we een toename van de algemene uitkering die we nu voorzichtigheidshalve inschatten op 50% van het nu becijferde effect uit de herijking van € 29 per inwoner. We nemen vooralsnog € 15 per inwoner op vanaf 2023 (€ 645.000) en € 1.000.000 in 2022. Die bedragen zijn nog niet concreet en vormen daarmee een onzekerheid in de financiële vooruitblik. Om die reden zijn ze dan ook als een aparte regel opgenomen in het overzicht.

12

Financiele kengetallen met betrekking tot extra investeringen In de financiële vooruitblik blijkt dat we de extra lasten van aanvullende investeringen binnen de exploitatie kunnen opvangen. Naast het effect van de kapitaallasten op de exploitatiesaldi, ontstaat ook een effect op de schuldenpositie en de solvabiliteit als we extra gaan investeren in de komende jaren. Om die effecten inzichtelijk te maken, hebben we een doorrekening gemaakt voor de kengetallen netto schuldquote en solvabiliteit. Die kengetallen zijn ook standaard opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen bij de begroting en de jaarstukken. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De kengetallen worden getoetst aan landelijke normen, waarbij 3 categorieën worden onderscheiden:

Netto schuldquote Solvabiliteitsratio

Categorie A Minst risicovol < 90% >50%

Categorie B Gemiddeld risicovol 90% - 130% 20% - 50%

Categorie C Meest risicovol > 130% < 20%

De conclusie is dat we (naar verwachting) ook met de extra investeringen die de komende jaren (tot en met 2025) gepland staan, nog in de gemiddeld risicovolle categorie (categorie B) zitten met betrekking tot de netto schuldquote. Wel naderen we langzaam de grens met de meest risicovolle categorie. Zoals nu becijferd, zouden we per 31-12-2026 wellicht net over de grens van de 130% komen. Bij de solvabiliteit zien we ook een verschuiving ontstaan naar de grens van 20%, maar blijven we daar naar verwachting net boven.

13

Bijlagen A: Financiële uitgangspunten B1: Verwachte investeringen 2022 B2: Verwachte claims 2022 B3: Toekomstige ontwikkelingen met betrekking tot investeringen en claims

14

Bijlage A: Financiële uitgangspunten Algemeen De gemeente voert een langjarig solide financieel beleid, waarbij voorkomen wordt dat er grote schommelingen ontstaan. Voorspelbaarheid, langjarige bestendigheid en orde op zaken voeren de boventoon.  

Structurele exploitatietekorten vangen we niet op met vermogen (reserves). Incidentele meevallers worden gebruikt om de vermogenspositie te versterken.

Overige uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting 2022-2025 worden de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd:   



  

   



15

Als startpunt van de begroting 2022 wordt de meerjarenraming vanuit de begroting 2021 gehanteerd. In de meerjarenraming 2022-2025 wordt rekening gehouden met een kosten- en opbrengstenstijging van 1% per jaar. In de meerjarenraming 2022-2025 wordt rekening gehouden met een autonome reële toename van de personeelslasten als gevolg van nominale periodieke verhogingen, met een te verwachten stijging van de pensioenlasten én met een stijging van 1% per jaar als gevolg van collectieve salarisverhogingen voor de jaren 2022 en verder. Voor kapitaallasten van nieuwe investeringen wordt in de begroting 2022 en verdere jaren een bedrag van € 250.000 per jaar opgenomen. Dat is exclusief de stelpost voor extra kapitaallasten die tijdelijk wordt ingezet. Activering en afschrijving vinden plaats conform Nota afschrijving en waardering. Voor de berekening van de rente over de reserves en het berekenen van de kapitaallasten van nieuwe investeringen, hanteren we een rentepercentage van 0,75%. De algemene uitkering van het gemeentefonds wordt berekend conform de laatst gepubliceerde circulaire. In dit geval is dat de meicirculaire 2021. De begroting wordt gebaseerd op de septembercirculaire 2021. In meerjarenperspectief wordt jaarlijks 2% opbrengstenstijging voor de OZB meegenomen. Deze stijging is een stijging zonder de areaaluitbreiding.

