Verslag Raadsvergadering 9-3-2023 CONCEPT.pdf

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN PAPENDRECHT d.d. 9 maart 2023 (reguliere aanvang 20.00 uur) Een integrale geluidsopname van deze vergaderingen is te beluisteren op www.papendrecht.nl Aanwezig: Mevrouw M.J.M. van Driel, (voorzitter); De dames: A. Bokma (VVD), T.C. van Es (D66), H.C.T.J. Hoekstra (OP), K.E. Middelkoop- van den Adel (CDA), A. Verschoor-De Winter (CDA), A.J.P. VerweijHeijstek (PAB), H.M. van Wijngaarden (PAB) en D. Yildiz-Karso (PvdA) en de heren: H.G. Bezemer (CU) (vanaf 20.18 uur), L. Bruijniks (PAB), A. Boersma (SGP), L.T. van den Dool (CDA), P.J. van der Giessen (VVD), P.C. Grimmius (GL), W. Goudriaan (SGP), G.C.H. Hardam (OP), N. van Heteren (D66), P.C. Spitsbaard (OP), H.D. Stouthart (VVD), A. Tieleman (PAB) en M.H.A. Verweij (PAB). Mevrouw S.H. de Keizer en de heren J.W. van der Borg, J.L. van Erk, A.M.J.M. Janssen en A.J. Kosten; wethouders. Mevrouw M. Muijzer, raadsgriffier. Afwezig: Mevrouw A.A.S. Stigter (CU) en de heer R. Lammers (OP). Verslaglegging: Jeanine van Prehn 01.

Opening. De VOORZITTER opent haar eerste raadsvergadering en heet eenieder van harte welkom. Er zijn afmeldingen van mevrouw Stigter en de heer Lammers.

02.

Vaststelling van de agenda. De GL-fractie heeft een motie vreemd aan de orde van de dag ingediend, die als agendapunt 10 zal worden behandeld. De agenda wordt aldus aangepast en vastgesteld.

03.

Vragenkwartier. De heer GRIMMIUS stelt de volgende vragen inzake wachtgeld voor wethouders. 1. Zijn er oud-ambtsdragers die momenteel nog wachtgeld ontvangen van de gemeente Papendrecht? 2. Zo ja, hoeveel kost dat de gemeente per maand? 3. Ook zo ja, op welke wijze wordt invulling gegeven aan de verplichtingen die volgen uit artikel 132, 132a, 132b en 132c van de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers aangaande de overgang naar ander werk? 1

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

Burgemeester VAN DRIEL geeft aan dat er inderdaad oud wethouders/ bestuurders zijn die nog wachtgeld ontvangen. Dit is een bedrag van € 7.250,bruto per maand, incl. werkgeverslasten. De afspraken over de re-integratie en begeleiding zijn conform alle andere gemeenten. Elke 3 maanden wordt door een extern bureau gekeken of zij aan de re-integratie verplichtingen voldoen en of zij weer deel uit kunnen maken van de maatschappij. Op de vraag van de heer GRIMMIUS wat de gemeente heeft gedaan om aandacht te besteden aan de internationale vrouwendag antwoordt burgemeester VAN DRIEL dat 2 vrouwelijke bestuurders hieraan aandacht hebben besteed op social media. Daarnaast merkt zij op dat op dit moment met het college en kabinet wordt gekeken op welke belangrijke dagen de gemeente meer het spotlight gaat zetten. De heer SPITSBAARD merkt op dat gemeenten subsidie bij het ministerie van OCW kunnen aanvragen op het gebied van jeugdbeleid. Het programma MDT (Maatschappelijke Diensttijd) helpt gemeenten met geld en ondersteuning bij maatschappelijke ondersteuning van jongeren en biedt unieke kansen voor het jeugdbeleid. Op zijn vraag of het college/ de wethouder bekend is met deze subsidie bekend en wat de mogelijkheden zijn komt wethouder VAN DER BORG op een later moment terug. Er zijn verder geen vragen. 04.

Vaststelling van het verslag van de openbare vergadering van 2 februari 2023. Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

05.

Ingekomen en ter inzage gelegde stukken. Ter inzage gelegde stukken: I. het voorstel om de onder categorie I ingekomen stukken voor kennisgeving aan te nemen (de betreffende stukken zijn al als ingekomen stuk te boek gesteld en aan de orde geweest in de vergaderingen van de raadscommissies): de raad gaat hiermee akkoord. II. Het voorstel om de onder categorie II ingekomen stukken (die hierbij rechtstreeks te boek worden gesteld ten behoeve van de onderhavige vergadering van de gemeenteraad) als volgt te behandelen: II.A. De ingekomen stukken (afkomstig van derden) voor kennisgeving aan te nemen; de raad gaat akkoord met de voorgestelde wijze van afdoening.

2

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

II.B. De ingekomen stukken (afkomstig van derden) in handen te stellen van het college; de raad gaat akkoord met de voorgestelde wijze van afdoening. Mevrouw HOEKSTRA geeft aan de punten B1. Plaagdierbestrijding Wipmolen en B2. Moskee gebedsruimte te Papendrecht namens haar fractie te willen agenderen. II. D. de ingekomen stukken (afkomstig van het college) voor kennisgeving aan te nemen; de raad gaat akkoord met de voorgestelde wijze van afdoening. II. E. De antwoorden (afkomstig van het college) op RvO ex art. 40 vragen voor kennis aan te nemen; de raad gaat akkoord met de voorgestelde wijze van afdoening. Voor het overige zijn er geen bijzonderheden en wordt dit agendapunt afgesloten. HAMERSTUKKEN. 06.

Herinvoering bestuurlijke vernieuwing 2023. Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt unaniem conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten.

07.

Uitbrengen zienswijze op voorstel wijziging ingroeiperiode kostenverdeelsleutel GR Sociaal. Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt unaniem conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten.

08.

Geheimhouding bestuurlijke samenvatting brede verkenning afvalinzameling. Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt unaniem conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. BESPREEKSTUKKEN.

09.

