2021-009 12 Bijlage bij Toelichting - Rapport archeologie.pdf
Tekst van het document
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19138 Steenstraat, Panningen Gemeente Peel en Maas Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend en karterend booronderzoek
Concept versie 01-07-2020
(Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)
Richard Exaltus Joep Orbons
Juni 2020
ArcheoPro
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 2
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19138 Steenstraat, Panningen Gemeente Peel en Maas Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend en karterend booronderzoek
Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (OM nummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie
Arvalis, Sint Jansweg 20d, 5928 RC Venlo 19-220 ArcheoPro Rapport Steenstraat, Panningen 2020 07 01 01-07-2020 Concept 4765396100 Gemeente Peel en Maas Provincie Limburg 1569-7363 Richard Exaltus, Joep Orbons Richard Exaltus Richard Exaltus, Joep Orbons Niet van toepassing Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog
Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2019 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland
Versie: 01-07-2020
Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl
Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 3
Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5 1.1 Algemeen........................................................................................................................................................................ 5 1.2 Locatiegegevens (LS02)....................................................................................................................................... 5 1.3 Aard van de ingreep (LS01) ................................................................................................................................ 5 1.4 Onderzoek (LS01) ............................................................................................................................................. 6 1.5 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................................................... 6 2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................................................ 10 2.1 Methode en bronnen ..............................................................................................................................................
10 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem (LS04) ...................................................................................... 12 2.3 Archeologie (LS01/LS04) .............................................................................................................................. 17 2.4 Informatie amateurarcheologen (LS01/LS04)......................................................................................... 17 2.5 Historie (LS03) .................................................................................................................................................... 21 2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05)................................................................. 29 2.7 Onderzoeksstrategie (LS05) ........................................................................................................................... 31 3 Veldonderzoek.............................................................................................................................................................. 32 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) ................................................................................................................ 32 3.2 Resultaten booronderzoek (VS03)............................................................................................................... 32 4 Conclusies en aanbevelingen
(VS07) .............................................................................................................. 36
Bijlage 1: Verklarende woordenlijst ........................................................................................................................ 37 Bijlage 2: Archeologische tijdschaal ........................................................................................................................ 37 Bijlage 3: Literatuurlijst ................................................................................................................................................ 38 Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties .......................................................................................................................... 40 Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen .......................................................................... 40 Bijlage 6: Boorbeschrijving ......................................................................................................................................... 44
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 4
Samenvatting Op 23 januari 2020 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Steenstraat te Panningen. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging welliswaar op een dekzandrug maar op een laag deel hiervan en niet in een gradiëntzone, een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de relatief lage ligging in de nabijheid van aanmerkelijk hoger gelegen delen van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hooguit middelhoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging deels binnen de oude kern van Everlo hoog. Deze verwachting geldt met name voor de oostrand van het plangebied waarop het huidige hoofdgebouw staat. Hier stond al aan het begin van de negentiende een hoeve. Mogelijk gaat de oorsprong hiervan terug tot in de volle middeleeuwen. Deze hoeve is voor 1895 gesloopt waarna op deze zelfde locatie in de twintiger jaren van de twintigste eeuw het hoofdgebouw van de huidige hoeve is gebouwd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied elf boringen gezet.
Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het overgrote deel van het plangebied tot minimaal een meter beneden het maaiveld is verstoord. De meest intacte bodemopbouw is aangetroffen in de uiterste zuidwesthoek van het plangebied. Hier is onder een ruim een halve meter dikke toplaag, de C-horizont van lemig zand met oxidatievlekken aangetroffen. Vergelijking van de bodemopbouw op dit boorpunt met die op de overige boorpunten, laat zien dat de bodem op de overige boorpunten tot minimaal een halve meter in de C-horizont is verstoord. Dit betekent dat de bovenste halve meter van de onder de top van de oorspronkelijke C-horizont gelegen delen van eventuele grondsporen, verstoord zal zijn. Door de diepe bodemverstoring bestaat naar verwachting met name nog kans op de aanwezigheid van diepere delen van diepe grondsporen zoals waterputten e.d. Indien bij de bouw van het huidige hoofdgebouw funderingsresten van de oudere bebouwing zijn gebruikt, kunnen ook hier nog resten van aanwezig zijn. Door middel van proefsleuvenonderzoek of archeologische begeleiding van sloopwerkzaamheden, kan voorkomen worden dat dergelijke archeologische resten ongedocumenteerd verloren gaan.
