RB Actualisatie sport en beweegbeleid.pdf

RAADSBESLUIT Datum: donderdag 1 juli 2021

De raad van de gemeente Papendrecht, gelezen het voorstel inzake Actualisatie sport en beweegbeleid, gelezen het voorstel van het college van 25 mei 2021,

besluit: 1. Het beleid 'Verbinding door sport en bewegen' vast te stellen. 2. Het beleid 'Sport op Koers' 2010-2016 in te trekken.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juli 2021,

griffier

voorzitter

‘Verbinding door sport en bewegen’ Naar een Vitaal Papendrecht

Actualisatie sport- en beweegbeleid gemeente Papendrecht 2021 2/44

Inhoudsopgave Voorwoord......................................................................................3 Samenvatting................................................................................4 Inleiding..........................................................................................4 Aanleiding......................................................................................6 Waar staat Papendrecht nu......................................................8 Zichtbaar nabij........................................................................... 12 Trends en ontwikkelingen..................................................... 16

De aanpak.................................................................................... 29 Bijlagen........................................................................................ 33 Verwijzingen........................................................................ 33 Bijlage I................................................................................. 34 Bijlage II................................................................................ 41 Bijlage III.............................................................................. 42

Route 1 Van sport naar gezondheid en vitaliteit........................... 19 Route 2 De beweegvriendelijke omgeving...................................... 22 Route 3 Samen sterker door sport en bewegen............................. 26

3/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

2

Voorwoord

Wethouder Pieter Paans: ‘Onderzoek alles en behoud het goede.’

Beste Papendrechters,

plezier in sport of bewegen kan hebben. Als sporter op welk niveau dan ook, maar ook als vrijwilliger of als toeschouwer. Nu en in de toekomst. Ruim 30 organisaties denken en doen mee om sporten en te bewegen te stimuleren in onze mooie gemeente. Dit vormt een mooi uitgangspunt voor ons sport- en beweegbeleid.

Iedereen in onze gemeente wens ik een lang en gezond leven toe waarin volop ruimte is voor sport en beweging. In Papendrecht zet ik mij onder andere in om dit voor zo veel mogelijk dorpsgenoten mogelijk te maken. Gelukkig sta ik in die missie niet alleen. Ik ben er heel trots op dat we samen met ruim 65 organisaties voor Papendrecht een Vitaliteitsakkoord ontwikkelen. Sportverenigingen, maatschappelijke organisaties, bedrijven en wij als gemeente slaan de handen ineen om met elkaar te werken aan een gezond en sportief leefklimaat in ons mooie dorp.

Zo streven we er bijvoorbeeld naar binnen Papendrecht een beweegvriendelijke omgeving te creëren. Bij plannen in de openbare ruimte houden we rekening met uitnodigende routes tot bewegen en plekken om te bewegen.

Het Vitaliteitsakkoord bestaat uit twee onderdelen: een Sportakkoord en een Preventieakkoord. Het Preventieakkoord spoort je aan om een gezonde leefstijl te hebben. Met het Sportakkoord beogen we dat iedereen, maar dan ook écht iedereen,

Laten we met zijn allen in beweging komen en werken aan een gezonde leefstijl!

Wethouder Sport, Pieter Paans

4/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

3

Door Leontien van Klaveren 5/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

4

Inleiding

Dit beleidsdocument is geschreven als een beweging met, voor en door Papendrechters. Vanuit analyse, trends en ontwikkelingen en de visie op sport en bewegen brengen we drie bewegingen op gang. Deze zijn uitgezet als routes naar een Vitaal Papendrecht.

Deze actualisatie van het sport- en beweegbeleid, verbindt zich met de visie van gemeente Papendrecht: ‘Zichtbaar nabij’. Daarnaast is aangehaakt bij beleid of visies waar sport en bewegen mogelijkheden biedt, zoals de Omgevingsvisie en het lokaal Gezondheidsbeleid.

‘Verbinding door sport en bewegen; sport en bewegen door verbinding.’

Om dit beleidsdocument samen te stellen, zijn onder andere gesprekken gevoerd met collega’s, de wethouder sport, sportaanbieders, inwoners en partners.

Drie routes naar een Vitaal Papendrecht:

Route 1

Van sport

naar gezondheid en vitaliteit

Route 2

De beweegvriendelijke

omgeving

Route 3

Samen sterker

door sport en bewegen

6/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

5

Aanleiding hebben geleverd. En voor teamsporters: de ervaren saamhorigheid met de teamleden. Al deze positieve effecten treden niet direct op en zijn op voorhand niet altijd zichtbaar of invoelbaar. Het optreden ervan vergt enige opbouw van sportief kapitaal, dus een ‘investering’. Het lokale sport en beweegbeleid is te beschouwen als een soort investeringssteun bij de opbouw van dit individueel sportief kapitaal. Het kunnen opbouwen van individueel sportief kapitaal wordt ook wel als een sociaal recht gezien, iets waartoe iedereen toegang moet hebben, ongeacht inkomen, geslacht of leeftijd. Het borgen van dit sociaal recht is dan een algemeen belang (VSG, 2018).

Sport is in beweging. Waar vroeger een lidmaatschap bij een sportvereniging je leven lang vanzelfsprekend was, zijn er tegenwoordig allerlei manieren om vrije tijd te besteden. Hoe we sporten of bewegen is zeer verschillend: individueel, in groepsverband, bij een sportvereniging, een commerciële aanbieder, sporthal, sportveld, of in het park. Er staat sinds 2015 een nieuw Sportcentrum Papendrecht met zwembad en ligweide, het oude zwembad en de sporthallen De Laaght en de Hooght zijn afgebroken. De werkwijze sportstimulering is veranderd en de maatschappij is continu in verandering. Om op maatschappelijke veranderingen in te spelen, is ook de rol van de gemeente veranderd. Daarnaast spelen externe ontwikkelingen een grote rol: wat is er gaande en wat kan logischerwijs verwacht worden? Aan deze actualisatie ging een analyse vooraf om de ontwikkelingen die plaats (gaan) vinden en die invloed hebben of kunnen krijgen op sport en bewegen, inzichtelijk te maken. Al deze aspecten zijn voldoende aanleiding om te gaan bepalen op welke manier sport en bewegen in Papendrecht het best tot zijn recht komt.

Rol van de gemeente Een faciliterende gemeente creëert de juiste voorwaarden voor initiatieven van inwoners en/of organisaties die bijdragen aan het behalen van een bepaald resultaat of die een doel dichterbij te brengen. Kenmerken: • De gemeente is ondersteunend, voorwaardenscheppend • De gemeente heeft inhoudelijk afstand en durft ‘los te laten’ • Het biedt ruimte voor (nieuwe) initiatieven die niet zijn ingezet door de gemeente • Vooral de eigen kracht en het initiatief van burgers en maatschappelijke organisaties zijn leidend. (Hoyng & Sluis, 2017)

Lokaal sport- en beweegbeleid Sport wordt door sporters als plezierig gewaardeerd om een veelheid van redenen. Zoals de lichamelijke ontspanning die het biedt of het buitenzijn, soms de opbouw, instandhouding of verbetering van de eigen lichamelijke conditie of het gevoel een prestatie te

7/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

6

‘Trends en ontwikkelingen’ geeft weer wat er speelt of gaat spelen en van invloed kan zijn. Het hoofdstuk ‘Hier doen we het voor!’ gaat dieper in op de vraag waarom sport en bewegen zo belangrijk is en welke drie routes we in Papendrecht volgen: 1. Van sport naar gezondheid en vitaliteit, 2. De beweegvriendelijke omgeving en 3. Samen sterker door sport en bewegen. Daarna volgt de ‘Relatie met andere beleidsterreinen’, zoals het sociaal domein en onderwijs. In ‘De aanpak’ komt de manier van uitvoering aan bod: het Vitaliteitsakkoord. ‘Wat gaan we ervoor doen’, geeft in tabelvorm weer wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en uit welke bron financiering komt. ‘Lerend beleid is nooit af’ schetst het belang van doelen stellen en uitproberen, meten en aanpassen van beleid. In de paragraaf ‘Financiën’ wordt dieper ingegaan op de financieringsmogelijkheden die er zijn, zowel vanuit het Vitaliteitsakkoord als de Rijksbudgetten. Ten slotte ‘Subsidie’ waarin de nog beschikbare mogelijkheden geschetst worden.

