2021-021 01 Raadsvoorstel - Toekomst Hulp bij het huishouden.docx

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 20 april 2021 Voorstel: 2021-021 Zaaknummer: 1894/2021/2343378 Documentnummer: 1894/2021/2359997 Datum collegebesluit: 8 maart 2021 Onderwerp Toekomst Hulp bij het huishouden Openbaarheid Het raadsvoorstel is openbaar Voorstel 1 De pilot algemene voorziening hulp bij het huishouden (hbh) vanaf 1-1-2022 voort te zetten als dorpsvoorziening 2 De dorpen de volledige hulp bij het huishouden over te laten nemen (ook > 3 uur per week hulp), waarbij de gemeente de maatwerkvoorziening hbh als vangnet houdt Inleiding In nauwe samenwerking met burgerinitiatieven uit diverse dorpen van de gemeente is in 2016, in de vorm van een pilot, een nieuwe werkwijze ontwikkeld voor hulp bij het huishouden. De kern van deze nieuwe werkwijze is dat hulp bij het huishouden een algemene voorziening is, die ingebed is in de informele en formele zorgstructuren van een dorp of buurt. De pilot “Algemene voorziening hulp bij het huishouden” is gestart in mei 2016 in vier dorpen van Peel en Maas: Kessel, Kessel-Eik, Koningslust en Meijel.

Oorspronkelijk was de bedoeling dat de pilot een looptijd had van 1 jaar, echter in november 2017 heeft uw raad besloten de pilot met 4 jaar te verlengen (t/m 31-12-2021), mede om op deze manier (middels deze pilot) de mogelijkheden en onmogelijkheden verder te verkennen en alle dorpen de gelegenheid te geven op hun eigen tempo aan te sluiten. Sinds 2020 loopt de pilot in 10 dorpen. Baarlo doet niet mee met de pilot. In december 2019 heeft uw raad besloten dorpsgemeenschappen in staat te stellen een eigen keuze te maken uit één van de volgende drie wijze waarop in betreffend dorp uitvoering kan worden gegeven aan hulp bij het huishouden: als maatwerkvoorziening, als algemene voorziening (beiden binnen de Wmo) of als dorpsvoorziening (voorliggend aan de Wmo). Vanaf dat moment heeft een doorontwikkeling naar een dorpsvoorziening plaatsgevonden door zowel de gemeente als de 10 dorpen die hierin nauw met elkaar samenwerken. Evaluatie: De afgelopen maanden zijn diverse evaluaties uitgevoerd. Uit de evaluaties kan geconcludeerd worden dat de pilot algemene voorziening hulp bij het huishouden een succes is. De hulpvragers zijn tevreden over de nieuwe manier van werken. De hulpvragers weten de weg naar de dorpsondersteuners goed te vinden, de drempel is laag. De lijnen zijn kort en er kan indien nodig/gewenst snel een link gelegd worden naar andere voorzieningen in een dorp.

Voor de inhoud van de evaluaties wordt verder verwezen naar bijlagen 1, 2, 3 en 4. Beoogd effect Hulp bij het huishouden inbedden in vitale gemeenschappen met hun informele en formele netwerkstructuren (= zelfsturing)

Argumenten 1.1 Hulp bij het huishouden wordt een voorziening van het dorp Een van de kernwaarden van het beleid van de gemeente Peelen Maas is zelfsturing vanuit vitale gemeenschappen. Deze waarde wordt in alle dorpen van Peel en Maas geconcretiseerd in de vorm van collectieve initiatieven zoals de hulp bij het huishouden. De dorpen worden hierin financieel ondersteund door de gemeente, maar het eigenaarschap, de regie en uitvoering zijn in handen van burgercollectieven. Een dorpsvoorziening past hier helemaal binnen en is dus een meerwaarde t.o.v. een algemene voorziening waarbij het eigenaarschap bij de gemeente ligt. Bij een dorpsvoorziening nemen de dorpen zelf de volledige regie en verantwoordelijkheid voor hulp bij het huishouden. De gemeente heeft geen formele of feitelijke bemoeienis met deze voorziening. 1.2

Dorpen zijn een grote voorstander van een dorpsvoorziening De initiatiefnemers in de tien dorpen staan volledig achter een dorpsvoorziening en zetten zich hier voor 100% voor in. De initiatiefnemers zien een duidelijke meerwaarde van de dorpsvoorziening t.o.v. een algemene voorziening (zie bijlage 5).

