Voorstel Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 - Voorstel.pdf

zaamd hebben in 2030. Tegelijkertijd komt de realisatie van

ben en niet dat we slechts draagvlak creëren. Ook naar 2030

en die waar mogelijk met elkaar verbinden.

het Klimaatakkoord langzaam op gang en zijn we daarmee niet op schema om de gewenste CO2-reductie te halen.34 Ook zal

blijft dit een belangrijk uitgangspunt. De RES is een belangrijke schakel om toe te werken naar een

een nieuw kabinet besluiten of en hoe Nederland het doel van

De eerste stappen die we hebben gezet in de participatie krij-

integraal energiesysteem, dit in samenhang en interactie met

49% minder CO2-uitstoot in 2030 bijstelt naar 55%.

gen komende jaren een vervolg. Het online energie-participa-

het Nationale Programma Energiehoofdstructuur, de Integrale

tieplatform wordt een structureel kanaal waar we met elkaar

Verkenning Energie-infrastructuur 2030-205032 en de Energie-

Ten slotte laten nieuwe metingen zien dat de opwarming

in gesprek blijven gaan. Ieder vanuit zijn of haar expertise ván

systeemstudie Zuid-Holland.33 Deze samenhang heeft voor de

van de aarde sneller gaat dan verwacht. Het is dan ook waar-

en betrokkenheid mét onze regio. Jongeren – degenen die er

RES niet alleen betrekking op de netimpact elektriciteit, maar

schijnlijk dat er aanvullende stappen nodig gaan zijn om de

in de toekomst het meest zullen merken van de energietransi-

ook op de Regionale Structuur Warmte.

opwarming van de aarde te beperken tot 1,5, maar maximaal

tie – krijgen een prominente rol in het participatieproces naar

2, graden Celsius.

de naar de RES 2.0 en daar voorbij. Ook is een mogelijkheid

Financiering energie-infrastructuur

om een gelote groep inwoners uit de Drechtsteden uit te nodi-

De huidige wet- en regelgeving is onvoldoende toegesneden

gen om deel te nemen aan een burgerberaad.

op de gevolgen van een versnelde energietransitie. Dit heeft

32 https://www.netbeheernederland.nl/nieuws/integrale-scenarios-voor-klimaatneutraal-nederland-2050-basis-voor-toekomstige-infrastructuur-1359 33 https://systeemstudie-pzh.hub.arcgis.com/ 34 https://www.pbl.nl/publicaties/klimaat-en-energieverkenning-2020

74/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

68

Colofon Deze Regionale Energiestrategie is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht, de provincie Zuid-Holland, de waterschappen Hollandse Delta en Rivierenland en ruim duizend betrokkenen uit de regio.

Gemeente

Hardinxveld-Giessendam

Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 Opdrachtgever Bestuurlijk Overleg RES Drechtsteden Beeldverantwoording Fotografie

Clim Sorée, Royal HaskoningDHV

Kaarten

Royal HaskoningDHV

Afbeeldingen 11 - 17 Royal HaskoningDHV Afbeelding 32

KYNDA | creative digital agency, gebaseerd op afbeelding van NP RES

Afbeelding 34

KYNDA | creative digital agency, gebaseerd op afbeelding van Aan de slag met de Omgevingswet

Vormgeving KYNDA | creative digital agency

17 mei 2021

75/319

Inleiding

Deel I Energiegebruik

Deel II Energiebronnen

Deel III Energiesysteem

Vervolg

69

76/319

Bijlage A

Onderbouwing bod

Energieregio Drechtsteden doet in de RES 1.0 een bod om 0,37 TWh van de nationale opgave van 35 TWh aan duurzame energie op land op te wekken in 2030. Een gedeelte hiervan wekken we nu al op, middels grootschalig zon op dak, zonnevelden en onze (kleine) windmolens. Daarbij willen we in de komende jaren meer duurzame energieopwekking realiseren door:   

Groot in te zetten op grootschalig zon op dak; Zonnevelden in uitwerkingsgebieden in restruimten; Zonnevelden (en windmolens) in uitwerkingsgebieden bij Kijfhoek, langs de A15, langs de Betuwelijn en aan de westzijde van de A16.

