RV Langetermijnvisie vluchtelingen Papendrecht GETEKEND.pdf

Raadsvergadering Papendrecht Vergadering van 11 juli 2024 Zaaknummer: 2024-0049606

Voorstel Openbaar

Langetermijnvisie vluchtelingen gemeente Papendrecht Bevoegde portefeuillehouder:

Arno Janssen

Betrokken portefeuillehouder(s):

Margreet van Driel;

Wettelijke basis (aanvullend) Gemeenten hebben met de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers. Het doel van de wet is te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielzoekers over provincies en gemeenten. De wet is per 1 februari 2024 van kracht.

Gevraagd besluit 1. De Langetermijnvisie huisvesting en integratie asielzoekers en vluchtelingen gemeente Papendrecht vast te stellen.

Inhoud Inleiding Het vluchtelingenvraagstuk staat inmiddels ruim twee jaar hoog op de maatschappelijke en politieke agenda's. Ten gevolge van de oorlog in Oekraïne kwam in maart 2022 een grote vluchtelingenstroom in Europa op gang. Vervolgens raakte in de zomer van 2022 de asielketen door verschillende oorzaken verstopt. Net als veel andere gemeenten in het land heeft Papendrecht verantwoordelijkheid in het opvangvraagstuk getoond en opvanglocaties geopend. Desondanks blijft de druk op de landelijke asielketen hoog. Ook duurt de oorlog in Oekraïne nog steeds voort. In het licht deze ontwikkelingen heeft de gemeenteraad eind 2023 gevraagd om een lokaal beleidskader voor de opvang van vluchtelingen. Het nu voorliggende document voorziet hierin. De langetermijnvisie beschrijft de ambitie, strategie en doelen van Papendrecht voor de huisvesting en integratie van asielzoekers en vluchtelingen. De transitie wordt gemaakt van een crisisaanpak naar een structurele, integrale aanpak voor de langere termijn. De Papendrechtse ambitie is evenredig bij te blijven dragen aan de opvang en integratie van asielzoekers en vluchtelingen. Daarbij gaat het niet om huisvesting alleen, maar ook om het organiseren van bijbehorende voorzieningen, maatschappelijk draagvlak en een financieel gezonde situatie.

In de langetermijnvisie wordt gekozen voor een aanpak die past bij de schaal van de Papendrechtse gemeenschap en bij de draagkracht van de gemeentelijke organisatie en ketenpartners. Papendrecht specialiseert zich in kleinschalige opvanglocaties en in de opvang van Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV-ers) met de bijbehorende voorzieningen zoals onderwijs. Met deze doelgroep heeft Papendrecht ervaring opgedaan en is gebouwd aan samenwerkingen met partners. De steeds wisselende vraag naar opvangplekken wordt opgevangen met een combinatie van tijdelijke en structurele locaties. Beoogd effect Evenredig bijdragen aan de opvang en integratie van asielzoekers en vluchtelingen. Daarbij is sprake van passende bijbehorende voorzieningen, maatschappelijk draagvlak en een financieel gezonde situatie.

Argumenten 1.1. Met de Spreidingswet krijgen gemeenten een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers Om de opvangketen op korte en langere termijn te verbeteren, is in augustus 2022 een bestuursakkoord gesloten tussen Rijk, veiligheidsberaad en gemeenten. Een van de onderdelen van dat akkoord is het instellen van de Spreidingswet. 1.2. De opvang van Oekraïense vluchtelingen blijft noodzakelijk De invasie van Rusland in Oekraïne duurt nog altijd voort. Voorlopig worden er geen grote wijzigingen verwacht in het verloop van deze oorlog. Daarom moeten gemeenten ook de komende tijd nog in de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne voorzien. 1.3. Met deze langetermijnvisie stelt de raad kaders vast waarbinnen het college uitvoering kan geven. Deze langetermijnvisie beschrijft de ambitie, strategie en doelen van Papendrecht. Gekozen is voor een benadering waarbij huisvesting, integratie, communicatie en sturing integraal worden meegenomen. Waar mogelijk is aangesloten bij uitgangspunten die eerder al door de raad of het college zijn vastgesteld, zoals het lokale Beleidskader bij de Veranderopgave Inburgering. Op basis van de beeldvormende raadsvergadering van 4 april jl., voortschrijdend inzicht en input van partners zijn uitgangspunten aangescherpt of uitgebreid. 1.4.

