Uitvoeringsprogramma en begroting Smart Delta Drechtsteden 2026.pdf
Tekst van het document
UITVOERINGSPROGRAMMA EN BEGROTING
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
2026
1
INLEIDING
INHOUDSOPGAVE
Het jaar 2026 markeert een belangrijk keerpunt voor de regio Drechtsteden. We staan voor grote opgaven en
Inleiding
2
Programma Bouwen en Wonen
4
Programma Ruimtelijke Ordening
6
Programma Werken en Economie
7
fundamentele veranderingen. De woningmarkt zit op slot, onze infrastructuur slibt dicht en de energietransitie wordt belemmerd door netcongestie. Ondertussen zien we dat de brede welvaart in onze regio onder druk staat: op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid en leefbaarheid blijven we achter bij de rest van Nederland. Deze uitdagingen kunnen we alleen gezamenlijk aangaan.
Programma Bereikbaarheid en Mobiliteit Nieuw in het uitvoeringsprogramma en de begroting zijn de thema’s groen en blauw. Daarnaast zijn drie tijdelijke
9
Programma Energietransitie
11
Regionale Investeringsagenda
13
Regio Deals
15
taskforces opgenomen: •
de Taskforce Bouwen, die zorgt dat plannen daadwerkelijk leiden tot nieuwe woningen en dat de regionale afspraken worden nagekomen;
•
de Taskforce Bereikbaarheid, die het Doorstroomplan uitvoert zodat de regio bereikbaar blijft tijdens langdurige onderhoudswerkzaamheden aan wegen, tunnels en bruggen;
•
Public Affairs, Communicatie en Evenementen Begroting
16 17
en de Taskforce Netcongestie, die kennis en kracht bundelt om te voorkomen dat bedrijven en woningbouwprojecten stilvallen doordat het elektriciteitsnet vol zit.
Deze taskforces zijn geen nieuwe vergaderstructuren, maar
leven. De taskforce Bereikbaarheid zorgt dat dit niet alleen
concrete uitvoerorganen en tijdelijke hulpconstructies die de
plannen blijven, maar concrete verbeteringen oplevert, juist
samenwerking versterken en belemmeringen wegnemen
in de jaren waarin onderhoud aan wegen en bruggen de druk verder opvoert.
In 2026 brengen we de woningbouwopgave in beweging: plannen die jarenlang op de plank lagen, worden aangepakt.
Waar de woningbouw en bereikbaarheid afhankelijk zijn
Gemeenten en corporaties leggen zich vast op regionale
van een betrouwbaar energiesysteem, zetten we met de
afspraken, terwijl de taskforce Bouwen de blokkades
taskforce Netcongestie vol in op de energietransitie. We
wegneemt en zorgt dat nieuwe woningen daadwerkelijk
versterken de lokale opwek, versnellen de warmtetransitie
gebouwd worden.
en helpen inwoners en bedrijven met energiebesparing en duurzame mobiliteit. Zo zorgen we dat onze economie kan
Tegelijkertijd houden we de regio bereikbaar. Met station
groeien en onze wijken kunnen verduurzamen, ook als het
Dordrecht Leerpark, een versterkte waterbus en de aanleg
stroomnet zijn grenzen bereikt.
van snelfietsroutes brengen we het Doorstroomplan tot
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
2
Ondertussen bouwen we aan de economie van de toekomst. De maritieme maakindustrie staat centraal in het Toekomstpact De Witt, waarin we investeren in innovatie, verduurzaming van de scheepvaart, ruimte op bedrijventerreinen en de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt. Jongeren en werkenden krijgen nieuwe
“MET DE BEGROTING 2026 ZETTEN WE EEN DUIDELIJKE STAP VAN PLANNEN NAAR DOEN. ONZE REGIO KIEST VOOR VERSNELLING.”
kansen, bedrijven krijgen ruimte om te vernieuwen, en onze regio profileert zich sterker als maritieme topregio. Dit alles vindt plaats in een regio die ook investeert in leefomgeving en klimaat. Vanuit het programma Ruimtelijke Ordening werken we aan een regionaal landschapspark, de Rivier als Getijdenpark XL en
UITVOERINGSPROGRAMMMA
een aanpak van waterveiligheid, bodemdaling en
In dit uitvoeringsprogramma lichten
drinkwaterbeschikbaarheid. We combineren woningbouw,
we onze plannen en ontwikkelingen
energie en natuur, zodat onze regio aantrekkelijk en
op de programma’s, de Regionale
toekomstbestendig blijft.
Investeringsagenda (RIA) en de Regio Deals toe. Het is daarmee meer dan een
De Regio Deals geven ons daarbij extra slagkracht. De
financieel kader. Het is de start van een
tientallen projecten die nu lopen, leveren al concrete
nieuwe manier van werken, met taskforces
resultaten op en worden verbonden aan onze Regionale
die de versnelling aanjagen, met concrete
Investeringsagenda. Daarmee ontstaat één koers en één
projecten die zichtbaar resultaat opleveren.
verhaal, waarin losse projecten samen een samenhangend
En met de ontwikkeling van de RIA leggen
geheel vormen dat de brede welvaart versterkt.