Als uitgangspunt voor de hoogte van de afvalstoffenheffing wordt kostendekkendheid gehanteerd. Voor de heffing van de rioolheffing wordt de ontwikkeling van het GRP gevolgd. In 2022 willen we het tarief voor verblijfsbelasting gaan differentiëren en opsplitsen in een tarief voor toeristische overnachtingen van € 1,00 (toeristenbelasting) en een tarief voor huisvesting van arbeidsmigranten van € 1,20 (verblijfsbelasting). Het tarief voor verblijfsbelasting willen we achtereenvolgens verhogen tot € 1,25 in 2023 en € 1,30 in 2024. In de jaren 2022 – 2024 willen we de post onvoorzien jaarlijks verhogen tot uiteindelijk € 400.000 in 2024.

Bijlage B1: Verwachte investeringen 2022

16

Investeringen Kadernota 2022 nr

Kern

Omschrijving van de kapitaaluitgaven

Afschrijftermijn

Bruto investering

Dekking*

Netto investering

Kapitaallasten Kapitaallasten ten laste van gedekt* exploitatie rente 0,75%

Totaal kapitaallasten

rente 0,75%

Vermindering gevolgen klimaatontwikkeling 1

Algemeen

Verbetermaatregelen Kader Richtlijn Water (KRW) 2022

60

980.000

980.000

0

0

23.683

23.683

2

Egchel

Muldersweg-Rector Thomassenstraat- van Achgelstraat

40

490.000

0

490.000

15.925

0

15.925

3

Meijel

Herinrichting Kerkstraat + Parkeerplaats Kurversweg

40

1.900.000

300.000

1.600.000

52.000

9.750

61.750

4

Beringe

Herinrichting Peelstraat

40

620.000

620.000

20.150

0

20.150

5

Panningen

Herinrichting Wietelweg

40

1.000.000

100.000

900.000

29.250

3.250

32.500

6

Panningen

Reconstructie Ninnesweg

40

1.470.000

0

1.470.000

47.775

0

47.775

7a Meijel/Beringe Reconstructie Heldensedijk en Meijelseweg

40

2.175.000

0

2.175.000

70.688

0

70.688

7b Meijel/Beringe Vervangen brug Heldensedijk

80

1.025.000

0

1.025.000

20.500

0

20.500

8

Maasbree

Vervangen brug 't Rooth en brug Aan de Kerkhof

80

460.000

0

460.000

9.200

0

9.200

9

Algemeen

Vervangen van speelvoorzieningen

20

150.000

0

150.000

8.625

0

8.625

10

Algemeen

Renovatie/vervanging vrijverval riolering 2022

60

525.000

525.000

0

0

12.688

12.688

11

Baarlo

LTC Tonido, renovatie 4 tennisbanen

30

100.000

100.000

4.083

0

4.083

12

Baarlo

VV Baarlo, vervanging verlichting 3 voetbalvelden

15

40.000

0 0

40.000

2.967

0

2.967

Bevordering verkeersveiligheid

Overige infrastructurele werken

Riool en afvalwaterbeheer Onderhouden en verduurzamen accommodaties

Bedrijfsvoering 13

Algemeen

Vervangen en verduurzamen tractie buitendienst

7

347.200

347.200

0

0

52.204

52.204

14

Algemeen

Vervanging Basis ICT 2022-2026

4

900.000

900.000

0

0

231.750

231.750

15

Algemeen

Wmo-vervoersvoorzieningen

5

500.000

500.000

0

0

103.750

103.750

12.682.200

3.652.200

9.030.000

281.163

437.075

718.237

Wmo-voorzieningen

TOTAAL

Ad* kapitaallasten kunnen worden gedekt uit GRP, bestaande budgetten binnen begroting, reserves etc.