Afbakening Bij de totstandkoming van dit beleidsdocument zijn een aantal zaken van belang: • Dit document is een actualisatie op de nota ‘Sport op Koers’ 2010-2016. Gezien de ontwikkelingen is het ‘sportbeleid’ uitgebreid met ‘beweegbeleid’. • Er is gelimiteerd budget beschikbaar voor uitvoering. Daarnaast heeft gemeente Papendrecht te maken met ombuigingen van budgetten en subsidies. Prioritering is noodzakelijk. • Parallel aan deze actualisatie van beleid loopt het Vitaliteitsakkoord, met de onderdelen Sportakkoord (oktober 2020) en Preventieakkoord (april 2021). Het Vitaliteitsakkoord is -onder andere – een deel van het uitvoeringsprogramma sport- en beweegbeleid.

Leeswijzer In het hoofdstuk ‘Zichtbaar nabij’ leest u hoe de zes speerpunten uit dit coalitieakkoord zijn uitgewerkt in relatie tot sport en bewegen.

8/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

7

Waar staat Papendrecht nu?

Bovenstaand model is een integrale visie waaraan drie varianten ten grondslag liggen.

en beweeginterventies willen we doelen in het sociaal domein bereiken, waarbij gezondheidseffecten en/ of welzijnseffecten beoogd worden. Hieronder een opsomming van wat we al doen in Papendrecht.

Variant 1 is de basis: het gemeentelijk sportkapitaal en sportstimulering. Door middel van onderbouwde aanpakken/interventies wordt ingezet om bepaalde doelen te bereiken.

Variant 3 is de basis plus de rechterkant: het economisch ontwikkelingsmodel.

Variant 2 is de basis plus de linkerkant: het sociale ontwikkelingsmodel. Hier bevindt gemeente Papendrecht zich momenteel. Door middel van sport

In variant 4 richt het beleid zich integraal op zowel de sociale- als de economische kant. Bron: Alles over sport

9/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

8

Wat doen we al? Aangepast zwemmen De gemeente heeft in 2008 het aangepast zwemmen ondergebracht bij zwemvereniging de Geul. Voor de meerkosten die de zwemvereniging daarvoor maakt is een overeenkomst opgesteld die regelmatig wordt geëvalueerd. De zwemvereniging maakt jaarlijks gebruik van scholing van haar vrijwilligers aangepast zwemmen.

Beweegwijzer 60+ Actief Het verzameld sportaanbod in Papendrecht voor 60 plussers is te vinden in de Beweegwijzer. Op die manier wordt inzichtelijk gemaakt wat er voor die doelgroep in Papendrecht te doen is op gebied van sport en bewegen. Verkrijgbaar in het gemeentehuis.

Brede Regeling Combinatiefuncties – de buurtsportcoach De Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) is een instrument dat wordt ingezet om doelen te realiseren, door de inzet van de buurtsport- of cultuurcoach. In Papendrecht maken we van deze regeling gebruik door inzet van (free lance) coaches. Zij realiseren: begeleiding naar een sport voor kinderen met een beperking, pleinsport bij diverse basisscholen, inzet van de Cruyff Foundation Coach op het Cruyff Court, projectleiding Stapjefitter en de cultuurcoach en sportcoach op school. Het Rijk financiert 40% en partners financieren 60% van de inzet van de coach. De regeling is beschikbaar tot en met 2022.

Achtergrond van de BRC In het Regeerakkoord 2017-2021 ‘Vertrouwen in de toekomst’ wordt meer aandacht gevraagd voor de betekenis die sport heeft voor Nederland. Sport bevordert de gezondheid en brengt plezier, trots en saamhorigheid. Het Kabinet zet zich in om de sport financieel en organisatorisch te versterken. Dit stelt minister Bruins in de kamerbrief van maart 2018. Het Kabinet wil er aan bijdragen dat iedereen een leven lang kan sporten en bewegen met plezier. Ongeacht gender, culturele achtergrond, seksuele geaardheid, financiële middelen, leeftijd of beperking.

en ook aan sport. De Brede Regeling Combinatiefuncties kan voor verschillende domeinen bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen van het Kabinet. De kracht van de regeling is het kunnen leveren van lokaal maatwerk en de verbinding tussen verschillende sectoren waaronder sport, welzijn, cultuur, onderwijs, zorg, sociale zaken. Lokaal maatwerk is een taak van vele partners. De gemeenten en het Rijk (ministeries VWS, OCW en SZW) hebben een rol, maar ook lokale ondernemers moeten de mogelijkheid krijgen om hieraan mee te werken, evenals scholen, welzijnsorganisaties, de kinderopvang, culturele instellingen en sport- en beweegaanbieders en anderen (Sportengemeenten, 2018).

Buurtsportplan Met het Buurtsportplan wordt sport- en spelmateriaal aangeschaft dat gebruikt wordt voor-, tussen- en na schooltijd. De tegenprestatie is de organisatie van een sport- en speldag voor leerlingen van school en de mensen in de buurt. Dit plan bevordert sport en bewegen op allerlei momenten rondom de school en in de buurt.

Cruyff Court Papendrecht Kinderen hebben recht op sport en spel. Dat is vastgelegd in het Verdrag voor de Rechten van het Kind in de Verenigde Naties. Sport is een belangrijk onderdeel in de ontwikkeling van ieder kind. Ze krijgen meer zelfvertrouwen, ontmoeten andere kinderen, bewegen meer, leren omgaan met regels en discipline en krijgen te maken met winnen en verliezen. Maar bovenal is sport ook gewoon leuk en gezond. Het Cruyff Court is een veld in de wijk Oostpolder met een lokale functie. Er is een (free lance) Cruyff Foundation Coach, die jaarlijks jongeren begeleid om het 6 vs 6 Straatvoetbaltoernooi te organiseren. Dit laatste is omgedoopt tot ‘Streetwise cup’ waarbij meer aandacht wordt besteed aan gelijkheid door respect, eerlijkheid, plezier en samenwerking. Daarnaast worden allerlei activiteiten voor verschillende doelgroepen georganiseerd.

Inzet op andere beleidsterreinen Sport heeft ook betekenis in het kader van het armoedebeleid. Zo stelt het Kabinet in de reactie op het SER-advies ‘Opgroeien zonder armoede’ en het rapport Kinderombudsman ‘Alle kinderen kansrijk’ dat het stevig wil inzetten op de aanpak van armoede onder kinderen. Het Kabinet wil ervoor zorgen dat kinderen kunnen meedoen op school, aan sociale activiteiten, aan cultuur

10/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

9

Informatie Inwoners, sportaanbieders of onderwijs hebben behoefte aan informatie over sport in relatie met gezondheid. Op de website van de gemeente staat onder het kopje ‘Sport en gezondheid’ informatie voor inwoners, voor onderwijs en voor sportaanbieders. Onder andere over het Sportakkoord/Vitaliteitsakkoord, de schoolsportkalender, activiteiten voor 60+, fietsen wandelroutes in Papendrecht en omgeving, Stichting Leergeld Drechtsteden, overzicht van sportclubs in Papendrecht, Programma’s en projecten, de Beweegrichtlijnen, over de Gezonde school, het groente- en fruitprogramma, een rookvrij schoolplein, gezondheid in en rondom de sportclub, sport en Corona en de subsidiemogelijkheden. Er is een e-mailadres voor alle vragen met betrekking tot sport: sport@papendrecht.nl.

rackets. Lokale sportaanbieders participeren in de uitvoering door middel van verzorgen van (delen van) een les of flyeren.

Positief sportklimaat Positief Coachen is een programma voor trainers, coaches en ouders om jeugdsporters effectief te begeleiden, in teamsporten en in individuele sporten. Het is onderbouwd met jarenlang wetenschappelijk onderzoek en is gestoeld op praktijkervaringen van topcoaches. Zoals Foppe de Haan (voetbal), Robin van Galen (waterpolo), Henk Gemser (schaatsen) en Marc Lammers (hockey). Door positief coachen verbetert het sportklimaat. In Papendrecht zijn diverse voorstellingen en opvolgingen daarvan georganiseerd in het theater en bij sportclubs.