we de fundamenten voor de toekomst. Zo wordt 2026 het jaar waarin we met meer focus en samenwerking laten zien dat de Drechtsteden in staat zijn grote doorbraken te realiseren in wonen, bereikbaarheid, energie, economie en leefomgeving. Een regio die niet wacht, maar bouwt aan de toekomst.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
3
PROGRAMMA
BOUWEN EN WONEN
De regio kiest ervoor om vol in te zetten op meer bouwen,
opgepakt worden. Daarmee krijgt regionale solidariteit
sneller bouwen en anders bouwen. De uitvoeringskracht
daadwerkelijk vorm. Gemeenten die achterblijven, worden
wordt versterkt met extra projectteams, inhoudelijke
ondersteund of aangesproken; vrijblijvendheid is voorbij.
kennis en sterk opdrachtgeverschap. En we bundelen de strategische denkkracht: kennis van zowel wonen als
De komende jaren staat de realisatie centraal. Er liggen
bouwen wordt samengebracht om de opgave daadwerkelijk
(onherroepelijke) plannen voor zo’n 12.000 woningen,
te versnellen. Samen kiezen en uitvoeren, betekent bouwen
maar de uitvoering stokt. We brengen wonen en bouwen
voor de toekomst van al onze inwoners.
bestuurlijk en ambtelijk weer bij elkaar en versterken de bouw- en versnellingstafel. We richten een taskforce bouwen in die belemmeringen wegneemt en de grootste
KOERSDOCUMENT
projecten doorzet tot daadwerkelijke oplevering. Deze
Waar jarenlang de samenwerking stagneerde door
taskforce adviseert ook over het parallel plannen van
wantrouwen en het uitblijven van woningbouwafspraken,
procedures, zodat de doorlooptijd wordt verkort.
ligt er nu een regionaal koersdocument dat bestuurlijk is omarmd. Daarmee is voor het eerst sinds lange tijd een stevige basis gelegd om samen verantwoordelijkheid te nemen voor de uitvoering.
VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA Een belangrijk doel is het realiseren van een gezamenlijk volkshuisvestingsprogramma. Dat betekent dat we
Het koersdocument vraagt van gemeenten en corporaties dat zij in 2025 concreet in beeld brengen welke veranderingen nodig zijn om aan de gezamenlijke doelen te voldoen. Hiervoor wordt begin 2026 een woontop georganiseerd. Dit mondt in het voorjaar van 2026 uit in nieuwe afspraken waarin de regionale opgave wordt vertaald naar de bijdrage per gemeente en concrete
regionaal toewerken naar twee derde betaalbaar woningaanbod, waarvan dertig procent sociaal, met eenduidige definities. Gemeenten en corporaties maken bindende afspraken over hoe dit wordt gerealiseerd, ook als dat vraagt om het aanpassen van bestaande plannen die te langzaam tot uitvoering komen. De borging van de uitvoering is onderdeel van deze afspraken.
afspraken over welke projecten en initiatieven wel en niet
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
4
DOELGROEPENBELEID
Om versnelling en gelijkheid te bereiken, werken we toe naar
Naast kwantiteit richten we ons ook op doelgroepen.
een regionale huisvestingsverordening inclusief de regio
Gezamenlijk trachten we de verdeling van
Alblasserwaard, inclusief urgentieverordening, en uniforme
aandachtsgroepen, zoals statushouders, mensen met een
instrumenten die in de hele regio gelden. Dit voorkomt
zorgvraag, woonwagenbewoners en arbeidsmigranten,
concurrentie en shopgedrag en zorgt dat investeringen van
evenredig over de gemeenten te laten plaatsvinden.
corporaties en ontwikkelaars op de juiste plekken landen.
Daarmee wordt voorkomen dat de verantwoordelijkheid
De kritische succesfactoren voor deze opgave zijn helder. Er
op enkele plekken neerkomt. Ook werken gemeenten,
moet een eerlijke verdeling van zoet en zuur komen, waarbij
corporaties en zorgaanbieders stapsgewijs aan een
financiële compensatie tussen gemeenten wordt verkend.
gezamenlijke structuur waarin wonen, welzijn en zorg met elkaar verbonden zijn.
“WE WERKEN TOE NAAR TWEE DERDE BETAALBAAR WONINGAANBOD, WAARVAN DERTIG PROCENT SOCIAAL, MET EENDUIDIGE DEFINITIES.”
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
5
PROGRAMMA
RUIMTELIJKE ORDENING
De regio kiest voor een actieve en samenhangende
samenwerking met het Deltaprogramma Rijnmond-
aanpak van de ruimtelijke ordening. De ruimtelijke agenda
Drechtsteden, waterschappen en ministeries.
koppelen we aan de grote transities in wonen, energie, economie en mobiliteit, en leggen zo de basis voor een
Daarbij staan thema’s centraal als waterveiligheid, het
toekomstbestendige, gezonde en aantrekkelijke regio.
omgaan met extremen van droogte en wateroverlast, beschikbaarheid van drinkwater, buitendijks bouwen en bodemdaling. Deze vraagstukken worden nadrukkelijk
RUIMTELIJKE STRATEGIE EN REGIONALE INVESTERINGSAGENDA
gekoppeld aan herstructurering en verduurzaming van de
Met de Ruimtelijke Strategie hebben we onze gezamenlijke
regio.
ambities vastgelegd en beschikken we over één gedeeld verhaal richting andere overheden en partners. Deze
ROLLEN IN DE REGIO
strategie vormt de basis voor de eerste Regionale
De regio neemt hierin verschillende rollen op zich.