Eerste begrotingswijziging 2023. Mevrouw VAN ES licht amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht (ingediend door de D66, GL, PvdA en OP-fracties) toe. Dit amendement vraagt om onderdeel 32 van de besluitpunten te schrappen, met als reden dat dit rechtstreeks samenhangt met de keuzes die worden gemaakt in het uitvoeringsplan van het IVP. (Het amendement dat wordt ingediend door de SGP gaat om de middelen die rechtstreeks voor het IVP zijn.) Zij is van mening dat goed beargumenteerd zou moeten worden of en waarom er voor cameratoezicht € 20.000,- nodig is (dit zou 3

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

gaan om 2 camera’s gedurende 53 dagen). Verder merkt zij op dat er -omdat hiervan afgelopen jaar geen gebruik van is gemaakt- geen directe/acute aanleiding is voor cameratoezicht. Tevens noemt zij de in de vorige raadsperiode gedane bezuinigingen op diverse verenigingen en organisaties en vindt men dat er zorgvuldig moet worden omgegaan met het extra inboeken van structurele bedragen. Het dictum van het amendement luidt als volgt: Besluit het volgende te wijzigen: Beslispunt 1: De eerste begrotingswijziging 2023, onderdelen 1 t/m 41, vast te stellen met uitzondering van onderdeel 32. Burgemeester VAN DRIEL vindt amendement 9-A12- schrappen flexibel cameratoezicht, omdat dit al een wettelijke instrumentarium van een burgemeester is (hetgeen is vastgelegd in de APV van Papendrecht en eventueel vanuit de driehoek OM en politie) en zij deze mogelijkheid al heeft, lastig. Het budget hiervoor betreft een werkbudget. Wanneer dit budget wordt geschrapt en er toch cameratoezicht ingezet moeten worden, moet men hiervoor terugkomen bij de raad. Wanneer men het niet schrapt en er geen gebruik van wordt gemaakt is dit een meevaller in de begroting. Het ligt, omdat dit tot de dagelijkse gang van zaken behoort, niet voor de hand dit te koppelen aan het IVP. Uit de beantwoording van de technische vragen is gebleken dat cameratoezicht in 2022 niet is ingezet.

Omdat cameratoezicht ter preventie kan plaatsvinden valt het ook niet toe te delen aan de te stellen prioriteiten voor het IVP. Om deze reden ontraadt zij dit amendement. Verder heeft mevrouw VAN ES -met het oog op de bestuurlijke vernieuwing waarbij heel veel zaken schriftelijk zullen worden gedaan- problemen met de onbevredigende schriftelijke beantwoording van technische vragen. In dit kader noemt zij ook de beantwoording van de vragen inzake de eerder genoemde PALTafspraken. Haar fractie heeft deze vragen -omdat men in de beantwoording anders weer uitgebreid zou ingaan op de betekenis hiervan- ingeleid met een uiteenzetting over PALT-afspraken. Op haar vraag of het klopt dat de solidariteit om kosten te delen voor huishoudens tussen de Drechtstedengemeenten is afgeschaft en of dit ook geldt voor kosten bij huisvesting van bijzondere doelgroepen wordt in het schriftelijk antwoord wederom alleen weer ingegaan op de betekenis van de PALT-afspraken, hetgeen haar fractie als zeer negatief heeft ervaren. Zij noemt nogmaals het onderdeel bij de PALT-afspraken van het huisvesten van bijzondere doelgroepen (bv. multi probleemgezinnen) en de hoge kosten voor jeugdzorg die hiermee gemoeid kunnen zijn.

Op haar vraag of de gemeente Papendrecht, nu de solidariteitsregeling is afgeschaft, deze (soms hele) hoge kosten voor haar rekening moet nemen wanneer men deze gezinnen opneemt geeft wethouder JANSSEN aan dat de PALT-afspraken en het afschaffen van de solidariteit 2 afzonderlijke en principieel andere zaken zijn, hetgeen hij nader zal toelichten tijdens de avond over PALT-afspraken later dit jaar. 4

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

Tenslotte vraagt mevrouw VAN ES een toezegging de beantwoording van technische/schriftelijkvragen (en een oplossing voor wanneer men vindt dat een beantwoording niet duidelijk is of wanneer een vraag verkeerd begrepen is) voor de start van de bestuurlijke vernieuwing met het college/de griffie te bespreken. Dit omdat men dan in de oordeelsvorming geen technische vragen meer kan stellen. Wethouder KOSTEN zal deze kritische opmerkingen ter harte nemen en zegt toe hierop indien nodig extra inzet te plegen. Het voorgestelde technische vragenuurtje ziet hij als een praktische vorm van bestuurlijke vernieuwing. Allereerst stelt hij voor met de bestuurlijke vernieuwing aan de slag te gaan, waarbij het college goed zal kijken naar de beantwoording van de technische vragen. De heer BOERSMA is blij met de begrotingswijziging en de inzet van het college/de ambtenaren voor een toekomstbestendig plan voor de gemeente Papendrecht. Hierbij zet men in op huizenbouw, extra aandacht voor sociale huurwoningen, zorg voor ouderen, scholen bouwen voor het vo, verduurzamen van de gemeenschappelijke accommodaties, het op orde brengen van de jeugdhulp, etc. Hij wenst het college hiervoor veel doe-stand toe.

Hierbij merkt hij op dat er de komende jaren problemen en vraagstukken bij zullen komen, waarvan de inwoners zich afvragen of de overheid in staat is deze op te lossen en hoe men in deze tijd vormgeeft aan goed bestuur. In dit kader zijn de beloften van het college, dat men open, proactief, begrijpelijk, positief en realistisch wil zijn, heel belangrijk en hij wenst hen hierbij veel wijsheid toe. De SGP-fractie kan instemmen met de begrotingswijziging, maar heeft op 1 punt (samen met de PvdA, CDA, VVD, PAB, D66, CL, OP en CU-fracties) amendement 9-A2-: begrotingswijziging i.v.m. IVP ingediend. Hiermee schrapt men, in afwachting van nadere financiële onderbouwing en scenario’s, het nu voorgestelde bedrag van € 200.000,- structureel voor het uitvoeringsplan. Het dictum van dit amendement luidt als volgt: Beslispunt 1: De eerste begrotingswijziging 2023, onderdelen 1 t/m 41, vast te stellen met uitzondering van onderdeel 37. Amendement 9-A2-: begrotingswijziging i.v.m. IVP kan burgemeester VAN DRIEL namens het college steunen. Omdat het cameratoezicht voortvloeit uit het bestuursakkoord en collegeprogramma en niet uit het IVP, neigt de SGP-fractie er naar om tegen amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht te stemmen. M.b.t. motie 9-M1periodiek informeren leningen is de SGP-fractie benieuwd naar de mening van het college m.b.t. het informeren via andere procedures (P&C-cyclus).