Schoolsportkalender op puurpapendrecht.nl Voor schoolsport is er de schoolsportkalender, een platform op puurpapendrecht.nl waar sportaanbieders schoolsportactiviteiten voor de basisschooljeugd kunnen plaatsen en ouders dat voor hun kinderen kunnen afnemen. Een speciale functie is weggelegd voor de schoolsportcommissies die zorgen bijvoorbeeld voor werving, sporttenues en begeleiding.

Sport- en beweegkalender op puurpapendrecht.nl Op de online sport- en beweegkalender kan een sportaanbieder een activiteit, sportcursus, clinic of toernooi kunnen aanbieden en inwoners zich in kunnen schrijven. In ontwikkeling.

Gemeentelijke schoolsportdag Jaarlijkse sportdag voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs. De leerling ontvangt na deelname een diploma waarop een letter correspondeert met de uitslag van de verschillende proeven. De dag wordt georganiseerd door docenten en vakleerkrachten van het basisonderwijs. In 2012 werd de 50e editie georganiseerd.

Kaboutersport Tweejaarlijkse sportkennismakingscursus en speciaal ontwikkeld voor kinderen uit groep 1 en 2 van het basisonderwijs. De uitvoering wordt verzorgd door Stichting Hattrick. Door middel van attractieve lessen, verzorgd door vakkundige docenten, kunnen kinderen kennis maken met verschillende vormen van sport en bewegen. Bijvoorbeeld hockey met kleine sticks, atletiek met kleurrijke materialen en tennis met kleine

11/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

10

Sportcongres: deskundigheidsbevordering sportbesturen

Stichting Leergeld Drechtsteden Gemeente Papendrecht en de verbonden gemeenten in de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden, vinden het belangrijk dat kinderen meedoen in de maatschappij. Daarom kunnen kinderen tot 18 jaar een vergoeding krijgen voor de kosten van bijvoorbeeld de sportclub, muziekles of kosten gerelateerd aan school.

Jaarlijks wordt in samenwerking met gemeente Alblasserdam een sportcongres beurtelings in Alblasserdam of Papendrecht georganiseerd voor sportbesturen. Thema’s worden opgehaald bij de sportaanbieders.

Sportgala Met behulp van een bijdrage gemeentelijke subsidie wordt jaarlijks het Sportgala georganiseerd. Tijdens het Sportgala wordt, onder andere, de Sportman, Sportvrouw en Sportploeg van het jaar verkozen en sportvrijwilligers in het zonnetje gezet.

Uniek Sporten

Stapjefitter Stapjefitter is een goed beschreven, erkende interventie. Stapjefitter is bedoeld voor mensen die afstand tot de arbeidsmarkt hebben en langdurig werkloos zijn. In Papendrecht is Stapjefitter uitgebreid met de doelgroep statushouders, omdat zij voordeel hebben bij de doelen die Stapjefitter beoogt. Stapjefitter draagt bij aan de zes factoren van Positieve Gezondheid. Dit zijn: zingeving, kwaliteit van leven, lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, dagelijks functioneren en sociaal-maatschappelijk welbevinden. Binnen dit programma werken partners samen vanuit hun expertise: SDD: werving en budgetcoaching, Sterk Papendrecht: oriëntatie op vrijwilligerswerk, Buurtsportcoach: projectleider, leefstijlcoach en bewegingsdocent, Werkbank Drechtsteden: begeleiding naar werk, Rivas: diëtetiek, TTV Papendrecht: gebruik maken van de kantine voor theorielessen.

De gemeente vindt dat alle mensen in Papendrecht zo veel mogelijk de kans moeten krijgen om te sporten of deel te nemen aan één of andere bewegingsactiviteit. Dat is in het belang van hun gezondheid en het bevordert sociale integratie. Dit geldt uiteraard ook voor mensen met een beperking. Voor hen kan het soms lastig zijn om in contact te komen met een geschikte vereniging. Alle verbonden gemeenten in de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden maken van deze website/app gebruik, omdat sportaanbod voor mensen met een beperking zich vaak buiten de lokale grenzen bevindt.

12/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

11

Zichtbaar nabij

In 2018 is een ambitieus coalitieakkoord gesloten: ‘Zichtbaar Nabij’ 2018-2022. Centraal staat de ambitie om zoveel mogelijk samen met inwoners, ondernemers en organisaties op te pakken. Het collegeactieprogramma ‘Zichtbaar nabij’ heeft zes speerpunten: 1. Participatie, 2. Groen, 3. Duurzaamheid, 4. Zorg voor kwetsbaren, 5. Ondernemersklimaat en 6. Sterk in de regio.

Zichtbaar nabij

Coalitie akkoord

Deze speerpunten beschrijven de noodzaak van beleid, wat de gemeente wil bereiken en het beoogde maatschappelijk effect. Per speerpunt zijn doelen geformuleerd. De doelen die betrekking hebben op beleid voor sport en bewegen worden hieronder uitgelicht.

2018-2022

Relatie met het coalitieakkoord (Zichtbaar nabij 2018-2022) • ‘Sporten en bewegen is voor jong en oud belangrijk’ • ‘Sporten en bewegen voorkomt overgewicht bij jongeren’ • ‘Sporten en bewegen houdt ouderen gezond en vitaal’ • ‘Wij stimuleren en ondersteunen scholen en sportverenigingen bij hun activiteiten om mensen aan het sporten te krijgen’ • ‘Sport is goed voor de gezondheid en een goed sociaal klimaat’ • ‘Sport zorgt voor verbinding tussen mensen en voorkomt sociaal isolement’ • ‘We stimuleren sociaal-culturele activiteiten’

• ‘We willen meer mensen uit de uitkering halen. Ook die mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt’ • ‘Statushouders begeleiden we zo snel mogelijk naar werk’ • Zorg voor de kwetsbaren: ‘Wij besteden aandacht aan die mensen, groepen of instellingen die steun nodig hebben’ • Ongewenst gedrag: ‘Verkeerd gedrag maken we bespreekbaar’

13/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

12

Hieronder zijn de zes speerpunten uit ‘Zichtbaar nabij’ met de betreffende beleidsteams uitgewerkt in relatie tot sport en bewegen.

1. Participatie Participatie wordt, waar mogelijk, ingezet rondom uitvoering en beleid. Participatieprocessen rondom uitvoering: Een nieuwe ontwikkeling die steeds vaker voorkomt, zijn initiatieven die inwoners aandragen voor uitvoering van een (sportgerelateerd) idee. De uitvoering van deze actualisatie van sport- en beweegbeleid wordt deels door Papendrechters via het Sportakkoord/ Vitaliteitsakkoord gerealiseerd. Daarover meer in het betreffende hoofdstuk over de aanpak. Beleidsbeïnvloedende participatie: Het college wil inwoners en maatschappelijke organisaties stimuleren om mee te denken over de ontwikkeling van beleid, vooral als het om zaken gaat die inwoners direct raken en waarbij nog fundamentele keuzes te maken zijn. Voor deze actualisatie van beleid is de input verwerkt van de vele lokale organisaties die meegedacht en meegedaan hebben met het Sportakkoord/ Vitaliteitsakkoord. En ten slotte de reacties van inwoners op uitingen in de media, stellingen en interviews.