17

Toelichting verwachte investeringen 2022 Vermindering gevolgen klimaatontwikkeling 1. Verbetermaatregelen Kader Richtlijn Water (KRW) 2022 De Kaderrichtlijn Water is een Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit aan bepaalde eisen moet voldoen. In ons Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) is dit vertaald in concrete maatregelen. 2. Muldersweg-Rector Thomassenstraat-van Achgelstraat In de begroting 2021 is een investering opgenomen (en vastgesteld) voor groot onderhoud, inrichten conform richtlijnen 30 km., vervangen van bomen en afkoppelen van hemelwater bij de Muldersweg, Rector Thomassenstraat en Van Achgelstraat in Egchel. Inmiddels is gebleken dat het gevraagde investeringsbedrag niet volledig is en er nog € 490.000 nodig is om alle werkzaamheden uit te voeren. Het totaalkrediet voor deze investering komt dan uit op € 1.280.000 waarvan € 490.000 is bestemd voor werkzaamheden aan riolering en € 790.000 voor wegen en vervanging van bomen.

Bevordering verkeersveiligheid 3. Herinrichting kerkstraat + parkeerplaats Kurversweg In Peel en Maas worden alle wegen, conform uitvoeringsplan openbare ruimte, ingericht volgens het concept van Duurzaam Veilig Verkeer (DVV). Bij het ontwerpen van wegen speelt de veiligheid van de weggebruiker een belangrijke rol. Landelijke richtlijnen, normen en instrumenten helpen de wegontwerper bij het maken van een optimaal wegontwerp. De Kerkstraat in Meijel moet nodig opnieuw worden ingericht. De herinrichting van de parkeerplaats Kurversweg (als laatste deelproject van de totale herinrichting van het kindcentrum Meijel) wordt omwille van de aanbestedings- en uitvoeringsvoordelen tegelijk met de Kerkstraat uitgevoerd. Werkzaamheden aan het riool worden voor € 300.000 opgevoerd als investering in het GRP 2022-2025. 4. Herinrichting Peelstraat Duurzaam veilig herinrichten van de Peelstraat. Werkzaamheden aan het riool worden voor € 150.000 gedekt uit het reeds beschikbaar krediet vanuit het GRP 2022-2025. 5. Herinrichting Wietelweg Duurzaam veilig herinrichten van de weg en vernieuwen kolkaansluitingen. Werkzaamheden aan het riool worden voor € 100.000 opgevoerd als investering in het GRP 2022-2025.

Overige infrastructurele werken 6. Reconstructie Ninnesweg Duurzaam veilig herinrichten van de Ninnesweg tussen de rotonde Aan De Dèl en rotonde Ninnes. 7a. Reconstructie Heldensedijk en Meijelseweg Duurzaam veilig herinrichten van de Heldensedijk en Meijelseweg (vanaf de aansluiting met de Heufkesweg Meijel tot aan de bebouwde komgrens Beringe). 7b. Vervangen brug Heldensedijk De brug over het Kanaal van Deurne is technisch afgeschreven en moet in zijn geheel worden vervangen. 8. Vervangen brug ’t Rooth en brug Aan de Kerkhof Beide bruggen over respectievelijk de Everlosebeek en de Springbeek zijn technisch afgeschreven en moeten in zijn geheel worden vervangen.

18

9. Vervangen van speelvoorzieningen Conform uitvoeringsplan openbare ruimte worden speeltoestellen die technisch zijn afgeschreven, vervangen. We geven hiermee invulling aan de behoeften van ouders en kinderen om het buiten spelen en bewegen te bevorderen. Door planmatige vervanging houden we het totaal aan speelvoorzieningen op niveau en voldoen we aan de strenge veiligheidseisen. Door het beschikbaar stellen van een (jaarlijks) krediet, kan de toevoeging van € 38.400 aan de voorziening speeltoestellen vervallen per 2022.

Riool en afwater beheer 10. Renovatie/vervanging vrijverval riolering 2022 Dit is een maatregel uit het GRP.