De heer GRIMMIUS merkt op dat de totale financiering van de gemeente bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting 1,7 miljoen euro bedraagt en er vanuit deze 5

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

middelen 1 miljoen euro beschikbaar is voor de Starterlening en € 500.000,- voor de Duurzaamheidslening. Daar er in de begrotingswijziging geen voorstel wordt gedaan tot uitbreiding van de gemeentelijke financieringsomvang bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting en de totale pot voor de duurzaamheidslening in 2022 (á € 500.000,-) zo goed als op is gebruik heeft het college aangegeven voornemens te zijn in 2023 een groter bedrag voor de duurzaamheidslening ter beschikking te willen stellen. Daarnaast heeft men aangegeven dat het college voor de verhoging van de Duurzaamheidslening ruimte ziet in de € 200.000,- die nog ongebruikt is en daarnaast door middel van verschuiving van middelen tussen de Starterslening en de Duurzaamheidslening. Omdat de raad geen inzicht heeft in de stand van zaken van beide leningen verzoekt men d.m.v. motie 9-M1periodiek informeren leningen de raad per kwartaal middels een raadsinformatiebrief te informeren over de actuele stand van de financiële middelen in beide leningen (financiën gebruikt, financiën aangevraagd en financiën nog beschikbaar). Daarnaast vindt de GL-fractie dat beide leningen onder de inwoners niet voldoende op de hoogte zijn en verzoekt daarom inwoners periodiek te informeren over de mogelijkheden en stand van zaken van de leningen.

Het dictum van de motie luidt als volgt: Verzoekt het college / spreekt uit dat:  De raad per kwartaal middels een raadsinformatiebrief te informeren over de actuele stand van de financiële middelen in beide leningen (financiën gebruikt, financiën aangevraagd en financiën nog beschikbaar);  Deze actuele stand van zaken gelijktijdig te publiceren op de site van de gemeente en op de gemeentelijke nieuwspagina in Het Kontakt; Wethouder JANSSEN heeft reeds eerder toegezegd de raad bij de P&C-cyclus en zo vaak als nodig te zullen informeren. Het publiceren op de gemeentelijke website en in het gemeentenieuws ontraadt het college, i.v.m. het geven van een schijnbeeld. Een door de gemeente goedgekeurde aanvraag kan door de SVn nog steeds worden afgekeurd. Daarnaast moet de duurzaamheidslening wanneer huizen verkocht worden direct worden terugbetaald en ziet men vele fluctuaties in het bedrag. Daar komt bij dat de uitputting van het eerste bedrag voor de duurzaamheidslening aangeeft dat inwoners deze goed genoeg hebben kunnen vinden. De mogelijkheid voor de starterslening is daarnaast bekend bij banken, hypotheekverstrekkers en makelaars en is een kwart van het startersbudget uitgegeven. Het college is wel bereid te kijken hoe (bv. via het gemeentelijke nieuws) men dit beter onder de aandacht kan brengen.

Ondanks dat het plafond van de duurzaamheidslening nog niet is bereikt, denkt men al wel na over de reikwijdte en de benodigde hoogte van het totaalbedrag. Hierop komt het college voor de zomer bij de raad terug. Het bedrag via de SVn is op te hogen middels een raadsbesluit, het overmaken van het geld en uitvoering via een rekeningcourant 6

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

verhouding tussen de SVn en de gemeente. Het college ontraadt motie 9-M1periodiek informeren leningen. Verder merkt de heer GRIMMIUS inzake groenonderhoud op dat voor de tweede helft van dit jaar € 290.000,- beschikbaar wordt gesteld om het niveau te verhogen van het huidige naar B-min. In de begrotingswijziging wordt aangegeven dat dit bedrag wanneer men dit wil ophogen naar kwaliteit B kan oplopen tot € 590.000,-. Uit de ontvangen memo is het de GL-fractie niet duidelijk geworden wat de diverse niveaus kosten. Hierbij merkt hij op dat de raad voorheen heeft aangegeven kwaliteit B te willen handhaven. Op zijn vraag voor welk niveau men gaat, wat dit kost en wat kwaliteitsniveau B kost antwoordt wethouder VAN DER BORG dat voor dit jaar een bedrag van € 290.000,- (het resultaat van een eerder aangenomen motie) is opgenomen en bezuinigingen worden teruggedraaid. Om het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte te beoordelen hanteert men de CROW catalogus, waarin de kwaliteitsniveaus staan omschreven op basis van normen. Na goedkeuring van de begrotingswijziging start men met een schouw om de staat van het onderhoud te bepalen en op basis daarvan te bepalen wat er nodig is om het niveau te verhogen, waarbij de raad heeft aangegeven niveau B te willen bereiken. Het college is van mening dat men dit jaar € 200.000,- nodig heeft om richting niveau B-min te gaan.

Wat dit precies inhoudt is lastig te beoordelen en kan de wethouder niet precies omschrijven. Het verschil tussen niveau B en C wordt weergegeven op de gedeelde foto’s. Een en ander wordt uitgezocht en komt terug bij de perspectiefnota en uiteindelijk in het beheerplan, dat valt onder de bevoegdheid van het college maar dat wel met de raad besproken zal worden. Tevens oppert wethouder VAN DER BORG de mogelijkheid van een fietstocht om de verschillende kwaliteitsniveaus te onderzoeken. Of het eindelijke resultaat B of B-min zal zijn zal een zoektocht worden. Mevrouw KARSO merkt op dat de GL-fractie (mede namens de PvdA-fractie) vragen in de commissie heeft gesteld. Ook zij vindt dat op de schriftelijk gestelde vragen (bv. inzake de definitie van de Papendrechtse identiteit en het Dijklint) geen duidelijk antwoord wordt gegeven en vindt dit (met het oog op de bestuurlijke vernieuwing) een zorgelijke zaak. In dit kader verzoekt zij de agendacommissie een technisch vragenuurtje in te stellen. Op haar vraag wat de definitie Papendrechtse identiteit inhoudt antwoordt wethouder VAN DER BORG dat de definitie van erfgoed en Papendrechtse identiteit niet aan het college is, maar dat het de kunst is om dit bij de samenleving op te halen en door te geven aan de volgende generatie. Verder merkt hij op dat het Dijklint en de Papendrechtse identiteit 2 aparte zaken zijn.