2. Groen Warmte, droogte en extreem weer komen steeds vaker voor. Dit is van invloed op buitensportaccommodaties, maar ook op sportbeleving en gezondheid. Papendrecht neemt haar maatregelen om zich tegen die bedreigingen te verweren. In Papendrecht is de meeste ondergrond van klei. Voor bijvoorbeeld de grasvelden van sportaccommodaties of parken betekent dit dat ze in de zomer heel hard zijn en in de winter erg drassig. Om grasvelden die veel gebruikt worden beter geschikt te maken voor inwoners om te recreëren en voor kinderen om op te spelen, moet men denken aan het verschralen van de ondergrond met zand, opnieuw inzaaien en het aanleggen van drainage. Dat geeft meer gebruiksplezier en meer kwaliteit. Doordat de velden zachter worden nemen ze beter water op. Door de velden gelijk iets lager te leggen dan de verharding, geeft dit bij regen extra waterberging. Groen in de bebouwde omgeving is een belangrijke structurerende factor. Het is beeldbepalend bij inrichting en herinrichting van de ruimte. In sommige wijken van Papendrecht is in de loop der tijd groen verdwenen. Een (meerjaren)plan wordt gemaakt om

te komen tot herstel. Daarbij ligt de prioriteit bij groenstructuren en langs de doorgaande routes; de plaatsen waar veel inwoners komen, zoals winkelcentra en speelplekken, want daar is de kwaliteit van het groen het meest zichtbaar. Doelen: 1. Meer divers en aantrekkelijker groen; 2. meer groen en 3. Meer ecologisch groen.

3. Duurzaamheid De opgaven vanuit het programma Duurzaamheid: energietransitie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en circulaire economie hebben een sterk verband met groen en stedelijke ontwikkeling. Een aantal doelen uit Groen en Duurzaamheid die verbinding hebben met sport en bewegen, zijn te bereiken door de Beweegvriendelijke Omgeving (Route 2) en het faciliteren van verenigingen met eigen sportaccommodatie. Er komt een stappenplan waarmee duurzaamheidsambities op een vroegtijdig moment meegenomen kunnen worden in het proces. Er is een Routekaart Verduurzaming Sport opgesteld door de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) onder begeleiding van Rijksdienst Ondernemend Nederland (RVO) en samen met het Ministerie van VWS, NOC*NSF en Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) voor het verduurzamen van de circa tienduizend sportaccommodaties die Nederland telt. Dit is in samenspraak gegaan met gemeenten, sportbonden, sportbedrijven, bouwers, adviseurs, leveranciers van duurzame voorzieningen en materialen, innovators en uitvoerders van best practices. In de Routekaart zijn de klimaatdoelstellingen uit het Klimaatakkoord vertaald naar de sport.

Er wordt onder meer ingezet op CO2 reductie: • in 2050 moeten alle sportaccommodaties CO2-arm zijn, dat betekent een reductie van 95% ten opzichte van 1990; • alle sportaccommodaties moeten vanaf 2050 voldoen aan de nieuwe norm voor de energieprestatie van gebouwen.

4. Zorg voor kwetsbaren Inwoners die steun nodig hebben, hebben de volle aandacht. Dat wordt breed ingevuld. Als men kijkt naar de begroting van Papendrecht, gaat het meeste geld naar wat het ‘sociaal domein’ genoemd wordt. Dat geld wordt onder andere ingezet voor inkomensregelingen, arbeidsparticipatie, Wmo-voorzieningen, jeugdhulp en inrichting voorveld (preventie en laagdrempelige ondersteuning). De uitvoering hiervan is lokaal en regionaal belegd. Daarnaast zijn er vele partijen die maatschappelijk gezien een rol vervullen. In 2019 is op

14/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

13

Drechtstedenniveau een nieuw regionaal beleidsplan Sociaal Domein opgesteld. In december 2020 is het lokaal beleidsplan voor het Sociaal Domein vastgesteld en vervolgens de uitvoeringsagenda (2 maart 2021).

sociale contacten. Dit valt onder de noemer ‘preventief’ zoals genoemd in de visie van het college. Maar ook als middel om (gezondheids)problemen te voorkomen, als middel om lotgenoten te treffen, de doelen van de Jeugdwet na te streven (dezelfde doelen als bij de Wmo), de doelen van de Partcipatiewet en de Wet Inburgering als middel om te participeren.

Kompas Sociaal Domein Papendrecht

5. Ondernemersklimaat Gemeente Papendrecht heeft een loket voor bedrijven. Hier komen vragen binnen over ondernemen, het contact met de gemeente en bijvoorbeeld over starters die aan de slag willen met een sportschool of als personal trainer. Vaak gaan de vragen over vergunningen en vestigingslocaties. Papendrecht kan niet of nauwelijks meer groeien qua omvang. Ook niet in bedrijfsaantallen. Daarom is het belangrijk om op economisch vlak een verbeterslag te maken in de kwaliteit van het ondernemersklimaat. Dit proberen we te doen door een aantrekkelijke vestigingsgemeente te blijven. Bedrijven voelen zich verbonden met het grotere geheel, kennen elkaar en verbinden zich met de lokale gemeenschap. Ook willen we (regionaal en lokaal) een aantrekkelijk gebied zijn voor jonge (technisch geschoolde) vakmensen. Deze mensen verlaten nu nog te vaak de regio om elders te gaan werken.

Kompas Sociaal Domein Gemeente Papendrecht 2021 - 2024

4.1 Sport als middel in het sociaal domein Sport en bewegen zijn inzetbaar om andere (maatschappelijke) doelen te bereiken, ‘sport als middel’. Het vergroten van leefbaarheid, saamhorigheid, sociaal contact/sociale cohesie (eenzaamheidsbestrijding en stimuleren van integratie) en vitaliteit bijvoorbeeld. Door sport en bewegen te faciliteren en zo laagdrempelig mogelijk te maken, is meer kans op preventieve werking en het activeert mensen. Dit werkt het meest optimaal wanneer diverse partijen vanuit hun expertise de verbinding maken tot samenwerking. De voordelen zijn, onder andere, dat men langer zelfstandig kan wonen, mentaal en lichamelijk een betere kwaliteit van leven ervaart, sociaal maatschappelijk kan participeren, dus ook mantelzorg kan verlenen of vrijwilligerswerk kan doen. Deze aspecten voorkomen de lengte van intensieve en duurdere zorg.

4.1.1 Wetgeving Een sociaal vangnet in de wijk of de gemeente is van belang, want het gaat niet alleen om ambulante zorg en ondersteuning, maar om preventie, dus als middel om te participeren. De wettelijke basis hiervoor is de Wmo : ‘Iedereen moet mee kunnen doen’. Sport en/ of bewegen is een laagdrempelige vorm van dag of tijdsbesteding, niet alleen gericht op bewegen maar ook op het opdoen, onderhouden en versterken van

Om deze bedrijven met elkaar in contact te laten komen en ook binnen de muren van het bedrijf cohesie te creëren, kan sport een uitstekend middel zijn. Goede sportvoorzieningen kunnen werknemers verleiden in de regio/Papendrecht te komen wonen en de aantrekkelijkheid van werkgevers wordt erdoor vergroot. Ideeën die verbonden kunnen worden met sport en bewegen zijn: • Toegang tot lokale sportvoorzieningen voor medewerkers; • Bedrijf gerelateerde sportactiviteiten (bijvoorbeeld business boksen); • Bedrijfscompetities (mogelijk georganiseerd via Papendrecht Verrast/ Papendrecht in business) of Ondernemersvereniging Papendrecht; • Een link tussen topsport en top ondernemen.

6. Sterk in de regio Economische structuurversterking kan niet zonder sociale structuurversterking. Sport is daarin een belangrijk bindmiddel. Daarnaast levert sport ook een economische impuls als het gaat om werkgelegenheid. Direct in de vorm van sportprofessionals en indirect bij bedrijven en organisaties. Sport levert bestedingen op via particulieren en overheid.

15/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

14

Productie van sportgerelateerde goederen levert tevens export op. Ook op regionaal (economisch) vlak kunnen ideeën verbonden worden met sport en bewegen, zoals: • Samen met betrokken stakeholders waaronder de grote werkgevers, zorgpartners, verzekeraars, financiers en kennisinstellingen experimenteren op welke wijze werknemers meer vitaal kunnen worden; • Sport en bewegen tijdens werktijd; • Gezamenlijke bedrijvencompetities; • Fitheid testen van medewerkers; • Gezonde kantines; • Eigentijdse app; • Inzet van personal trainers.

16/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

15

Trends en ontwikkelingen

Wat speelt er?

sporten. • Semi-gebonden sporters Fitness, zwemmen bijvoorbeeld, waarbij faciliteiten worden gebruikt/gehuurd.

