Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht 2024.pdf

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht 15 mei tot en met 15 oktober 2024

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3

2.

Samenvatting .................................................................................................................................. 4

3.

Opbrengst........................................................................................................................................ 6 3.1 Maatschappelijke Vraagstukken ................................................................................................... 6 3.2 Trends en relevante ontwikkelingen ........................................................................................... 13 3.3 Sterke punten .............................................................................................................................. 13 3.4 Risico's/zorgen ............................................................................................................................ 15 3.5 Samenwerken voor de inwoner .................................................................................................. 16 3.6 Uitgangspunten ........................................................................................................................... 20 3.7 Opbrengst event Sociaal Maatschappelijk Papendrecht ............................................................ 21 3.8 Gedachtes of aanbevelingen voor de visie zelf .......................................................................... 22 3.9 Raakvlakken met andere vakgebieden/thema's ......................................................................... 23

4.

Participatieverslag interviews met inwoners door Muzus…………………………………………...24

Bijlage

Lijst geïnterviewden ............................................................................................................. 32

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

2

1. Inleiding Om een samenlevingsvisie voor Gemeente Papendrecht op te kunnen stellen, is een uitgebreid participatietraject uitgevoerd. In dit verslag staan de uitkomsten van deze fase. Werkwijze Tussen half mei en september 2024 spraken we als gemeente met veel organisaties in Papendrecht. Al deze overleggen zijn we met een open blik het gesprek aangegaan. We voerden gesprekken met vrijwilligers en professionals en met inwoners. Daarnaast voerden we gesprekken met medewerkers van de gemeente zelf, uit verschillende teams. We hebben in totaal ongeveer 90 gesprekken gevoerd. Op basis van een aantal open vragen gaven we elke geïnterviewde de ruimte om zijn of haar mening te geven over de vraagstukken die spelen in Papendrecht en de samenwerking met elkaar. Deze manier van participeren leverde veel waardering op. Men voelde zich gehoord, was blij dat we hier de tijd voor namen en waardeerden het dat we in de gesprekken niet met onze eigen mening kwamen. We hebben het op deze manier aangepakt, omdat we juist onze mening wilden vormen op basis van de meningen en ervaringen van betrokkenen uit de Papendrechts samenleving. Daarnaast heeft Muzus voor Gemeente Papendrecht gesprekken gevoerd met 86 inwoners van Papendrecht in verschillende winkelcentra en op de markt. Het doel hiervan was om inwoners te spreken die we anders niet snel zouden spreken.

Met de vraag 'woon je graag in Papendrecht' als binnenkomer zijn veel meningen van inwoners opgehaald relevant voor de samenlevingsvisie. Kanttekeningen In het verslag komen verschillende woorden terug, die een goede definitie nodig hebben. Denk aan 'bestaanszekerheid' of 'sociale basis' of 'wijkgericht werken'. Tijdens de gesprekken zijn we hier niet diep op ingegaan. Dat betekent dat het kan zijn dat deze woorden op verschillende niveaus en met verschillende interpretaties gebruikt zijn tijdens de gesprekken. Daarnaast hebben we meningen en ervaringen opgehaald en niet altijd onderbouwde, aantoonbare feiten. In dit verslag noemen we het woord 'partner' veelvuldig. Hiermee bedoelen we alle externe organisaties die we hebben gesproken. Een lijst hiervan is te vinden in de bijlage bij dit verslag. Leeswijzer Dit verslag start met een samenvatting van de belangrijkste bevindingen die we hebben opgehaald. Om recht te doen aan zoveel mogelijk uitspraken die in de gesprekken gedaan zijn, volgt daarna een uitgebreidere weergave van de uitkomsten van deze gesprekken. Dit hebben we ingedeeld in verschillende paragrafen. We starten met de maatschappelijke vraagstukken, inclusief suggesties en tips die gegeven zijn. Vervolgens noemen we trends en ontwikkelingen op die langskwamen in de gesprekken en vergeten we vervolgens vooral niet om de sterke punten in Papendrecht te benoemen.

Het hoofdstuk daarna focust zich op ideeën over samenwerking, gevolgd door mogelijke belangrijke uitgangspunten. Hoofdstuk 4 is het verslag van de gesprekken met inwoners die Muzus heeft gevoerd. We sluiten af met tips en gedachtes over de visie zelf van de geïnterviewden.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

3

2. Samenvatting Participatieproces We hebben gesprekken gevoerd met zowel onze partners als inwoners. Naast de geijkte sociaal domein-onderwerpen zoals zorg en ondersteuning, jeugd, bijstand, enzovoort, spraken we ook met partners vanuit sport, cultuur, wonen, onderwijs en gezondheidszorg. Dit om te komen tot een zo breed mogelijke samenlevingsvisie. De gesprekken zijn door de deelnemers ervaren als momenten waarop open gesproken kon worden over wat er volgens hen leefde in Papendrecht en wat er volgens hen nodig is. Men ziet graag dat de gemeente hier gevolg aan blijft geven. Vraagstukken De vraagstukken die veel genoemd zijn in willekeurige volgorde: • • • • • • • • • • • • •

Bestaansonzekerheid; Jeugdproblematiek (komt veelal overeen met wat in de Routekaart Jeugd staat); Eenzaamheid/belang van ontmoeting bij voorkeur in de wijk; Belang van Wijkgericht werken/opbouwwerk; Het (deels) ontbreken van basisvaardigheden bij verschillende groepen inwoners (denk aan taalen digivaardigheden, maar ook financiële, gezondheids-, sociale en institutionele vaardigheden); Het belang van een mensgerichte benadering (is er een grens aan zelfredzaamheid, we moeten onze inwoners echt zien en horen); Niet iedereen heeft gelijke kansen op een goede opleiding, een baan, mee kunnen doen, enzovoort; Gezondheidsvraagstukken (zoals overgewicht, weinig bewegen, vapen); Het vraagstuk hoe we zorgen dat iedereen weet welke activiteiten er zijn in Papendrecht en waar ondersteuning te vinden is; Bureaucratie, waar zowel inwoners als partners last van kunnen hebben (vraag om vertrouwen en het voorkomen van de risico-regelreflex); De rol van inwoners: wat kunnen ze voor elkaar doen? Belang van preventie en het stimuleren van sociale netwerken (sociale basis); Het wantrouwen dat bestaat richting de overheid en gelieerde instanties, waardoor minder snel om hulp wordt gevraagd.

Trends en ontwikkelingen Tijdens de gesprekken benoemden de deelnemers verschillende trends die volgens hen nu spelen. Dit gaat vooral om landelijke (of globale) trends, die ook in Papendrecht herkend worden. Denk aan zaken als polarisatie en individualisering, het wantrouwen richting de overheid, de vergrijzing, maar ook het feit dat de verschillen tussen verschillende bevolkingsgroepen steeds groter worden, dat het leven steeds duurder wordt en dat we op dit moment in een hele snelle, veranderende en complexe wereld leven. Zorgen en risico's De zorgen en risico's die deelnemers meegaven, zijn grofweg in drie categorieën in te delen. Ten eerste zijn er veel risico's die voortkomen uit de huidige arbeidsmarktproblematiek. Als tweede zijn er zorgen om inwoners die het lastig vinden om hulp te vinden of die door schaamte of angst geen hulp vragen. Tot slot is de afhankelijkheid van landelijke regelgeving of regionale besluitvorming genoemd, die lokaal niet altijd even makkelijk inpasbaar is.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

4

Samenwerking Samenwerking is een belangrijk thema in de gesprekken geweest. Samenwerking binnen de gemeente, tussen gemeente en partners en tussen partners onderling. De rode draad is het belang van elkaar kennen, kennisdeling, het belang van een goede relatie en de gemeente als verbinder. Ook de vraag hoe we kunnen voorkomen dat we te veel overleggen en juist vooral samen de goede dingen doen voor de inwoners, liefst boven organisatiebelang uitstijgend, kwam vaak aan bod. Voor partners geldt (net als voor inwoners) dat het voor hen belangrijk is om gezien en gehoord te worden, erkend te worden en zich betrokken te voelen. Vertrouwen is een sleutelwoord. Sterke punten Naast ideeën over wat we beter of anders kunnen doen, hoorden we veel positieve signalen. Veel inwoners die we spraken zijn blij om in Papendrecht te wonen, er is een rijk verenigingsleven en veel te doen. Er lopen goede initiatieven en projecten in onze gemeente en partners voelen zich door de gemeente goed betrokken. Uitgangspunten Hoe kijken we naar de wereld om ons heen en naar onze rol? Verschillende denkbeelden zijn gedeeld. Deze gaan over eigen verantwoordelijkheid van inwoners aan de ene kant en de grens van zelfredzaamheid aan de andere kant. Maar ook over flexibiliteit, ongelijk investeren in ongelijke situaties, uitgaan van vertrouwen en het belang van uitstijgen boven het organisatiebelang.