Investeringsagenda (RIA), waarin de grote ruimtelijke
Bovenregionaal agenderen we onze ambities bij provincie,
keuzes vertaald worden naar uitvoering. Het programma
Rijk en Europa. Regionaal coördineren en ontwikkelen we
Ruimtelijke Ordening levert met beleidsintegratie en
samen, lokaal stimuleren en faciliteren we gemeenten bij de
gebiedsopgaven een grote bijdrage aan de totstandkoming
uitvoering. Daarmee vergroten we de impact van onze inzet
van de RIA. De vorming van de RIA is in de begroting
en zorgen we dat plannen niet op papier blijven, maar leiden
opgenomen onder dit programma.
tot tastbare resultaten in de leefomgeving.
OPGAVE GROEN EN BLAUW In het programma Ruimtelijke Ordening vormt de opgave Groen en Blauw de paraplu voor diverse ontwikkelingen en vraagstukken. Met het Landschapspark en Rivier als Getijdenpark XL versterken we de leefbaarheid en maken we ruimte voor bewegen, ontmoeten en klimaatadaptatie. Tegelijk pakken we de wateropgaven aan in nauwe
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
6
PROGRAMMA
WERKEN EN ECONOMIE
De regio kiest voor focus en gezamenlijke uitvoering
regionale opgaven gebiedsgericht aan. Deze agenda heeft
op de economie. Onze inzet is om versnippering in
een omvang van 1 à 2 miljard euro en wordt gerealiseerd
organisatiestructuren en loketten achter ons te laten.
in nauwe samenwerking met provincie, Rijk en Europa. Het gaat om concrete projecten op vier sporen: 1.
Verduurzaming van de scheepvaart
TOEKOMSTPACT DE WITT
2.
Innovatie en concurrentiekracht
De Drechtsteden kennen een grote diversiteit aan
3.
Ruimtelijke infrastructuur
sectoren, maar de (maritieme) maakindustrie is en blijft
4.
Vitale arbeidsmarkt.
onze economische motor. Bedrijven hebben behoefte aan zekerheid over bereikbaarheid, voldoende woningen
VERDUURZAMING VAN DE SCHEEPVAART
voor medewerkers, energiezekerheid en een voorspelbare
We werken aan de verduurzaming van de scheepvaart door
overheid. Daarom werken we vanuit het Toekomstpact De
te investeren in klimaatneutrale en circulaire scheepsbouw,
Witt, waarin overheid, onderwijs en bedrijfsleven samen
walstroomvoorzieningen, batterij- en waterstofinfrastructuur
uitvoering geven aan de regionale economische strategie.
en de ontwikkeling van een batterijpool voor de binnenvaart.
Met het Toekomstpact De Witt en de uitvoering van de
Via samenwerkingen als de Refit Alliantie en de Smart
investeringsagenda zorgen we dat de regio zich ontwikkelt
Shipping Hub wordt deze verduurzaming in de praktijk
tot een toekomstbestendige, innovatieve en concurrerende
gebracht en gekoppeld aan Europese en nationale
maritieme topregio. We zetten door op verduurzaming,
financieringsstromen.
innovatie, ruimte voor bedrijvigheid en menselijk kapitaal. Daarmee versterken we onze economie, borgen we brede
INNOVATIE EN CONCURRENTIEKRACHT
welvaart en zorgen we dat de Drechtsteden aantrekkelijk
Op het vlak van innovatie en concurrentiekracht verbinden
blijven voor bedrijven, werknemers, studenten en inwoners.
we bedrijven en kennisinstellingen om nieuwe proposities te ontwikkelen. Via fieldlabs zoals Smart Campus Leerpark
De komende tien jaar investeren we gezamenlijk in een
en initiatieven als de Werf van de Toekomst werken we
breed pakket aan projecten. Met de investeringsagenda
aan digitalisering, dual-use toepassingen en slimme
die aan het Toekomstpact is gekoppeld, pakken we de
productiemethoden. Samen met partners als Hi Delta,
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
7
Innovation Quarter en YES!Delft zetten we consortia op die projecten indienen binnen het Maritiem Masterplan en de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie. Zo houden we onze industrie concurrerend en toekomstbestendig. RUIMTELIJKE INFRASTRUCTUUR We investeren ook in ruimtelijke infrastructuur. Dat betekent voldoende ruimte voor bedrijven met toegevoegde waarde voor onze maritieme clusters. We herontwikkelen en
“WE HERONTWIKKELEN EN BENUTTEN BESTAANDE TERREINEN BETER, MET EEN FOCUS OP NATTE BEDRIJVENTERREINEN EN HAVENLOCATIES.”
benutten bestaande terreinen beter, met een focus op natte bedrijventerreinen en havenlocaties. Voorbeelden zijn de ontwikkeling van de Merwedehavens, de herontwikkeling van het Nedstaalterrein en IHC Kinderdijk en de verdere opbouw van Smart Campus Leerpark met de Maakfabriek en een vernieuwde Duurzaamheidsfabriek. Deze plekken bieden ruimte voor bedrijven én voor innovatie en talentontwikkeling.