De afweging óf, waar en in welke vorm nader archeologisch onderzoek benodigd is, is aan het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente Peel en Maas en kan worden gemaakt zodra de exacte locatie en diepte van de voor de nieuwbouw benodigde graafwerkzaamheden bekend zijn.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 5
1. Inleiding
1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag Contactpersoon bevoegd gezag Bewaarplaats vondsten Adviseur bevoegd geag Bewaarplaats documentatie Kader onderzoek
1.2 Locatiegegevens Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging
Arvalis, Sint Jansweg 20d, 5928 RC Venlo Lei Peeters 23-01-2020 4765396100 Gemeente Peel en Maas Dhr K. Vestjens Provincie Limburg ArchAeO Dhr F.P. Kortlang Provincie Limburg Bestemmingsplanwijziging (LS02)
Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties
Limburg Peel en Maas Panningen Steenstraat, Panningen Aan de noordwestkant van Panningen; ten zuiden van de Steenstraat 195377 / 371617 195377 / 371672 195440 / 371672 195440 / 371617 0.21 Hectare Particulier Erf met bebouwing Ca. 34 meter +NAP GPS Garmin, meetlinten
1.3 Aard van de ingreep
(LS01)
Hoekcoördinaten plangebied
Aard ingreep Fundering
Versie: 01-07-2020
Sloop van de bestaande gebouwen en verhardingen en de bouw van twee vrijstaande woningen De woningen worden niet onderkelderd. Ze worden gebouwd op een fundering van ca. 80 cm -Mv. De exacte ingrepen zijn op het moment van dit onderzoek nog niet bekend.
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
1.4 Onderzoek
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 6
(LS01)
Op 23 januari 2020 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Steenstraat te Panningen. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen sloop van de huidige bebouwing op het plangebied en vervanging hiervan door twee vrijstaande woningen (zie figuur 2). Op de gemeentelijke beleidskaart (zie figuur 11). valt het noordelijke deel van het plangebied binnen een zone met een hoge archeologische verwachting in verband met de ligging binnen een historische kern (categorie 3). Eén deel hiervan valt binnen een cirkel van categorie 2. Zowel in categorie 2 als categorie 3 is onderzoek vereist bij bodemingrepen die dieper reiken dan veertig centimeter en die meer dan honderd vierkante meter beslaan. Het overige deel van het plangebied valt binnen een zone met een hoge archeologische verwachting (categorie 4). Hier is onderzoek vereist bij bodemingrepen die dieper reiken dan veertig centimeter en die meer dan tweehonderdvijftig vierkante meter beslaan. Op de bestemmingsplankaart ligt het plangebied dan ook binnen een zone met een dubbelbestemming voor archeologie (zie figuur 3). Om hier een bestemmingplanwijziging door te kunnen voeren, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld.
In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.
1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Wat zijn de verwachte prospectieve kenmerken van dergelijke archeologische resten? -Welke vorm van veldonderzoek is geschikt om de verwachte resten op te sporen? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 7
Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 1
1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 8
Figuur 2: De (onder voorbehoud) geplande bouw van twee nieuwe woningen binnen het plangebied 2
2 Bron: Arvalis
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 9
Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 3 3 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 10
2 Bureauonderzoek
2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): • • • • • • • • • • • • • •
Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Peel en Maas, Archeologische beleidskaart Landschappen van Maas en Peel, J. Renes, 1999 Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Limburg 1:25.000 18941926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 Overig historisch kaartmateriaal (indien gebruikt)
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 11
Figuur 4: Luchtfoto (2018) met daarop rood omlijnd het plangebied 4
4 Bron: http://www.pdok.nl
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 12
(LS04)
Het plangebied ligt binnen het Zuid-Nederlandse dekzandgebied, ten westen van het huidige Maasdal. De ondergrond van het plangebied bestaat uit rivierafzettingen van de Maas die zijn afgezet tijdens het Pleniglaciaal van de laatste ijstijd, het Weichseliën (circa 75.000 – 15.700 jaar BP). Ze bestaan uit een meters dik pakket grof zand en grind dat tot de Formatie van Beegden wordt gerekend. Aan het einde van het Weichseliën, met name in het Laat Pleniglaciaal (circa 29.000 - 15.700 jaar BP) en het Jonge Dryas (circa 12.745 - 11.755 jaar BP) heerste er een poolklimaat in Nederland. Door het ontbreken van vegetatie trad op grote schaal verstuiving op. Vanuit het Noordzeebekken werd dekzand meegevoerd dat is afgezet in de vorm van vlaktes, welvingen en ruggen. Dit zand is kalkloos, fijnkorrelig en goed afgerond. Tevens is het goed gesorteerd en arm aan grind. Deze afzettingen behoren tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel (Berendsen, 1997). Het dekzand heeft de rivierafzettingen van de Maas grotendeels overdekt. Het dekzandreliëf bestaat grotendeels uit dekzandruggen en dekzandwelvingen en enkele land- en rivierduinen. De ruggen zijn vaak duidelijk te zien en kunnen meer dan anderhalve meter boven hun omgeving uitsteken.