Tips en ideeën voor de Samenlevingsvisie Op verschillende niveaus gaven deelnemers ideeën en tips mee voor de visie. Eén van de belangrijkste rode draden die uit de gesprekken kwam, is dat de visie een basis moet bieden voor het maken van keuzes. Als gemeente moeten we helder krijgen waar we voor staan, wat onze rol is en wat we van anderen verwachten (zowel partners als inwoners), zodat we vanuit deze visie kunnen sturen, regievoeren en faciliteren waar nodig. Tot slot werd uit alle gesprekken duidelijk dat de fysieke omgeving en wat daar gebeurt vrijwel altijd een sociale impact heeft en dat er daarom veel raakvlakken zijn tussen sociale en fysieke thema's.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

5

3. Opbrengst 3.1 Maatschappelijke Vraagstukken In alle gesprekken is gesproken over waar inwoners tegen aan lopen in Papendrecht. Naast veel sterke punten, zijn zorgen en suggesties meegegeven om inzicht te geven in wat er speelt in Papendrecht en wat we ermee zouden kunnen of zouden moeten doen. Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid, en dan vooral armoede en schulden, zijn vaak genoemd als thema's waar we ons op moeten focussen. Daarbij is aangeraden om selectief te investeren en 'eropaf' te gaan. Financiën waaronder armoede en schulden Geldproblemen spelen zowel bij jonge als oudere mensen. Specifiek zijn er zorgen ten aanzien van gezinnen als straks de Kinderopvangtoeslag wordt bevroren 1 : niet iedereen kan dat zelf financieel opvangen. Daarnaast krijgen we het advies om aandacht te hebben voor ondernemers die het financieel lastiger hebben. Zo komen bijv. ZZP'ers, maar ook mensen met een eigen woning, niet in aanmerking voor kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen. Daarnaast is aangegeven dat sport en cultuur niet voor iedereen betaalbaar is. Aandachtspunt hierbij is dat het budget van St. Leergeld onvoldoende lijkt te zijn om zowel een laptop te bekostigen als om het kind lid te laten zijn van een sport- of cultuurvereniging in datzelfde jaar. Daarnaast kan een minderjarige asielzoeker geen beroep doen op dit of een ander fonds om bijvoorbeeld te sporten.

Vaak zijn er onderliggende hulpvragen als er financiële problemen zijn. Wees daar alert op en kaart deze aan. Het is belangrijk om in te zetten op het voorkomen van schulden: bewustwording, voorlichting (vooral aan 16-/17-jarigen) en opvoeding zijn daarbij belangrijk. Huisvesting Er is een tekort aan woningen voor bijvoorbeeld mensen die gaan scheiden, statushouders en voor dak- en thuislozen. Bouw voor verschillende doelgroepen. Wees ervan bewust dat sommigen tussen wal en schip vallen qua inkomen. Een te hoog inkomen voor sociale huur en te weinig inkomen voor een hypotheek. In de sociale huurwoningen komen steeds meer kwetsbare inwoners te wonen. Dit kan voor spanningen zorgen en kan het evenwicht in een wijk verstoren. Basisvaardigheden Het niet beschikken over goede basisvaardigheden leidt tot kansenongelijkheid en kan de bestaanszekerheid aantasten. Laaggeletterdheid en het ontbreken van voldoende digitale vaardigheden beïnvloedt de gezondheidsvaardigheden. Daarnaast zorgt het ervoor dat mensen minder goed kunnen meekomen in de maatschappij.

1 Het tarief voor de kinderopvang stijgt, maar het maximale bedrag op basis waarvan je kinderopvangtoeslag wordt berekend,

wordt bevroren en blijft dus gelijk.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

6

Taalvaardigheden en digivaardigheden Bij taalachterstand is er vaak schaamte en stress om hulp te vragen. Om te bedenken hoe we laaggeletterden en inwoners die geen of te weinig digivaardigheden hebben kunnen bereiken, moeten we met elkaar het gesprek voeren. Sleutelfiguren kunnen hier mogelijk een rol in spelen. Zwemmen Het niet beheersen van zwemvaardigheden brengt risico's met zich mee en kan ‘het meedoen’ beperken. Het zou goed zijn als iedereen die dat wil, kan leren zwemmen. Ontmoeting en het tegengaan van eenzaamheid Sommige inwoners zitten in een sociaal isolement. Sommige deelnemers geven aan dat er weinig ruimtes zijn voor ontmoeting. De Spil wordt niet gezien als buurthuis. Het staat niet in de juiste wijk. Kijkend naar de locatie van het jongerenwerk wordt gezegd dat deze ook niet in de juiste wijk staat. Als het gaat om 'Bij Bosshardt' hebben sommige inwoners het beeld dat dit alleen voor daklozen en mensen met een christelijke achtergrond is. Bij het Odensehuis komen ook inwoners die graag willen deelnemen, maar die geen geheugenproblemen hebben. Het zou mooi zijn als er een soort Odensehuis is voor deze doelgroep. Nieuwe inwoners hebben moeite met het opbouwen van een nieuw netwerk.

Kijkend naar de doelgroep (minderjarige) asielzoekers, dan ziet COA graag al zoveel mogelijk contact tussen deze doelgroep en de andere inwoners, omdat dit de kloof kan verkleinen en het de integratie versnelt. Vele gesprekspartners gaven aan dat het belangrijk is om ontmoeting te stimuleren, zodat inwoners elkaar kennen, het laagdrempeliger is om elkaar te helpen en om eenzaamheid tegen te gaan. Dit gaat om het creëren en ondersteunen van de sociale basis. Er zijn ook inwoners die behoefte hebben aan meer sociale activiteiten in de buurt. Sommige van hen zouden daar zelf ook wat voor willen doen. Daarom is het belangrijk dat activiteiten en initiatieven voor ontmoeting worden gefaciliteerd, waardoor een gevoel van betrokkenheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid kan ontstaan onder inwoners. Iemand geeft aan ‘er moet een sociaal veilige plek zijn om binnen te lopen’. Een ander heeft het over één wijkcentrum met allerlei activiteiten voor jong en oud. Het meest horen we dat er in meerdere wijken activiteiten moeten zijn, die bijdragen aan ontmoeting. Belangrijk is in ieder geval dat men elkaar laagdrempelig via activiteiten kan ontmoeten. Met daarbij de oproep om dit ook buiten de reguliere werktijden mogelijk te maken. Het werkt het best als mensen een gezamenlijk belang/gevoel/behoefte hebben. Dat bindt mensen.