1. Ontwikkeling van sport vanaf de vorige eeuw

2. Andere aanbieders sport en bewegen en verenigingen

Trends en ontwikkelingen die meebepalend zijn hoe we naar sport en bewegen (gaan) kijken.

Vanaf de helft van de twintigste eeuw ontstaat een stroomversnelling in de ontwikkeling van sport. Door de komst van televisie, betaald voetbal, meer vrije tijd, verlenging van de leerplicht en toename van het opleidings- en welvaartsniveau, wordt sport toegankelijker voor bredere lagen van de bevolking (Tiessen-Raaphorst, 2015).

1.1 Andere sport/beweegbehoefte Persoonlijke beleving van normen en waarden, houding en gedrag van sport verandert. Processen als individualisering en informalisering onder andere, beïnvloeden de sport- en bewegingscultuur. Individualisering kenmerkt zich door sport in zelf gekozen verband, tijd, origineel (trend), behoefte vervullend en hedonistisch, dus gericht op het uiterlijk (Reusel, 2000). • Ongebonden sporters Informele groepen of netwerken ontstaan bijvoorbeeld door de invloed van sociale media, zoals Facebook, LinkedIn en Instagram. Mensen sporten vaker individueel of in zelfgevormde groepen en op niet-traditionele locaties. Trends als color- en mudruns en sportevenementen als toertochten, worden belangrijker. Men wenst een ‘totaalbeleving’ als ze

In de afgelopen jaren zijn er sportorganisaties bij gekomen die op andere locaties (commercieel) sport aanbieden. Zij bieden bijvoorbeeld sportactiviteiten aan in parken en gebruiken op die manier de buitenruimte als sportaccommodatie. ‘Traditionele’ sportverenigingen zijn nog steeds een belangrijke speler. Daarbij zijn tekenen zichtbaar van een groeiend verschil tussen verenigingen. Zo ontstaan er aan de ene kant sterke, grote verenigingen die in staat zijn om zich te ontwikkelen tot volwaardige maatschappelijke organisaties: ‘open club’. Aan de andere kant zijn er verenigingen die vooral hun tak van sport blijven stimuleren en geen noodzaak zien (uitbundig) te groeien of maatschappelijke taken op zich te nemen. ‘Verenigen’ staat bij beide vormen nog steeds centraal.

3. COVID-19 De meest recente ontwikkeling betreft het COVID-19 virus dat mondiaal om zich heen grijpt en van meer of mindere invloed is op ieders leven. De pandemie die hieruit voortvloeide en in maart 2020 in Nederland echt toe sloeg, heeft ertoe geleid dat de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid een Noodverordening Grip-4 niveau heeft opgesteld om de crisis te beheersen.

17/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

16

Inmiddels is er wetgeving en worden naar gelang het opnamecijfer op de intensive care in de ziekenhuizen de maatregelen versoepeld of aangescherpt. Dit virus zorgt voor veel onzekerheid en doet een groot beroep op het aanpassingsvermogen van sportaanbieders en gemeenten. Sportaanbieders geven aan, dat met name inkomsten van sponsoren, kantine en contributie de pijlers zijn waarop zij de uitgaven in balans kunnen houden. Het is nog de vraag welke impact het virus uiteindelijk heeft op Papendrecht algemeen en sportaanbieders in het bijzonder. Vanuit het Rijk is op 1 mei 2020 bekend gemaakt dat 110 miljoen euro exclusief voor verenigingen is toegewezen, waarvan 90 miljoen euro ter compensatie van gederfde huurinkomsten (Tvs) over de maanden maart, april en mei 2020 en 20 miljoen euro voor sportverenigingen met een eigen accommodatie (Taso) die geconfronteerd worden met een omzetverlies van minimaal 20%. Commerciële sportaanbieders kunnen gebruik maken van de Tozo-regeling (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers) of Togs-regeling (Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren). Uitkering voor gemeenten en exploitanten van ijsbanen en zwembaden die door Corona in de financiële problemen zijn gekomen (SPUK IJZ).

Ook Papendrecht vergrijst. De prognose luidt, dat in 2035 meer dan een kwart van de Papendrechters 65 jaar of ouder is (CBS, 2020). De vergrijzing heeft effect op de vraag naar (ander) sport- en beweegaanbod. Daarnaast is het van belang dat ouderen fit blijven, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.

5. Inkomensverschillen Sociaaleconomische status (SES) staat voor de positie van mensen op de maatschappelijke ladder met het daaraan verbonden aanzien en prestige. De sociale status van een wijk is afgeleid van een aantal kenmerken van mensen die er wonen: opleiding, inkomen en de positie op de arbeidsmarkt. De sociaaleconomische positie op een bepaalde leeftijd heeft invloed op de gezondheid in latere levensfasen. Omgekeerd heeft de gezondheid op een bepaalde leeftijd invloed op de opleidingsloopbaan, de arbeidsmarktpositie en het verdiende en gespaarde inkomen op latere leeftijden (Sociaal Cultureel Planbureau, 2020).

Het is van belang om de weerstand op peil te houden, zodat men minder vatbaar is voor het virus of sneller herstelt na besmetting door het virus. Dus om gezond en vitaal te blijven. Een gezonde leefstijl met sporten en bewegen kan een probaat middel zijn.

De SES van Papendrecht is relatief hoog. In onderzoek door de Rijksuniversiteit van Groningen wordt aangetoond dat er een significante correlatie in lagere SES-wijken bestaat tussen lid zijn bij een vereniging en lagere zorgkosten (Boer, Dekker, Koning, & G. Navis, 2020). De verschillen tussen inkomens zullen groter worden. Daarmee zal een grotere sociale ongelijkheid ontstaan. Dit heeft invloed op afname van leden/deelnemers van sportaanbieders en op de gezondheid van inwoners. Vooral kinderen in de basisschoolleeftijd kunnen hiermee te maken krijgen als er geen vakleerkracht voor bewegingsonderwijs is of geen laagdrempelige schoolsportactiviteiten in een gemeente.

4. Vergrijzing

6. Ombuigingen

Papendrecht is een gemeente met ruim 32.000 inwoners.

Zoals bij de meeste gemeenten in Nederland, heeft Papendrecht te maken met grote financiële druk. Papendrecht is genoodzaakt ombuigingen te realiseren. Deze ombuigingen treffen ook de sport. Het is wenselijk de huidige budgetten in te zetten als borging voor de uitvoering. Bijvoorbeeld met andere betrokken partijen: participatie en co-creatie. Zoals de inzet van de buurtsportcoaches en inzet op kwetsbare doelgroepen en het realiseren van gezamenlijke ambities uit het Sportakkoord/Vitaliteitsakkoord.

Ondanks vaccinatiecampagnes is het onduidelijk hoe lang deze situatie duurt.

7. Voortgezet onderwijs Bron: Alle Cijfers, 2021

Er zijn verkenningen op gebied van onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs. Daaruit zou een gezamenlijke sportcomponent kunnen

18/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

17

voortvloeien. Op het moment van schrijven is daar nog geen duidelijkheid over.

8. Big data Big data geeft steeds meer kansen voor sportonderzoek. Context en kennis zijn essentieel om betekenis aan big data te kunnen geven. We kennen gebruik van big data bij persoonlijke meters (wearables), in de social media en in dataregisters. De AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) werd ontwikkeld om de gegevens van bijvoorbeeld leden van sportverenigingen te beschermen. Data is ook belangrijk met betrekking tot sport en bewegen in de openbare ruimte. Waar rennen of fietsen mensen, waarom gaan zij om een park in plaats van erdoor? Waar vindt men het veilig? Kortom: wat zijn de knelpunten waardoor men het bewegen in de openbare ruimte als niet logisch beleeft? Wanneer dat inzichtelijk wordt, kunnen stappen ondernomen worden om de openbare ruimte meer uitnodigend

te maken. En ten slotte observatie, bijvoorbeeld het tellen van bezoekers aan een evenement door middel van smartphones of camerabeelden (Mulier Instituut, 2016). Met verder digitalisering van de maatschappij, neemt anonimiteit af en nemen juridische maatregelen toe.

