RV Vastgoed- en Accommodatiebeleid GETEKEND.pdf

STAND VAN ZAKEN Met het verschijnen van deze uitgangspuntennotitie is het project ongeveer halverwege. Deze uitgangspuntennotitie wordt besproken in de stuurgroep en de Klankbordgroepen. Deze wordt daarna ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Na de vaststelling worden de uitgangspunten vertaald naar concreet beleid en bijbehorende maatregelen. AFBAKENING Het project heeft zich tot dusver beperkt tot sociaal maatschappelijke accommodaties (cultuur, ontmoeting en welzijn), binnensportaccommodaties en scholen voor het primair onderwijs. Buitensportaccommodaties zijn niet meegenomen in dit project. Tijdens de uitwerking, die de komende maanden volgt, wordt ook het overige gemeentelijke vastgoed bij het project betrokken (woningen, locaties voor brandweer en politie, parkeergarages en panden voor de eigen bedrijfsvoering/kantoorhuisvesting).

1.3

UITGANGSPUNTENNOTITIE

Vanuit het oogpunt van leesbaarheid is ervoor gekozen om de bouwstenen (de resultaten van de inventarisatie), visie en uitgangspunten zo beknopt mogelijk te houden. Gedetailleerde onderbouwingen zijn niet in de uitgangspuntennotitie opgenomen, maar worden als bijlage in de eindrapportage verwerkt.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

87/124

03 | 39

2

ACCOMMODATIES IN PAPENDRECHT, DE STAND VAN ZAKEN

2.1

INLEIDING

Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van de huidige staat van de accommodaties in Papendrecht. Enkele kenmerken van de gemeente worden weergegeven. Vervolgens worden kenmerken van de verschillende soorten accommodaties beschreven uitgesplitst naar capaciteit, functionaliteit, kwaliteit en spreiding. Tot slot worden conclusies over het huidige aanbod, gebruik en beheer van de accommodaties beschreven.

2.2

ENKELE KENMERKEN VAN DE GEMEENTE PAPENDRECHT

COMPACTE GEMEENTE Papendrecht is een compacte gemeente. Hemelsbreed is de afstand tussen de gemeentegrenzen van oost naar west circa 4,5 kilometer, van noord naar zuid 3 kilometer. Binnen dit beperkte gebied wonen ruim 32.000 Papendrechters in 8 wijken. De wijk Vriesenpolder telt slechts 15 inwoners, de kleinste wijk daarna is De Kooy-Oosteind met circa 1.230 inwoners. De wijk Westpolder is met circa 9.100 inwoners de grootste wijk. De compactheid van Papendrecht is van belang in relatie tot spreiding van accommodaties (zie de volgende paragrafen). De afstand tussen de woning en de voorzieningen is vaak relatief kort. Figuur 2: Papendrecht en aantal inwoners verdeelt naar wijken.

SOCIAAL ECONOMISCH EN GEZONDHEID Wij hebben tientallen kenmerken van de inwoners van Papendrecht op het gebied van opleiding, werk, inkomen, participatie en gezondheid in kaart gebracht (zie bijlage 3). Voor vrijwel elk van deze kenmerken geldt dat de ‘scores’ van wijken van Papendrecht (iets) boven het Nederlandse gemiddelde liggen. De scores voor Westpolder liggen doorgaans rond het Nederlandse gemiddelde. Kraaihoek ‘scoort’ op vele kenmerken iets onder het Nederlandse gemiddelde. Een kenmerk waar Papendrecht onder gemiddeld op scoort is overgewicht. Het percentage inwoners met overgewicht is met 55% hoger dan het Nederlandse gemiddelde van 51%. Hier springt de wijk Kraaihoek er in negatieve zin uit. Het percentage overgewicht onder volwassenen ligt daar op 58% en de overige gezondheidsindicatoren zijn ook lager dan gemiddeld in Papendrecht.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

88/124

04 | 39

PARTICIPATIE Sport en bewegen De sport- en beweegdeelname in Papendrecht ligt lager dan te doen gebruikelijk in Nederland. Het percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen ligt ver onder het landelijk gemiddelde. Datzelfde geldt voor het percentage inwoners dat wekelijks sport. De lage sport- en beweegdeelname wordt niet veroorzaakt doordat er relatief weinig inwoners lid zijn van een sportvereniging. In tegendeel. Het percentage inwoners dat lid is van één of meer sportverenigingen in Papendrecht ligt gelijk aan het Nederlandse gemiddelde. Cultuur en welzijn Voor wat betreft de deelname aan activiteiten op het gebied van cultuur en welzijn geldt dat op dit vlak nauwelijks landelijke cijfers bestaan. Wat wel vermeld kan worden is dat vergelijkend onderzoek tussen de verschillende Drechtsteden laat zien dat de deelname van de inwoners van Papendrecht aan activiteiten voor cultuur en welzijn hoger is dan gemiddeld in de Drechtsteden. Dit onderzoek is echter inmiddels 10 jaar oud.