Het dekzand is soms in twee verschillende fases onder te verdelen, het lemige en veelal gelaagde oude dekzand en het jonge dekzand dat minder leem bevat en geen gelaagdheid vertoont. Op de overgang tussen deze twee fases kan zich een vegetatiehorizont hebben gevormd, de zogenaamde Laag van Usselo. Deze laag dateert uit het warmere en vochtigere Allerød-interstadiaal (13.900 - 12.800 jaar BP). De geomorfologische kaart toont tegen de noordrand van het onderzoeksgebied een laaggelegen, langgerekte met veen gevulde dalvormige laagte (legenda-eenheid 22R23V). Het plangebied zelf ligt volgens de geomorfologische kaart van Nederland op een vrij vlakke dekzandrug met een ontginningsdek. (legenda-eenheid 3B53yc op figuur 5). Direct ten noorden hiervan ligt een ligt een veenkoloniale ontginningsvlakte (figuur 5 code 2M91iH). Volgens de kaart van het historisch landschap ligt het plangebied aan de zuidrand van een oude kern. Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN Figuur 6) is het beekdal langs de noordrand van het plangebied goed herkenbaar als een laagte. Tevens is hierop te zien dat het deel van de dekkzandrug waarop het plangebied ligt, als het ware een laagte vormt die wordt omgeven door hogere delen van het dekzandlandschap die minimaal één, maar plaatselijk zelfs twee meter hoger liggen.
Op figuur 7 is te zien dat deze dekzandhoogten de historische kern van Everlo vrijwel volledig omsluiten. Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (Bhorizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont). Dergelijke bodems geeft de bodemkaart ook aan in de nabijheid van het plangebied in de vorm van veldpodzolgronden (Legenda-eenheid cHN21 op figuur 7). In verband met de ligging binnen de bebouwde kom zijn de bodems binnen het plangebied zelf, niet gekarteerd. In de nabijheid van het plangebied en in de omgeving daarvan, geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van hoge zwarte enkeerdgronden die zijn ontstaan in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 7, code zEZ23). De grondwatertrap VI betekent dat het goed ontwaterde bodems betreft. De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dik sterk humeus akkerdek dat veelal in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd ( tot ± 1900), is ontstaan ten gevolge van intensief agrarisch gebruik. Soms is het akkerdek ontstaan ten gevolge van eeuwenlange bemesting met potstalmest. Veelal gaat het akkerdek geleidelijk aan over in het niet door (plaggen)bemesting met humus verrijkte zand.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 13
Figuur 5: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 5 5 Bron: Universiteit Wageningen, Geomorfologische kaart van Nederland, Wageningen, 2017
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 14
Figuur 6: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 6
6 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 15
Figuur 7: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 7
7 Bron: Universiteit Wageningen,
Versie: 01-07-2020
Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 2017
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 16
Figuur 8: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 8
8 Bron: Universiteit Wageningen, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 2017
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
2.3 Archeologie
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 17
(LS01/LS04)
Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hooggelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze bleef tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. De gemeentelijke beleidskaart geeft voor het zuidelijke deel van het plangebied een hoge verwachting aan in verband met de ligging binnen een historische kern. Het overige deel van het plangebied heeft een hoge verwachting in verband met de ligging binnen een randzone rond een historische kern. Volgens het Archeologisch informatiesysteem (Archis) is binnen het onderzoeksgebied slechts één archeologische vindplaats bekend. Het betreft zaaknummer 4677324100 op ongeveer achthonderd meter ten oosten van het plangebied. Hier heeft Transect in maart 2019 een archeologische opgraving uitgevoerd.