19/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

18

Route 1 Van sport naar gezondheid en vitaliteit

1. Bewegen voorkomt overgewicht. 2. Bewegen is goed voor een sociaal leven. 3. Bewegen kan stress, angst en depressie verminderen. 4. Bewegen kan kanker voorkomen. 5. Bewegen is goed voor je hart. 6. Bewegen kan osteoporose voorkomen. 7. Bewegen kan diabetes voorkomen. 8. Bewegen is goed voor de longen. 9. Bewegen is goed voor de portemonnee. 10. Bewegen is de beste vorm van pensioensparen. een leven lang bewegen is het beste medicijn tegen typische ouderdomsziekten als artritis, osteoporose en hoge bloeddruk. (Bron: Kenniscentrum Sport, 2016)

1. Waarom is sport en bewegen zo belangrijk? Van de bovenstaande argumenten zijn de meeste gerelateerd aan gezondheid. Machteld Huber introduceerde het concept positieve gezondheid in Nederland in 2012. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Een fitte Papendrechter kan een betere kwaliteit van leven hebben. In het figuur hieronder zijn zes dimensies die door middel van sport en bewegen bevorderd kunnen worden.

Fig: Zes dimensies van positieve gezondheid volgens Machteld Huber Daarnaast doet een bekende neuropsycholoog, Prof. Dr. Erik Scherder al jarenlang onderzoek naar het effect van bewegen op de hersenen en pleit voor meer bewegen om een betere kwaliteit van leven te houden.

20/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

19

2. Beweegrichtlijnen Sport en bewegen heeft een relatie met gezondheid. Door middel van de Beweegrichtlijnen wordt geadviseerd aan volwassenen wekelijks ten minste twee en een half uur matig intensief te bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur. Ook worden voor beide groepen spier- en botversterkende activiteiten aanbevolen. Dit alles verlaagt het risico op chronische ziekten als diabetes, hart- en vaatziekten, depressieve symptomen en, bij ouderen, botbreuken. De Gezondheidsraad adviseert de minister van VWS om te stimuleren dat mensen blijvend meer bewegen en minder stilzitten.

In het dashboard ‘Hoe gezond is ZHZ’ is te zien dat 44% van de Papendrechters van 19 jaar en ouder voldoet gemiddeld aan de Beweegrichtlijnen (Regio ZHZ: 45%, Nederland gemiddeld: 51,7%). Naarmate men ouder wordt worden verschillen tussen mannen en vrouwen groter. Meer mannen dan vrouwen voldoen dan aan de Beweegrichtlijnen. 50% van de Papendrechters van 19 – 65 jaar voldoet aan de Beweegrichtlijnen. 30% van de Papendrechters van 65 jaar en ouder voldoet aan de Beweegrichtlijnen. (Dienst Gezondheid & Jeugd, 2016)

gezond, maar Bewegen is ns ldoende volge hoeveel is vo htlijnen? de Beweegric

makkelijker

Ochtend

dan je denkt!

Middag

Avond

In het algemeen geldt:

1

2

3

Elke vorm van beweging telt en heeft een positief effect

Kies zelf de manier van bewegen die bij jou past

Maak bewegen een vast onderdeel van je dagelijks leven

Hoe intensief beweeg jij? De intensiteit van een activiteit kan per persoonkan verschillen. Hoeveel ik bewegen

Jeugd

Licht intensief: je hebt geen merkbare verhoogde te blijven? om gezond 4 tot 18 jaar hartslag of versnelde ademhaling. Matig intensief: je hebt een verhoogde hartslag en een versnelde ademhaling. Zwaar intensief: je zweet en raakt buiten adem. Elke activiteit kan je langer en/of zwaarder maken of vaker doen. Dit zorgt ook nog eens voor afwisseling.

1 uur per dag

3x per week

Volwassenen en ouderen

3. Bewegingsarmoede

2,5 uur per week

De groep kinderen die te weinig beweegt, groeit. De perceptie wat ‘normaal’ is, verschuift. Men lijkt te accepteren dat kinderen steeds minder lenig zijn, minder conditie hebben en de motorische ontwikkeling achterblijft. Dat is bijvoorbeeld te zien aan de diploma’s die ruim 50 jaar uitgereikt worden na de gemeentelijke schoolsportdag in Papendrecht. Het A niveau van destijds is niet meer haalbaar en een aantal malen is de norm verschoven.

2x per week

matig intensief bewegen

spier- en botversterkende activiteiten

matig intensief bewegen

spier- en botversterkende activiteiten

Matig intensief is als je ademhaling sneller wordt.

Zoals volleybal, dansen, buiten spelen en fietsen.

Verspreid het bewegen over meerdere dagen.

Voor ouderen in combinatie met balansoefeningen.

Meer weten over de (specifieke) Beweegrichtlijnen? Kijk dan op www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/beweegrichtlijnen

Waar en hoe beweeg jij? Er is veel mogelijk! Licht intensief

Matig intensief

Zwaar intensief

Er zijn veel beweegmogelijkheden. Je kunt variëren in beweging door te bewegen in en om het huis, tijdens werk, in je vrije tijd en door te sporten.

Het aantal kinderen dat nooit buiten speelt stijgt. In 2017 speelde acht procent van de kinderen nooit buiten, een jaar later was dat opgelopen tot vijftien procent. Ook het aantal buitenspeeluren van kinderen is de afgelopen decennia fors gedaald . Tegelijkertijd neemt het overgewicht onder kinderen toe en nemen de motorische vaardigheden af (Beton, 2019). Breng beweging in je dag met de Beweegcirkel. Je vindt hem op www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/beweegcirkel

lijker

makke

dan je

denkt!

21/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

20

BUITENSPELEN IN DE WIJK

Wat willen we bereiken? Ambitie Sportakkoord*  Een gezond sport- en beweegklimaat: sport als middel om een gezonde leefstijl te bevorderen. Deze ambitie wordt door betrokken partners en inwoners in samenwerking met gemeente, uitgewerkt in het Preventieakkoord.

• Gemiddeld spelen kinderen 8,4 uur per week buiten. 58% van de kinderen speelt minder buiten dan dit gemiddelde. • 13% van de kinderen spelen deze 8,4 uur buiten en 28% van de kinderen zit boven dit gemiddelde.

13%

900 800

.

Aantal kinderen

700 600 500 400

300 200 100

58%

Ambities uit Lokaal Gezondheidsbeleid en Preventieakkoord*  Meer inwoners een gezond gewicht. • Inzet op de Gezonde School en Gezonde Kinderopvang; • Programma Senioren Sterker Maken (o.a. Valpreventie, 60+ Actief, Beweegtuin); • Sport- en Beweegbeleid (inzet Buurtsportcoaches, Project Stapje Fitter, De Beweegvriendelijke Omgeving);

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 30 32 33 34 35 36 40 42 45 47 50 60 90 V101 -

0

Uren buiten spelen

Als bovenstaande afgezet wordt tegen de grafiek ‘Voldoen aan de beweegrichtlijnen, 2019’ hieronder, dan is te zien dat net iets meer dan 50% van de Nederlandse kinderen van 4 tot 12 jaar aan de Beweegrichtlijnen voldoet. Hetzelfde geldt voor het aantal 4 – 12 jarigen dat zich voldoende matig intensief inspant (CBS, 2019).

 Inwoners kunnen meedoen in de Papendrechtse samenleving, passend bij hun eigen gezondheidsmogelijkheden. • Sport en bewegen speelt een belangrijke rol bij een zinvolle dagbesteding. Bijvoorbeeld Stapjefitter voor statushouders en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Voldoen aan beweegrichtijnen, 2019

Voldoen aan de beweegrichtlijnen

Voldoende matig intensieve inspanning

Voldoende bot-en spierversterkende activiteiten

Wekelijks sporten

0

25

50

75

100

% Totaal

4 tot 12 jaar

18 tot 65 jaar

65 jaar of ouder

12 tot 18 jaar

Wat kan helpen zodat jonge kinderen meer gaan bewegen, motorisch vaardiger worden en (door meer te bewegen) wellicht ook afname van overgewicht en de daarmee samenhangende gezondheidsrisico’s vermijden, is om hen te verleiden te gaan bewegen. En het helpt als ook ouders, familie, kortom de omgeving, het goede voorbeeld geeft en meedoet. Rolmodellen kunnen ook helpen. Een kritische succesfactor is plezier. Als er divers aanbod is, kan uitgeprobeerd worden om een keuze te maken. En een deskundige trainer heeft een grote impact op de motivatie en ontwikkeling van het kind.