2.3

DE ACCOMMODATIES

In deze paragraaf wordt inzichtelijk gemaakt welke accommodaties in Papendrecht beschikbaar zijn voor sport, welzijn en cultuur en het primair onderwijs. Per functie worden de belangrijkste kenmerken beschreven op het gebied van capaciteit, functionaliteit, kwaliteit en bezetting. BINNENSPORT In figuur 3 is het aanbod van binnensportaccommodaties in Papendrecht schematisch weergegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen het type accommodatie en de eigendomssituatie. Figuur 3: Aanbod binnensportaccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie en eigendom.

Capaciteit In de gemeente zijn vier sporthallen en twaalf gymzalen gevestigd. Het totale sportvloeroppervlak bedraagt circa 6.500 m². Uitgedrukt in een getal per inwoner, beschikt Papendrecht over 0,20 m² sportvloer per inwoner, wat iets hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Een andere vergelijking die gemaakt kan worden is het aantal zaaldelen per 25.000 inwoners. Papendrecht beschikt over 17,1 zaaldelen per 25.000 inwoners. In gemeenten met een vergelijkbare omvang ligt dat aantal op 16,4 zaaldelen. Kortom, de capaciteit van de accommodaties is redelijk in lijn met die van andere gemeenten met deze omvang.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

89/124

05 | 39

Functionaliteit De functionaliteit (zijn de accommodaties geschikt voor hun doel) van de sporthallen is goed. De vier hallen zijn – door hun omvang, hoogte en voorzieningen – goed geschikt voor de activiteiten van de verenigingen en scholen in Papendrecht. De gymzalen zijn, door de beperkte afmetingen en hoogte, beperkt functioneel voor het verenigingsleven en in mindere mate ook beperkt functioneel voor het moderne bewegingsonderwijs. De Danszalen zijn specifiek ingericht voor dansactiviteiten en zijn theoretisch nog extra in te zetten voor maatschappelijke activiteiten als seniorengym, yoga, et cetera. Technische kwaliteit In de volgende figuur is de technische kwaliteit (ouderdom en technische staat) per accommodatie inzichtelijk gemaakt. Papendrecht beschikt over een relatief nieuw sportcentrum. Het gros van de overige sportaccommodaties is sterk verouderd. Figuur 4: Technische kwaliteit binnensportaccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie.

De figuur laat zien dat met name de stand-alone gym- en danszalen het einde van hun technische levensduur bereikt hebben. De sporthallen verkeren in voldoende tot goede staat, waarbij het sportcentrum één derde van het totaal aantal m² sportvloeroppervlak beslaat. De accommodaties die in matige tot slechte staat verkeren hebben tezamen bijna de helft van het sportvloeroppervlak Bezetting De sporthallen zijn goed bezet. Er is zelfs sprake van een tekort aan geschikte zaalruimte voor een aantal verenigingen op de populaire avonduren. In de volgende grafiek is de gemiddelde bezetting per standaard (school)week weergegeven. De groene lijnen geven de ‘normbezetting’ aan voor gymzalen en sporthallen. De normbezetting voor een gymzaal is circa 60%, voor sportzalen en sporthallen is dit circa 80%. Als de bezetting lager is dan de normbezetting spreken we van onvoldoende bezetting. De bezetting is uitgesplitst naar gebruik overdag (voornamelijk door het onderwijs) en in de avond (voornamelijk door verenigingen).

UITGANGSPUNTENNOTITIE

90/124

06 | 39

Grafiek 1: Bezetting sportaccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie en gebruik overdag en in de avond.

WELZIJN EN CULTUUR In figuur 5 is het aanbod voor welzijn- en cultuuraccommodaties in Papendrecht schematisch weergegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen het type accommodatie en de eigendomssituatie. Figuur 5: Aanbod welzijn- en cultuuraccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie en eigendom.