Uit vooronderzoek was gebleken dat het plangebied een nagenoeg intacte bodemopbouw kent, gekenmerkt door een oude akkerlaag (plaggendek) met daaronder plaatselijk nog een oudere akkerlaag (cultuurlaag) die uit de Middeleeuwen of zelfs vroeger kan dateren. De dikte van het (laatmiddeleeuwse) akkerdek bedraagt minimaal 85 centimeter en vormt daarmee een dikke beschermende buffer bovenop het archeologisch relevante (sporen-)niveau. In het onderzoeksgebied zijn twee elkaar kruisende karresporen, een greppel en een kuil of paalkuil aangetroffen, alsmede een oud bouwlanddek. Het vondstmateriaal bestond uit 11 fragmenten keramiek, 1 fragment natuursteen en 1 fragment vuursteen. Op basis van de datering van het aardewerk dateren de karresporen en greppel uit de periode van de 10e tot en met 14e eeuw. Op basis van stratigrafie en datering van aardewerk is het oude bouwlanddek te dateren in de periode vanaf de Late-Middeleeuwen.
2.4 Informatie amateurarcheologen
(LS01/LS04)
ArcheoPro heeft geen contact opgenomen met amateurarcheologen of een heemkundevereniging aangezien het onderzochte gebied een privéterrein betreft dat niet vrijelijk toegankelijk is voor derden.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 18
Figuur 9: Kaart met Archis vondstlocaties met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 9
9 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 19
Figuur 10: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 10 10 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 20
Figuur 11: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart 11 11 Bron: Gemeente Peel en Maas
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
2.5 Historie
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 21
(LS03)
De oudste vermelding van Panningen dateert uit de zeventiende eeuw en betreft de kapel. De aanleiding tot de bouw van de kapel was het feit dat een met pest besmette man, Derick van Oeijen, een bedrag legeerde voor de bouw van een kapel. Deze kapel kwam vermoedelijk in 1638 gereed en was afhankelijk van de parochiekerk van Helden, reden waarom de kapel ook wel Heldense Kapel werd genoemd. Naar verluidt vonden er weldra vele wonderbaarlijke genezingen plaats. Dit leidde ertoe dat Panningen een belangrijke bedevaartplaats werd. De naam Panningen is moeilijk te duiden. Hoewel oude vormen ontbreken, lijkt het om een oude naam te gaan. Namen op -ingen kunnen teruggaan tot de vroege middeleeuwen en zijn dan doorgaans afleidingen van persoonsnamen. Maar een persoonsnaam ‘Panne’ is onbekend en ook een oude (vroeg middeleeuwse) datering is onzeker. Daarnaast biedt een relatie met pannenbakkerijen en steenfabrieken die hier vroeger zijn geweest weinig houvast. De uitsnede uit de Tranchotkaart uit 1805 (figuur 12), laat zien dat het plangebied in die tijd aan de zuidrand lag van de buurtschap Everlo dat bestond uit bebouwing aan weerszijden van de huidige Steenstraat. De uitgang Lo duidt op bos terwijl ever op wilde zwijnen zal duiden.