Inzake het groenbeleid leest de PvdA-fractie in de schriftelijke beantwoording dat het college voornemens is kwaliteitsniveau B na te streven en dat de consequenties hiervan in de perspectiefnota terug te komen. Ook haar fractie 7

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

vraagt zich af wat de B-min kwaliteit inhoudt en of men streeft naar niveau B of Bmin. M.b.t. het cameratoezicht vindt haar fractie het vreemd om dit, terwijl het IVP nog wordt uitgewerkt, al vast te stellen en stelt voor dit -met meer onderbouwing en integraal beoordeeld- mee te nemen in het IVP. De heer STOUTHART kan namens zijn fractie in grote lijnen instemmen met de begrotingswijziging. Wel heeft men -omdat de onderbouwing niet concreet genoeg is- amendement 9-A2- Begrotingswijziging i.v.m. IVP mede ingediend. Wat de VVD-fractie verder opvalt is dat op diverse punten geconsulteerd en onderzoek gedaan moet worden. Onderzoek dat zorgt voor toekomstige uitgaven, die een veelvoud zullen zijn van de genoemde bedragen. Hiervoor wenst de VVD-fractie een winstwaarschuwing af te geven. Inwoners mogen verwachten dat er op een degelijke en verantwoordelijke manier wordt bestuurd, maar het bestuur moet ook daadkracht tonen. In de begrotingswijziging ziet men dat voor diverse zaken flinke bedragen meerjarig worden begroot, hiervoor vindt men tussentijdse evaluaties belangrijk om te bepalen of de te nemen maatregelen het gewenste effect hebben. Hierop zal de VVD-fractie scherp zijn en blijven, om te zorgen dat alles in de juiste proporties blijft. Wethouder DE KEIZER merkt op dat de onderzoeken noodzakelijk zijn om tot een goede afweging te komen van wat men wel en niet kan realiseren.

Verder geeft zij aan dat deze onderzoeken uiteraard geld kosten, maar dat deze belangrijke informatie gaan opleveren, er wellicht nieuw beleid voor oud beleid in de plaats kan komen en men zodoende een efficiency slag kan maken. Naast de selectie van zaken die niet haalbaar waren die het college zelf al heeft gemaakt, dienen er daarnaast nog zorgvuldige keuzes gemaakt te worden. De tussentijdse financiële evaluatie ontvangt men altijd via de reguliere P&C cyclus. Aan het eind van 2027 is een zeer beperkt begrotingssaldo te zien en daarom moet men met elkaar de maatschappelijke en financiële puzzel leggen. Meer inzicht in het totale financiële plaatje krijgt men bij de perspectiefnota. Verder noemt zij de complexe vraagstukken en wensen: de nieuwe vo-scholen, het IHP en IVP, de groenvoorziening, etc. waarbij het financieel perspectief op de lange termijn voor het college van groot belang is. Hierbij noemt zij de onzekerheden m.b.t. verhoging van loonkosten, energiekosten, arbeidsontwikkelingen, ideeën en suggesties uit de raad, extra wettelijke taken, etc. Een pittige klus waar men gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor draagt, die men goed en zorgvuldig wil doen. Zij kan de raad verzekeren dat het college in de afgelopen 9 maanden continue in de DOE-stand staat. Verder merkt de heer STOUTHART op dat hun technische vragen schriftelijk voldoende zijn beantwoord. M.b.t.

amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht is de VVD-fractie (i.v.m. veiligheid als 1 van de speerpunten van hun fractie) verheugd met het budget voor cameratoezicht. In dit kader noemt hij de 8

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

ongeregeldheden op de kermis, grote overlast bij de Bethlehemkerk door jongeren en drugshandel, vuurwerk overlast, incidenten waar hulpverleners worden belaagd, etc., waarbij cameratoezicht kan helpen in de bestrijding en het opsporen van daders. Omdat mobiele camera’s volgens zijn fractie niet mogen ontbreken is men van mening dat men niet hoeft te wachten op de uitwerking van het IVP. Omdat iedereen recht heeft op een veilige gemeente is de VVDfractie groot voorstander van cameratoezicht wanneer dit nodig is. De heer VAN DEN DOOL complimenteert het college en de ambtelijke organisatie met de stevige politieke basis en een helder en ambitieus plan voor de komende jaren, dat houvast biedt. De CDA-fractie vraagt zich echter wel af hoe het college met name kijkt naar de vele acties en consultaties die nog in 2023 moeten plaatsvinden en of men het ermee eens is dat het beter goed dan snel kan gebeuren en er om die reden een aantal zaken doorgeschoven kunnen worden naar 2024. Hij verzoekt het college de raad hierover in de komende concernrapportage te informeren. Daarnaast is men blij met de voortvarende en sociale voorstellen inzake bv. de aanpak van energiearmoede en het minimabeleid, de nazorg bij schuldhulpverlening, stichting leergeld, etc.