Capaciteit Voor actieve en passieve cultuurdeelname beschikt Papendrecht over ongeveer 1.500 m² aan accommodatie (theater en To Be/Excelsior). Dat is – omgeslagen naar het aantal inwoners – 0,04 m² per inwoner, vergelijkbaar aan het gemiddelde van soortgelijke gemeenten. Met actief wordt bedoeld: zelf doen, met passief wordt bedoeld: kijken of luisteren naar wat anderen maken of maakten. Voor welzijn, ontmoeting en sociaal culturele activiteiten bedraagt het aanbod in Papendrecht op dit moment 3.800 m². Dat is 0,12 m² per inwoner en aan de ruimte kant in vergelijking tot andere gemeenten. Functionaliteit Een groot deel van de accommodaties is onvoldoende functioneel. Deze accommodaties (b.v. Excelsior/ToBe) zijn ooit gerealiseerd voor een andere functie (doorgaans kleuterscholen of scholen voor primair onderwijs) en zijn niet geschikt voor de activiteiten die er nu in plaatsvinden. Cursussen of vergaderingen kunnen goed worden gehuisvest in deze accommodaties, maar activiteiten die geluid en/of vuil (boetseren, schilderen et cetera) produceren eigenlijk niet.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

91/124

07 | 39

Kwaliteit In de volgende figuur is de technische kwaliteit per accommodatie inzichtelijk gemaakt. Het gros van de welzijn- en cultuuraccommodaties is sterk verouderd. De enige uitzondering is de accommodatie aan de Boeieraak waar Haviq en Suppord momenteel gevestigd zijn. Figuur 6: Technische kwaliteit welzijn- en cultuuraccommodaties in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie.

Figuur 6 laat zien dat veel accommodaties het einde van hun technische levensduur bereikt hebben. Bijna twee derde van het totaal aantal m² vloeroppervlak voor welzijn en cultuur wordt met matig tot slechte technische kwaliteit beoordeeld. Meer dan de helft van de kwalitatief voldoende m²-ers vloeit voort uit het theater. Bezetting De bezetting van de verschillende accommodaties voor welzijn- en cultuuractiviteiten is relatief laag. Dit hangt overigens sterk samen met de beperkte functionaliteit van de accommodaties (als voorbeeld, als in één ruimte muziek wordt gemaakt zijn de omliggende ruimtes vaak niet te gebruik en vanwege de geluidsoverlast). In de volgende grafiek is de gemiddelde bezetting weergegeven. De groene lijn geeft de ‘normbezetting’ aan voor welzijn- en cultuuraccommodaties. De normbezetting voor dergelijke voorzieningen is 30%. Als de bezetting lager is dan de normbezetting spreken we van onvoldoende bezetting. De bezetting is uitgesplitst naar gebruik in de ochtend, middag en avond. Grafiek 2: Bezetting sociaal culturele en welzijnsvoorzieningen in Papendrecht uitgesplitst naar type accommodatie en gebruik in de ochtend, middag en avond.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

92/124

08 | 39

BINNEN- EN BUITENZWEMBAD Het nieuwe sportcentrum in Papendrecht beschikt, naast de twee sporthallen, ook over binnen- en buitenbaden. Binnen is er een wedstrijdbad, een instructiebad mét verstelbare bodem (tezamen goed voor 775 m² zwemwateroppervlak) en een peuterbad. Buiten is er een wedstrijdbad, instructiebad, recreatiebad met een tweetal glijbanen (tezamen goed voor ca. 1.280 m² zwemwateroppervlak), een waterspeelplaats voor peuters en een ligweide. Gebruik ▪ Functies: Het zwembad wordt voor verschillende doeleinden gebruikt. Er is ruimte voor recreatief zwemmen, leszwemmen, verschillende doelgroep activiteiten en zwemvereniging De Geul. ▪ Openstelling: De binnenbaden zijn het hele jaar door geopend, het buitenbad van halverwege de maand mei tot en met begin september. ▪ Bezoekersaantallen: Het aantal bezoekers in 2019, pré corona, bedroeg circa 166.000, waarvan ruim 57.000 in de maanden waarop de buitenbaden zijn geopend.In de volgende tabel wordt het animo cijfer en de benutting weergegeven en vergleken met het Nederlandse gemiddelde. ▪ Het animocijfer van een zwembad geeft zicht op het gemiddeld aantal zwembadbezoeken per jaar per inwoner van het verzorgingsgebied. Het zegt hiermee iets over het zwemgedrag van de inwoners van het verzorgingsgebied met betrekking tot het zwembad.