22/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

21

Route 2 De beweegvriendelijke omgeving

Vanuit Papendrechts onderzoek blijkt, dat de aantrekkelijkheid van de omgeving buiten voor 50% van de ondervraagden (n=60) de doorslag zou geven om te gaan bewegen. Dat blijkt ook uit onderzoek van het Mulier Instituut: De beweegvriendelijke omgeving is de belangrijkste sportfaciliteit in Nederland.

hoe de publieke ruimte in de fysieke woonomgeving scoort (op een vijfpuntschaal) op de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen (RIVM, 2021). 1. Publieke sportaccommodaties (o.a. aantallen sporthallen, voetbalaccommodaties), dit is ook de kernindicator sportaccommodaties 2. Sport- en speelplekken (o.a. aantallen Cruyff Courts, speeltuinen) 3. Sport- speel- en beweegruimte (o.a. parken, water geschikt voor recreatief gebruik uitgedrukt in hectares) 4. Routes (o.a. fiets- en wandelpaden uitgedrukt in meters) 5. Buitengebied (o.a. bos, heide, zand uitgedrukt in hectares) 6. Nabijheid van voorzieningen (o.a. gemiddelde afstand tot supermarkt en school)

Bron: Mulier Instituut Definitie van een beweegvriendelijke omgeving: ‘Een leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen’. In een beweegvriendelijke omgeving is aandacht voor gezondheidsbevordering, sporten, spelen, recreatie (plekken), fietsen, lopen (routes), toegankelijkheid en sociale veiligheid in de openbare ruimte. De kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving laat zien

23/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

22

aan ‘maatwerk’ voor doelgroepen, zoals een veilige route door het donker, een uitnodigende verbinding tussen delen van het dorp, of een breder en groener pad, zodat senioren met een rollator, of mensen met een wandelwagen of mensen in een rolstoel zich makkelijker en plezieriger kunnen verplaatsen.

Bron: Mulier Instituut

3 . Speelruimte

Fig: Model Beweegvriendelijke Omgeving (NISB, 2016)

1. De Omgevingswet De Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2022. Door meerdere oorzaken, waaronder het COVID-19 virus. Er is al veel in gang gezet. Het proces in Papendrecht is in de fase van een, in 2021 vastgestelde, Omgevingsvisie. De beweegvriendelijke omgeving speelt daarin een rol.

Papendrecht heeft meer dan 100 speeltuinen, ook de hele kleintjes met bijvoorbeeld één wipkip meegeteld. De gemeente is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de speeltoestellen. Deze worden vier keer per jaar geïnspecteerd en als zij niet meer voldoen, gerepareerd, weggehaald of vervangen om de veiligheid te garanderen. Op Papendrecht Verrast staat de Speeltuinroute met de top 20 van de leukste speeltuinen: https://www.papendrechtverrast.nl/tipspapendrecht/speeltuin-route-papendrecht/

Daarbij kan men denken aan: hardware, zoals groene ruimte om te bewegen, verbindingen van ‘A naar B zonder auto’, pleinen en playgrounds om te bewegen en beweegroutes te volgen, of tijdelijke een sportieve invulling, bijvoorbeeld op een braakliggend terrein of in/aan/om een gebouw. Daarnaast is software van belang, zoals: interventies, voorlichting en activiteiten om inwoners te verleiden te (gaan) bewegen. Ten slotte orgware: samen met bedrijven, maatschappelijke partners die het belang van een gezonde leefstijl met elkaar willen uitdragen. Een voorbeeld is de brede samenwerking met de Cruyff Foundation, lokale voetbalclubs, scholen en inwoners rondom het Cruyff Court Papendrecht.

2. Data Data over beweegmomenten en routes van mensen kan bijdragen aan verbeterpunten om Papendrecht beweegvriendelijker te maken. Knelpunten worden daardoor inzichtelijker gemaakt. Daarbij valt te denken

Buitenruimte - Molenveld

4. Burgerinitiatieven Er vindt een verschuiving plaats: formele speelplekken worden niet meer zo interessant gevonden door kinderen, men richt zich meer op ontmoeten: ouders/ grootouders/vrienden die bij elkaar komen op een veldje met de kinderen. Papendrecht zoekt hierop aansluiting door het accent te verplaatsen van formele speeltoestellen naar een bespeelbare buitenruimte met gelegenheid voor ontmoeting. Daarnaast lijkt

24/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

23

het een trend dat steeds meer burgerinitiatieven ingezonden worden. Deze initiatiefnemers zijn vaak op zoek naar (speel)ruimte. In die zin kan de bedreiging van minder speeltoestellen een kans vormen door meer ruimte aan initiatieven te bieden. Voor al deze initiatieven geldt: er dient voldaan te worden aan de WAS: Wet Attractie Speeltoestellen. Dit betreft een meldplicht met betrekking tot speeltoestellen in de openbare ruimte. Daarnaast is een plan nodig waarin de uitvoering, de investeringskosten, beheers- en onderhoudskosten en kosten voor vervanging op termijn, tot uitdrukking komen. Indien een initiatiefnemer stopt met het initiatief, kan dat gevolgen hebben voor de ruimte en de kosten. Het is van belang alle aspecten rondom het initiatief in het plan te verwerken: het doel en beoogd resultaat, de afbakening, tijd, kwaliteit, organisatie, omgeving, stakeholders, informatie en communicatie. Het initiatief start met het peilen van draagvlak in de buurt. Als er voldoende draagvlak is, kan het verder gebracht worden. In de organisatie van gemeente Papendrecht is het Papendrechts Initiatieven Team (PIT) opgericht, met experts uit alle teams van de organisatie. Met elkaar beoordeelt men het ingezonden plan van de initiatiefnemer op haalbaarheid. Het is de verwachting dat door de Omgevingswet kleine initiatieven groot effect kunnen bewerkstelligen.

Partijen kunnen elkaar versterken in de uitvoering. De rol van de gemeente is hierin faciliterend.

5. Accommodaties en sportvoorzieningen Beleid op hoofdlijnen • Kwalitatief en kwantitatief toereikend en betaalbaar aanbod aan sportvoorzieningen voor de georganiseerde en niet georganiseerde sporters. • Reguliere sportvoorzieningen dienen algemeen toegankelijk en goed bereikbaar te zijn. Zowel fysieke als sociale veiligheid. • Het realiseren en in stand houden van sportaccommodaties is gericht op breedtesportactviteiten en bewegingsonderwijs.

sportaccommodaties of accommodaties waar bewogen wordt. De accommodaties zijn veelal in bezit van de gemeente en worden verhuurd. Daarnaast zijn er diverse sportaccommodaties met sportvelden. Veelal verzorgt de gemeente onderhoud en exploiteren de verenigingen de velden. Een overzicht van overeenkomsten met buitensportportverenigingen in de gemeente Papendrecht vindt u in bijlage l.

5.1 Grondzaken, ontwikkelingen en vastgoed De gemeente verhuurt gronden voor sportvelden aan verenigingen. Voor sportaccommodaties (verenigingsgebouwen en tribunes) worden de eigendomsverhoudingen geregeld door middel van een recht van opstal op gemeentegrond. Aan sommige verenigingen is de (onder)grond (van gebouwen) in erfpacht uitgegeven. De gronden worden door de gemeente tegen vergoeding in gebruik gegeven.