Tevens is men blij met de aandacht voor en visie op ruimtelijke ontwikkelingen inzake betaalbare huurwoningen, de combinatie wonen en zorg en de zelfbewoningsplicht. Men hoort sommige fracties spreken over principebesluiten en visies, voor de CDA-fractie is concreet aan de slag gaan het belangrijkste. Het vliegwiel van woningbouw, vernieuwen van sport- en verenigingslocaties en nieuwe vo-scholen moet gaan draaien. M.b.t. de duurzaamheidstransitie maakt de CDA-fractie zich zorgen over het nog ontbreken van een goed doordachte rol van de gemeente bij het warmtenet. Hij noemt het gevaar van een monopolie, hoge prijzen en niet/later aansluiten van minder aantrekkelijke wijken. Op zijn vraag of het college nog dit jaar i.s.m. de griffie een thema-avond met onafhankelijke deskundigen (niet HVC) wil beleggen, over de voor- en nadelen van de verschillende rollen die de gemeente kan invullen antwoordt wethouder JANSSEN al eerder te hebben toegezegd hiertoe bereid te zijn, maar dat de raad dit wel in meerderheid moet ondersteunen. Op basis van wat de CDA-fractie nu hoort en leest ziet men voordelen in het zelf in eigendom hebben van het warmtenet (mogelijk niet van de warmtebron). M.b.t. amendement 9-A1Flexibel cameratoezicht is de CDA-fractie het eens met de motivatie van de heer Stouthart en zal daarom niet akkoord gaan met dit amendement. M.b.t.

amendement 9-A2-: begrotingswijziging i.v.m. IVP deelt men de zorg, maar vindt men een aparte RIB niet nodig en stelt men (met waardering voor de gestelde vraag) voor dit in de concernrapportage mee te nemen. Het is de heer VERWEIJ m.b.t. amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht niet duidelijk of met het schrappen van de € 200.000,- voor het IVP ook de € 20.000,9

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

voor het cameratoezicht wordt geschrapt, dit bij het uitvoeringsplan beter wordt onderbouwd en het debat wordt aangegaan over het wel of niet flexibel inzetten van camera’s. Zijn fractie komt hier na schorsing op terug. M.b.t. het groenonderhoud heeft men begrepen dat er sprake is van een tussenjaar, er is besloten een bezuiniging terug te draaien en het college denkt in de toekomst € 400.000,- nodig te hebben voor kwaliteitsniveau B. Hierbij verwacht zijn fractie dat er in de aanloopperiode naar verbetering onderzoek nodig zijn, waaruit moet blijken of men dit niveau gaat halen en men gaandeweg zal ontdekken of er voldoende is begroot in de begrotingswijziging. Hierbij merkt hij op dat men, ook al lijken de komende jaren positief uit te pakken, richting 2027 voorzichtig moet blijven. M.b.t. amendement 9-A2- Begrotingswijziging i.v.m. IVP vindt de PABfractie dat periodiek informeren binnen de huidige P&C-cyclus kan en inwoners middels een brief geïnformeerd kunnen worden. Men vindt het niet nodig hier een nieuw traject voor in te richten. De heer BEZEMER is namens zijn fractie blij met dit collegeprogramma. Wel vindt men dat er veel onderzoek vermeld staat en wenst het college op te roepen dit onderzoek snel te doen en actie te ondernemen.

Daarnaast merkt hij op dat men zoekende is naar het totale financiële plaatje en verzoekt hierin (bij de Kaderbrief) inzicht te verschaffen. Verder heeft zijn fractie amendement 9-A2Begrotingswijziging i.v.m. IVP mede ondertekend, waarmee de portefeuillehouder in de commissie ABZ heeft aangegeven akkoord te gaan. Motie 9-M1-periodiek informeren leningen vindt zijn fractie een goed punt, maar hierover is men van mening dat dit middels de reguliere kanalen kan gebeuren. Om deze reden zal zijn fractie niet instemmen met de motie. Inzake amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht is men ambivalent, omdat de CUfractie veiligheid belangrijk vindt, maar men moet oppassen niet overal camera’s te installeren. Men is benieuwd naar de mening van het college. Tweede termijn I.v.m. de beantwoording in tweede termijn draagt burgemeester Van Driel het voorzitterschap over aan plv. voorzitter mevrouw Van Es. De heer VAN HETEREN wenst namens zijn fractie amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht te handhaven. Dit omdat de raad niet gaat over het plaatsen van cameratoezicht, maar dit de verantwoordelijkheid van de burgemeester is. Omdat de burgemeester dit recht al kan gebruiken is extra structureel geld niet nodig en zou hiervoor (net zoals voorgaande jaren) al besteedbaar budget moeten zijn.

Daarnaast is hij het niet eens met sommige opmerkingen van andere fracties die € 20.000,- een laag bedrag vinden. Hij verwijst hierbij naar het wegbezuinigen van het beeldenpark van € 8.000,- en reacties op de vuurwerkshow van € 10.000,-. 10

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

Afsluitend is men blij met de steun vanuit de raad voor motie 9-M1-periodiek informeren leningen, maar vindt hij het jammer dat het college deze ontraadt. De heer GRIMMIUS is het m.b.t. amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht eens met de woordvoering van de heer Van Heteren. Inzake amendement 9-A2Begrotingswijziging i.v.m. IVP merkt hij op dat dit al wordt uitgevoerd door de wethouder. Daarnaast geeft hij aan motie 9-M1-periodiek informeren leningen, gehoord de wethouder, te hebben aangepast. Het aangepaste dictum luidt als volgt: Verzoekt het college / spreekt uit dat:  De raad in de P&C-cyclus te informeren over de actuele stand van de financiële middelen in beide leningen (financiën gebruikt, financiën aangevraagd en financiën nog beschikbaar);  Het bestaan van deze instrumenten te communiceren naar de inwoners, het liefst met verwijzing naar de site van het SVn, bijvoorbeeld op de site van de gemeente en op de gemeentelijke nieuwspagina in Het Kontakt. Burgemeester VAN DRIEL merkt m.b.t. amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht op dat er een verschil is tussen bevoegdheden en middelen (waarbij de raad altijd gaat over de middelen). Dit neemt niet weg dat als cameratoezicht wordt ingezet hiervoor altijd middelen nodig zijn en dat door dit in de begroting op te nemen zichtbaar wordt.