Onderhouden en verduurzamen accommodaties 11. LTC Tonido, renovatie 4 tennisbanen Volgens het actueel meerjarenonderhoudsplan is de onderbouw en de toplaag van vier tennisbanen van LTC Tonido aan vervanging toe. De kosten per baan worden tussen de € 20.000 en € 25.000 geschat, afhankelijk van de staat van de ondergrond. Afhankelijk van het onderzoek zal de gehele constructie vervangen worden of enkel de toplaag, De gemeentelijke bekostiging is op basis van zandkunststof-banen. Volgens afspraak in harmonisering van buitensportaccommodaties zijn meerkosten op basis van een ander baantype voor rekening van de vereniging. 12. VV Baarlo, vervanging verlichting 3 voetbalvelden Volgens het actueel meerjarenonderhoudsplan is de verlichting van de velden van VV Baarlo aan vervanging toe. De gemeentelijke bekostiging is op basis van twintig armaturen voor een wedstrijdveld en twee trainingsvelden. De kosten voor de boventallige velden zijn voor rekening van de vereniging. Bij het opvragen van offertes worden ook duurzamere opties meegenomen, zoals bijvoorbeeld vervanging op basis van LED-verlichting.

Bedrijfsvoering 13. Vervanging en verduurzamen tractie buitendienst Diverse tractiemiddelen zijn aan vervanging toe en moeten in 2022 vervangen worden. Deze nieuwe voertuigen voldoen aan de duurzaamheidseisen. In de begroting is al rekening gehouden met de kapitaallasten die jaarlijkse vervanging van tractiemiddelen met zich meebrengt. 14. Vervanging Basis ICT 2022-2026 Deze post heeft betrekking op investeringen die nodig zijn in/vanaf 2022 als vervanging van de Basis ICT onderdelen. Wmo-voorzieningen 15. Wmo-vervoersvoorzieningen De aangeschafte Wmo-vervoersvoorzieningen worden als investering opgenomen. Daardoor ontstaan er jaarlijkse kapitaallasten waarmee de aanschafkosten worden verdeeld over 5 jaar. De kapitaallasten worden betaald uit het budget voor Wmo-vervoersvoorzieningen.

19

Bijlage B2: Verwachte claims 2022

20

Claims Kadernota 2022 Nr

Team

Omschrijving van de kapitaaluitgaven

Betrekking op periode

Kosten 2022

Dekking

Kosten 2023

Dekking

Kosten 2024

Dekking

Kosten 2025

Dekking

2022

40.000

0

0

0

0

0

0

0

Vastgoed

1

MO

Aanvraag financiële middelen opstellen Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) vastgoed. Economie

2

OO

Bijdrage centrummanagement

structureel

20.000

0

20.000

0

20.000

0

20.000

0

3

OO

Bijdrage projectorganisatie Geopark Peelhorst en Maasvallei i.o.

structureel

10.000

0

10.000

0

10.000

0

10.000

0

70.000

0

30.000

0

30.000

0

30.000

0

21

Toelichting verwachte claims 2022 Vastgoed 1. Opstellen meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) vastgoed Het beleid rondom het gemeentelijk vastgoed is erop gericht om het vastgoed, conform NEN 2767, op kwaliteitsniveau 3 te houden. Bij het Huis van de Gemeente en DOK6 hanteren we kwaliteitsniveau 2. Als accommodaties op de nominatie staan voor verkoop en/of sloop dan wordt maatwerk toegepast en wordt alleen noodzakelijk onderhoud uitgevoerd in het kader van wet- en regelgeving en veiligheid. Om te bepalen welke onderhoudsmaatregelen en financiële middelen we nodig hebben om het kwaliteitsniveau vast te houden, is er per accommodatie een MJOP opgesteld. Om de 4 jaar laten we de MJOP’s actualiseren. In 2022 willen we de MJOP's wederom actualiseren. Economie 2. Bijdrage centrummanagement Het centrummanagement Panningen krijgt vanaf 2004 een bijdrage van de gemeente voor haar werkzaamheden. Deze bijdrage loopt formeel af in 2021. Gezien het positieve effect op de centrumontwikkeling en de regelmatige inzet van het centrummanagement Panningen als intermediair van winkeliers en ondernemers en als sparringpartner van de gemeente, wordt voorgesteld deze structureel op te nemen in de begroting. 3. Bijdrage projectorganisatie Geopark Peelhorst en Maasvallei i.o. In Noord-Brabant is in 2018 de projectorganisatie Geopark Peelhorst en Maasvallei i.o.