Lo-namen komen veelal voor in gebieden met een lange bewoningstraditie en wijzen op secundaire nederzettingen, deels al uit de vroeg-historische periode, op plekken die door het gebruik van het bos (met name beweiding) waren opengevallen. Op relatief korte afstand ten westen van het plangebied wordt op de Tranchotkaart een terrein aangegeven met de naam Op de schans. Dit terrein betreft een voormalige boerenschans die met name in de zestiende- zeventiende en achttiende eeuw bescherming moesten bieden tegen doortrekkende troepen. Deze schans ligt ten westen van het omgrachte huis Ten Hove of ’t Hoof dat ten zuidoosten van het plangebied stond en mogelijk al in de tiende/elfde eeuw bestond. De kadasterkaart uit 1832 (zie figuur 17), laat deze schans ook duidelijk zien en toont dat het plangebied destijds al het erf vormde van een langs de oostrand van het plangebied gelegen hoeve. Deze hoeve moet in de loop van de negentiende eeuw gesloopt zijn want op de topografische kaart uit 1895 is hij niet meer afgebeeld (zie figuur 18). Op deze zelfde locatie is in de eerste helft van de twintigste eeuw de huidige woning gebouwd. Deze woning wordt voor het eerst weergegeven op de topografische kaart uit 1926 en zal derhalve in de twintiger jaren van de twintigste eeuw gebouwd zijn. De huidige bijgebouwen dateren uit de tweede helft van de twintigste eeuw.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 22
Figuur 12: Uitsnede uit de Tranchotkaart van 1805 12
12 Bron: Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 23
Figuur 13: Uitsnede uit de kaart van Verheesch 13
13 Bron: verheesch
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 24
Figuur 14: Uitsnede uit de kaart met historische relicten (naar Renes, 1999) 14
14 Bron: Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 25
Figuur 15: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen (naar Renes, 1999)15
15 Bron: Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 26
Figuur 16: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten 16
16 Bron: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 27
Figuur 17: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 17
17 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 28
Figuur 18: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1895, 1958 en 2015 18
18 Bron: www.topotijdreis.nl
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 29
(LS05)
Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt weliswaar op een dekzandrug, maar op een relatief laaggelegen deel hiervan dat omgeven wordt door hogere delen van deze zelfde dekzandrug. Het plangebied ligt niet in een gradiëntzone van een beekdal en ligt van oudsher aan de zuidrand van de historische bebouwing van Everlo met langs de oostrand een al aan het begin van de negentiende eeuw aanwezige hoeve. Deze is later in de negentiende eeuw gesloopt. In de twintiger jaren van de twintigste eeuw is op deze zelfde locatie het hoofdgebouw van de huidige hoeve gebouwd. Later in de twintigste eeuw zijn ten westen hiervan de huidige opstallen gebouwd. Verwachte perioden (datering) Op basis van de ligging op een laag deel van een dekzandrug en niet in een gradiëntzone geldt voor het plangebied een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de relatief lage ligging in de nabijheid van aanmerkelijk hoger gelegen delen van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hooguit middelhoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging deels binnen de oude kern van Everlo hoog.
Deze verwachting geldt echter met name voor de oostrand van het plangebied waarop het huidige hoofdgebouw staat. Complextypen en uiterlijke kenmerken Hoewel deze niet verwacht worden, kunnen vuursteenvindplaatsen uit het laatpaleolithicum of mesolithicum binnen het plangebied uit vuursteenconcentraties bestaan die nauwelijks meer hoeven te zijn dan de neerslag van een enkele (jacht)activiteit of een kortstondig kamp. Resten hiervan zullen uit concentraties van vuursteen bestaan die door grondbewerking deels tot aan het maaiveld kunnen voorkomen. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters. Resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd of de vroege middeleeuwen betreffen doorgaans nederzettingsresten van minimaal honderden vierkante meters grootte. Tevens kunnen resten van begravingen, zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven, aanwezig zijn. De aanwezigheid van bebouwing langs de oostrand van het plangebied op de historische kaarten, kan betekenen dat in de middeleeuwen en/of in het begin van de nieuwe tijd ook binnen de overige delen van het plangebied (bij)gebouwen hebben bestaan. Resten uit deze periode kunnen ook (gemetselde) resten betreffen van funderingen, waterputten, beerputten en eventuele bijgebouwtjes zoals stallen en opslagruimtes.
Sporen van begraving uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd wordt niet verwacht omdat deze gewoonlijk rond de kerken liggen. Mogelijke verstoringen Door agrarisch gebruik in het verleden zal in elk geval een dertig tot veertig centimeter dikke bouwvoor ontstaan zijn waarbinnen de bodem verstoord is. Vanaf dit niveau kunnen eventueel aanwezige grondsporen echter nog intact zijn. Eventuele diepere graafactiviteiten (bijvoorbeeld om veevoer in te kuilen), kunnen tot diepere bodemverstoring hebben geleid. Dergelijke diepe bodemverstoring kan ook zijn opgetreden voorafgaande aan de bouw van de huidige opstallen binnen het plangebied. Figuur 19 toont de ligging van de huidige
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 30
putten, mestsleuven en kelders en de diepten hiervan. Tevens is in deze figuur de funderingswijze per gebouw aangegeven.