Daarnaast hoort zij betrokkenheid van de raad en de vraag wanneer de burgemeester dit instrument inzet. Zij zegt toe in het kader van de beeldvorming te willen bespreken wat de raad de burgemeester hierin meegeeft, maar blijft bij haar advies dit i.v.m. de zichtbaarheid op de begroting te laten staan. Verder merkt zij op dat de kosten van cameratoezicht bij een groter incident flink kunnen oplopen en is zij van mening dat men -wanneer er geen inzet wordt gepleegd- beter een meevaller kan hebben dan een tegenvaller. De heer GRIMMIUS merkt per interruptie op dat deze verdere discussie ook bij de behandeling van het IVP en de financiële onderbouwing kan plaatsvinden. Burgemeester VAN DRIEL antwoordt dat cameratoezicht juist iets is dat niet afhankelijk is van het IVP en altijd toegepast kan worden en in de APV staat. Om deze reden is het goed niet op te hangen aan het IVP. Inzake de aangepaste motie 9-M1-periodiek informeren leningen merkt wethouder JANSSEN op dat men reeds van plan was de raad in de P&C-cyclus informeren, hij reeds heeft toegezegd de bestaande instrumenten naar inwoners te zullen informeren en de motie om deze redenen overbodig zou zijn. M.b.t. de tweede overweging heeft hij aangegeven dat het college voornemens is een raadsvoorstel te doen en dat niet het college maar de raad bevoegd is dit voorstel te accorderen. 11

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

M.b.t. het groenonderhoud is de GL-fractie nog niet helemaal tevreden. Graag ontvangt hij van de portefeuillehouder de bevestiging dat men in opmaat naar niveau B in 2024 eind van dit jaar hoopt op B-min te zitten. Het is hem daarnaast nog steeds niet duidelijk wat niveau B-min inhoudt. Wethouder VAN DER BORG antwoordt dat de normen die men kent onder kwaliteitsniveaus A, B en C niet bestaan voor niveau B-plus of min. Met de € 400.000,- schat het college in richting kwaliteit B te kunnen gaan, maar denkt dit hiervoor niet te zullen halen. De zoektocht die men hiervoor in de komende periode zal doen zal in de perspectiefnota en later in het beheerplan terug komen. Wat dit voor 2024 betekent kan de wethouder nog niet zeggen. Hij hoort de oproep van de raad voor niveau B, maar schat in dat dit meer gaat kosten dan de beoogde € 400.000,Dit is echter een discussie die men later zal voeren. Voor dit jaar zal men de € 290.000,- inzetten om op niveau te komen en richting niveau B te gaan. Mevrouw KARSO is blij met de toezegging dat de portefeuillehouder het gesprek met de samenleving inzake de Papendrechtse identiteit wenst aan te gaan. Inzake het groenonderhoud is het ook haar fractie niet duidelijk op welk niveau men zal uitkomen. Met het oog op het in 2021 aangenomen amendement voor categorie B vraagt haar fractie zich af of men dit opgeeft en nu focust op niveau Bmin. M.b.t.

amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht is het duidelijk dat dit een bevoegdheid van de burgemeester is en vraagt haar fractie zich af waarom hiervoor dan middelen beschikbaar gesteld moeten worden. Wel of geen cameratoezicht is een vraag die bij de behandeling van het IVP aan de orde kan worden gesteld. Inzake motie 9-M1-periodiek informeren leningen vindt de PvdA-fractie dat men niet moet nalaten bewoners extra te attenderen op de mogelijkheden. Men is daarom blij met de aanpassing van deze motie. De heer STOUTHART is inzake het flexibel cameratoezicht blij dat er middelen worden gekoppeld aan het instrument dat de burgemeester heeft. Na de gedane aanpassing kan zijn fractie instemmen met motie 9-M1-periodiek informeren leningen. De heer VAN DEN DOOL vond het antwoord/de vraag van de portefeuillehouder wat de raad vindt van een thema-avond inzake het warmtenet ongebruikelijk. Op zijn vraag of de raad hier belangstelling voor heeft antwoordt de heer SPITSBAARD dit zeker te hebben. De heer BOERSMA merkt op dat de heer Van den Dool -indien hij dit wenst- voldoende mogelijkheden heeft een dergelijk avond te organiseren. De heer VAN DEN DOOL vindt het belangrijk dat de gehele gemeente hierover -middels een door de griffie gefaciliteerde avondgeïnformeerd wordt. Mocht de raad het hiermee niet eens zijn zal de CDA-fractie dit zelf organiseren.

Op het voorstel en de vraag van de plv. VOORZITTER of er 12

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

steun is voor een door de CDA-fractie gemaakte oplegnotitie (met de te stellen vragen en een voorstel voor genodigden) antwoordt de heer BOERSMA dat dit het geval is. De heer VERWEIJ merkt op dat men in het kader van de bestuurlijke vernieuwing meer mogelijkheden heeft om beeldvormende bijeenkomsten te organiseren. Zijn fractie steunt een dergelijke bijeenkomst. Ook de heren VAN HETEREN, STOUTHART en BEZEMER en mevrouw KARSO steunen dit voorstel. De heer GRIMMIUS merkt op dat er recentelijk nog een informatie avond is geweest, maar een extra avond zeker te kunnen steunen. Daarbij merkt hij op het in eigen beheer houden van het warmtenet een goed idee te vinden. De heer VAN DEN DOOL zal een oplegnotitie maken en dit onderwerp agenderen. De heer VERWEIJ geeft aan onderhoudsniveau groen niveau B zeker te willen handhaven, waarbij men de genoemde stapsgewijze route richting niveau B ondersteunt. Zijn fractie wenst niet bij voorbaat aan een overschot te tornen. Verder geeft hij aan de aangepaste motie 9-M1-periodiek informeren leningen te kunnen ondersteunen. De heer BEZEMER is blij dat amendement 9-A2- Begrotingswijziging i.v.m. IVP overgenomen gaat worden en vindt het goed dat motie 9-M1-periodiek informeren leningen is aangepast. M.b.t. amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht vraagt hij een opheldering inzake de bevoegdheid van de burgemeester en de middelen hiervoor.

