2. D66 - Beschouwingen Kaderstellingen

Beste allemaal, beste inwoners van Peel en Maas, Sinds we twee jaar geleden in de raad zijn gekomen, hebben we het vaak over het herijken van de kaders gehad. Een stip op de horizon voor de ontwikkeling van Peel en Maas. Wat voor gemeente willen we immers zijn? Vandaag is dan het moment om in de openbaarheid hierover met elkaar in gesprek te gaan. Ik wil iedereen bedanken, vooral de ambtelijke organisatie en de deelnemers bij de ambitiegesprekken, die hebben meegeholpen bij het tot stand komen van deze kaderstellingen. De ambitiegesprekken waren goed georganiseerd, met interessante sprekers en een mooie dynamiek tussen de aanwezigen. Ook de bijeenkomsten met de gemeenteraad waren constructief en goed begeleid. We waren het niet altijd met elkaar eens. Maar daarvoor zitten we natuurlijk in de politiek! Het proces van kaderstelling vormt een integraal onderdeel van een van de drie hoofdtaken van onze gemeenteraad, een aspect dat ik graag benadruk. Allereerst hebben we de taak van volksvertegenwoordiging, een natuurlijke rol die soms lastige dilemma’s en complexe afwegingen met zich meebrengt. Elk besluit roept immers zowel voor- als tegenstand op. Als volksvertegenwoordigers vertegenwoordigen we specifieke belangen, maar bij onze besluitvorming staat het algemeen belang voorop. Ten tweede hebben we een controlerende taak.

We zien erop toe dat het college alle plannen goed uitvoert en of deze naar behoren en binnen budget worden volbracht. Een controlerende taak die we ook uitvoeren op basis van de kaders die wij stellen. Dit brengt me bij onze derde kerntaak, namelijk het stellen van kaders. Via dit proces bepalen we gezamenlijk de stip op de horizon voor Peel en Maas. Een cruciale taak, waarbij we aan onze inwoners, het college en de organisatie laten zien wat we voor de komende jaren belangrijk vinden. Voor deze kaderstellende taak zitten we de komende weken bij elkaar. Een momentum dat eens in de circa 5 jaar voor komt. Een momentum dat we gezamenlijk goed moeten benutten. Kaders Ruimte Met de nieuwe Kaders voor Ruimte streven we als gemeente steeds meer naar een duurzame balans tussen natuur, economie en leefbaarheid, waarbij het landelijk gebied een cruciale rol speelt. Het is van essentieel belang dat we bij deze kaderstellingen rekening houden met zowel de huidige als toekomstige behoeften van onze inwoners. Een vitaal buitengebied betekent immers ook economisch vitaal, maar wel in balans met natuur en onze leefomgeving. Hoewel er ruimte is voor aanscherpingen, zetten we met deze nieuwe kaderstellingen belangrijke stappen in deze richting.

Met deze nieuwe kaders leggen we ook de prioriteit steeds meer bij de kwaliteit van onze leefomgeving, waarbij we de belangen van inwoners boven die van individuele ondernemers en initiatieven stellen. Dit betekent niet dat we economische ontwikkeling negeren, maar dat we streven naar een evenwichtige benadering. We geven als gemeente ook steeds meer het goede voorbeeld. Door in te zetten op o.a. natuurinclusiviteit bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, natuurlijk bermbeheer, en gemeentelijke eigendommen. Iets wat we natuurlijk toejuichen. Kaders Sociaal Domein We zijn een diverse en veerkrachtige gemeente. Op het gebied van Werk en Inkomen willen we een gemeente zijn waarin iedere inwoner de mogelijkheid heeft zich te ontwikkelen en een waardevolle bijdrage kan leveren aan de maatschappij. De meeste mensen lukt dat op eigen kracht. Maar als gemeente hebben we een bijzondere verantwoordelijkheid voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om op de arbeidsmarkt of maatschappij te kunnen participeren. We willen dat inwoners zo veel mogelijk zelf de regie houden. Wij zijn dan ook van mening dat we bij de toewijzing van hulpmiddelen zo veel mogelijk moeten uitgaan van vertrouwen. Dat we als gemeente niet moeten richten op de manier waarop mensen hun

eigen leven moeten leiden, maar hulpmiddelen faciliteren die ertoe bijdragen dat mensen zo veel mogelijk eigen regie houden. In de Kaders voor het Sociaal Domein wordt ook gesproken over ‘het gewone leven’. Een begrip dat voor iedere inwoner anders te interpreteren is, want je kunt toch niet voor iemand anders bepalen wat dit zou moeten zijn? We zijn heel benieuwd hoe de andere fracties ‘het gewone leven’ zouden beschrijven. Daarnaast vinden we dat in deze kaderstelling een aantal cruciale thema’s ontbreken. Problemen in de samenleving worden ons inziens te beperkt benoemd. Het goede leven in Peel en Maas, betekent volgens ons ook het erkennen van deze problemen. Dit vormt de basis om uiteindelijk ook de programmadoelen, ambities en uitvoeringsafspraken op te stellen. Denk aan de mentale gezondheid van jongeren. Dit krijgt volgens ons onvoldoende aandacht. In het coalitieakkoord staat immers opgenomen dat het college wil bouwen aan gezond en veilig opgroeien in onze gemeente, met aandacht voor de mentale gezondheid van onze jeugd. Maar als gemeenteraad gingen we een stapje verder en vroegen in een motie van Sanne Hermkens om meer en bredere preventie. Hierin zijn de afgelopen maanden al stappen gezet. Maar er zijn nog steeds grote stappen te maken.