Figuur 19: In blauw de ligging van kelders, mestsleuven en putten met de fundering van de bestaande gebouwen met de diepte hiervan in het kader binnen de foto. Gebouwen 3 en 4 en de langgevel boerderij zijn gebouwd op een fundering. Het gebouw tussen gebouw 3 en 4 alsmede het gebouw in het verlengde van gebouw 4 zijn gebouwd op poeren.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
2.7 Onderzoeksstrategie
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 31
(LS05)
Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering het meest geschikt voor het opsporen van archeologische indicatoren. Indien een oppervlaktekartering niet mogelijk is of in onvoldoende mate effectief zal zijn, wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 cm. Het hiermee opgeboorde materiaal wordt gezeefd op een zeef met een maaswijdte van vier millimeter. Rekening houdend met de bestaande bebouwing, zijn binnen het plangebied, elf boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor is binnen dit 0,21 hectare grote deel van het plangebied een boordichtheid bereikt van ongeveer vijftig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006), ruimschoots als brede zoekoptie om vindplaatsen uit alle perioden, in zand op te sporen.
Zelfs met de door ArcheoPro gehanteerde hoge boordichtheid is op basis van booronderzoek nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.
Figuur 20: Het plangebied gezien vanuit de zuidwesthoek in noordoostelijke richting.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 32
3 Veldonderzoek
3.1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:
(VS03)
Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 24). Zandguts met een diameter van 2 cm en edelmanboor met een diameter van 15 cm. Elf Ongeveer vijftig boringen per hectare 1 – 2 m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)
Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing, bebouwing en verharding van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.
3.2 Resultaten booronderzoek
(VS03)
De boorpunten zijn zo gelijkmatig mogelijk over het te onderzoeken deel van het plangebied verspreid. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Tijdens het booronderzoek is bovenin alle boringen een toplaag aangetroffen die bestaat uit humusrijk zand met een sterk rommelige opbouw. Deze rommelige opbouw wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van brokken zand van wisselend humusgehalte. De dikte van deze toplaag loopt uiteen van twintig centimeter in boring 8 tot ruim een meter in boring 3. In deze laatste boring komt ook baksteenpuin in deze laag voor (zie figuur 21). Het betreft waarschijnlijk sloopresten van de boerderij die hier tot in de negentiende eeuw heeft gestaan.
Figuur 21: Foto van de sterk vergraven toplaag in boring 3 met daarin baksteenpuin
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 33
Onder de vergraven toplaag is op de boorpunten 1, 2, 4 tot en met 10 en 11 een menglaag van geelgrijs zand met brokken humeus zand aangetroffen (zie figuren 22a, 22b en 22c). De dikte van deze laag varieert van ongeveer 75 centimeter op de meeste boorpunten tot 1,2 meter in boring 2.
Figuur 22a: Foto van boring 4 met de sterk verstoorde bodemopbouw zoals deze bijna overal binnen het plangebied is aangetroffen.
Figuur 22b: Foto van boring 6 van de sterk verstoorde bodemopbouw zoals deze bijna overal binnen het plangebied is aangetroffen.