De heer SPITSBAARD merkt op dat amendement 9-A1- Flexibel cameratoezicht niet gaat over de argumenten voor/tegen de inzet van camera’s, maar over de vraag of een apart budget beschikbaar moet worden gesteld en of dit onderdeel moet zijn van het IVP. Zijn fractie is door beantwoording van de portefeuillehouder van mening dat dit budget -omdat de burgemeester deze instrumenten al heeft- niet nodig is in de begrotingswijziging. (Mevrouw Van Es draagt het voorzitterschap over aan burgemeester Van Driel.) Stemming amendement 9.A1. schrappen flexibel cameratoezicht. Aansluitend wordt het amendement met 7 stemmen voor ( de dames Van Es, Hoekstra en Karso en de heren Grimmius, Hardam, Van Heteren en Spitsbaard) en 14 stemmen tegen verworpen. Stemming amendement 9.A2. Begrotingswijziging i.v.m. IVP. Aansluitend wordt dit amendement met 21 stemmen unaniem aangenomen. Stemming geamendeerde voorstel eerste begrotingswijziging 2023. Stemverklaring mevrouw VAN ES, mede namens de PvdA en GL-fracties: 13

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

Wij zullen wel voor het voorstellen stemmen, ondanks het feit dat het amendement voor het schrappen van het cameratoezicht niet is aangenomen en wij dit uiteraard betreuren. Aansluitend wordt met 21 stemmen voor unaniem conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. Stemming motie 9.M1. 9-M1-periodiek informeren leningen Aansluitend wordt de motie met 21 stemmen voor unaniem aangenomen. 10.

Moties vreemd aan de orde van de dag. De heer GRIMMIUS licht -n.a.v. een onderzoek inzake de positie van projectontwikkelaars tegenover middelgrote gemeenten in de bouwopgaven- de door zijn fractie ingediende motie 10.M1. onderzoek oprichting gemeentelijke projectontwikkelaar toe. Hij merkt hierbij op dat grote bedrijven bij nieuwbouw in middelgrote gemeenten vaak (te) machtig zijn, Papendrecht een middelgrote gemeente is, en zij daardoor vaak afhankelijk worden van deze projectontwikkelaars. Daarbij hebben private projectontwikkelaars een winstoogmerk en is de gemeente opdrachtgever voor nieuwbouwprojecten. Terugkijkend op een aantal discussies die men hierover heeft gevoerd herkent men een aantal signalen uit het onderzoek: het overlaten van woningbouwopgave aan de markt en het -omdat projectontwikkelaars iets anders willen- niet echt kunnen bepalen wat er gebouwd wordt. Een en ander heeft geleid tot deze motie, die er niet op is gericht het hele systeem en de marktwerking onderuit te halen maar te onderzoeken of men een eigen speler aan de markt kan toevoegen, waar men (regionaal) meer over te zeggen heeft en waarmee men in overleg kan gaan. Hij noemt hierbij HVC en Stedin, waarvan de gemeente gedeeltelijk eigenaar is.

Het dictum van de motie luidt als volgt: Verzoekt het college / spreekt uit dat: Te onderzoeken welke stappen nodig zijn om de publieke belangen en de belangen van onze inwoners in de gemeentelijke en regionale woningmarkt beter te borgen, bijvoorbeeld door een gemeentelijke of regionale projectontwikkelaar. Mevrouw BOKMA begrijpt de zorgen van de GL-fractie, maar merkt op dat dit vooral speelt daar waar projectontwikkelaars grote grondposities binnen de gemeentegrenzen hebben en het in Papendrecht voor de toekomstige ontwikkelingen de gemeente is die opdrachtgever is en tenders uitschrijf, waardoor men kaders meegeeft inzake het type woningen dat gebouwd moet worden. De heer GRIMMIUS antwoordt dat dit klopt, maar dat men merkt dat dit zwakke kaders zijn die niet heel veel zoden aan de dijk zetten. Hij noemt in dit kader de Veerpromenade waar het ging om een aantal vierkante meter en men niet heeft aan kunnen geven betaalbare woningen van max. € 200.000,- te willen, 14

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

waarvan de wethouder (hij begrijpt zijn positie t.o.v. de projectontwikkelaars) heeft aangegeven dit aan de markt over te willen laten. Mevrouw VAN ES merkt op dat de wethouder in eerdere instantie heeft aangegeven dat het bij het verlenen van opdrachten altijd mogelijk is de wensen van de gemeente mee te geven. De opmerking dat een gemeentelijke of regionale projectontwikkelaar -los van de vraag of de expertise aanwezig zou zijngoedkoper kan zijn vindt zij niet overtuigend. Daarbij heeft haar fractie op dit moment niet veel vertrouwen in de grote uitvoeringsorganisaties van de overheid en vindt men dit te socialistisch. De heer GRIMMIUS vindt dat de regionale uitvoeringsorganisaties (bv. HVC ) het beter doen dan de landelijke overheid. De heer VAN DEN DOOL is ook niet enthousiast over dit idee, maar vindt het wel belangrijk dat dit onderwerp ter sprake komt. Hierbij merkt hij op dat men voor de publieke belangen kan opkomen in de bestemmingsplannen die men vaststelt, dat men -wanneer men meer wil bepalen- als eigenaar van grond kan optreden en/of men financiële haalbaarheid kan beïnvloeden door voorwaarden voor de grondprijs te stellen. Omdat zijn fractie vindt dat men hiermee voldoende instrumenten in handen heeft zal men niet voor deze motie stemmen. Ook de heer BEZEMER herkent deze zorg, maar heeft wel moeite met de wijze waarop naar de oplossing wordt gezocht.