Ons bod is als volgt opgebouwd: 1 2 3 4 5 6 7

Zon op dak grootschalig (gerealiseerd) Zon op dak grootschalig (in de pijplijn) Zon op dak grootschalig (aanvullend) Zon en wind (gerealiseerd) Zon en wind (in de pijplijn) Zon in restruimten (aanvullend) Zon en wind uitwerkingsgebieden grootschalig (aanvullend) Ons bod Tabel 1: Ons bod

TWh 0,02 0,04 0,15 0,03 0,004 0,02 0,11 0,37

Voor de berekeningen met zon is de NP RES methodiek van het PBL gebruikt. Deze gaat uit van 950 vollasturen/jaar. 1. Zon op dak gerealiseerd Gerealiseerd grootschalig zon op dak (> 15 kWp) is 21.681 0,85 MWh volgens Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (april 2021). Dat is 0,02 TWh. 2.

Zon op dak in de pijplijn

Cijfers voor de pijplijn komen van het NP RES. Op hun factsheet uit oktober 2019 worden zon-PV, wind op land en de laatste status van SDE-subsidies in kaart gebracht. Hieruit wordt opgemaakt dat er op dat moment 38,412 kWp in de pijplijn zat (uitgaande van een realisatiefactor van 50%). Rekenend met 950 vollasturen komt dit neer op 36.491 MWh, wat 0,04 TWh is. 3. Zon op dak aanvullend Er zijn verschillende scenario's voor zon op dak. Wij hebben drie scenario's tussen 30% en 70% benutting in beeld gebracht. De berekeningen zijn in tabel 2 te zien. 30% Benutting is de laagste. Hier is voor gekozen omdat het percentage te beschikken dak gegeven vanuit NP RES (70%) in onze ogen onrealistisch hoog is.

1 77/319

Toepassing

Opwek laag (30%)

Opwek midden (50%)

Opwek hoog (70%)

Zon op grote daken

218,6 x 950 = 207.670 MWh = 0,21 TWh

364,4 x 950 = 346.180 MWh = 0,35 TWh

510,1 x 950 = 484.595 MWh = 048 TWh

Tabel 2: Scenario's laag, midden, hoog opwek middels grootschalig zon op dak Het 30% scenario verwijst naar het percentage beschikbare daken waar we in 2030 zon willen hebben gerealiseerd. Dit is inclusief gerealiseerde projecten en projecten in de pijplijn. De berekening voor het bod wordt: 218,6– 22,8 (gerealiseerd) – 38,4 (pijplijn) = 157,4 MWp. 157,4 x 950 vollasturen = 149.530 MWh = 0,15 TWh 4, 5. Zon en wind gerealiseerd en in de pijpl ijn Zon en wind (gerealiseerd) Zon en wind (in de pijplijn) Tabel 3: Zon en wind gerealiseerd en in de pijplijn

0,03 TWh 0,004 TWh

6. Zon en wind in restruimten In de regio Drechtsteden is in de verschillende typen restruimten een maximaal potentieel geïdentificeerd van 85,1 hectare. Voor dit (theoretische) potentieel van circa 85 hectare is een opwekpotentieel berekend van maximaal 0,07 TWh. Op basis van verschillende benuttingspercentages (%) zijn drie scenario’s realistisch geacht: Totaal pot.

laag

ha TWh % Restruimten totaal 85,1 0,007 10% Tabel 4: Laag, midden en hoog scenario restruimten

midden

Hoog

TWh 0,021

% TWh % 30% 0,035 50%

In het bod is uitgegaan van het scenario midden, dat is 0,02 TWh. 7. Zon en wind gerealiseerd Het participatief ontwerpend onderzoek heeft de drie zoekgebieden teruggebracht tot vier uitwerkingsgebieden voor zon en wind. Bij zon en wind grootschalig gaat het alleen om potentie in de uitwerkingsgebieden, onderzoeksgebieden zijn niet meegerekend. De potentie is weergegeven in onderstaande tabellen: Totaal pot. ha Kijfhoek