VITALE ARBEIDSMARKT Daarnaast bouwen we aan een vitale arbeidsmarkt. Het Werkcentrum Drechtsteden vormt het hart van de arbeidsmarktstrategie, waar overheid, onderwijs en werkgevers samenkomen om instroom, doorstroom en duurzame inzetbaarheid te organiseren. Via het Talentenfonds stimuleren we scholing en bijscholing en met partners in het onderwijs ontwikkelen we programma’s die jongeren en zijinstromers verbinden aan kansrijke sectoren als de maritieme industrie, bouw en techniek, zorg en logistiek. Jongeren maken via projecten en evenementen zoals het Studentenfestival vroeg kennis met techniek en de beroepen van de toekomst. VERSTERKEN SAMENWERKING We versterken de samenwerking tussen ROM-D, Smart Delta Drechtsteden en Smart Delta & Partners en geven ieder een duidelijke rol en resultaatverantwoordelijkheid. Zo voorkomen we doublures en maken we samen tempo.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
8
PROGRAMMA
BEREIKBAARHEID EN MOBILITEIT
De regio kiest voor een stevige gezamenlijke aanpak
Het Doorstroomplan Drechtsteden vormt hierbij de leidraad.
van mobiliteit. Onze inzet is helder: we voeren het
Dit plan brengt de grootste knelpunten, economische
Doorstroomplan Drechtsteden uit, versterken dit met een
schade en oplossingsrichtingen in kaart. De projecten die
Taskforce Bereikbaarheid en zetten doorbraken in gang
daarin zijn benoemd, zoals de ontwikkeling van station
die de regio bereikbaar houden tijdens de jarenlange
Campus Leerpark, robuuster openbaar vervoernetwerk en
werkzaamheden én een stevig fundament leggen voor de
de aanleg van hoogwaardige snelfietsroutes geven richting
toekomst.
aan onze gezamenlijke inzet. De komende periode zetten we deze projecten door en zorgen we dat ze ook daadwerkelijk op straat zichtbaar worden.
DOORSTROOMPLAN DRECHTSTEDEN & TASKFORCE BEREIKBAARHEID De A15 en A16 behoren tot de drukste snelwegen van Nederland en de komende tien jaar zorgen werkzaamheden aan dertien bruggen, wegen en tunnels in onze regio en daarbuiten voor langdurige hinder. Zonder aanvullende maatregelen komt de bereikbaarheid van de regio en de concurrentiepositie van onze bedrijven ernstig in gevaar. Om dit te doorbreken richten we een Taskforce Bereikbaarheid op. Deze taskforce zorgt voor versnelling in de uitvoering, versterkt de regionale lobby en bewaakt dat we met één boodschap optreden richting Rijk en provincie. Samen met ondernemers brengen we de economische
STATION CAMPUS LEERPARK
schade van files en onderhoudswerkzaamheden in beeld
We realiseren station Campus Leerpark, zodat
en stellen we scherpe prioriteiten vast. Daarmee vergroten
onderwijsinstellingen, ziekenhuis en bedrijven beter
we de kans dat de noodzakelijke investeringen ook
bereikbaar worden. Tegelijkertijd behouden en versterken
daadwerkelijk loskomen.
we de waterbus als cruciale verbinding in een periode
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
9
waarin de bruggen en tunnels vaak niet beschikbaar zullen zijn. Een extra halte in Hardinxveld-Giessendam moet bovendien zorgen voor een verbinding met Gorinchem, waarmee we de druk op de A15 verder verlichten. OPENBAAR VERVOERNETWERK Daarnaast werken we aan een robuuster openbaar vervoernetwerk, onder meer door de pilot publieke mobiliteit voort te zetten. Hiermee benutten we lege stoelen in doelgroepenvervoer in de daluren als aanvulling op het
“ZONDER AANVULLENDE MAATREGELEN KOMT DE BEREIKBAARHEID VAN DE REGIO EN DE CONCURRENTIEPOSITIE VAN ONZE BEDRIJVEN ERNSTIG IN GEVAAR.”
reguliere OV en onderzoeken we de mogelijkheden voor een regionaal vervoersbedrijf. Zo creëren we meer capaciteit zonder fors hogere kosten. HOOGWAARDIGE SNELFIETSROUTES We investeren tegelijkertijd in betere fietsverbindingen. Met
principe. Nieuwe woningen bouwen we zoveel mogelijk rond
hoogwaardige snelfietsroutes langs de A15 en A16 zorgen
OV-knooppunten, met passende (lagere) parkeernormen op
we dat korte afstanden vaker per fiets worden afgelegd.
basis van actuele inzichten. Hierdoor komt ruimte vrij voor
Daarmee ontlasten we de snelwegen, verbinden we
lopen, fietsen en een aantrekkelijke leefomgeving.
woonwijken met werklocaties en onderwijscentra en maken we de fiets een aantrekkelijk alternatief voor de auto.
VERSTERKEN SAMENWERKING We versterken de samenwerking met ondernemers
REGIONALE MOBILITEITSHUBS
en omliggende gemeenten zoals Molenlanden en de
Ook regionale mobiliteitshubs worden ontwikkeld, waar
Alblasserwaard. We ondersteunen de doorgroei van de
reizigers eenvoudig overstappen van auto op trein, bus of
innovatietafel Bereikbaarheid tot een vast platform waar
fiets. Bij gebiedsontwikkeling hanteren we het STOMP-
overheid en bedrijfsleven samen werken aan oplossingen.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
10
PROGRAMMA
ENERGIETRANSITIE
De regio kiest voor voortgang en versnelling in
decentraal energiesysteem dat duurzame energie
de energietransitie. De inzet is ambitieus maar
betaalbaar en beschikbaar houdt voor inwoners en
noodzakelijk. Met de Taskforce Netcongestie, de
bedrijven. Daarmee dragen we bij aan bestaanszekerheid,
uitvoering van de warmteprogramma’s, stevige
versterken we het vestigingsklimaat en leveren we een
energiebesparingsprogramma’s en investeringen in het
bijdrage aan de nationale klimaatdoelen en de afspraken uit
energiesysteem zorgen we dat onze regio bestand is tegen
de Regionale Energiestrategie 1.0. De uitvoering richt zich
de groeiende druk op het netwerk. Zo willen we duurzame
op sporen die elkaar versterken.
energie beschikbaar en betaalbaar houden, stilstand in de woningbouw en economie voorkomen en zetten we
WARMTETRANSITIE
stappen richting een klimaatneutrale regio in 2050.