▪ De benutting van een zwembad wordt uitgedrukt in het aantal bezoekers per m² zwemwateroppervlak. Tabel 1: Animocijfer en bezettingsgraad zwembad Papendrecht vergeleken met het Nederlandse gemiddelde.

Pa pendrecht

N ederland

Animocijfer

5,2

3,4 - 4,4

Benutting binnenbad (bezoekers per m² water per jaar)

168

225 – 275

Benutting buitenbad

28

40 - 60

De tabel laat zien dat het bezoek (animo) van het zwembad goed is. Het zwembad trekt relatief veel bezoeken, waarbij vermeld moet worden dat het bad ook een functie vervult voor inwoners uit omliggende gemeenten. Met de hoeveelheid zwemwater kan het bad meer bezoekers huisvesten. ONDERWIJS Het primair onderwijs in Papendrecht is gehuisvest in 14 schoolgebouwen. De algemene indruk van de schoolgebouwen is doorgaans positief en de gebouwen zien er over het algemeen verzorgd uit. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat de helft van het aantal schoolgebouwen is gerenoveerd naar aanleiding van het huidige IHP, maar ook met het feit dat verschillende schoolgebouwen pas in deze eeuw zijn gerealiseerd. Toch is nu al duidelijk dat de algemene positieve indruk voor een zestal scholen moet worden genuanceerd. Hieronder worden de specifieke aandachtspunten van deze scholen benoemd: Kofschip en Prins Floris locatie Zuidkil Het schoolgebouw aan de Zuidkil is gerealiseerd aan het begin van deze eeuw, maar toch heeft het gebouw te maken met enkele bekende bouwkundige en installatietechnische problemen. Een deel daarvan is in een eerder stadium al opgepakt en opgelost. Eén van de meest urgente problemen blijft echter het binnenklimaat dat als zeer slecht wordt ervaren. Daarbij komt dat het gebouw op dit moment nog juridisch eigendom is van de gemeente.

In lijn met de onderwijswetgeving is de gemeente voornemens het gebouw over te dragen aan de schoolbesturen. De schoolbesturen stellen het oplossen van de technische knelpunten die zijn oorsprong hebben in de bouw van de school als voorwaarde voor de overdracht.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

93/124

09 | 39

Feitelijk stellen de schoolbesturen dat het gebouw moet voldoen aan alle eisen die op het moment van oplevering van toepassing waren. Deze kwestie staat in beginsel los van het IHP, maar er wordt wel een koppeling gelegd met het mogelijke uitgangspunt om alle bestaande scholen op te waarderen naar Frisse School Klasse B voor wat betreft de thema's luchtkwaliteit en temperatuur. Het op peil brengen van het binnenklimaat in het schoolgebouw op de Zuidkil naar de maatstaven op het moment van oplevering is namelijk minder ingrijpend dan het opwaarderen van het gebouw naar Frisse School Klasse B. Oranje Nassauschool De capaciteit van de Oranje Nassauschool is niet voldoende om het huidige en toekomstige aantal leerlingen te huisvesten. Daarom heeft de gemeente eind 2020 uitbreiding van het schoolgebouw toegekend aan het schoolbestuur. Daarbij is ook een budget toegekend voor een aanvullende uitbreiding ten behoeve van de kinderopvangorganisatie die aan de school is verbonden. Bij de aanbesteding van de uitbreiding is gebleken dat het budget onvoldoende is om de ontworpen uitbreiding daadwerkelijk te realiseren. Daarmee is het ruimtelijk knelpunt dus nog niet opgelost. Dit knelpunt en de oplossing ervan maakt onderdeel uit van de uitwerking van het IHP.