We krijgen het advies om een vrijwilliger en/of professional het gesprek aan te laten gaan met een bezoeker van ontmoetingsactiviteiten. Dit om op zoek te gaan naar mogelijke oorzaken en structurele oplossingen (het wekelijkse koffiedrinken is mooi, maar niet een structurele oplossing tegen eenzaamheid). Vrijwilligers/professionals moeten kunnen doorverwijzen naar een organisatie als iemand behoefte heeft aan meer ontmoeting, zodat er gewerkt kan worden aan sociale netwerkversterking. Wijkgericht werken We hebben veel aanbevelingen gekregen om meer wijkgericht te gaan werken. Velen wensen organisaties nabij (daarbij worden vooral de gemeente en Sterk Papendrecht genoemd), een aanspreekpunt in de wijk en dat er sleutelfiguren (bijv. de wijkagent) in de wijk aanwezig zijn. Dit om de afstand tot de doelgroep te verkleinen en signalen op te halen. Wel is aangegeven dat 'Sterk in de wijk' niet goed van de grond komt. Maar mogelijk is dit op te lossen met meer communicatie over het bestaan ervan en door er activiteiten aan te koppelen. Daarnaast is aangegeven dat het goed is als er plekken in wijken zijn waar gesprekken gevoerd kunnen worden zonder dat daar het label 'Sterk Papendrecht' boven hangt. Sterk Papendrecht kan (als verlengde arm van de gemeente) zorgen voor Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

7

een onbewuste drempel. Sommigen willen daar niet mee in contact komen, bijv. uit angst of schaamte. Ook wordt aangeraden om meer te investeren in opbouwwerk/buurtwerk. Concreet geeft iemand aan dat 'wijkgebonden sporten en bewegen een positieve impact heeft op deelname en op de sociale contacten in de wijk' (dus een goede ervaring op basis van wat al gebeurt). Ook wordt een gezamenlijke huiskamer per wijk genoemd voor ontmoeting en verbinding. Mogelijk kunnen op termijn leegstaande leslokalen (als gevolg van minder leerlingen) ingezet worden voor wijkactiviteiten. Daarnaast zijn de volgende punten aan bod gekomen: •

• • •

Het zou goed zijn als het lokaal team van Sterk Papendrecht vaker buiten kantoor zou werken. Vanuit het streven om laagdrempelig en toegankelijk te zijn, zou het mooi zijn als de sociaal raadslieden en schuldhulpmaatjes locaties in de wijken hebben; Breng Sterk Papendrecht, Puur Papendrecht en Actief in je buurt bij elkaar; Zorg voor een locatie jongerenwerk in Kraaihoek; Het zou mooi zijn als er een gezondheidscentrum in de Zorgzame Buurt kan komen.

Gezondheid Rondom gezondheid zijn diverse aandachtspunten genoemd: • • • • •

Vooral jongeren en ouderen zouden meer moeten gaan bewegen; Het voorkomen en tegengaan van overgewicht. Stimuleer bijvoorbeeld gezonde keuzes in sport- en schoolkantines (hier is het gesprek al over gestart overigens); Gezondheidsrisico's als gevolg van vapen; Armoede is een belangrijke determinant voor gezondheid; Toename van medicalisering onder mensen met een chronische ziekte.

Zorg & ondersteuning Rondom zorg en ondersteuning zijn diverse aandachtspunten genoemd: •

• • • •

•

• • • •

Iedere organisatie moet een integrale brede intake houden: achterhaal eventueel achterliggende hulpvragen en kijk naar het gehele gezin (niet alleen naar het individu waarop de aanvraag betrekking heeft). Ga het echte gesprek aan over iemands problemen, behoeftes en over mogelijke (eigen bedachte) oplossingen. Al moeten we ook niet te veel verwachten van mensen die meerdere problemen hebben; Inwoners moeten eigen verantwoordelijkheid nemen, maar de gedachte van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid in het sociaal domein moeten we selectief toepassen. Verbeter de accuratesse van hulpverleners; Lever laagdrempelig hulp. Kijk bijv. of Sterk Papendrecht laagdrempeliger kan werken; Soms is een luisterend oor al voldoende of iemand die meedenkt en meekijkt. Breng inwoners met bepaalde problematiek/vragen in contact met lotgenoten. Zij kunnen elkaar ondersteunen; Ondersteun inwoners zodat ze meer zelf kunnen doen (enabling, maak inwoners bijv. weerbaarder) of het weer zelf kunnen doen (reablement / meer richten op herstelgerichte ondersteuning); Probeer terugval bij inwoners te voorkomen als zij bijvoorbeeld een kliniek verlaten. Er is behoefte aan meer expertise en ondersteuning voor rouwende inwoners; Biedt ondersteuning laagdrempelig en buurtgericht aan.

Deze ondersteuning moet passend zijn en zo nodig maatwerk bieden; Er is deskundige hulp nodig voor inwoners die moeite hebben met de administratie (meer dan een sociaal raadslid kan bieden en deskundiger dan van een schuldhulpmaatje verwacht mag/kan worden);

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

8

•

• • •

Een gesprek met een Wmo-consulent wordt niet altijd als ondersteunend ervaren. Zo is aangegeven: ‘bij de Wmo moet je voor jezelf opkomen' en ‘het gesprek voelde als een kruisverhoor’. Sommigen hadden het gevoel zich te moeten verdedigen en met allerlei bewijzen te moeten komen. Het zou helpen als de consulent toelicht waarom bepaalde vragen worden gesteld. En ten aanzien van de manier waarop vragen worden gesteld: 'het is de toon die de muziek maakt'; Als iemand niet in aanmerking komt voor een voorziening denk dan mee in andere oplossingen; Wmo-consulenten zouden inwoners moeten informeren over het bestaan van Sterk Papendrecht; Zorg voor 1 Wmo leverancier per wooncomplex. Dat is niet goedkoper, wel meer kwaliteit.

Bureaucratie Bureaucratie wordt als een grote last ervaren. Zo vindt een aantal inwoners het aanvragen van een Wmo voorziening ‘een lange en vervelende weg’. Zeker mantelzorgers vinden dat zonde van hun kostbare tijd. We worden opgeroepen om zo min mogelijk regels te hebben en om uit te gaan van vertrouwen. We zouden meer gebruik moeten maken van de mogelijkheid om van regels af te wijken om maatwerk te kunnen leveren. Daarnaast zouden we moeten stoppen met het afgeven van korte indicaties als er sprake is van een structureel/langdurige beperking (wel tussentijds telefonisch contact hebben om eventuele wijzigingen door te voeren, zoals bijv. Gemeente Winterswijk). Ook krijgen we het verzoek om aanvraagprocessen zo eenvoudig mogelijk te maken. Waarbij we meer gebruik kunnen maken van de informatie die al in het dossier zit. Het helpt als er één regisseur is als vast aanspreekpunt. Anders werken Vanuit verschillende kanten is aangeraden om bij (het signaleren van) hulpvragen niet alleen gebruik te maken van professionals. Een vrijwilliger kan laagdrempeliger zijn, heeft meer tijd per 'cliënt' en er kan sneller sprake zijn van een vertrouwensrelatie (bijv. minder angst dat je kind uit huis wordt gehaald). Belangrijk is wel dat er op tijd opgeschaald wordt naar een professional en dat vrijwilligers worden getraind in het omgaan met verschillende culturen.

Sommige hulpvragers kunnen goed of zelfs beter gebaat zijn bij de inzet van ervaringsdeskundigen. Gelet op de huidige wachtlijsten in de GGZ kan iemand er ook bij gebaat zijn om ter overbrugging te praten met een ervaringsdeskundige. We moeten ons er meer van bewust zijn dat inwoners zich gezien en gehoord willen voelen. Het gaat hierbij ook om het winnen van het vertrouwen en het daardoor realiseren van draagvlak. Daar zouden we als gemeente op in moeten zetten. Daarnaast hoorden we tijdens de gesprekken het volgende: • • • •

• • •

Werk als gemeente en partners stress-sensitief. Werk met een gezamenlijke pot met geld. Voorkom als gemeente dat inwoners van instantie naar instantie worden gestuurd. Pak als gemeente de regie daarop. In vergelijking met andere landen hebben we veel uithuisplaatsingen. Dit zegt iets over risicomijding, de manier waarop we met situaties omgaan als het risico is ingetreden en de hoeveelheid regels die we hebben. We moeten kritischer zijn waar we hulp op inzetten. Belangrijk is ook om niet te snel en te veel hulp in te zetten. Inwoners vertellen in de thuissituatie/vertrouwde omgeving meer. Soms is het daarom goed om meer gesprekken in deze omgeving te voeren. Er is ruimte, tijd en lef nodig om dingen anders te doen.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