De dynamische vraag naar opvangplekken wordt opgevangen met een combinatie van een structurele en tijdelijke locaties. De afgelopen twee jaar heeft Papendrecht een evenredige bijdrage geleverd aan de opvang van vluchtelingen, passend bij de schaal van onze gemeenschap en passend bij de draagkracht van onze organisatie en (keten) partners. Kenmerkend voor de opvanglocaties in Papendrecht is dat deze kleinschalig zijn (50 tot 85 plekken) en tijdelijk (1 tot 3 jaar). Inmiddels is een aantal locaties weer gesloten en zijn groepen binnen Papendrecht verhuisd. De begin dit jaar geopende opvanglocaties aan de Poldermolen sluiten naar verwachting op 1 december 2024 (noodopvang Poldermolen 8) en begin tweede kwartaal 2024 (opvang Oekraïners Poldermolen 10-18). Deze huisvestingsstrategie van tijdelijke locaties vraagt veel van onze inwoners, onze organisatie en de vluchtelingen zelf. Nieuwe locaties hebben impact op de direct omwonenden en vragen zorgvuldige communicatie. Daarnaast moeten vluchtelingen, als ze zich net gevestigd hebben, weer verhuizen. Om de panden te laten voldoen aan de gestelde eisen, moeten deze veelal verbouwd worden. Dit vraagt extra inzet van de gemeentelijke organisatie en van betrokken partners. De dynamische vraag naar opvangplekken gaan we daarom opvangen met een combinatie van een structurele en tijdelijke locaties.

Een structurele multi-inzetbare locatie geeft de gewenste rust, zowel voor onze inwoners, bewoners van de locaties als gemeentelijke organisatie. 1.5. De langetermijnvisie vormt het kader voor de biedingen die het college doet in het kader van de Spreidingswet De Rijksoverheid neemt eens in de twee jaar een verdeelbesluit met een indicatieve opgave per gemeente. Het is een verantwoordelijkheid van het college om te bepalen hoe Papendrecht invulling wil geven aan die opgave. De langetermijnvisie is daarbij het kader dat door de raad is vastgesteld. Voordat het college een definitief bod uitbrengt, wordt de raad betrokken via een wensen-enbedenkingen procedure. 1.6. De langetermijnvisie wordt uitgewerkt naar een strategie, samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. De draagkracht van het lokale verenigingsleven, vrijwilligers en bedrijfsleven is groot en willen we optimaal benutten om de doelen van de langetermijnvisie te realiseren. Zij worden daarom actief betrokken bij de uitwerking van de visie. In de tweede helft van 2024 wordt gestart met het vertalen van de visie naar een strategie met concreet maatregelen. Verwachting is dat de strategie eind 2024 gereed is en hierover in het eerste kwartaal 2025 besluitvorming plaats kan vinden. Kanttekeningen 1.1. De situatie kan zich voordoen dat er even geen geschikte locatie beschikbaar is

2/4

Papendrecht wil evenredig bijdragen aan de opvang en integratie van asielzoekers en vluchtelingen. We spannen ons maximaal in om dit doel te realiseren. De ervaring van de afgelopen twee jaar leert echter ook dat het binnen het stedelijk gebied van Papendrecht lastig is geschikte opvanglocaties te vinden. De situatie kan zich daardoor voordoen dat er op korte termijn geen geschikte locatie voorhanden is, en er tijdelijk gedeeltelijk een gat valt. Financiën We willen financieel in control blijven en de huisvesting en integratie van vluchtelingen kostenneutraal organiseren. Het Rijk stelt hiervoor via diverse uitkeringen geld beschikbaar. Uitgangspunt is deze middelen specifiek in te zetten voor de integratie en huisvesting van vluchtelingen. Structurele formatie voor structurele taak (Perspectiefnota 2024) De afgelopen periode kwamen veel extra werkzaamheden (vanuit het Rijk) bij de gemeenten terecht als het gaat om opvang van vluchtelingen (AMV, asielzoekers, Oekraïners), realisatie van locaties en randvoorwaarden, zoals veiligheid, (taal)onderwijs, dagbesteding, (toeleiding) naar werk, gezondheidszorg en dergelijke. Deze taken begonnen vanuit de “opvangcrisis” (via de veiligheidsregio) en zijn intussen, ook vanwege het inwerking treden van de Spreidingswet, reguliere en nieuwe taken geworden voor gemeenten.