Noodlokalen Prins Floris locatie Lindenzoom De Prins Florisschool is onder meer in een viertal noodlokalen op de Lindenzoom gehuisvest. Gezien de algehele staat van de noodlokalen en de ontwikkeling van de ruimtebehoefte acht het schoolbestuur het noodzakelijk het gebruik van de noodlokalen op termijn te beëindigen. Bij de uitwerking van het IHP zal worden bezien in hoeverre de noodlokalen nog nodig zijn voor het huisvesten van alle leerlingen en op welke wijze een eventueel ruimtelijk knelpunt zou kunnen worden opgelost. OBS Anne Frank en SBO De Kameleon OBS Anne Frank is gehuisvest in een gebouw van bijna 30 jaar oud (bouwjaar 1994). Het gebouw is daarom niet gerenoveerd in het kader van het vorige IHP. Het schoolbestuur ervaart met name problemen op het gebied van functionaliteit van het gebouw die voor een groot deel heeft te maken met de indeling ervan. Daarnaast is het binnenklimaat ondermaats. De school werkt nauw samen met SBO De Kameleon. Deze school is oorspronkelijk gebouw in 1978 en daarna enkele malen uitgebreid. De school is nog niet gerenoveerd in het kader van het vorige IHP. De genoemde samenwerking heeft een relatie met de ambitie van het Ministerie van Onderwijs om steeds meer toe te gaan naar zogenaamd inclusief onderwijs (hier wordt in het volgende hoofdstuk meer uitgebreid op ingegaan).

In die zin hebben zowel het bestuur van OBS Anne Frank als dat van SBO De Kameleon behoefte aan een visie op inclusief onderwijs. Als deze visie is opgesteld, is het denkbaar dat er consequenties zijn voor de huisvesting van OBS Anne Frank en/of SBO De Kameleon. Gezien de huidige staat van de schoolgebouwen ontstaat daarmee een dilemma. Ook deze scholen hebben op korte termijn dringend behoefte aan ingrepen in het gebouw die voornamelijk betrekking hebben op het binnenklimaat. Er moet echter worden voorkomen dat er desinvesteringen worden gepleegd op het moment dat er vanuit een eventuele visie op inclusief onderwijs een ander perspectief voor beide schoolgebouwen wordt gegeven. In de uitwerking van het IHP wordt hier aandacht aan besteed. In de volgende figuur is het aanbod voor het primair onderwijs in Papendrecht schematisch weergegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de functionaliteit en de capaciteit.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

94/124

10 | 39

Figuur 7: Aanbod onderwijsaccommodaties in Papendrecht beoordeeld op functionaliteit en capaciteit.

▪

▪

Capaciteit: Uit figuur 7 blijkt dat de capaciteit van de onderwijsaccommodaties redelijk op orde is. Met capaciteit wordt het aantal m² bruto vloeroppervlakte bedoeld dat aanwezig is in de school. Een aantal scholen geeft aan dat er een knelpunt inzake capaciteit wordt ervaren terwijl er normatief bezien (i.c. volgens de regels uit de gemeentelijke verordening) voldoende ruimte is. In de normatieve berekening wordt geen rekening gehouden met invulling van ruimtes door bijvoorbeeld de kinderopvang. De praktijk leert dat deze functies (binnen de scholen) wel belangrijk en nodig zijn. De capaciteit binnen de onderwijsaccommodaties gaat ook richting de toekomst naar alle waarschijnlijkheid geen problemen geven, omdat de leerlingenprognose een sterk dalende trend laat zien. Hierover later meer. Functionaliteit: Uit figuur 7 blijkt dat de functionaliteit van de onderwijsaccommodaties over het algemeen goed te noemen is. Met functionaliteit wordt voor de onderwijsgebouwen bedoeld dat de ruimtes slim zijn ingericht en looproutes logisch zijn. Daarnaast is het belangrijk dat er voldoende daglicht binnenkomt en dat de lokalen voldoende geluidswerend zijn, om geluidsoverlast voor andere klassen te beperken.

Zonder in deze paragraaf al te veel in detail te treden op de onderwerpen binnenklimaat en duurzaamheid wordt in de volgende figuur in een oogopslag duidelijk hoe de accommodaties er op deze onderwerpen voor staan. Figuur 8: Onderwijsaccommodaties in Papendrecht beoordeeld op binnenklimaat en duurzaamheid.