9

Communicatie en voorlichting Meerdere inwoners zijn zoekende waar men terecht kan voor wat. Daarbij bleek ook dat niet iedereen goed op de hoogte is van bestaande voorzieningen. Er is behoefte aan meer/ andere (gerichte) communicatie over voorzieningen en activiteiten. Hierbij wordt heel duidelijk aangegeven dat communicatie niet alleen digitaal moet plaatsvinden, maar ook op papier en via bijvoorbeeld themabijeenkomsten. Dit laatste draagt ook bij aan ontmoeting. Als het gaat om het bereiken van specifieke groepen inwoners kan het verstandig zijn om de communicatie ook te richten op het netwerk en vrijwilligersorganisaties. Een kind, vriend of vrijwilliger wordt door sommigen eerder vertrouwd dan een professional. Het is daarnaast van belang dat we als gemeente communiceren in begrijpelijke taal, om zo aansluiting te vinden bij de doelgroep. Een aantal inwoners hadden het gewaardeerd als ze informatie vanuit het ziekenhuis/het revalidatiecentrum hadden ontvangen over mogelijkheden voor ondersteuning in de thuissituatie. Nu hebben ze veel zelf moeten uitzoeken en hebben ze hun hulpvraag laat gesteld. Tips: maak gebruik van partners om het aanbod te verspreiden, zorg dat er meer bekendheid is bij medische eerstelijnsmedewerkers over voorzieningen/activiteiten en leg flyers neer bij de huisartsen. Nog een aantal aanvullende opmerkingen: • • • •

Ten aanzien van Puur Papendrecht is aangeven dat deze website niet gebruiksvriendelijk is en er twijfels zijn rondom de bekendheid ervan; Vanuit diverse kanten is aangegeven dat Sterk Papendrecht nog beter bekend moet worden bij inwoners; De website van Sterk Papendrecht kan beter. Er staat te weinig informatie op; Zorg voor duidelijke brieven. Dat gaat echter niet voor iedereen de oplossing zijn om de inhoud te begrijpen, dus biedt hulp aan bij het lezen van brieven.

Preventief werken Maak de beweging naar de voorkant: probeer (grotere) problemen te voorkomen en zorg voor meer collectief aanbod. Preventief aanbod moet lokaal. Collectief aanbod gaat voor individueel aanbod, mits dit een oplossing is voor het probleem. Preventief werken is door heel veel geïnterviewden genoemd. Daarbij is de tip gegeven: steek minder energie in oplossingen voor de huidige kinderen, maar richt je vooral op oplossingen waar toekomstige kinderen bij gebaat zijn. Als het gaat om groepsaanbod is het belangrijk om met elkaar het gesprek te voeren over hoe dat aanbod eruit moet zien en hoe je dat aanbiedt (wijkgericht of centraal en het moment van aanbieden). Aan het begin van de puberteit is het belangrijk dat jongeren in contact komen met goede voorbeelden. Dat verkleint de kansen op het omgaan met foute 'vrienden'. Cultuur Het is belangrijk om het woord cultuur uit te leggen, zodat ook het belang van cultuur duidelijker wordt. Het beleven van cultuur maakt mensen geestelijk en lichamelijk gelukkiger (WHO-onderzoek) zodra het bewust wordt ingezet bij specifieke doelgroepen. Daarnaast is aangegeven dat cultuur en sport niet altijd 'serieus' hoeft te zijn. Het mag leuk en ontspannend zijn. Vervoer Er is ontevredenheid over het openbaar vervoer. De bussen rijden te weinig en de R-net lijnen komen niet in de wijken.

Inwoners zijn blij met het bestaan van de Drechthopper en ANWB-Automaatje, maar die moeten vooraf besteld worden. Daarnaast is aangegeven dat de Drechthopper geen maatwerk biedt. Veiligheid Rondom de Willem de Zwijgerschool is aandacht nodig voor verkeersveiligheid en sociale veiligheid (hangplekken). Daarnaast zijn er ook op andere plekken in Papendrecht verkeerssituaties waarbij Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

10

inwoners zich niet veilig voelen en zijn er oudere inwoners die daarom 's avonds niet meer naar buiten gaan. Verder is genoemd dat Papendrecht een dorp is, waarbij we ons ervan bewust moeten zijn dat we stadse problematiek kennen als we bijvoorbeeld kijken naar veiligheid en ondermijning. Groepen inwoners Statushouders • Statushouders hebben meer begeleiding nodig voor integratie in de samenleving. Zo komen statushouders bijvoorbeeld moeilijker aan een baan; • Het duurt lang voordat inburgeringslessen starten; • Statushouders hebben geen netwerk vanuit de eigen cultuur en hebben moeite om een nieuw netwerk op te bouwen; • Wees op de hoogte van verschillende culturen en houd rekening met cultuurverschillen: zorg voor een cultuursensitieve aanpak; • De islamitische gemeenschap kan en wil van betekenis zijn. Onder meer ten aanzien van statushouders; • Verbeter de algemene beeldvorming omtrent statushouders en asielzoekers; • Zorg voor hulp bij het leren fietsen en zwemmen. Wat betreft het zwemmen; biedt zwemles aan voor alleen vrouwen. (Minderjarige) Asielzoekers • Scholing blijft een aandachtspunt. Specifiek de doorstroming naar het MBO en het behalen van een startkwalificatie; • Verder zou het mooi zijn als een Middelbare School een pilot wil starten door minderjarige asielzoekers deel te laten nemen aan praktijkonderwijs.

LHBTI Deze doelgroep heeft het nodig dat de gemeente uitstraalt dat zij zich mogen uiten en dat ze erbij horen. Denk bijvoorbeeld aan snel handhaven na vernieling van het regenboogzebrapad en communiceren over activiteiten ten behoeve van deze doelgroep. Leg op verschillende plekken informatie over/voor de LHBTIQ doelgroep neer. Licht Verstandelijk Beperkte inwoners (LVB) Zorg voor een sterk netwerk en expertise rondom LVB. Gezinnen en de jeugd • Er zijn weinig voorzieningen voor de jeugd. Jongeren vervelen zich en gaan vaak niet uit zichzelf bij een vereniging. Het zou goed zijn als iemand jongeren stimuleert om lid te worden. Maar zorg ook voor activiteiten in de zomer, georganiseerd door bijvoorbeeld de sportverenigingen. Dit is vooral goed voor diegenen die niet met hun ouders op vakantie gaan; • Jongeren hebben ontmoetingsplekken nodig, waar iemand is die naar ze kan luisteren. Dit kan een vriend zijn of een jongerenwerker. Hierbij is het wel belangrijk dat de jongerenwerker veilig en betrouwbaar is en uitnodigend overkomt; • Toename van jeugdproblematiek waarbij de kinderen op steeds jongere leeftijd problemen hebben. Bij een minder goede thuisbasis: de schoolsituatie in de gaten houden; • Aandacht nodig voor 18-/18+ met bijbehorende overgangsproblemen, de mentale gezondheid onder jongeren, aandacht voor jonge kinderen d.m.v.

vroegsignalering en aandacht voor schoolverzuim om te voorkomen dat ze later kwetsbare inwoners worden; • Ouders ervaren opvoedingsmachteloosheid; • Sommige ouders hebben weinig contact met hun kind om hen te ondersteunen bij bepaalde vraagstukken; Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

11

• • • • • •

Sociale media schept het beeld dat je perfect moet zijn. Het is dan lastig om om te gaan met problemen; Gezinnen voelen zich niet gezien en gehoord. Het is van belang dat professionals denken vanuit de ouders en ouders als eerste samenwerkingspartner betrekken; Ouders moeten zich veilig voelen. Dan pas zullen ze meer dingen gaan delen met professionals; Er is stress in gezinnen; Aandacht hebben voor intergenerationele problematiek; Veiligheid in gezinnen is een belangrijk thema.