Ten eerste de warmtetransitie waarmee we stap voor stap richting een aardgasvrije regio in 2050 werken; via het versnellingsprogramma ‘Drechtsteden 100% Aardgasvrij’
TASKFORCE NETCONGESTIE
en de warmteprogramma’s die in 2025 zijn vastgesteld. We
Al jaren werken gemeenten, corporaties, bedrijven en
werken aan meer bewustzijn en draagvlak bij bewoners
partners intensief samen, maar de urgentie is de afgelopen
en bedrijven. Daarbij zetten we in op het grootschalig
periode fors toegenomen. Sinds december 2024 is voor
aansluiten van woningen op een warmtenet, zodat de druk
een groot deel van de regio netcongestie afgekondigd.
op het elektriciteitsnet wordt verlicht en maatschappelijke
Dit maakt duidelijk dat het energiesysteem tegen zijn
kosten lager uitvallen.
grenzen aanloopt en dat uitstel geen optie meer is. Daarom is de Taskforce Netcongestie opgericht, waarin kennis,
ENERGIEBESPARING EN DUURZAME MOBILITEIT
regie en public affairs worden gebundeld om versnelling
Daarnaast zetten we stevig in op energiebesparing
te realiseren en onze gezamenlijke belangen krachtig te
en duurzame mobiliteit. Met collectieve ontzorgings-
vertegenwoordigen.
programma’s ondersteunen we woningeigenaren, VvE’s en bedrijven bij verduurzaming en isolatie. Energiebesparing
ROBUUST DECENTRAAL ENERGIESYSTEEM
verkleint de vraag, beperkt de druk op het netwerk en maakt
Onze opgave is helder: we bouwen aan een robuust
de overstap naar duurzame alternatieven haalbaar. Dit
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
11
gebeurt o.a. via wijkgerichte aanpakken, gekoppeld aan de warmteprogramma’s en de lokale uitvoeringsplannen. Om invulling te geven aan duurzame mobiliteit werken we aan hoogwaardige snelfietsroutes en regionale mobiliteitshubs. ENERGIESYSTEEM EN OPWEK Het derde spoor is het energiesysteem en opwek. We werken aan de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet, maar weten dat dit veel tijd en geld kost. Daarom zoeken we tegelijkertijd naar manieren om het
“WE BOUWEN AAN EEN ROBUUST DECENTRAAL ENERGIESYSTEEM DAT DUURZAME ENERGIE BETAALBAAR EN BESCHIKBAAR HOUDT VOOR INWONERS EN BEDRIJVEN.”
bestaande net slimmer en efficiënter te gebruiken. We brengen opwek en verbruik zoveel mogelijk lokaal bij elkaar en stimuleren initiatieven die bijdragen aan balans in het systeem. Tegelijkertijd realiseren we extra duurzame opwek, zodat we uiterlijk in 2030 gezamenlijk 0,37 TWh produceren. VERSTERKEN SAMENWERKING Communicatie en samenwerking lopen als rode draad door al deze activiteiten heen. We vertellen een eerlijk en transparant verhaal over de keuzes die we maken en de effecten die dit heeft op inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Omdat we deze opgave alleen het hoofd kunnen bieden met de hulp van onze partners, versterken we de samenwerking met HVC, Stedin, woningcorporaties en ondernemers én geven we invulling aan een duidelijke faciliterende regiefunctie met één aanspreekpunt voor partners. Daarmee versnellen we de uitvoering en verbeteren we onze onderhandelingspositie richting Rijk en provincie.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
12
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA 5 INTEGRALE GEBIEDSOPGAVEN De Ruimtelijke Strategie is de opmaat voor een Regionale Investeringsagenda (hierna te noemen: RIA) met een gebiedsgericht projectenportfolio. Het gaat om projecten van regionaal belang en impact die bepalend zijn voor
1.
spoorzones langs de Oude Lijn en de
het toekomstperspectief van een Gezonde Maritieme
MerwedeLingelijn, zodat woningbouw,
Delta. Hiermee bouwen we voort op het succes van de
voorzieningen en bereikbaarheid hand in
Regio Deals. Oftewel, we gaan regionaal samenwerken aan strategische projecten en laten daarmee aan het Rijk, provincie en andere partners duidelijk zien dat we serieus
We ontwikkelen de regionale
hand gaan. 2.
Met de Drechtstedenring bouwen we (in samenwerking met ketenpartners als
zijn in het doorvertalen van onze strategie naar actie. En
provincie en ProRail) aan een fijnmazig
bovenal leggen we focus op wat écht nodig is.
OV-netwerk met mobiliteitshubs die een snelle overstap mogelijk maken van
De komende jaren werken we aan vijf integrale gebiedsopgaven die de kern van de regionale samenwerking
auto naar trein, bus, fiets of deelvervoer. 3.
clusters verbinden we bedrijven,
vormen (zie kader). De regio verbindt deze opgaven
kennisinstellingen en overheden
gebiedsgericht en combineert thema’s slim, zodat
om ruimte, kennis en innovatie te
schaarse ruimte optimaal wordt benut. Waar woningbouw,
combineren en zo de economische
infrastructuur, economie en groen elkaar raken, ontstaan juist kansen door de integraliteit van de aanpak.