In het omgevingsbeeld staat daarnaast ook dat 41% van de jongeren in klas 4 de afgelopen twee weken (ten tijde van het onderzoek) dronken of aangeschoten is geweest. Dit is bijna 2 keer zoveel als het landelijk gemiddelde. Is daarom, en ik quote; het agenderen van gezondheidsrisico’s bij jongeren en ouders voldoende? Of moeten we als gemeente een actievere rol in nemen? Zoals we ook bij het aanpakken van de mentale gezondheidsproblemen bij jongeren willen. Het stadium van simpelweg agenderen van risico’s lijkt ons voorbij. Ook de preventie van jeugdcriminaliteit is niet opgenomen in de kaders. Onze jeugd verdient een gemeente die deze onderwerpen serieus neemt, als prioriteit ziet en ook concrete programmadoelen hiervoor opstelt. Op deze manier kunnen wij als gemeenteraad ook onze controlerende taak uitvoeren. Ik hoor graag hoe de andere partijen hierover denken. Ook zien we soms tegenstrijdigheden in het stuk. Als gemeente willen we inzetten op preventie, maar tegelijkertijd gaan we hier pas actief iets aan doen als het ‘te laat’ is en de inwoner niet zelfredzaam is. Kortom, naar ons idee is deze kaderstelling nog niet compleet. We doen daarom een open uitnodiging aan alle andere partijen om de komende drie weken de koppen bij elkaar te steken.

Wie is bereid om gezamenlijk tot een scherpere formulering voor deze kaderstelling te komen? Samen met een afvaardiging van iedere fractie en met de griffie en vakambtenaren kunnen we dit organiseren. Op deze manier kunnen we tot een raadsbrede amendering komen. We horen graag of de overige fracties deze uitnodiging aannemen. Kaders Vitale Gemeenschappen En dat brengt ons bij de Kaders voor Vitale Gemeenschappen. Een rode draad door deze kaderstelling is dan ook gemeenschapsontwikkeling, waarbij het lijkt alsof er weinig ruimte is voor het individu. In de kaders benoemt men een beeld waarin iedere inwoner voor de gemeenschap in beweging wil komen en een nieuwe generatie kartrekkers op natuurlijke momenten de huidige generatie opvolgt. Maar(!), onze maatschappij verandert snel en structureel, ook de demografische ontwikkelingen laten een ander beeld zien. Hoe realistisch is dit verlangen dan wel? En hoe toekomstgericht zijn deze kaders? Gaan we hierin niet te ver? Leggen we hier geen labels op hoe inwoners hun leven moeten indelen om mee te doen in onze

gemeenschap? Terwijl we bijvoorbeeld tegenover onze ouderen vertellen dat ze zo veel mogelijk zelf de regie moeten houden? Mogen onze inwoners nog wel individuen zijn die niet altijd zitten te wachten of überhaupt tijd hebben om zich aan te sluiten bij bijvoorbeeld een vereniging? In een gezin zijn 2 fulltime banen de norm geworden. Ook is vrije tijd een kostbaar goed. Gaan we hierin niet te ver met de verwachtingen voor onze inwoners en moeten we accepteren dat het schaap met de vijf poten niet bestaat? Kortom, een heleboel vragen die we nog hebben. Kaders Economie En dat brengt ons bij de laatste kaderstelling. We staan volledig achter het streven naar een veerkrachtige en duurzame economie, een doel dat absoluut prioriteit verdient. Het traditionele streven naar louter economische groei heeft plaatsgemaakt voor een bredere visie, waarbij groei fungeert als middel om ook andere doelstellingen en ambities te realiseren. Echter, binnen deze context hebben we bedenkingen over de rol van de gemeente. Er wordt gesuggereerd dat onze rol voornamelijk faciliterend is, met minimale invloed op deze processen. Onze visie verschilt hierin. Een bloeiende lokale economie vormt immers de kern van een Peel en Maas waar het fijn wonen, goed werken en heerlijk recreëren is.

Ondernemerschap draagt namelijk bij aan werkgelegenheid, bestaanszekerheid, het voortbestaan van lokale gemeenschapsvoorzieningen en de ondersteuning van het plaatselijke dorpsfeest. Ook is ondernemen in deze tijd niet altijd makkelijk. De wereld en Nederland zijn in transitie op tal van onderwerpen op het gebied van de arbeidsmarkt, energie, duurzaamheid, gezondheidszorg en meer. Dat tegelijkertijd de economie snel en structureel verandert. De wereld, Nederland en Peel en Maas zijn sterk in transitie op onderwerpen zoals o.a. arbeidsmarkt, duurzaamheid, energietransitie, bereikbaarheid en vestigingsklimaat. Werken aan toekomstbestendige economie vraagt om het meebewegen met deze transities en ontwikkelingen. Inspelen hierop verdient een belangrijke positie binnen deze kaderstellingen en het uitvoeringsbeleid van het college. Daarom heeft de gemeente wat ons betreft diverse rollen te vervullen, variërend van faciliteren tot initiëren, regisseren en het verbinden van partijen. Wij benadrukken met name het belang van het initiëren van acties, een aspect dat momenteel onderbelicht blijft. Iets wat juist ook tijdens de ambitiegesprekken met lokale ondernemers aan bod kwam.

Mijn beschouwing wil ik eindigen, waar ik mee begon. De Kaderstellingen zijn een momentum voor ons als gemeenteraad. Een momentum om ook aan de knoppen te draaien en ons kaderstellende taak vorm te geven. Een aantal vragen zijn zojuist de revue gepasseerd. Tevens hebben we enkele moties en amenderingen met jullie gedeeld, deze staan nog niet in Ibabs omdat we het daar eerst graag met jullie over willen hebben, om zo, wellicht tot betere, maar vooral breed gedragen voorstellen te komen. Ik kijk ernaar uit om hierover op een constructieve manier gezamenlijk verder over te spreken.