Mantelzorgers Mantelzorgers hebben behoefte aan mantelzorgbijeenkomsten waarbij er de mogelijkheid is voor lotgenotencontact en/of het ontvangen van informatie. Het is belangrijk om aan mantelzorgers te vragen hoe het met hen gaat. De vraag op zich doet al goed. Daarnaast is het een kans om te checken of iemand hulp nodig heeft. Mantelzorgers hebben af en toe iemand nodig die hen ondersteunt en dat ze af en toe ontlast worden. Hierbij is de wens voor meer respijtzorgvoorzieningen meerdere malen genoemd. De volgende ideeën zijn hierbij genoemd: Saar aan huis, Zorgmies, een 'oppasser', een logeerkamer in Papendrecht (bijv. in het wooncomplex Gerbrandy, dicht bij het Odensehuis). Als het gaat om de bestaande respijtzorgmogelijkheden dan vindt men het erg zoeken wat er vanuit verschillende instanties mogelijk is. Vrijwilligers Tijdens de gesprekken kwam er naar voren dat we als gemeente door moeten gaan met het waarderen en faciliteren van onze vrijwilligers. Voor sommige organisaties in Papendrecht is het lastig om vrijwilligers te werven. Het is daarom van belang dat we, als gemeente, inwoners stimuleren die zich willen inzetten voor de Papendrechtse samenleving, Elke organisatie die met vrijwilligers werkt, zou beleid moeten hebben over hoe ze omgaan met hun vrijwilligers.

Inwoners met dementie Meer aandacht voor de toenemende groep alleenwonenden met dementie (hoe kunnen zij zo lang mogelijk op een zo aangenaam mogelijke en veilige manier zelfstandig wonen?) en jonge inwoners met dementie. De laatste groep ervaart andere problemen en heeft daardoor andere behoeftes. Inwoners met geheugenproblemen en hun mantelzorgers hebben er baat bij als er meer bewustwording in hun omgeving is over wat het hebben van geheugenproblemen inhoudt en wat erbij komt kijken. Inwoners met psychische kwetsbaarheid Meer aandacht voor onbegrepen gedrag en hoe daarmee om te gaan. Beleidsontwikkeling • Kijk integraler naar vraagstukken. Bijvoorbeeld naar de samenhang tussen het medisch en sociaal domein; • Denk vanuit de inwoner, minder vanuit de overheid; • Betrek inwoners bij ontwikkeling van beleid en plannen. Bijvoorbeeld via inspraakavonden en enquêtes; • Werk preventief voor bepaalde doelgroepen op basis van trends en data; • Leer van andere gemeentes. Bijvoorbeeld Alblasserdam die maandelijkse bijeenkomsten heeft voor jonge mantelzorgers, Zwolle m.b.t. schulden/schuldhulpmaatjes en de inzet van betaalde krachten, Zwijndrecht m.b.t. de participatieplekken (een sterk model met een Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

12

bredere doelgroep) en Gorinchem met 'Dieper in de wijk' om meer zicht te krijgen op kwetsbare inwoners. Koppeling sociaal en fysiek domein Wees je bewust van de fysieke omgeving in relatie tot de sociale impact. Denk bijvoorbeeld aan het nieuwe afvalsysteem. Sommige senioren hebben nu problemen met het wegbrengen van hun afval. Heb aandacht voor een gezonde en veilige leefomgeving. Vertaal het gezondheidsbeleid naar de ruimtelijke omgeving. Investeer in vergroening en combineer sport, groen en recreatie. Informeer inwoners over het effect van slechte isolatie en voorkom hittestress. Wat kunnen inwoners doen? • Niet altijd naar instanties kijken, maar als inwoners kijken wat je onderling voor elkaar kan doen. Zo kan je een buddy zijn voor iemand die alleen is en kunnen opvoeders elkaar steunen. Of buurtbewoners leren fietsen of elkaar helpen met vervoer; • Belangrijk dat inwoners elkaar gedag zeggen, elkaar kennen, meer verbinding met elkaar zoeken en naar elkaar omkijken (burenhulp). Dit kan gestimuleerd worden vanuit opbouwwerk; • Er is hulp aangeboden vanuit een groep Antilliaanse inwoners en de islamitische gemeenschap. Zij willen anderen helpen en activiteiten organiseren; • Het COA wil graag dat AMV’ers 2 en asielzoekers participeren in Papendrecht onder meer via (vrijwilligers)werk; • Moedig burgermanszin aan; • Met vrijwilligers kan je een hoop bereiken.

Stimuleer vrijwilligerswerk onder inwoners. Zo stimuleer je ook dat inwoners meer naar elkaar omkijken. Daarbij wel aandacht hebben voor de wettelijke aansprakelijkheid; • Vrijwilligers die betrokken zijn bij een organisatie kunnen ambassadeur zijn om vervolgens inwoners te informeren over deze organisatie; • Inwoners stimuleren om bij te dragen aan een gezonde en veilige leefomgeving; • Geef studenten woonruimte in ruil voor hulp aan buurtbewoners. Opvallende uitspraak: 'inwoners nemen initiatieven als ze ontevreden zijn over iets.'

3.2 Trends en relevante ontwikkelingen • • • • • • •

Individualisering waarbij minder sociale controle is en mensen minder rekening houden met anderen; Wantrouwen richting de overheid. Belangrijk om in te zetten op herstel van vertrouwen; We leven in een snelle, veranderende en complexe wereld; Verschillen in de samenleving worden groter; Alles wordt duurder, terwijl het inkomen van een deel van de inwoners laag blijft; Vergrijzing waarbij ouderen langer zelfstandig blijven wonen; Polarisatie.

3.3 Sterke punten Tijdens alle gesprekken zijn veel positieve punten genoemd over wat volgens de geïnterviewden goed gaat in Papendrecht. Deze punten geven we hieronder weer, per thema. Samenwerking • Samenwerking tussen gemeente en buurtsportcoach senioren verloopt goed, er zijn korte lijntjes en een vast aanspreekpunt;

2 AMV: alleenstaande minderjarige vreemdeling

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

13

• • • •

• • • • • •

Het Vitaliteitsakkoord en de businesscase cultuurplatform zijn goede vliegwielen voor samenwerking tussen partners en met de gemeente; Het Valpreventie programma biedt goede kansen om valincidenten te verminderen; Schoolmaatschappelijk werk en samenwerking op school geeft kansen om jongeren op tijd te helpen; Het nieuwe driehoeksoverleg tussen Sterk Papendrecht, de gemeente en de Sociale dienst biedt kansen voor een betere samenwerking en meer kennisdeling ten behoeve van de inwoner; Veel organisaties kennen elkaar en werken samen; De samenwerking met werkgevers in Papendrecht voor Participatieplekken; Zorgzame buurt; Het Theater werkt samen met de voedselbank en stichting leergeld; Samenwerking tussen cultuurpartijen; De samenwerking tussen de gemeente en COA waarbij het COA zeer positief is over de locaties aan de Poldermolen en de Seringenstraat. Daarbij wordt vooral de Seringenstraat gezien als voorbeeld voor andere gemeenten.

In de wijk • Buurtsportcoaches komen in de wijken en zijn een voorbeeldfunctie voor de kinderen; • Betrokken inwoners; • Actief in je buurt faciliteert activiteiten en initiatieven voor en met inwoners. Vrijwilligers • OKP (Overleg Kerken Papendrecht) helpt leden met armoedeproblematiek, bijvoorbeeld via leningen; • Buurtgezinnen; • ANWB-automaatje; • Odensehuis: mooi voorbeeld van een ontmoetingsruimte voor een specifieke doelgroep. Professionele organisaties/projecten • Sterk Papendrecht is goed zichtbaar en denkt met je mee; • 1 lokaal team; • Lokale aanwezigheid sociale dienst-consulenten; • Stapje fitter; • Digipunt in de bieb; • Op Puur Papendrecht en website Team Sportservice is veel sportaanbod te vinden; • We doen mee aan een pilot waarbij casemanagers dementie kunnen indiceren voor de Wmo; • Beweegtuin; • Sportcentrum en theater dragen bij aan ontmoeting en verbinding; • Peutermonitor: helpt als basis voor maken van keuzes straks. Over de gemeente • De gemeente is betrokken opdrachtgever, staat dichtbij; • Deze gesprekken (red. in het kader van de participatiefase samenlevingsvisie) zijn heel zinvol en worden erg gewaardeerd; • Jongerenwerk is zichtbaar en toegankelijk; • Tussenevaluaties van de samenwerking tussen partner en gemeente werken goed.