Figuur 22c: Foto van boring 11 van de sterk verstoorde bodemopbouw zoals deze bijna overal binnen het plangebied is aangetroffen. De meest intacte bodemopbouw is aangetroffen op boorpunt 9. Hier is onder een ruim een halve meter dikke toplaag, lemig zand met oxidatievlekken aangetroffen. Een dergelijke gley-horizont is ook onderin alle overige boringen aangetroffen en is kenmerkend voor slechte ontwaterde bodems. Vergelijking van de bodemopbouw op boorpunt 9 met die op de overige boorpunten, laat zien dat de bodem op de overige boorpunten tot minimaal een halve meter in de C-horizont is verstoord. Dit betekent dat de bovenste halve meter van de onder de top van de oorspronkelijke C-horizont gelegen delen van eventuele grondsporen, verstoord zal zijn.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 34
Figuur 23: Boorprofielen
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 35
Figuur 24: Boorpunten met verstoringsdiepten
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
4 Conclusies en aanbevelingen
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 36
(VS07)
Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging welliswaar op een dekzandrug maar op een laag deel hiervan en niet in een gradiëntzone, een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de relatief lage ligging in de nabijheid van aanmerkelijk hoger gelegen delen van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hooguit middelhoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging deels binnen de oude kern van Everlo hoog. Deze verwachting geldt met name voor de oostrand van het plangebied waarop het huidige hoofdgebouw staat. Hier stond al aan het begin van de negentiende een hoeve. Mogelijk gaat de oorsprong hiervan terug tot in de volle middeleeuwen. Deze hoeve is voor 1895 gesloopt waarna op deze zelfde locatie in de twintiger jaren van de twintigste eeuw het hoofdgebouw van de huidige hoeve is gebouwd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied elf boringen gezet.
Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het overgrote deel van het plangebied tot minimaal een meter beneden het maaiveld is verstoord. De meest intacte bodemopbouw is aangetroffen in de uiterste zuidwesthoek van het plangebied. Hier is onder een ruim een halve meter dikke toplaag, de C-horizont van lemig zand met oxidatievlekken aangetroffen. Vergelijking van de bodemopbouw op dit boorpunt met die op de overige boorpunten, laat zien dat de bodem op de overige boorpunten tot minimaal een halve meter in de C-horizont is verstoord. Dit betekent dat de bovenste halve meter van de onder de top van de oorspronkelijke C-horizont gelegen delen van eventuele grondsporen, verstoord zal zijn. Door de diepe bodemverstoring bestaat naar verwachting met name nog kans op de aanwezigheid van diepere delen van diepe grondsporen zoals waterputten e.d. Indien bij de bouw van het huidige hoofdgebouw funderingsresten van de oudere bebouwing zijn gebruikt, kunnen ook hier nog resten van aanwezig zijn. Door middel van proefsleuvenonderzoek of archeologische begeleiding van sloopwerkzaamheden, kan voorkomen worden dat dergelijke archeologische resten ongedocumenteerd verloren gaan.
De afweging óf, waar en in welke vorm nader archeologisch onderzoek benodigd is, is aan het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente Peel en Maas en kan worden gemaakt zodra de exacte locatie en diepte van de voor de nieuwbouw benodigde graafwerkzaamheden bekend zijn. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 37
Bijlage 1: Verklarende woordenlijst
Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd
Versie: 01-07-2020
Datering 250.000
- 9000
9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500
-
4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 38
Bijlage 3: Literatuurlijst Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Limburg; 1894-1926 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 39
Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl
Literatuur Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006) Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 40
Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties Zaak nr:
Coordinaat
3192829100 196400/371230 4677324100 196232/371449
•
Periode
Vondsten
Complexen
Nieuwe Tijd Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum, Middeleeuwen
Onbekend Bouwmateriaal, keramiek, vuursteen
Onbekend Geen
Bijlage 4 en 5: Bij voorkeur de tabellen aanvullen met een kolom waarin de afstand ten opzichte van het plangebied staat vermeld.
Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen
Zaak nr:
Coordinaat
Onderzoek
Periode
Vondsten
Complexen
2013062100 5.98/51.33 Oppervlak: 10.3198 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2013070100 5.98/51.33 Oppervlak: 0.244854 ha.
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
2045496100 5.96/51.34 Oppervlak: 1.12207 ha. 2052786100 5.99/51.33 Oppervlak: 4.55713 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Proefsleuven
Mesoliticum, neoliticum, bronstijd, ijzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, vuursteen
Bewoning, grafveld, onbekend
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 41
2076787100 5.97/51.33 Oppervlak: 13.2394 ha. 2090701100 5.99/51.33 Oppervlak: 4.8054 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Opgraving
IJzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, vuursteen, onbekend
Bewoning, grafveld, onbekend
2114078100 5.97/51.33 Oppervlak: 0.383128 ha. 2150277100 5.98/51.33 Oppervlak: 0.342126 ha. 2308373100 5.96/51.34 Oppervlak: 1.31768 ha. 2331693100 5.95/51.32 Oppervlak: 0.595523 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
2331700100 5.95/51.32 Oppervlak: 0.619303 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2339931100 5.97/51.33 Oppervlak: 0.285048 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2340732100 5.96/51.34 Oppervlak: 0.14632 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2369261100 5.98/51.33 Oppervlak:
Onbekend
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 42
16077.43 ha. 2374542100 5.98/51.33 Oppervlak: 0.709098 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2374550100 5.98/51.33 Oppervlak: 1.46715 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2378082100 5.98/51.33 Oppervlak: 0.53573 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2389803100 5.95/51.34 Oppervlak: 0.086969 ha.