In de regionale maritieme
kracht van de regio te versterken. 4.
Met het regionale landschapspark creëren we een groene ruggengraat waar waterveiligheid, natuurontwikkeling en recreatie samenkomen.
5.
Tot slot bouwen we aan een robuust decentraal energiesysteem, dat energie betaalbaar en beschikbaar houdt en onze klimaatdoelen dichterbij brengt.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
13
RIA: FOCUS EN HELDERE KEUZES Het opstellen en uitvoeren van de RIA vraagt om heldere keuzes: niet alles kan overal en niet alles kan tegelijk. Daarom stellen we prioriteiten, maken we afspraken met onze triple helix partners en zorgen we dat regionale ambities lokaal worden geborgd in omgevingsvisies, beleidsplannen en bestuurlijke akkoorden. Een RIA is een instrument voor het aanbrengen van focus op benodigde investeringen om de regio leefbaar en competitief te
“HET OPSTELLEN EN UITVOEREN VAN DE RIA VRAAGT OM HELDERE KEUZES: NIET ALLES KAN OVERAL EN NIET ALLES KAN TEGELIJK.”
houden. Hiertoe worden verschillende bovenlokale projecten, plannen, programma’s en geldstromen (zowel publiek als privaat) met elkaar verbonden zodat deze elkaar versterken.
Door de Regio Deals, de regionale programmalijnen en de
Omdat een RIA geen nieuw beleid introduceert, moet er een basis liggen van een gedeeld perspectief en een vorm van samenwerking. De Ruimtelijke Strategie Drechtsteden is die sterke basis. De RIA wordt ook gezien als de opvolger van onze Regio Deals Drechtsteden-Gorinchem die op dit moment lopen en bevat elementen uit de verschillende regionale programmalijnen.
Ruimtelijke Strategie bij elkaar te brengen, zorgen we dat projecten niet op zichzelf staan, maar onderdeel zijn van een samenhangend programma gericht op doorbraken in brede welvaart. Daarmee creëren we focus, vergroten we de uitvoeringskracht en maken we de regio aantrekkelijker voor verdere investeringen vanuit provincie, Rijk en Europa. PLANNING De RIA wordt in de eerste helft van 2026 opgesteld, zodat na de zomer besluitvorming kan plaatsvinden. In maart wordt een position paper over de RIA opgeleverd voor de gemeenten, zodat dit meegenomen kan worden bij de collegevorming per gemeente.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
14
REGIO DEALS
KOPPELING RIA De opbrengsten uit beide deals nemen we nadrukkelijk mee bij het opstellen van
De regio Drechtsteden–Gorinchem werkt met twee Regio Deals die samen een stevige impuls geven aan de brede
de Regionale Investeringsagenda (RIA). De Regio Deals vormen zo niet alleen
welvaart.
een financiële impuls, maar ook een
EERSTE REGIO DEAL
samenwerking tussen gemeenten, onderwijs
inhoudelijk vliegwiel. Ze versterken de
De eerste deal omvat 20 projecten met een totale investering van ruim 45 miljoen euro, waarvan 22,5 miljoen rijksbijdrage. Deze loopt tot eind 2026 en heeft al tastbare resultaten opgeleverd, zoals de verplaatsing van Peute naar het Nedstaalterrein in Alblasserdam, de nieuwe buitenruimte aan de Noordkade en de bodemsanering aan
en bedrijfsleven, versnellen de uitvoering en leveren resultaten op die zichtbaar zijn in de leefomgeving. Met de koppeling aan de RIA zorgen we dat deze energie wordt vastgehouden en doorgezet, zodat de regio blijvend profiteert.
de Noordoevers in Hendrik-Ido-Ambacht, de kade aan het Veerplein in Zwijndrecht en de ontwikkeling van het iLab in Gorinchem. Ook is met deze deal het triple helix netwerk in de regio aanzienlijk versterkt.
TWEEDE REGIO DEAL Met deze energie is een tweede Regio Deal aangevraagd en toegekend. Deze loopt tot eind 2028, omvat 28 projecten en vertegenwoordigt een investering van ruim 50 miljoen euro, waarvan 25 miljoen rijksbijdrage. Waar de eerste deal vooral gericht was op het ruimtelijk en economisch domein, richt de tweede deal zich ook nadrukkelijk op het sociaal domein. Daarmee wordt gewerkt aan thema’s als bestaanszekerheid en kansengelijkheid, gezonde en verbonden oevers én inwoners en de toepassing van innovatie voor een duurzame delta. De deals zijn meer dan losse projecten: zij zijn een motor voor samenwerking en vernieuwing. In de komende jaren sturen we op voortgang, afronding en verantwoording richting het Rijk, maar ook op het versterken van ons regionale netwerk. Dat doen we door structureel bijeenkomsten te organiseren zoals pijlersessies en de Dag van de Regio Deals, door samen met hoger onderwijs en het onderzoeksinstituut Resilient Delta te werken aan monitoring van brede welvaart en door een gezamenlijke leergang multihelix samenwerken vorm te geven. Daarmee zorgen we dat niet alleen projecten resultaat opleveren, maar dat de regio als geheel sterker wordt.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
15
PUBLIC AFFAIRS, COMMUNICATIE EN EVENEMENTEN
De stafteams Public affairs, Communicatie en
Daarnaast werken de stafteams aan een krachtige
Evenementen ondersteunen enerzijds de opgaven om hun
positionering van de regio onder de vlag Smart Delta
doelen te bereiken. Anderzijds wordt de expertise van
Drechtsteden, als een innovatieve regio die middels hechte
Public affairs over Haagse politieke ontwikkelingen, het
samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven en onderwijs
beleid en relevante regelingen van de Rijks- en Europese
haar ambities op het gebied van brede welvaart weet te
overheid ingebracht om de opgaven en doelen aan te
realiseren. De regio wordt gepromoot als een aantrekkelijke
scherpen en te doen aansluiten op ambities van hogere
regio om te investeren, te wonen, te werken, te studeren en
overheden en de bijdrage die de regio daaraan kan leveren.