Door het in eerste instantie tijdelijke karakter van de werkzaamheden zijn veel taken opgepakt in een combinatie van bestaande formatie en extra inhuur. Omdat deze taken nu structureel zijn, is in de Perspectiefnota 2024-2029 voorgesteld hier structureel formatie voor te organiseren. Via het gemeentefonds (Faciliteitenbesluit opvangcentra) ontvangt de gemeente een vergoeding voor gerealiseerde opvangplaatsen. De financiële effecten van deze langetermijnvisie moeten nog in beeld gebracht worden (Perspectiefnota 2025) Op het moment dat de langetermijnvisie is uitgewerkt naar een strategie, is een concrete onderbouwing beschikbaar van de inzet die nodige is om deze visie te realiseren. Besluitvorming over de strategie vindt plaats in het eerste kwartaal van 2025. De financiële effecten worden zodoende verwerkt bij de perspectiefnota 2025-2030. Uitvoering Hoofdstuk vier van de langetermijnvisie gaat in op de geplande vervolgacties. Dat zijn: 1. De langetermijnvisie wordt vertaald naar een samenhangende strategie met concreet maatregelenpakket 2. De financiële effecten van de visie worden in kaart gebracht, afgestemd op de uitgewerkte strategie (zie actiepunt 1) 3. In het kader van de Spreidingswet brengt het college eens per twee jaar een bod uit voor het aantal opvangplekken dat Papendrecht gaat bieden 4. Tijdelijk wordt een programmaorganisatie ingericht.

Deze neemt de uitwerking van de strategie op zich en realiseert de maatregelen die daaruit voortvloeien. Communicatie & participatie Bij het uitwerken van de langetermijnvisie wordt ook de communicatieaanpak geconcretiseerd. Inzet is inwoners, ondernemers en maatschappelijk middenveld proactief te betrekken om steun voor de huisvesting en integratie van asielzoekers en vluchtelingen te behouden. De gemeente communiceert open, transparant, gestructureerd en met regelmaat. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners worden zo goed mogelijk geïnformeerd, zodat zij een compleet en realistisch beeld kunnen vormen van het opvangvraagstuk. Duurzaamheid & ecologie De vraag naar opvangplekken is dynamisch. De opvanglocaties in Papendrecht zijn daarom multiinzetbaar, zodat deze door diverse doelgroepen in te zetten zijn. Een locatie die eerst als opvang van vluchtelingen wordt ingezet, kan in een later stadium bijvoorbeeld gebruikt worden voor spoedzoekers, kwetsbare groepen, ouderenzorg of starters. Dit uitgangspunt kan ertoe leiden dat een opvanglocatie in eerste aanleg een hogere investering vraagt. Op de langere termijn verdient deze investering zich dan weer terug, omdat niet steeds een locatie op- en afgebouwd hoeft te worden.

3/4

ICT Digitalisering en technologische innovaties veranderen de maatschappij. De maatschappij wordt steeds digitaler en mensen zijn via vele netwerken met elkaar verbonden. Dit biedt kansen in de informatievoorziening aan inwoners en aan het effectief organiseren van taken. Tegelijkertijd zijn er risico’s, bijvoorbeeld op fakenews of privacy. Alle relevante stukken zijn voor u ter inzage gelegd.

secretaris

burgemeester

Bijlagen 1. Bijlage 1 - Langetermijn visie huisvesting en integratie vluchtelingen-def.docx 2. 20240620 Beantwoording Technische vragen CDA - LT visie vluchtelingen.docx

4/4