opgericht om het gebied rond de Peelrandbreuk aan te laten wijzen als Unesco Global Geopark. Naar verwachting wordt een landschapsbiografie nog deze zomer opgeleverd. Op basis daarvan besluiten de Limburgse gemeenten om al dan niet definitief aan te haken bij deze projectorganisatie. Daarvoor wordt een jaarlijkse bijdrage gevraagd van € 10.000.

22

Bijlage B3: Toekomstige ontwikkelingen m.b.t. investeringen en claims 2022

23

Toekomstige ontwikkelingen Er zijn, naast de concrete investeringen en claims die in voorgaande overzichten zijn opgenomen, ook nog enkele ontwikkelingen die binnen afzienbare tijd mogelijk zullen leiden tot een claim en/of een investering. Deze zijn op dit moment nog onvoldoende concreet om al volledig (financieel) te kunnen onderbouwen. Wonen Verwacht wordt dat in 2022 kosten gemaakt worden voor de hoogspanningslijn ter hoogte van Kessel en Kessel-Eik. Begin 2022 worden onderzoeken afgerond naar de verschillende oplossingsrichtingen en de bijbehorende kosten. We informeren de raad over de voortgang en vragen de raad om een besluit. De exacte financiële gevolgen zijn nu nog niet te ramen. Schone Lucht Akkoord In 2021 hebben wij het Schone Lucht Akkoord (SLA) getekend en ons geconformeerd aan de doelstellingen die zijn opgenomen in dit akkoord. Mogelijk vraagt het oppakken van acties uit het SLA om extra financiële middelen. Een voorstel ter zake wordt aan de raad voorgelegd of opgenomen in de reguliere begroting. Investering sporthal Maasbree Op basis van een haalbaarheidsonderzoek naar een nieuwe sporthal in Maasbree volgen drie scenario’s: vernieuwbouw huidige locatie, nieuwbouw huidige locatie en nieuwbouw locatie sportieve omgeving.

Op basis van de onderzoeksresultaten kan binnen het dorp getoetst worden welk scenario de voorkeur heeft en maakt de gemeente een afweging over welk scenario het beste past. Het is aan de raad om hierover een besluit te nemen. In de begroting van 2022 wordt een bedrag opgevoerd voor een nieuwe sporthal. Budget waarderingssubsidies Het budget voor waarderingssubsidies is sinds 2012 ongewijzigd gebleven ondanks inflatie / gestegen kosten. Momenteel zijn we bezig met de evaluatie/herijking van de waarderingssubsidies aan onze verenigingen. Mede ingegeven door de coronacrisis, overwegen we juist voor de periode 2022-2026 een impuls te geven aan verenigingen, stichtingen en vrijwilligers-organisaties middels de waarderingssubsidies. In welke omvang en op welke wijze we dat doen wordt momenteel uitgewerkt. Vernieuwen technische installaties gemeenschapshuis De Ankerplaats in Grashoek De technische installaties voor verwarming, koeling en ventilatie in gemeenschapshuis De Ankerplaats in Grashoek zijn grotendeels afgeschreven en er zijn stucturele klachten over ventilatie en klimaatbeheersing. Een uitgevoerde externe quick-scan bevestigt dit beeld. Vervolgonderzoek geeft inzicht over de eventuele noodzaak van vervanging van de installaties. Een voorstel ter zake wordt aan de raad voorgelegd.

Regio Noord-Limburg, de Gezondste Regio Ook in 2022 werken we aan een gezamenlijke agenda voor de regio Noord-Limburg. De concrete projecten worden verzameld in enveloppen en ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenten. Op basis van de inhoud van de enveloppen wordt de financiële bijdrage van Peel en Maas bepaald. Gelet op de omvang van de beoogde investeringen is er een kans dat er extra middelen nodig zullen zijn.

24

25