▪

Binnenklimaat en duurzaamheid: vormen een uitdaging richting de toekomst. Alleen IKC de Wielen heeft dit op orde, omdat deze accommodatie onlangs gerenoveerd is. De bevindingen in de vorige figuur zijn tot stand gekomen op basis van gesprekken met

UITGANGSPUNTENNOTITIE

95/124

11 | 39

schoolbesturen en ervaringen van schooldirecteuren. In het najaar van 2022 wordt er een zogenaamde 'Frisse Scholen-scan' uitgevoerd op alle locaties. DUURZAAMHEID Eén van de aanleidingen voor dit project is de gemeentelijke ambitie op het gebied van duurzaamheid. Het behoeft nauwelijks betoog dat het huidige accommodatieaanbod onvoldoende duurzaam is. Het aanbod bestaat onder meer uit een groot aantal verouderde gebouwen met energetisch slechte eigenschappen. Het Bureau 2030 heeft onlangs een duurzaamheidsscan uitgevoerd van de gebouwen die eigendom zijn van de gemeente. Daaruit bleek stevige ingrepen noodzakelijk zijn om de duurzaamheidsambities te realiseren (waarover later meer). Later in dit project worden ook de schoolgebouwen onder de loep genomen.

2.4

CONCLUSIES

Wij hebben de volgende conclusies getrokken over het aanbod van de maatschappelijke accommodaties en scholen voor het primair onderwijs. AANBOD Het aanbod van de accommodaties en scholen kent meerdere gezichten, te weten: ▪

▪

▪

De grotere accommodaties voor cultuur en binnensport zijn kwalitatief en functioneel op orde. Hiermee worden het sportcentrum, het theater en de Oostpolderhal van de korfbalvereniging PKC bedoeld. Aan de andere kant beschikt Papendrecht over een groot aantal middelgrote en kleine accommodaties, die verouderd,technisch en functioneel niet op orde zijn en voor bijvoorbeeld muziekactiviteiten ongeschikt zijn. Ook worden deze accommodaties doorgaans monofunctioneel gebruikt en zijn ze niet toekomstbestendig. Deze accommodaties hebben bovendien energetisch slechte eigenschappen (onvoldoende duurzaam). Wat algemene staat, structurele ruimtebehoefte en functionaliteit betreft zijn verreweg de meeste schoolgebouwen op orde. De schoolbesturen ervaren in vrijwel álle accommodaties (oude, nieuwe en gerenoveerde) problemen met het binnenklimaat. Ook stellen de schoolbesturen dat vrijwel elk schoolgebouw matig scoort op het gebied van duurzaamheid.

VERHOUDING VRAAG EN AANBOD ▪ De verhouding tussen het aantal gymzalen aan de ene kant en het aantal sporthallen aan de andere kant is niet in balans. Verhoudingsgewijs zijn er te veel gymzalen die beperkt inzetbaar zijn voor het verenigingsleven. ▪ De capaciteit van accommodaties voor welzijn en cultuur is (meer dan) voldoende. Sterker nog er is meer m² dan nodig. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de beperkte functionaliteit van deze accommodaties ervoor zorgt dat een overschot aan m²-ers nodig is. ▪ Vraag en aanbod van scholen voor primair onderwijs zijn op dit moment redelijk in evenwicht. GEBRUIK/BEZETTING De bezetting van de grote binnensportaccommodaties kan kwantitatief en kwalitatief de toets der kritiek goed doorstaan. Hiermee wordt bedoeld dat de accommodaties goed benut worden en dat deze worden gebruikt voor de activiteiten waarvoor ze zijn bedoeld (sport- en beweegactiviteiten). Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de capaciteit van de sporthallen in de doordeweekse avonduren niet toereikend is om in de wensen en behoefte van een aantal (grotere) vereniging te voorzien. De bezetting van de accommodaties voor welzijn is relatief laag en betreft voornamelijk de functies ontmoeten/vrijetijdsbesteding. Er is hier nog onvoldoende relatie met de maatschappelijke opgave. Deze maatschappelijke opgave wordt in hoofdstuk 3 verder toegelicht.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

96/124

12 | 39

3

ONTWIKKELINGEN EN OPGAVES IN PAPENDRECHT

3.1

INLEIDING

In het vorige hoofdstuk is de huidige situatie van accommodaties in Papendrecht beschreven. Dat hoofdstuk is geëindigd met conclusies. In dit hoofdstuk worden enkele ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op de toekomstige vraag/behoefte aan accommodaties.

3.2

BEVOLKINGS- EN LEERLINGENPROGNOSE

BEVOLKING Het aantal inwoners van Papendrecht zal de komende jaren licht dalen. De verwachting is dat het aantal inwoners daalt van iets meer dan 32.000 in 2020, naar circa 30.500 in het jaar 2040, een daling van ongeveer 4,7 %. De samenstelling van de bevolking naar leeftijdsgroepen zal de komende jaren ook veranderen. Net als vele andere gemeenten zal Papendrecht te maken krijgen met minder kinderen en meer senioren. In de volgende grafiek is de veranderende samenstelling van de bevolking weergegeven. Grafiek 3: Bevolkingsprognose Papendrecht uitgesplitst naar leeftijdsgroepen.