108

laag Ha zon 25

midden %

23%

Ha zon 30

% 28%

Hoog Ha zon 35

% 32%

2 78/319

Zoekgebied wind en zon A16 Zoekgebied zon Betuwelijn

31

5

16%

8

26%

11

35%

220

50

23%

55

25%

60

27%

Zoekgebied zon A15

27

5

19%

10

37%

15

56%

Tabel 5: Laag, midden en hoog scenario uitwerkingsgebieden zon– in hectare Totaal pot. ha

laag

midden

Hoog

TWh

%

TWh

%

TWh

%

Kijfhoek

108

0,02375

23%

0,03040

28%

0,03325

32%

Zoekgebied wind en zon A16 Zoekgebied zon Betuwelijn

31

0,0048

16%

0,00760

26%

0,01045

35%

220

0,0475

23%

0,05225

25%

0,05700

27%

Zoekgebied zon A15

27

0,0048

19%

0,00950

37%

0,01425

56%

Tabel 6: Laag, midden en hoog scenario uitwerkingsgebieden zon – in TWh Er is in de berekeningen voor grootschalige energieopwekking in de uitwerkingsgebieden ook uitgegaan van wind in het ‘middenscenario’ in de vorm van één windturbine (WGT) ten westen van de A16. Totaal pot.

laag

WTG’s 3

WTG’s 0

Totaal pot.

laag

WTG’s 3

TWh 0

midden % 0%

Hoog

WTG’s % WTG’s 1 33% 3

Zoekgebied wind en zon A16 Tabel 7: Laag, midden en hoog scenario uitwerkingsgebieden zon – in aantallen midden % 0%

% 100%

Hoog

TWh % TWh % 0.01089 33% 0,03267 100%

Zoekgebied wind en zon A16 Tabel 8: Laag, midden en hoog scenario uitwerkingsgebieden zon – in TWh

De bijdrage van uitwerkingsgebieden aan het bod komt dan uit op 0,11 TWh.

3 79/319

Participatiestrategie voor de totstandkoming van de RES 1.0 Drechtsteden & Transitievisies Warmte 2021

80/319

Inhoudsopgave 1. Hoe is de participatiestrategie tot stand gekomen? 2. Waarom willen we de omgeving betrekken? 3. Hoe gaan we omgeving betrekken? 4. Hoe gaan we de participatie organiseren?

81/319

1. Hoe is de participatiestrategie tot stand gekomen?

82/319

Het proces 25 beleids-en communicatieadviseurs hebben samen, onder begeleiding van SIR communicatie & participatie, deze participatiestrategie ontwikkeld.

83/319

2. Waarom willen we de omgeving betrekken?

84/319

Waarom willen we de omgeving betrekken? We creëren wederzijds begrip over de energietransitie door inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in de regio Drechtsteden te informeren, laten meedenken en/of deelnemen. Wij begrijpen de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. En zij begrijpen ons.

85/319

3. Hoe gaan we de omgeving betrekken?

86/319

Participatiestrategie We informeren en betrekken inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties grotendeels online op onderwerpen die voor de deelnemers relevant zijn en de benodigde input geven voor besluitvorming. We voeren de gesprekken lokaal en faciliteren het regionaal. Dit draagt, samen met heldere en transparante communicatie, bij aan het creëren van wederzijds begrip voor de energietransitie. 87/319

Participatiepijlers

Onderstaande participatiepijlers werken we uit: 1. Lokale gesprekken regionaal faciliteren 2. Relevante onderwerpen 3. Online gespreksvormen 4. Heldere en transparante communicatie

88/319

Participatiepijler 1 Lokale gesprekken regionaal faciliteren

89/319

Lokale gesprekken regionaal faciliteren We kiezen ervoor om de gesprekken lokaal te voeren en regionaal te faciliteren. Door lokaal uit te nodigen, zijn we herkenbaar en relevant voor de deelnemers. Door regionaal te faciliteren kunnen we efficiënt werken binnen de beschikbare tijd.

90/319

Hoe werkt dat?