5.2 Sportcentrum Papendrecht Papendrecht heeft een modern sportcentrum, dat samen met het theater op afstand staat door middel van een BV constructie. Sportcentrum Papendrecht is een multifunctioneel centrum met een binnen- en buitenzwembad, een ligweide en twee gekoppelde sporthallen (zes zalen). Het Sportcentrum Papendrecht verhuurt de zalen in het Sportcentrum en op dit moment ook de sportzalen de Kooy en Molenvliet. De effecten van de verzelfstandiging van het Sportcentrum: • eigen administratieve verantwoordelijkheid; • commerciële activiteiten dragen bij aan de exploitatie; • dankzij de verzelfstandiging kan het Sportcentrum flexibeler en alerter reageren op ontwikkelingen, zoals bij voorbeeld het zeemeerminzwemmen; • het buitenzwembad en ligweide zijn minder groot dan voorheen, wat de capaciteit beperkt en de kans op incidenten vergroot; • beter geoutilleerde accommodatie dan de Hooght/de Laaght. Meerwaarde heeft de grote hal (bijvoorbeeld bij de Stuif); • hygiënischer accommodatie dan de Hooght/de Laaght; • plezieriger in gebruik dan de Hooght/de Laaght;

In Papendrecht bevinden zich allerlei

25/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

24

Het Sportcentrum ziet een aantal kansen voor de toekomst. Er is wel een knelpunt. De grenzen van de groei zijn bijna bereikt. Sommige clubs groeien en vanwege competitie van sportverenigingen is voldoende ruimte nodig. Er zijn tijden waarop meer vraag is dan aanbod. Er is wel ruimte tussen 15.00 en 18.00 uur (bijlage ll bezettingsgraad Sportcentrum).

exploitatiebudget sportparken. De laatste jaren blijken de vernielingen dermate toe te nemen, waardoor op dit moment afspraken gemaakt worden om buitensport accommodaties op onderdelen minder toegankelijk te maken.

5.4 Tarieven

Kansen: • Ontwikkeling campus voortgezet onderwijs kan een bijdrage leveren aan het knelpunt van ruimtegebrek; • Ander gebruik van de ruimte (kano-/zeilles in het bad, outdoorsport op het veld); • Door deelname aan het Sportakkoord komen andere manieren van samenwerking tot stand; • Een groeiende vraag naar activiteiten op het gebied van aquasporten.

5.3 Meerjarenonderhoudsplan Dit is een meerjareninvesteringsbegroting voor vervanging van bijvoorbeeld sportvelden. Er is verschil tussen de diverse sportvelden; natuurgras, kunstgras, wetragras, extragras et cetera. De beleidskaders voor aanleg van kunstgrasvelden zijn in ontwikkeling en worden aan dit beleidsdocument toegevoegd, zodra deze gereed zijn (bijlage lll). Voorafgaand heeft door een extern bureau een verkenning van gebruik plaatsgevonden. De (gemeentelijke) buitensportaccommodaties zijn op sommige plekken openbaar toegankelijk. Daardoor is er soms sprake van vernielingen. De reparatiekosten komen ten laste van het

Jaarlijks wordt het tarief verhuur aangepast met een accrès. Dit wordt bepaald door het CBS indexcijfer. De tarieven in Papendrecht liggen ongeveer op dezelfde lijn, in vergelijking met soortgelijke sportaccommodaties in de regio. Er is een verhuringshiërarchie: het onderwijs heeft voorrang, vanwege de wettelijk verplichting gymles aan te bieden. Daarna volgen de Papendrechtse verenigingen, zodat men kan voldoen aan de verplichting competitie te spelen. Daarna volgen verenigingen uit de regio en commerciële huurders.

Wat willen we bereiken? Het creëren van een gezonde, fysieke leefomgeving met logische routes door Papendrecht en plekken voor sport en recreatie die uitnodigen tot sport en bewegen.  Uitvoering geven aan de Omgevingswet door in plannen uit te gaan, waar mogelijk, van de beweegvriendelijke omgeving.  Ondersteunen van initiatieven van inwoners door middel van kennis en expertise.

26/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

25

Route 3 Samen sterker door sport en bewegen

Papendrechters willen sport en bewegen vooral samen opzetten, uitvoeren, invloed op hebben. Samenwerken om bijvoorbeeld effectiever of efficienter te worden. Deze samenwerking kan ontstaan tussen sportaanbieders, ondernemers, onderwijs, kinderopvang en andere (maatschappelijke) organisaties. Samen sterker door sport en bewegen en door sport en bewegen samen sterker.

stichtingen en bedrijven. Dit wordt uitgevoerd volgens een ambitie van het Sportakkoord*: ‘Samenwerking en verbinding versterkt en vergroot maatschappelijke impact.’

Bijvoorbeeld betrokken, sportieve ondernemers van een autobedrijf in Papendrecht die zich inzetten om kinderen die in armoede leven kennis te laten maken met sport door middel van een evenement. Daarbij attendeert men ouders/verzorgers op Stichting Leergeld Drechtsteden. Dit evenement organiseert men in samenwerking met sportclubs, het bedrijfsleven en de Stichting Leergeld Drechtsteden. Kinderen in armoede hebben (ook later) grotere kans op sociale deprivatie en dit betekent ook dat zij minder aan sportactiviteiten deelnemen.

Wat willen we bereiken?

Deze ambitie wordt door betrokkenen bij het Sportakkoord/Vitaliteitsakkoord verder uitgewerkt. Mogelijke acties die daarbij genoemd zijn: • meer mensen sporten door flexibeler/combi lidmaatschappen; • delen van accommodatie (en onderhoud); • delen van kennis/best practices (verduurzaming); • aanpak gezamenlijke problematieken (aanschaf materiaal, inkoop, vrijwilligers, besturen en dergelijke). Indien zich kansen voordoen voor de vorming van nieuwe multifunctionele accommodaties dan kunnen de mogelijkheden hiertoe – in nauw overleg met stakeholders – worden onderzocht.

Samenwerken en verbinden van initiatieven met inwoners en organisaties, zoals verenigingen,

27/44 Actualisatie beleid sport en bewegen gemeente Papendrecht

26

Relatie met andere beleidsterreinen

zijn en met welk talent men zich in kan zetten voor vrijwilligerswerk. Een behoefteonderzoek heeft in 2021 plaatsgevonden.

1.3 Suppord

1. Sociaal Domein In 2020 is het lokaal beleidsplan Sociaal Domein vastgesteld en in 2021 de uitvoeringsagenda waarin sport en bewegen als middel genoemd is.

1.1 Sterk Papendrecht Lokaal voert Sterk Papendrecht aspecten van het Sociaal Domein uit. Het maatschappelijk belang dat mensen beter functioneren wanneer zij regelmatig sporten en bewegen heeft aandacht. Sterk Papendrecht voert geen programma’s uit, wat wellicht een mogelijkheid zou zijn. Wellicht in combinatie met andere uitvoerders en eventueel met inzet van de Brede Regeling Combinatiefuncties. Hierbij kan men denken aan de doelgroep jongeren (er is samenwerking met Suppord), mensen met een lichte vorm van (gedrags) beperking en mantelzorgers. Op het sociaal-maatschappelijk platform PuurPapendrecht.nl is de rubriek ‘Elkaar Helpen’ waar men gebruik van kan maken.

Suppord organiseert het jeugd- en jongerenwerk (6 tot 21 jaar) in de gemeente Papendrecht. Suppord zet in op gebied van preventieve voorlichting, vindplaatsgericht werken, talentontwikkeling, coaching en toeleiding. Daarmee levert Suppord een bijdrage aan de psychosociale ontwikkeling, verbeteren sociale contact, maatschappelijke participatie en eerder de juiste hulp krijgen voor jeugd en jongeren. Sport en bewegen wordt, onder andere, ingezet als middel. Daardoor kunnen jeugd/jongeren zich uiten en ontspannen door inspanning. Hierbij wordt ook een beroep gedaan op (sociale) vorming: zorg voor elkaar, samenwerken, omgaan met verlies (van het spel). Suppord en sport: social boks sport, Sport- en Spelbus, Hip-Hop workshops, Breakdance workshops, Sport en Spel Summerdays, zomeravondvoetbal met jongeren op het Cruyff Court, Stuif in de voorjaarsvakantie en Stuif in de laatste week van de zomervakantie. Deze twee Stuiven zijn expliciet gericht op het tegen gaan van overgewicht bij kinderen door keuze in voeding en drinken en actief bewegen.