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
2389811100 5.95/51.34 Oppervlak: 0.085474 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2458734100 5.98/51.32 Oppervlak: 0.225056 ha. 2460086100 5.98/51.32 Oppervlak: 0.224935 ha. 2472358100 5.97/51.33 Oppervlak: 3.94919 ha. 4584547100 5.97/51.33 Oppervlak: 0.297457 ha. 4612467100 5.98/51.32
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Geen
Geen
Versie: 01-07-2020
Onbekend
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 43
Oppervlak: 2.69972 ha. 4620153100 5.98/51.34 Oppervlak: 0.49621 ha. 4634564100 5.97/51.33 Oppervlak: 0.297283 ha. 4636387100 5.97/51.33 Oppervlak: 0.40357 ha. 4677324100 5.98/51.33 Oppervlak: 0.045915 ha. 4753529100 5.97/51.34 Oppervlak: 0.800442 ha. 4753537100 5.97/51.34 Oppervlak: 0.800442 ha.
Versie: 01-07-2020
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Begeleiding
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Opgraving
Paleoliticum, mesoliticum, neoliticum, middeleeuwen
Bouwmateriaal, keramiek, vuursteen
Geen
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Geen
Geen
Onbekend
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 44
Bijlage 6: Boorbeschrijving
Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever
BAR 19-220 Steenstraat, Panningen NVT ArcheoPro 4765396100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Arvalis
Posities van boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 195382.7 2 195399.5 3 195413.8 4 195429.1 5 195389.1 6 195409.4 7 195430.8 Versie: 01-07-2020
YCO 371658.5 371663.6 371666.1 371663.0 371640.4 371650.9 371651.3
Meters t.o.v. NAP 33.85 33.76 33.76 33.78 33.98 33.92 33.79 www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
8 9 10 11
195422.3 195393.3 195407.8 195418.2
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 45
371643.3 371621.0 371625.0 371630.3
33.75 33.89 33.88 33.93
Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1
2
3 4
5
6
7
8
9
LDO 36 118 150 32 152 200 110 140 35 108 150 47 132 165 48 135 180 35 113 150 20 100 135 55 100
Versie: 01-07-2020
Lithologie GD BK Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z
BS
BZ
BG
BH 2 1
2 2 1 2 2 2 2 1 2 2 1 2 2 1 2 2 1 2 2 1 2 2 2
Kleur HK BR GE GR BR GE GR BR GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR GE GR BR GR
TK GR GE GR GE GE GR GE GR GE GR GE GR GE GR GE GE
IK
VLK GR BR OR GR BR OR GR OR GR BR OR GR BR OR GR BR OR GR BR OR GR BR OR GR OR
Overige kenmerken CO PLH VS
www.ArcheoPro.nl
AIS SST
BHN ROG VRG
BI
GI
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
BHC
DEZ
ROG VRG ROG
P2
ROG VRG ROG VRG ROG VRG ROG VRG ROG VRG ROG
Archeologisch onderzoek Steenstraat, Panningen, Gemeente Peel en Maas.
10
11
45 138 170 45 120 155
Z Z Z Z Z Z
2 1 2 2 1 2
BR GE GR BR GE GR
ArcheoPro Rapport, 19138, Pagina 46
GR GE GR GE
GR BR OR GR BR OR
ROG VRG BHC
DEZ
BHC
DEZ
ROG VRG
Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; VRG = vergraven , ROG = rommelig, OPG = opgebracht GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand AIS = Archeologische indicatoren: P = puin
Versie: 01-07-2020
www.ArcheoPro.nl