Lokale gesprekken regionaal faciliteren ziet er als volgt uit:

1. Broninformatie op drechtstedenenergie.nl. 2. Regionaal (online) gespreksvormen faciliteren en zorgen voor zoveel mogelijk eenduidigheid in tools en vraagstelling. 3. Gezamenlijke planning maken en afstemmen op bestuurlijke besluitvorming. 4. Lokaal uitnodigen, regionaal aanmeldingen verwerken en bevestigen. 5. Lokaal gesprek voeren en uitwerken resultaten. 6. Regionaal resultaten bij elkaar brengen en delen via drechtstedenenergie.nl. 7. Lokaal delen en verwijzen naar drechtstedenenergie.nl. 91/319

Participatiepijler 2 Relevante onderwerpen

92/319

We kiezen relevante onderwerpen Deelnemers doen pas mee als het onderwerp voor hen relevant is. Tegelijkertijd is er input nodig voor de besluitvorming. Het formuleren van de participatievraag is de sleutel. We formuleren voor elk onderwerp de participatievraag. Dit is de vraag waar we aan het einde van het participatieproces antwoord op willen hebben. Per vraag bepalen we of het een lokaal of gezamenlijk gesprek is.

93/319

In gesprek over 6 onderwerpen We gaan in gesprek over 6 onderwerpen binnen de energietransitie. Voor elk onderwerp formuleren we een eigen participatievraag: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Zon op dak grootschalig Zon in restruimten Energiebesparing Warmtetransitie Zon en wind in zoekgebieden Energiesysteem 94/319

Participatievragen per onderwerp (1/3) Onderwerp

In gesprek over

Participatievraag

Lokaal of gezamenlijk

1. Zon op dak grootschalig

Informeren en meedenken over maatregelen om het plaatsen van zonnepanelen op grote daken te ondersteunen.

Wat helpt u om grote daken te voorzien van zonnepanelen?

Gezamenlijk

2. Zon in restruimten

Informeren en meedenken over geschikte restruimten voor zonneenergie.

Onder welke technische en sociale randvoorwaarden is een restruimte geschikt voor zonne-energie?

Gezamenlijk

Welke restruimten (locaties) zijn met oog op deze randvoorwaarden geschikt? Wat zijn mogelijke aanvullingen?

Lokaal

Kloppen de geformuleerde randvoorwaarden nog?

Gezamenlijk

Wat helpt u om thuis of op de werkvloer (meer) energie te besparen?

Gezamenlijk

3. Energiebesparing

Informeren en meedenken over het verminderen van energieverbruik.

95/319

Participatievragen per onderwerp (2/3) Onderwerp

In gesprek over

Participatievraag

Lokaal of gezamenlijk

4. Warmtetransitie

Informeren en meedenken over de technische en sociale consequenties bij het overschakelen van aardgas naar een nieuwe warmtevoorziening.

Wanneer is voor u de overstap naar aardgasvrij reëel en behapbaar?

Lokaal

Wat zijn de criteria die bepalen welke warmtevoorziening voor welke wijk de voorkeur heeft? In welke wijken en met welke tussenstappen zouden we moeten starten? Hoe wilt u worden betrokken bij verdere planvorming per wijk?

96/319

Lokaal

Participatievragen per onderwerp (3/3) Onderwerp

In gesprek over

Participatievraag

Lokaal of gezamenlijk

5. Zon en wind in zoekgebieden

Informeren en meedenken over de randvoorwaarden en criteria die bepalen op welke locaties zon- en windenergie wordt opgewekt.

Welke randvoorwaarden en criteria bepalen welke locaties binnen de zoekgebieden geschikt kunnen zijn voor het opwekken van energie met zonnepanelen en/of windturbines?

Lokaal (per zoekgebied)

6. Energiesysteem

Onderzoek over scenario’s energiesysteem doorkijk 2050.

Wat kan de energietransitie voor u in de toekomst betekenen?

Gezamenlijk

97/319

We managen de verwachtingen aan de voorkant Het is belangrijk om deelnemers aan de voorkant mee te geven waarover ze kunnen meedenken en wat er met hun input wordt gedaan. Bij de uitnodiging voor de participatiegesprekken geven we deze informatie mee, samen met een procesplanning, zodat duidelijk is wat de vervolgstappen zijn.

98/319

Participatiepijler 3 Online gespreksvormen

99/319

We kiezen online gespreksvormen De meerderheid van de gesprekken zullen we online voeren, aangevuld met fysieke gesprekken daar waar mogelijk. We kiezen voor online gesprekken, omdat we dat efficiënter kunnen organiseren in de beschikbare tijd. Tevens is het toegankelijker waardoor meer deelnemers kunnen meedoen. Bovendien zorgt het voor continuïteit gezien de ontwikkelingen van corona.

100/319