te leven. Via kanalen als nieuwsbrieven, LinkedIn, website, ambassadeursjournaal, persberichten en bijeenkomsten
Voor elk programma worden op maat werkbezoeken,
informeren we onze diverse stakeholders, geven we
bijeenkomsten en communicatie-interventies ontwikkeld
onze successen en kansen een podium en stimuleren zo
om onze programmadoelen en lobbydoelen bij Rijk en
samenwerkingen.
provincie onder de aandacht te brengen. Dit doen we waar mogelijk samen met onze partners. Daarom participeren
Een belangrijke mijlpaal in 2026 is natuurlijk de
we ook actief in verschillende regionale netwerken. Public
gemeenteraadsverkiezingen waarbij het van groot belang is
affairs monitort wat in de Tweede Kamer gebeurt en neemt
de nieuwe raden zo snel mogelijk aan te haken op de doelen
bestuurders hierin mee.
en het programma van Smart Delta Drechtsteden.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
16
BEGROTING
De begroting 2026 is geheel opnieuw opgebouwd. Elke
intensiveringen opgenomen met betrekking tot de Taskforce
post is ter discussie gesteld.
Bouwen (€ 160.000) én de Taskforce Mobiliteit (€ 82.000).
Hierbij is, op basis van uitkomsten van het Common Eye
Ook is de coördinatie van de Regio Deals in de begroting
proces, voor ruim € 550.000 aan uitgaven in de staande
verwerkt. Hierbij komt 50% van de lasten ten laste van
begroting komen te vervallen. Tegelijk is de begroting ook
de Regio Deal gelden, waardoor regionale inzet kan
verder losgemaakt van de gemeentelijke begroting van
worden versterkt zonder eenzijdig beslag te leggen op de
Dordrecht. Een deel van de doorbelastingen bleek namelijk
inwonersbijdrage.
niet of niet juist verwerkt te zijn in de begroting van Smart Delta Drechtsteden.
Met inbegrip van de bovenstaande correcties en intensiveringen (en met inbegrip van de deelname van
Het losmaken van de begroting van de gemeente Dordrecht
nieuwe gemeenten), daalt de inwonerbijdrage van de zeven
en het corrigeren van onjuistheden leidt in de begroting
gemeenten van € 4.866.674 (2025) naar € 3.892.098 (2026).
2026 tot een correctie van de geraamde uitgaven, die
Hiermee wordt met de begroting op de inwonerbijdrage een
hierdoor met ruim € 365.000 toenemen. Tevens leidt dit
besparing gerealiseerd van € 974.576 (20,03%).
tot een correctie op de geraamde inkomsten die toenemen met ruim € 880.000. Daarnaast zijn in de werkbegroting
BIJDRAGE PER GEMEENTE BIJDRAGE 2026
GEMEENTE
AANTAL INWONERS
BIJDRAGE 2025
BIJDRAGE 2026
Alblasserdam
20.242
€ 329.922
€ 263.854
79,97%
Dordrecht
122.796
€ 2.001.440
€ 1.600.642
79,97%
Hardinxveld-Giessendam
19.123
€ 311.684
€ 249.268
79,97%
Hendrik-Ido-Ambacht
32.859
€ 535.566
€ 428.316
79,97%
Papendrecht
32.299
€ 526.438
€ 421.016
79,97%
Sliedrecht
26.601
€ 433.567
€ 346.743
79,97%
Zwijndrecht
44.669
€ 728.056
€ 582.259
79,97%
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
T.O.V. 2025
17
BEGROTING
Tevens wordt met deze begroting invulling gegeven aan de
BIJDRAGE GORINCHEM
verdienopgave van € 119.826 die in de begroting 2025 nog
In de begroting is voor 2026 een incidentele bijdrage van
als risicobedrag was opgenomen.
de gemeente Gorinchem opgenomen. Deze bijdrage geldt voor één jaar en heeft een verkennend karakter. Gorinchem
De rentebaten staan voor € 415.000 in de begroting. Dit
participeert in alle programma’s van de Drechtsteden,
bedrag is een raming op basis van de financiële omvang
terwijl tegelijkertijd gezamenlijk wordt onderzocht of een
van de middelen en rekenrente. Dat zou een bedrag van
structurele samenwerking op alle thema’s meerwaarde
ongeveer € 600.000 zijn. Daar is vanaf getrokken een
heeft voor zowel Gorinchem als Smart Delta Drechtsteden.
raming van de kassierskosten en de nog niet volledig doorberekende overheadkosten vanuit Dordrecht. € 415.000
Daarbij wordt nadrukkelijk meegewogen dat Gorinchem
is de best mogelijke schatting. Er is nog geen vastgesteld
in een andere woonregio en energieregio ligt. Om die
bedrag van de overhead. Er is defensief gerekend om niet
reden is voor 2026 gekozen voor een lagere bijdrage dan
meteen een tegenvaller te hebben.