Over Papendrecht zelf • Tevreden met wonen in Papendrecht; • Centrale ligging van Papendrecht; • Er is veel te doen; Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

14

• • • • •

Rijk verenigingsleven; Statushouders wonen graag in Papendrecht; Mensen zijn vriendelijk en groeten elkaar; Dorps karakter zorgt voor verbinding en sociaal contact; Fijn en veilig dorp, inwoners zijn tevreden.

3.4 Risico's/zorgen In deze paragraaf geven we weer welke risico's en zorgen de geïnterviewden noemden in de gesprekken. Het vinden en behouden van personeel en vrijwilligers • Het vinden en behouden van voldoende vrijwilligers is lastig; • Veel vrijwilligers hebben een relatief hoge leeftijd, wat als deze vrijwilligers wegvallen? • Vrijwilligers willen liever af en toe een losse klus dan een vaste activiteit; • We verwachten vaak te veel van onze vrijwilligers; • Er zijn meer mantelzorgers nodig, maar zijn die er? • De huidige arbeidsmarkt leidt tot veel personeelstekorten zowel bij partners als gemeente.

Hierdoor komt de uitvoering in de knel en daarmee de dienstverlening op verschillende vlakken aan inwoners; • Het personeelsverloop is relatief hoog door de krappe arbeidsmarkt; • Personeelstekorten en hoog personeelsverloop leidt tot kennisverlies, vertraging op of stilstand van projecten/activiteiten (bijvoorbeeld huisartsen die de screening voor valpreventie door tijdgebrek niet kunnen uitvoeren), verslechtering van de relaties tussen verschillende organisaties; • Personeelstekorten leiden tot hoge werkdruk en daardoor een groter risico op uitval van medewerkers; • Huisartsen hebben een te beperkte tijd beschikbaar om altijd een goede doorverwijzing te maken; • Er zijn te weinig huisartsen; • Bezuinigingen bij de ene organisatie kunnen onbedoeld tot meer werk bij de andere organisatie leiden (voorbeeld: minder uren schoolarts en leerplichtambtenaren leidt tot meer werk bij scholen en tot signalen die gemist worden, waardoor er kans is op grotere problematiek); • Personeelstekort of bewuste financiële keuzes leiden tot wachtlijsten zowel bij volwassenenzorg als jeugdzorg, maar ook bijvoorbeeld voor zwemlessen. Het vinden van hulp • •

• •

•

• •

Vrijwilligersorganisaties weten niet altijd wat inwoners helpt; Professionals worden minder snel vertrouwd dan vrijwilligers, clientondersteuners, ervaringsdeskundigen. Voorkomen moet worden dat vrijwilligers hierdoor te zwaar belast worden; Jongeren hechten zich aan personen. Dat is kwetsbaar voor de inzet van jongerenwerk; Inwoners ervaren vaak een hoge drempel om hulp te vragen aan professionele instanties, onder andere vanwege negatieve ervaringen van zichzelf of anderen of bij ouders de angst dat hun kinderen weggehaald worden als ze voor hun eigen problemen hulp nodig hebben; Inwoners vragen niet altijd makkelijk (en daardoor vaak te laat) om hulp door schaamte over hun situatie (schulden, depressie, eenzaamheid, gebruik van de voedselbank, de taal niet kennen). Daarom gaan ze ook niet naar specifieke bijeenkomsten over dit soort onderwerpen (je zal maar gezien worden); Inwoners willen elkaar wel helpen, maar wel als hen dat gevraagd wordt; Inwoners durven elkaar vaak geen hulpvraag te stellen;

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

15

• •

Voor professionals is het lastig de inwoners te vinden die hulp nodig hebben, maar deze niet durven te stellen; Afstand voelt als een belemmering voor inwoners. Als de hulp/ondersteuning niet in Papendrecht is, dan wordt de stap minder snel gezet. Een voorbeeld hiervan is de GPKkeuring in Dordrecht).

Afhankelijkheid van landelijk beleid, wet- en regelgeving en/of regionale afspraken • De ideeën van gratis kinderopvang zijn niet uitvoerbaar: dan is er meer personeel nodig en meer locaties en dat is met de huidige arbeidsmarkt niet haalbaar. Aan de andere kant kunnen inwoners niet werken als er te weinig kinderopvangplekken zijn; • Taken regionaal uitvoeren heeft voordelen, leidt echter ook tot veel ambtelijke afstemmingsmomenten; • De privacywetgeving kan belemmerend werken voor een goede samenwerking. Het perverse effect van deze regels is dat men in de eigen comfortzone (eigen hokje) kan blijven, zich verschuilend achter de privacywetgeving; • Veel activiteiten in het sociaal domein worden uitgevoerd met tijdelijk geld. Wat gebeurt er met het personeel en de activiteiten/dienstverlening op het moment dat het geld stopt? • We zijn afhankelijk van landelijke kaders met bijbehorende financiële stromen en verantwoordingseisen, die weinig ruimte geven om het gedachtegoed van het Rijk in ons eigen beleid en al lopende activiteiten in te voegen (voorbeeld is GALA); • Professionals werken nog te verkokerd.

Overige risico's en zorgen • Respijtzorgaanbieders zijn schaars en duur; • We zijn ons niet altijd bewust van het feit dat er niet één oplossing is, maar dat vaak meerdere oplossingen tegelijk nodig zijn en dat effecten in het sociaal domein niet op korte termijn zichtbaar worden; • Lokaal kunnen we niet alles oplossen; • Stijgende kosten in de Wmo, groeiende zorgvraag; • Interne samenwerking binnen de gemeente wordt gezien als belangrijk, maar ook als iets waar lastig tijd voor vrij te maken is. Andere zaken gaan dan vaak voor; • De opvang van (minderjarige) asielzoekers is geen tijdelijk probleem. Er zijn structurele locaties nodig. Nu ‘gesleep’ met asielzoekers en verlies van (financiële) investeringen door opbouwen en afbreken van locaties; • Zorgen ten aanzien van de beeldvorming rondom asielzoekers en statushouders. De feiten lijken te weinig aan bod te komen.

3.5 Samenwerken voor de inwoner Samenwerking tussen gemeente en partners Geïnterviewden roepen op om te stoppen met te veel losse opdrachten en in plaats daarvan integrale, opgavegerichte opdrachten te geven waar meerdere partners samen aan moeten werken, vanuit de visie. Samen verantwoordelijk zijn voor bepaalde prestaties waarbij je boven het eigen organisatiebelang moet uitstijgen. Daarbij is het belangrijk om het gesprek te voeren over de maatschappelijke effecten van de activiteiten en de verbinding tussen lokale en regionale activiteiten. De gemeente moet beseffen welke vraag ze stelt, met welk doel en afstemming met de betreffende partner(s) hoort daarbij. Net als een passende financiering. Het komt regelmatig voor dat landelijke of regionale keuzes impact hebben op de uitvoering bij de lokale partners, zonder dat hier geld voor beschikbaar komt. Af en toe is niet erg, de optelsom maakt echter dat de originele opdracht in de knel kan komen.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

16

Opdrachten niet te veel knippen in doelgroepen. Dit heeft het risico in zich dat dezelfde inwoners door meerdere organisaties voor meerdere, mogelijk overlappende, activiteiten benaderd worden, omdat je als inwoner niet in één hokje valt. Je kan wat ouder zijn, eenzaam zijn, gezondheidsproblemen hebben, maar ook nog eens mantelzorger zijn. Verwachting dat gemeente keuzes maakt vanuit het overzicht op alles en goed nadenkt over wat wel en wat niet. Zo is het vrijwilligerspunt zoekende naar de juiste balans in dienstverlening voor vrijwillige inzet tegenover het organiseren van activiteiten voor vrijwilligers. Ook horen we dat het accommodatiebeleid nog geen specifieke handvaten geeft voor wie de gemeente ruimte faciliteert en voor wie niet? Hoe bepaalt de gemeente wie van de nieuwe sporthal gebruik mag maken? Een ander voorbeeld is de vraag waar de meeste tijd van de jeugdprofessionals heen moet: naar het sturen via het normenkader op de uitvoering van jeugdzorginstanties, naar de complexe veiligheidscasuïstiek of naar anders werken, namelijk de wijk ingaan (opbouwwerk). Naast de vraag om keuzes, klinkt ook een vraag door die met tijd en ruimte en soms ook met financiën te maken heeft.