1.3

De organisatie voor een dorpsvoorziening staat in de steigers Er is op dit moment een goede samenwerking tussen de stichtingsbesturen van de dorpen. Daarnaast zijn er duidelijke afspraken tussen de raad van belanghebbenden en Stichting KernKracht over taken en bevoegdheden. De dorpen nemen hun verantwoordelijkheid en als gekozen wordt voor een dorpsvoorziening zijn de dorpen ook zelf aan zet om contracten af te sluiten met zorgaanbieders omdat een dorpsvoorziening geen Wmo voorziening is en de dorpen in dit geval zelf verantwoordelijk zijn voor de afspraken die ze maken.

2.1

Op deze manier kunnen dorpsvoorzieningen in totaliteit invulling geven aan de hulp bij het huishouden Gedurende de pilotperiode van de algemene voorziening hulp bij het huishouden werden alle hulpvragen tot een maximum van 3 uur per week door de dorpen zelf afgehandeld. Waren er meer uren per week nodig dan werd de vraag opgepakt door de consulenten Zorg en Ondersteuning van de gemeente en volgde een indicatie voor een maatwerkvoorziening hbh. Als ook de hulp meer dan 3 uur per week overgaat naar de dorpen zijn de dorpen verantwoordelijk voor alle hulpvragen op het gebied van hulp bij het huishouden en hierdoor beter in staat verder vorm te geven aan hun dorpsvoorziening.

Kanttekeningen 1.1 Zorgaanbieders die hulp bij het huishouden aanbieden buiten de Wmo, zijn verplicht hiervoor btw in rekening te brengen (9%). Op dit moment is nog niet officieel duidelijk of de landelijke overheid bereid is ruimte te bieden, zodat er geen btw in rekening gebracht hoeft te worden. Het ziet er echter naar uit dat wet en regelgeving over dit onderwerp niet wordt aangepast. Bij een dorpsvoorziening zullen de kosten bij hetzelfde aantal cliënten en gelijke ureninzet in elk geval met 9% toenemen (btw tarief). 1.2

Financieel gezien is hbh een open einde regeling m.b.t. het aantal hulpvragers. Gezien de vergrijzing is de verwachting dat het aantal hulpvragers de komende tijd nog toeneemt. Van te voren is echter niet bekend hoeveel hulpvragers een beroep doen op ondersteuning bij de hulp bij het huishouden. Dit geldt zowel voor een dorpsvoorziening, een algemene voorziening als een maatwerkvoorziening.

1.3

Mocht de dorpsvoorziening om welke reden dan ook niet slagen, dan is alsnog aansluiten bij de regionale aanbesteding juridisch gezien op korte termijn niet mogelijk.

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2359997

Pagina 2 van 4

1.4

Wettelijk gezien mag een voorliggende voorziening (buiten de Wmo) voor de burger niet duurder zijn dan een Wmo voorziening. Beleidsvrijheid m.b.t. een eigen bijdrage bij een dorpsvoorziening is daarmee beperkt. Zolang het abonnementstarief geldt binnen de Wmo voorziening kan de eigen bijdrage voor de dorpsvoorziening maximaal dit abonnementstarief bedragen.

1.5

Een aantal zorgaanbieders geeft aan op dit moment weinig vertrouwen te hebben om contractafspraken te maken met de dorpen. Zij hadden het afgelopen jaar samen met de dorpen (stichting KernKracht) de inhoudelijke doorontwikkeling van een dorpsvoorziening willen bespreken en vormgeven. Dit is niet gebeurd (zie bijlage 6: Verslag van gesprek met de zorgaanbieders). Een aantal zorgaanbieders geeft aan mee te willen gaan in de ontwikkeling naar een dorpsvoorziening.

Alternatieven 1 Hulp bij het huishouden voortzetten als een algemene voorziening Op dit moment is de pilot een algemene voorziening; een Wmo voorziening. Dit betekent dat de Wmo wetgeving van toepassing is. De gemeente is bij een algemene voorziening verantwoordelijk voor het afsluiten van de contracten met de zorgaanbieders. De dorpsondersteuners zijn binnen de algemene voorziening de spin in het web in een dorp en gaan de gesprekken aan met de inwoners. Er vindt alleen een lichte toets plaats en in overleg met de aanvrager wordt bepaald hoeveel uur hulp wordt ingezet. NB 1: Als besloten wordt de hbh vanaf 2022 als algemene voorziening voort te zetten, blijft het een Wmo voorziening en blijft de gemeente contractpartner. Bij de regionale aanbesteding is gekozen voor trajectfinanciering en dit zal invloed hebben op de invulling van de algemene voorziening. NB 2: De 10 dorpen die nu deelnemen aan de pilot zijn er geen voorstander van om de pilot vanaf 2022 voort te zetten als een algemene voorziening. NB 3: Baarlo doet niet mee met de pilot algemene voorziening en inwoners van Baarlo blijven in 2022 e.v. net als in 2021 gebruik maken van de maatwerkvoorziening hbh. 2