de theoretische inwonersbijdrage. Over de deelname van Gorinchem vindt in Gorinchem besluitvorming plaats in
De begroting 2026 leunt qua opzet nog op de systematiek
dezelfde periode als waarin het uitvoeringsprogramma
van de afgelopen jaren. De ambitie is om vanaf 2027 wel
en de begroting van Smart Delta wordt behandeld. De
een meerjarenbegroting op te stellen die meer meeloopt in
bijdrage van Gorinchem voor 2026 is dus opgenomen
de opzet en de tijdlijn van lokale P&C producten. Daarmee
onder voorbehoud van bestuurlijke besluitvorming in deze
kan een RIA een goede plek krijgen en is er meer ruimte om
gemeente.
projecten en daarmee incidentele financiering in te zetten en maatwerk toe te passen. Ook geeft een meerjarenbegroting meer doorzicht, voorspelbaarheid en sturingsmogelijkheid.
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
18
Management & staf
2026
2025
Materiële lasten
€ 354.000
€ 354.000
Overheadbijdrage Smart Delta Drechtsteden
€ 349.000
Overige materiële middelen
€ 5.000
Personele lasten
€ 474.296
€ 285.000
Totale Lasten Management & Staf
€ 828.296
€ 639.000
2026
2025
Materiële lasten
€ 94.000
€ 185.000
Personele lasten
€ 297.379
€ 292.000
Totale Lasten Public Affairs & Lobby
€ 391.379
€ 477.000
Communicatie
2026
2025
Materiële lasten
€ 2.500
€ 2.500
Communicatiemiddelen
€ 2.500
Public Affairs & lobby
Personele lasten
€ 283.612
€ 396.000
Totale Lasten communicatie
€ 286.112
€ 398.500
2026
2025
Materiële lasten
€ 26.000
€ 54.000
Huur locaties, voorzieningen en catering
€ 26.000
Personele lasten
€ 84.252
€ 140.000
Totale Lasten evenementen
€ 110.252
€ 194.000
2026
2025
Materiële lasten
€ 115.000
€ 115.000
Deltaprogramma Rijnmond- Drechtsteden & Groenblauwnetwerk
€ 45.000
Vorming Regionale Investerings Agenda (RIA)
€ 40.000
Uitvoering ruimtelijke strategie
€ 30.000
Personele lasten
€ 233.436
€ 240.000
Totale Lasten Ruimtelijke ordening
€ 348.436
€ 355.000
2026
2025
Evenementen
Ruimtelijke ordening
Bouwen en Wonen
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
19
Bouwen en Wonen
2026
2025
Materiële lasten
€ 100.000
€ 70.000
Taskforce Versnelling
€ 50.000
Externe onderzoeken
€ 30.000
Overige materiële middelen
€ 20.000
Personele lasten (inclusief Taskforce Bouwen)
€ 441.000
€ 334.000
Totale Lasten Bouwen en Wonen
€ 541.000
€ 404.000
2026
2025
Materiële lasten
€ 815.000
€ 1.000.000
Bijdrage aan B.V. Smart Delta & Partners i.o.
€ 350.000
Basis exploitatiebijdrage aan Innovation Quarter
€ 200.000
Human Capitalfonds
€ 100.000
Bijdrage RMCoE & promotie
€ 50.000
Ondersteuning EDB (e.a. triple helix platforms)
€ 40.000
Werkcentrum
€ 35.000
Techniek promotie
€ 25.000
City DEAL impact ondernemen
€ 15.000
Personele lasten
€ 621.148
€ 543.000
€ 1.436.148
€ 1.543.000
2026
2025
Materiële lasten
€ 220.000
€ 220.000
Structurele bijdrage MIRT A15
€ 200.000
Overige materiële middelen
€ 20.000
Personele lasten (inclusief Taskforce mobiliteit)
€ 256.952
€ 177.000
Totale Lasten Bereikbaarheid en mobiliteit
€ 476.952
€ 397.000
Energietransitie
2026
2025
Materiële lasten
€-
€-
Personele lasten
€ 622.498
€ 554.000
Totale Lasten Energietransitie
€ 622.498
€ 554.000
Werken en economie
Totale Lasten Werken en Economie
Bereikbaarheid en mobiliteit
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
20
Coördinatie regio deal
2026
2025
Materiële lasten
€ 25.000
€ 30.000
Cofinanciering regio deal
€ 25.000
Personele lasten
€ 57.330
€ 60.000
Totale Lasten coördinatie regio deal
€ 82.330
€ 90.000
2026
2025
Totale materiële lasten
€ 1.751.500
€ 2.030.500
Totale personele lasten
€ 3.371.903
€ 3.021.000
Totale Lasten
€ 5.123.403
€ 5.051.500
Inwonersbijdrage Drechtsteden gemeenten
€ 3.892.098
€ 4.866.674
Eindtotaal
Inkomsten niet zijnde inwonerbijdrage Drechtsteden gemeenten Rentebaten
€ 450.000
Budget t.b.v. strategisch bestuurs- en directie advies
€ 431.305
Project bijdrage gemeente Altena 2026 t.b.v. Maritieme agenda
€ 50.000
Bijdrage Gorinchem
€ 300.000
Saldo na inkomsten
€0
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
21
Uitvoeringsprogramma en begroting 2026
22