Ruimte om gestarte projecten goed te implementeren en uit te voeren, ruimte en financiën om meer collectief aanbod te ontwikkelen (voorbeeld beweegtuin: groepen worden te groot, kwaliteit gaat daardoor achteruit), ruimte om outreachend te werken en de wijken in te gaan. Tijd om als professional meerdere gesprekken met inwoners te voeren, op zoek naar de onderliggende vragen. Maar ook tijd en ruimte om als partners met elkaar te kunnen samenwerken. In opdrachtgever-/opdrachtnemerschap hebben partners nodig dat de gemeente aandacht heeft voor het klein houden van bureaucratische regeldruk. Niet alles kan gemeten worden, dat zou veel te veel tijd kosten die dan niet aan inwoners besteed kan worden. Er wordt gerefereerd aan de risico/regelreflex en de vraag gesteld om als gemeente vooral vanuit vertrouwen te handelen richting partners en niet vanuit wantrouwen of zorg. De rol van de gemeente Over de rol van gemeente is veel gezegd in de verschillende gesprekken. Samenvattend ziet men de rol van gemeente als: • • •

•

•

Verbindend tussen alle partners (professionals/vrijwilligers, lokaal/regionaal, verschillende domeinen); Faciliterend (ook financieel waar nodig); Sturend/coördinerend/aanjagend vanuit visie (via kleine stapjes en een duidelijke structuur neerzetten, zorgen voor toekomstbestendigheid van het sociale stelsel, duidelijk zijn in verwachtingen richting verschillende partners); Zorg (laten) dragen voor kennisdeling, zodat iedereen weet wie wat doet en waar welke activiteiten of ondersteuningsaanbod is of dat je weet waar je een vraag daarover kan stellen. Maar ook partners informeren over ontwikkelingen, bijeenkomsten en initiatieven die voor hen interessant zijn; Informerende/voorlichtende rol richting inwoners: zorgen dat bekend is waar welke activiteiten en ondersteuning te vinden is.

De gemeente moet daarbij: •

• • •

Partners echt zien en horen, erkennen en betrekken, inleven in hun wereld (bijvoorbeeld niet alleen in contact komen bij problemen en vooral de gesprekken die nu gevoerd zijn voor deze participatiefase, voortzetten); Geen vage overleggen organiseren zonder duidelijke verwachtingen, 'van vergaderen naar doen'; Zelf intern ook goed integraal samenwerken (bijvoorbeeld in het kader van een dementievriendelijke gemeente); Zorgen dat beleid en uitvoering op elkaar afgestemd zijn;

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

17

• • • • • • • • • •

Bewust keuzes maken over de rol van de gemeente: wanneer sturend, wanneer faciliterend, enzovoort; Duidelijk naar buiten communiceren over keuzes en besluiten; Zorgen voor eenvoudige regels (bijvoorbeeld voor vergunningen voor cultuuraanbod), werkwijzen simpeler maken; Zorgen voor partners voor de lange termijn. Het opbouwen en behouden van relaties is heel belangrijk; Zorgen voor vaste contactpersonen voor de partners; De inwoners betrekken bij beleid(suitvoering); Zich richten op diegenen die het het hardst nodig hebben; Het laatste vangnet zijn; Grenzen stellen aan autonomie van inwoners als de veiligheid in het geding is; Meer communiceren via alle beschikbare communicatiekanalen zodat inwoners weten waar ze terecht kunnen voor wat.

Specifieke wensen van partners Een aantal hele specifieke zaken die partners nodig hebben en waarbij verschillende partners een rol van de gemeente verwachten, is: • • • • • • • • • •

Toepassing van de AVE-methodiek; Sturen op gebruik van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Geen digitale sociale kaart creëren, 'dit werkt niet'; Samenwerking tussen bibliotheek en onderwijs om leesplezier bij kinderen te bevorderen; Diversere wijken (tegengaan segregratie); Betere verspreiding huisartsenpraktijken (met oog voor demografische ontwikkelingen); Aandacht voor veilige stalling van scootmobielen; Expertise in lokale team op LVB en psychische problematiek; Betere openbaar vervoersvoorzieningen voor personeel van partners; Vrijwilligerswerk stimuleren via verspreiding van ervaringsverhalen.

Wat is de rol van de partners? Relatiebeheer is niet alleen iets tussen gemeente en partners. Partners verwachten ook iets van henzelf en van elkaar. Dan gaat het ook om kennisdeling, van elkaar weten wie wat doet en welke expertise heeft, zorgen dat ze geen zaken dubbel doen en juist slimme combinaties met elkaar maken. Daarbij zijn er verwachtingen van elkaar dat organisaties actief deelnemen aan gezamenlijke initiatieven. Kennisdeling gaat echter niet alleen over 'wie doet wat', maar ook over kennisdeling over doelgroepen. Zo kan stichting vluchtelingenwerk andere organisaties meer leren over specifieke culturen van statushouders. Het is bijvoorbeeld handig te weten dat mensen met een islamitische achtergrond geen leningen mogen aangaan vanuit hun geloof. Samenwerken met de gemeente op de te bereiken maatschappelijke effecten en hier samen op monitoren. En dan gaat het niet alleen om de partners vanuit Wmo of jeugdwet, waar je bij sociaal domein het eerst aan denkt. Het gaat ook om de kinderopvang, om ondernemers, om de woningbouwvereniging, de scholen en de taalcoaches. Ook gaat het niet alleen om puur sociaal/maatschappelijke aspecten. Het gaat ook om bijvoorbeeld de advisering van de GGD over nieuwe of herinrichting van wijken. Het mooiste is als er draagvlak is onder de partners voor de visie die de raad gaat vaststellen.

Niet alleen de gemeente laten communiceren over de mogelijkheden voor ondersteuning en activiteiten, maar dit ook zelf doen, zodat alle doelgroepen bereikt worden.

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

18

Meerdere vrijwilligersorganisaties en geloofsgemeenschappen zien een grote rol voor zichzelf om inwoners te helpen. Dat kan zo ver gaan dat ze geld lenen aan inwoners die dat nodig hebben, waar ze aan de andere kant alert blijven op de noodzaak om meer professionele hulp in te schakelen. Samenwerking binnen de gemeente Omdat de Samenlevingsvisie iedereen binnen de gemeente in meer of mindere mate kan raken, voerden we ook gesprekken met diverse medewerkers op verschillende thema's. Hier kwamen verschillende behoeftes en tips uit die voor de samenwerking van belang zijn. Behoeftes van medewerkers voor samenwerking op de Samenlevingsvisie: • • • • • • •

Werkafspraken tussen teams over aansluiting van beleid op uitvoering en andersom; Werkafspraken over de samenwerking op teamoverstijgende onderwerpen; Duidelijkheid over rollen en taken en hoe je elkaar op de hoogte houdt en elkaar betrekt; Kennisdeling: wie doet wat en welke belangrijke onderwerpen spelen er? Keuzes kunnen maken en 'nee' kunnen zeggen; Vaste aanspreekpunten per team die weten wie wat doet in dat team; Inzetten op verbinding en niet altijd vasthouden aan de eigen zienswijze.