Bron: Onderzoekcentrum Drechtsteden In grafiek 4 is goed te zien dan het aandeel inwoners van 65+ in 2040 ongeveer 28% bedraagt. Het betreft op dat moment ruim 8.500 inwoners. Het aantal kinderen en jongvolwassenen t/m 24 jaar daalt in 2040 (7.610 inwoners) met ruim 14% ten opzichte van 2020 (8.870 inwoners). Deze ontwikkelingen zullen gevolgen hebben voor de vraag/behoefte aan accommodaties, te weten: ▪

▪

Een groot deel van de leden van (sport)verenigingen bestaat uit jeugdleden. Door het dalende aantal inwoners in de leeftijdsgroep tot 19 jaar, zal het aantal jeugdleden naar verwachting ook dalen. Tegelijkertijd stijgt de sportdeelname onder de groep ouderen (een trend die al jarenlang zichtbaar is), maar die stijging zal de daling onder de jeugd niet compenseren. Door de groei van de groep senioren verandert de vraag/behoefte van karakter. De te verwachten veranderingen zijn: ▪ Het gebruik van accommodaties zal meer overdag gaan plaatsvinden en minder tijdens de populaire avonduren. Dit geldt voor de volle breedte van de accommodaties. ▪ De vraag/behoefte aan ontmoetingsruimte zal toenemen. Senioren zijn de ‘grootverbruikers’ van deze accommodaties. ▪ De vraag/behoefte zal ook van karakter veranderen. De nieuwe groep senioren zal – minder dan de huidige generatie ouderen – aangetrokken voelen tot de meer ‘traditionele’ activiteiten voor bewegen, ontmoeting en sporten.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

97/124

13 | 39

▪

Er ontstaat meer behoefte aan aangepaste arrangementen voor senioren en inwoners met een beperking zieken. Daarmee worden combinaties bedoeld van bewegen, ontmoeten, welzijn en zorg.

LEERLINGEN Het aantal leerlingen binnen het primair onderwijs in Papendrecht zal de komende jaren naar verwachting fors dalen. De volgende grafiek laat zien dat het leerlingenaantal pas vanaf 2028 stabiliseert naar circa 2.300 leerlingen. Dit zijn zo’n 300 leerlingen minder dan in 2022. Dat staat gelijk aan een grote school. Grafiek 4: Leerlingenprognose voor het primair onderwijs in Papendrecht.

Bron: PVG, februari 2021

3.3

RUIMTELIJK

Binnen de gemeente zijn er twee ruimtelijke ontwikkelingen, die los staan van dit project, maar van groot belang zijn voor het te ontwikkelen accommodatie- en vastgoedbeleid. Het zijn het VOscholenproject en de ontwikkelingen van woningbouwcorporatie Woonkracht10. VO-SCHOLENPROJECT Papendrecht beschikt over twee VO-scholen, te weten het Willem de Zwijger College en Christelijke Scholengemeenschap De Lage Waard. De gebouwen zijn verouderd en het leerlingaantal is de afgelopen jaren gedaald. Deze ontwikkelingen waren de aanleiding voor een haalbaarheidsstudie betreft de herontwikkeling van toekomstbestendige accommodaties op een tweetal locaties. Zie de eerstvolgende figuur. De haalbaarheidsstudie is eind 2021 afgerond en de programma’s van ruimten zijn ontwikkeld. Momenteel wordt gewerkt aan een gebiedsvisie.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

98/124

14 | 39

Figuur 9: Locaties voor de nieuw te ontwikkelen VO-scholen in Papendrecht

De ontwikkelingen van de nieuwe VO-scholen biedt kansen binnen het accommodatie- en vastgoedbeleid. Het betreft: ▪ ▪

het sportaanbod binnen het verenigingsleven. een nieuwe accommodatie (sociaal-cultureel) in relatie tot de gebiedsontwikkeling bij het Willem de Zwijger college.