Hulp bij het huishouden voortzetten als een maatwerkvoorziening De gemeente is vanuit de Wmo verplicht een maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden te hebben. Als er geen dorpsvoorziening of een algemene voorziening is kunnen inwoners, die ondersteuning nodig hebben bij de hulp bij het huishouden, hiervoor rechtstreeks een aanvraag indienen bij het Wmo loket van de gemeente waarna een indicatie gesteld wordt. Middels een beschikking wordt een besluit genomen. De gemeente sluit vanaf 2022 regionaal contracten af met de zorgaanbieders op basis van trajectfinanciering. NB 1: Als besloten wordt de hbh vanaf 2022 alleen als maatwerkvoorziening aan te bieden, moet van alle cliënten, die op dit moment hulp bij het huishouden ontvangen via de algemene voorziening, een indicatie gesteld worden en een beschikking gemaakt worden (eenmalige actie). NB 2: Als er alleen nog een maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden beschikbaar is en de dorpsondersteuners geen functie meer hebben in de organisatie van de hulp bij het huishouden, kan het zijn dat er transitiekosten betaald moeten worden aangezien een aantal dorpsondersteuners inmiddels een vast contract heeft.

Financiën Uit de financiële vergelijking blijkt dat er in financieel opzicht weinig verschil is tussen de drie scenario’s met uitzondering van de BTW-component bij de Dorpsvoorziening. Zoals eerder is aangegeven geldt bij een dorpsvoorziening een BTW-plicht en dat resulteert in zo’n € 290.000 aan meerkosten. Buiten dat BTW-aspect zijn de kosten voor de drie scenario’s ongeveer gelijk in de vergelijking gebaseerd op de aantallen 2020 en de werkwijze 2022 (trajecten). Bij de dorpsvoorziening en de algemene voorziening zijn de zorgkosten lager dan bij een maatwerkvoorziening maar is de uitvoering met behulp van dorpsondersteuners duurder. Per saldo zijn de totale kosten in alle drie

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2359997

Pagina 3 van 4

de scenario’s (op basis van de aantallen 2020 en de werkwijze 2022) ca. € 4,1 miljoen waarbij dus voor de Dorpsvoorziening geldt dat daar nog de BTW-kosten bij komen. De eventuele meerkosten vanwege BTW zullen bij het opstellen van de begroting 2022 worden meegenomen binnen het sociaal domein. Juridische afwegingen De maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden blijft vanuit de Wmo plicht een vangnet. Daarom doet de gemeente Peel en Maas regionaal mee aan de aanbesteding voor de maatwerkvoorziening hbh. De keuze die lokaal gemaakt wordt betekent iets voor de omvang waarvoor de gemeente meedoet aan de regionale aanbesteding (bij het besluit te starten met een dorpsvoorziening is de omvang voor de maatwerkvoorziening klein). Mocht op een later moment blijken dat de dorpsvoorziening niet haalbaar is, dan is het juridisch gezien niet mogelijk op korte termijn alsnog aan te sluiten bij de regionale aanbesteding. Mocht de aanvrager niet tevreden zijn met de oplossing die de dorpsvoorziening of de algemene voorziening biedt, dan blijft de mogelijkheid bestaan een aanvraag in te dienen bij het Wmo loket van de gemeente voor een maatwerkvoorziening. Bij een negatief besluit (negatieve beschikking) blijft bezwaar mogelijk.

Communicatie Nadat de raad een besluit genomen heeft over de toekomst van de hulp bij het huishouden vindt de communicatie plaats naar de dorpen, naar de cliënten en naar andere betrokkenen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas,

de gemeentesecretaris/directeur, L.P.H. Breukers

de burgemeester W.J.G. Delissen-van Tongerlo

Behandelend portefeuillehouder: Anget Mestrom Bijlage(n): 1. Rapport: Tevredenheid over pilot hulp bij het huishouden Peel en Maas 2. Conclusies onderzoek pilot Hulp bij het huishouden Panningen 3. Bijdrage stichting Vorkmeer: Evaluatie pilot hulp bij het huishouden 2021 4. Aantal cliënten 2016 – 2020 (maatwerk en pilot) 5. Rapport: Operationele, financiële en organisatorische evaluatie pilot hulp bij het huishouden gemeente Peel en Maas 6. Meerwaarde dorpsvoorziening t.o.v. algemene voorziening (memo raad van belanghebbenden) 7. Verslag van gesprek met de Zorgaanbieders Niet openbaar / alleen ter inzage voor de raad:  Financiële doorkijk scenario’s Wmo hhw 2022 e.v.

Gemeente Peel en Maas

1894/2021/2359997

Pagina 4 van 4