Tips van medewerkers voor samenwerking op de samenlevingsvisie: •

• • • •

•

• • •

Algemene brieven die naar veel inwoners gaan laten nakijken door medewerkers van de frontoffice. Zij zijn namelijk de eerste medewerkers die de telefoontjes moeten opvangen over dit soort brieven; Samen werken vanuit de opgave voor de inwoner, het algemeen belang, en niet vanuit de eigen kokers. Ook vanuit deze gedachte de P&C teksten met elkaar afstemmen; Toon belangstelling in elkaar en in elkaars werkveld; Houd rekening met subculturen binnen de gemeente met eigen werkwijzen en verwachtingspatronen; Als meerdere medewerkers met dezelfde externe partner samenwerken, maak dan afspraken zodat deze partner geen last heeft van een wisselende boodschap of een overkill aan overleggen; Waardeer dat je betrokken wordt door andere medewerkers, ook als het later is dan je eigenlijk had gewild: iedereen altijd op tijd betrekken is niet altijd mogelijk en moeten we leren met vallen en opstaan; Investeer bij elke project startup voldoende tijd, dat betaalt zich later uit in kwaliteit en effectiviteit; Heb oog voor elkaars belangen, bevraag elkaar daarop en maak ze bespreekbaar: hoor elkaar; Betrek de beleidsadviseurs op sociaal vlak bij nieuw beleid dat mogelijk sociale en/of maatschappelijke impact heeft (een voorbeeld hiervan is het nieuwe afvalbeleid, waarbij we dit beter hadden kunnen doen met elkaar), zodat dit beleid getoetst kan worden aan de samenlevingsvisie.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan aandacht voor inwoners in een kwetsbare positie en implicaties voor partners in het sociaal domein (goede voorbeelden die genoemd worden zijn de Zorgzame buurt en de Visie op wonen en zorg voor senioren, waarbij intensief is/wordt samengewerkt).

Regionale samenwerking in het Sociaal domein Regionale samenwerking is belangrijk vanwege meerdere redenen. In de gesprekken wordt dit belang veelal gedeeld. Daarbij komt er waardering langs voor de huidige samenwerking met bijvoorbeeld de Sociale Dienst Drechtsteden. Regionaal kunnen we een grotere vuist maken richting landelijk beleid waar we het niet (volledig) mee eens zijn. Of samen de gesprekken aangaan met de zorgverzekeraars, waar de grootste financiële baten landen van de gemeentelijke preventieve Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

19

activiteiten. Ook kunnen we leren van elkaar en goede voorbeelden overnemen. Daarnaast zijn regionale data bruikbaar voor lokale beleidskeuzes. Wat een uitdaging in de regionale samenwerking zou kunnen zijn, is het feit dat gemeente Papendrecht relatief klein is ten opzichte van bijvoorbeeld Dordrecht en Zwijndrecht. Voor de regionale organisaties is het nog een zoektocht naar wat hun rol precies is ten opzichte van andere organisaties. Hoe verhoudt hun dienstverlening zich tot het lokale aanbod en welke keuzes moeten gemaakt worden in wel of niet regionaal aanbod op locatie in Papendrecht. Daar hoort voor hen ook de vraag bij: wat biedt of gaat de gemeente lokaal bieden als preventie en/of collectief aanbod en is hierdoor minder maatwerk nodig vanuit de regionale partner? Een goede uitwisseling van informatie over lokale en regionale dienstverlening is essentieel.

3.6 Uitgangspunten Tijdens alle gesprekken kwamen regelmatig gedachtes, beelden, standpunten langs die, bij een breed draagvlak zouden kunnen leiden tot een gedeeld beeld van hoe we naar onze inwoners, elkaar en ons werkveld kijken. Onderstaand een lijst met standpunten die genoemd zijn. Maatwerk • Ongelijke situaties/vraagstukken/buurten ongelijk behandelen; • De inwoner, bestaat niet; • Meerdere wegen leiden naar Rome, niet altijd vasthouden aan één werkwijze. Proces • Successen vieren; • Vanuit een grote visie, kleine stappen zetten; • Innoveren; • Flexibel omgaan met actualiteit; • Achter elke fysieke vraag zit een sociale vraag; • Tijd en energie investeren in het creëren van commitment/draagvlak bij betrokkenen. Als die basis gelegd is kunnen er concrete acties worden ondernomen; • Goed betrekken van partners en belang van terugkoppeling van informatie. Mensbeeld • Elke inwoner is meer dan zijn/haar probleem; • Er is een grens aan zelfredzaamheid: niet iedereen is dat of kan dat volledig worden; • Mensen maken hun eigen keuzes met gevolgen; • Onze invloedssfeer gaat zo ver als inwoners dat toelaten; • Uitgaan van eigen verantwoordelijkheid van de inwoner.

Houding en Gedrag • Uitgaan van vertrouwen; • Schuren/clashen hoort bij verandering; • Van samendenken naar samenwerken; • We kijken verder dan ons eigen/organisatiebelang; • Van vindplaats naar werkplaats (komt uit Routekaart Jeugd).

Participatieverslag Samenlevingsvisie Papendrecht

20

3.7 Opbrengst event Sociaal Maatschappelijk Papendrecht Op dinsdag 15 oktober 2024 vond er in het gemeentehuis een grote bijeenkomst plaats die we Sociaal Maatschappelijk Papendrecht hebben genoemd. We organiseerden dit voor al onze partners die op sociaal en maatschappelijk vlak (dus ook onderwijs, cultuur, sport, enzovoort) van betekenis zijn voor de inwoners van Papendrecht. De hoge opkomst tijdens het event gaf aan dat we in Papendrecht als gemeente samenwerken met zeer betrokken partners. Het doel van dit event was om te toetsen of we de juiste beelden hebben gehaald uit de participatiefase van voor de zomer '24 en om op sommige onderwerpen met elkaar te verdiepen. De bijeenkomst begon met een verhaal van de inspirerende gastspreker Joseph Oubelkas. Na zijn indrukwekkende verhaal spraken we tijdens de bijeenkomst met onze partners over de Samenlevingsvisie en over belangrijke onderwerpen die tijdens de participatiefase naar voren zijn gekomen. Daarbij blikten we 20 jaar vooruit en bedachten we wat we moeten doen om in de buurt van ons toekomstbeeld te komen. Daarnaast kregen onze partners tijdens de bijeenkomst de mogelijkheid om deel te nemen aan de volgende twee workshops: de workshop Armoedebestrijding en de workshop Kansrijk opgroeien. We kijken terug op een fijne, inspirerende bijeenkomst waarbij we waardevolle inzichten en ideeën hebben opgedaan.

Hieronder een aantal belangrijke uitspraken, suggesties en ambities die zijn genoemd tijdens de bijeenkomst: • • •

• • • • • • •

• •

De gemeente moet optreden als verbinder en partners samenbrengen. Denk hierbij ook aan informatievoorziening; Mensen die geen netwerk hebben moeten de weg kunnen vinden naar voorzieningen of om hulp kunnen vragen. Een sterke sociale basis helpt hierbij; In de toekomst krijgen alle inwoners van Papendrecht de aandacht en zorg die nodig is en wordt per individu en situatie maatwerk geboden. Al dan niet met ondersteuning van betrokken (professionele) zorg- en welzijnsorganisaties; Professionals moeten integraal samenwerken; Het is belangrijk dat we investeren in een sociaal Papendrecht waarin mensen naar elkaar omkijken en begrip hebben voor elkaar; Gelijke kansen zijn van belang.

Kan mogelijk gemaakt worden door bijvoorbeeld maatwerk toe te passen; Minder aandacht naar controle en regels en juist meer de nadruk leggen op het nastreven van doelen; Er moet zicht zijn op welke vaardigheden inwoners nodig hebben en hier moet laagdrempelig op aangesloten worden; Belang van wijkgericht werken en dicht bij de inwoner staan; In de toekomst is het sociaal team en/of het jeugdteam (Sterk Papendrecht) geclusterd terug te vinden in kleinere locaties verspreid over verschillende wijken in Papendrecht, toegankelijk en laagdrempelig; In de toekomst heeft de gemeente zicht en controle op alle wijken in Papendrecht en wordt er geen onderscheid gemaakt in aandacht en aanpak; In de toekomst is er een duidelijk en overzichtelijk digitaal meldpunt/servicepunt waar mensen met verschillende hulp en/of ondersteuningsvragen terecht kunnen. Dit meldpunt/servicepunt sluit aan bij de behoeften van inwoners en houdt rekening met de verschillende doelgroepen en leeftijdsfasen van inwoners;