Zoals in het vorige hoofdstuk zichtbaar werd is de bezetting van de sporthallen (in de avon duren) dusdanig hoog dat er behoefte is aan een extra sporthal. Dit wordt ook bevestigd in de gesprekken die gevoerd zijn met huidige gebruikers van de sporthallen. Tegelijkertijd is er ook een aantal sportaanbieders gehuisvest in de accommodaties die aan het einde van hun technische levensduur zitten. In het vorige hoofdstuk werd ook duidelijk dat de technische kwaliteit van vrijwel álle sociaal -culturele accommodaties matig tot slecht is, met uitzondering van het theater. Met de gebiedsontwikkeling rond het Willem de Zwijger College ontstaan ruimtelijke mogelijkheden voor vernieuwing van het aanbod van accommodaties voor cultuur en welzijn. Hier wordt dieper op ingegaan in hoofdstuk 4. WOONKRACHT10 Woonkracht10 is een woningbouwcorporatie binnen de Drechtsteden. In Papendrecht is Woonkracht10 eigenaar van circa 4.000 woningen. In de wijk Kraaihoek is onlangs een herstructureringsproject van start gegaan. Er komen onder andere nieuwe levensloopbestendige woningen en ook het openbaar gebied wordt toekomstbestendig gemaakt met een veilige verbinding tussen Kraaihoek en het centrum. De gevolgen van de herstructurering voor de maatschappelijke opgave in Kraaihoek is nog ongewis.

Dit hangt sterk af van de samenstelling van de bevolking na de herstructurering en de mate waarin de huidige inwoners ook weer terugkeren na deze operatie. Ook worden er in Papendrecht Senioren complexen verbouwd tot de zogenoemde SeniorPlus complexen. Dit zijn bestaande gebouwen die, in het kader van de vergrijzing en de ambitie om senioren langer zelfstandig thuis te laten wonen, toekomstbestendig worden gemaakt. Deze complexen staan hoofdzakelijk in de wijken Westpolder en Kraaihoek.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

99/124

15 | 39

Figuur 10: Locaties SeniorPlus complexen Woonkracht10

Voor deze groeiende groep senioren zijn accommodaties voor ontmoeting en sociale participatie van belang. Momenteel is er alleen in het complex aan de Badhuisstraat een ontmoetingsruimte van 40 m² aanwezig. Voldoende ruimte voor ontmoeting voor senioren is een aandachtspunt voor de verdere uitwerking van het accommodatiebeleid.

3.4

SOCIAAL DOMEIN

Binnen het sociaal domein hebben zich de afgelopen jaren belangrijke ontwikkelingen voltrokken. De meest belangrijke zijn (althans voor dit project): SPORT EN BEWEGEN ▪ Tot de uitbraak van de Covid-19 crisis werden Nederlanders steeds sportiever. Het percentage Nederlanders dat regelmatig sport, steeg jaar na jaar en ook het aantal keren dat Nederlanders per maand sporten nam steeds toe. Echter, in 2020 en 2021 is de sport- en beweegdeelname hard gedaald. Landelijke cijfers over 2022 zijn nog niet beschikbaar. ▪ Nederlanders zijn meer ongeorganiseerd (buiten verenigingsverband) gaan sporten en minder binnen verenigingen. De toename van het sporten en bewegen werd vooral veroorzaakt doordat meer Nederlanders lid zijn geworden van een sportschool/fitnesscentrum of zijn gaan bewegen in de buitenruimte (hardlopen, fietsen, etc.). ▪ Uit de gesprekken die wij hebben gevoerd met vertegenwoordigers van de sportverenigingen in Papendrecht blijkt dat deze landelijke trends ook zichtbaar zijn in Papendrecht, zij het in mindere mate. Grote groepen inwoners voelen zich nog steeds aangetrokken tot sporten en bewegen in verenigingsverband. CULTUUR ▪ Ook voor de sector cultuur geldt dat Corona een zware wissel heeft getrokken. De bezoekaantallen zijn in 2020 en 2021 fors gedaald en voor veel culturele instellingen blijkt dat de bezoekaantallen zich in 2022 nog onvoldoende hebben hersteld.

De ledenaantallen van muziekvereniging Excelsior zijn wel stabiel gebleven. WELZIJN EN ONTMOETEN ▪ Het percentage eenzamen neemt toe. De toename onder ouderen wordt vooral veroorzaakt door de vergrijzing, maar in Papendrecht is er ook een toename van eenzaamheid onder jongeren. ▪ Jeugd en jongeren hebben behoefte aan ontmoeten in binnen- en buitenruimte in de wijk.

UITGANGSPUNTENNOTITIE

100/124

16 | 39