Zijn fractie vindt dit een complexe zaak, waarbij expertise heel belangrijk is en niet onderschat moet worden. Men vindt dat men zich meer moet richten op het stellen van kaders en de gemeente de risico’s die een dergelijk plan oplevert niet moet willen nemen. Zijn fractie zal deze motie niet ondersteunen. De heer BOERSMA vraagt zich af of de gemeente volgens de GL-fractie een actievere grondpolitiek zou moeten voeren. Verder vraagt hij een toelichting op de suggestie in de overwegingen dat Papendrecht afhankelijk lijkt te zijn van (1 of meerdere) projectontwikkelaars. Ook hij noemt de risico’s die hiermee gemoeid zouden gaan en vraagt de wethouder de rol van ROM-D (regionale ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden) waarvan Papendrecht aandeelhouder is, toe te lichten. Mevrouw VAN WIJNGAARDEN is ook niet enthousiast over dit idee. Zij noemt bij een regionale ontwikkelaar het risico dat mensen minder bekend zijn in Papendrecht en vindt dat men de rol van bekwame ambtenaar die het gebied goed kent niet moet onderschatten. Daarnaast noemt zij de kosten die men moet maken en de grip die men kwijtraakt. In dit kader noemt zij de aangenomen 15

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

motie waarbij is afgesproken dat men bij beeldbepalende locaties sowieso invloed op de plannen heeft. Haar fractie zal deze motie niet steunen. Mevrouw KARSO vindt het fijn dat dit onderwerp, meer betaalbare woningen en het publieke belang dat wordt gediend, wordt aangekaart. Zij herkent de afhankelijkheid die de heer Grimmius noemt, maar merkt op dat deze omgekeerd ook aan de orde is: men kan aan de voorkant eisen en kaders stellen en bepalen hoe het spel wordt gespeeld. Hoe de gemeente de regie voert bepaalt wat de uitkomst wordt. Haar fractie is nooit tegen onderzoeken, maar heeft wel twijfels over de haalbaarheid van een gemeentelijke of regionale projectontwikkelaar, omdat hierbij teveel komt kijken qua kennis en expertise inkopen, de gemeente veel geld en grond moet hebben en het de vraag is of het onderzoek wat gaat opleveren. Eerste termijn college Wethouder JANSSEN vindt het goed om dit onderwerp bespreekbaar te maken, maar vindt het -omdat het lijkt dat verschillende zaken door elkaar worden gehaald- lastig de ideeën achter deze motie goed te doorgronden. Zo wordt er terwijl de gemeente deze rol niet heeft, maar meer faciliterend optreedtgesproken over de gemeente als opdrachtgever voor woningbouw. Daarnaast is de grond in Papendrecht niet grotendeels in handen van 1 (of meerdere grote) partij(en) , maar is er sprake van veel versnipperd bezit.

Om deze reden is het lastig een motie die is gestoeld op het beeld van den landen naar Papendrecht te vertalen. M.b.t. de stelling uit de motie dat de gemeente afhankelijk zou zijn van projectontwikkelaars/corporaties om veel en betaalbare woningen te bouwen merkt hij op dat dit voor alle gemeenten geldt die ook geen eigen woningbedrijf hebben. Inzake de genoemde noodzakelijkheid om regie op de woningbouw te hebben vindt de portefeuillehouder het de vraag of dit realistisch is. In dit kader noemt hij de noodzakelijke expertise (die ontbreekt) en de prijs van de woningen, die bestaat uit de kosten van de grond (waarop men misschien een beperkte korting zou kunnen krijgen) en de materialen die voor gemeenten niet goedkoper (misschien eerder duurder, i.v.m. de beperkte inkoop) worden wanneer men dit zelf gaat uitvoeren. Tevens betaalt men voor het advies dat gegeven moet worden. Hierbij merkt hij op dat de winst van ontwikkelaars vaak maar een bescheiden percentrage bedraagt en het zelf ontwikkelen van woningen zeker niet goedkoper hoeft uit te pakken. Men heeft dit in 2018-19 gezien met de grondspeculaties en is zelf ook niet rijk geworden van de bijdrage aan ROM-D (waarvan men geen aandeelhouder meer is).

Tenslotte merkt hij op dat zelfbouw door de gemeente -wanneer men zelf de grond en middelen zou hebben, hetgeen in Papendrecht niet het geval is- wel een optie zou zijn om sneller te bouwen. M.b.t. het lokaal/regionaal meer regie pakken op de woningmarkt wenst de 16

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

portefeuillehouder erop te wijzen dat er in de regio wordt ingezet op bouwtafels waar gemeenten en projectontwikkelaars/aannemers bij elkaar komen om door betere afstemming en samenwerking bouwprojecten te versnellen. Daarnaast noemt hij de prestatieafspraken met de woningbouwcorporatie inzake het realiseren van goede en betaalbare sociale woningen. Het college vindt de motie sympathiek, maar zal deze -omdat deze niet relevant is in Papendrecht- ontraden. Tweede termijn commissie De heer GRIMMIUS merkt op dat een onderzoek de antwoorden op de genoemde zaken/vragen (van o.a. mevrouw Karso), de voor- en nadelen, wat het kan op leveren en wat haalbaar is kan opleveren. Mevrouw VAN WIJNGAARDEN is het ermee eens dat men in Papendrecht meer betaalbare woningen moet krijgen, maar is er niet van overtuigd dat men dit bereikt met een onderzoek naar… Zij stelt voor dat men op de avond die binnenkort wordt georganiseerd inzake het woningplan kijkt wat de mogelijkheden (m.b.t. kaders) zijn. De zorg over de betaalbaarheid van woningen deelt haar fractie, maar men zal de motie niet steunen. Aansluitend wordt motie 10.M.1. onderzoek oprichting gemeentelijke projectontwikkelaar met 2 stemmen voor (mevrouw Karso en de heer Grimmius) en 19 stemmen tegen verworpen. 11.

Sluiting. Niets meer aan de orde zijnde sluit de VOORZITTER de vergadering om 22.40 uur onder dankzegging aan eenieder voor diens inbreng. De griffier

mevrouw M.A.P. Muijzer

De voorzitter,

mevrouw M.J.M. van Driel

17

Verslag gemeenteraad van 9 maart 2023

Lijst met toezeggingen

1. Subsidieaanvraag op het gebied van jeugdbeleid. Portefeuillehouder Van der Borg De portefeuillehouder komt terug op de vragen inzake de subsidie op het gebied van jeugdbeleid. 2.

Vragen inzake PALT-afspraken.

Portefeuillehouder Janssen

De portefeuillehouder zal de vragen inzake de PALT-afspraken en het afschaffen van de solidariteit tijdens de avond over PALT-afspraken later dit jaar nader toelichten. 3. Flexibel cameratoezicht. Portefeuillehouder Van Driel De portefeuillehouder zegt toe in het kader van de beeldvorming te willen bespreken wat de raad haar meegeeft m.b.t. het cameratoezicht.

18