nota lokaal gezondheidsbeleid 2020-2023.pdf

• • •

• •

4.2

Deelname aan casusbespreking binnen Sterk Papendrecht; participatie in het team Informatie & Advies van Sterk Papendrecht; Cursussen, voorlichtings- en themabijeenkomsten aan kwetsbare inwoners en hun netwerk worden 'vraaggericht' en in samenwerking met Sterk Papendrecht en andere maatschappelijke organisaties (o.a. het onderwijs, Suppord en Dienst Gezondheid & Jeugd) aangeboden; overleg met kinderopvangorganisaties uit Papendrecht en participatie in de lokale werkgroep VVE; inzet trajecten Voorzorg.

Ouderengezondheidszorg

Vanuit de Wpg is iedere gemeente verantwoordelijk voor de ouderengezondheidszorg. Binnen deze taak wordt verwacht dat gemeenten de ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen volgen en daarin gezondheidsbevorderende en –bedreigende factoren meenemen. Op basis van deze gegevens moet de gemeente de zorgbehoefte in kaart brengen, werken aan de preventie van specifieke stoornissen, voorzien in onder andere voorlichting en begeleiding en maatregelen formuleren ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. Ouderen wonen steeds langer zelfstandig thuis en willen (en moeten) regie blijven houden over het eigen leven. Tegelijkertijd worden zij geconfronteerd met problematiek als eenzaamheid, beperkingen in mobiliteit en ondervoeding. Ouderen vormen, met betrekking tot verschillende milieu en biologische omgevingsfactoren, een hoge risicogroep. Ouderen zijn meer vatbaar voor de gevolgen van fijnstof, hitte en infecties dan andere volwassenen. De taak voor ouderengezondheidszorg hangt nauw samen met verschillende activiteiten binnen het sociale domein, zoals bijvoorbeeld de dementievriendelijke gemeente. Ambitie We willen dat Papendrechtse ouderen gezond oud worden. Een goede gezondheid levert een belangrijke bijdrage aan het behouden van eigen regie en het behouden of versterken van de zelfredzaamheid van ouderen.

Hoe gaan we dit bereiken? We zetten, naast de maatregelen uit het hoofdstuk ‘Gezondheidsbevordering’, in op bevorderende én bedreigende factoren: Bevorderende factoren • In het programma ‘Senioren sterker maken’ zetten we in het langer vitaal blijven van ouderen. Dit programma is zowel gericht op valpreventie, meer bewegen als meer ontmoeten, tegengaan van eenzaamheid. Bedreigende factoren • In het lokale hitteplan worden specifieke activiteiten met betrekking tot ouderen benoemd. • In het plan infectiepreventie wordt specifiek aandacht gegeven aan risicolocaties waar veel ouderen verblijven.

27

Hoofdstuk 5

Overige taken

De overige taken, crisisorganisatie en epidemiologie en monitoring, zijn van een andere aard dan de voorgaande taken. De crisisorganisatie is een taak die uitgevoerd wordt in situaties waarin de publieke gezondheid wordt bedreigd. Epidemiologie en monitoring is een ondersteunende taak waarmee gezondheidsbeleid opgesteld en geëvalueerd wordt.

5.1

Crisisorganisatie

GGD-en hebben verschillende wettelijke taken tijdens incidenten en/of rampen waarbij de publieke gezondheid wordt bedreigd. Het gaat om het verrichten van de volgende crisisprocessen: infectieziektebestrijding, medische milieukunde (inclusief gezondheidskundige advisering bij gevaarlijke stoffen), gezondheidskundig onderzoek na ongelukken en rampen en, tenslotte, het organiseren en verlenen van psychosociale hulpverlening na ongelukken en rampen. In onze regio houdt de GGD ZHZ hiervoor, samen met de GHOR van de veiligheidsregio ZHZ, een gecombineerde crisisorganisatie in stand. De directeur Publieke Gezondheid, tevens directeur van de GGD, is eindverantwoordelijk voor de crisisorganisatie. Jaarlijks wordt een zogeheten OTO-plan opgesteld, die gericht is op het Opleiden, Trainen en Oefenen van de crisisorganisatie medewerkers.

5.2

Epidemiologie en monitoring

Gezondheidsbeleid en hieruit voortvloeiende maatregelen, aanpakken en interventies moet gebaseerd zijn op onderzoek. Hiervoor voeren epidemiologen en onderzoekers van de GGD gezondheidsmonitors en ander toegepast onderzoek uit. Volgens een vast schema wordt elke vier jaar de gezondheid van volwassen, ouderen en kinderen en jongeren in verschillende vragenlijsten uitgevraag. Hierover wordt op nationaal niveau afspraken gemaakt, zodat ook vergelijking mogelijk is met bijvoorbeeld het landelijke gemiddelde. De gezondheidsmonitors vormen belangrijke input voor de zogenoemde regionale toekomstverkenning. Monitoring door de GGD Zuid-Holland Zuid, gerelateerd aan de beleidscyclus van gemeenten

28

Hoofdstuk 6

Monitoring en evaluatie

Om te kunnen bepalen of ons ingezette beleid effect heeft en/of (eventueel) tussentijds moet worden bijgesteld, hechten we aan goede monitoring en evaluatie. In de volgende tabellen hebben we onze ambities voor de thema’s gezondheidsbevordering, gezondheidsbescherming en ziektepreventie op een rij gezet en vertaald naar (zo concreet mogelijke) doelstellingen. De meer kwalitatieve ambities kunnen we helaas niet allemaal omzetten naar kwantitatief meetbare doelstellingen. We maken in dit hoofdstuk onderscheid tussen effectmonitoring en procesevaluaties. Effectmonitoring is alleen mogelijk voor de onderwerpen die onderdeel zijn van bestaande of geplande monitors, waaronder de periodieke gezondheidsmonitors van de GGD ZHZ, en waarvan een nulmeting beschikbaar is.

6.1

Kwantitatieve monitoring (met nulmeting)

Ambities thema 'gezondheidsbevordering' vertaald naar indicatoren en doelstellingen onderwerp

ambitie

indicator

bron

nulmeting Papendrecht

ZHZ

NL

2016, GGD ZHZ

88% 92% 87% 86% 81% 79% 46%

90% 90% 89% 86% 81% 80% 46%

n.b. n.b. n.b. n.b. n.b. n.b. 49%

2019, GGD ZHZ 2016, GGD ZHZ

10% 19%

15% 20%

n.b. 20%

doel

een gezonde leefstijl

gezond gewicht

roken

alcoholgebruik

drugsgebruik

sociale inclusie

financiële gezondheid

zinvolle dagbesteding

meer Papendrechters met een gezond gewicht

minder Papendrechters roken (wel eens) minder Papendrechtse jongeren drinken (wel eens) minder Papendrechtse jongeren gebruiken wel eens wiet of hasj meer Papendrechters ervaren een goede mentale gezondheid de vicieuze cirkel van armoede en gezondheid doorbreken alle Papendrechters kunnen meedoen in de Papendrechtse samenleving, passend bij hun eigen gezondheidsmogelijk heden

BMI 18,5-24,9 kg/m2 - 2-jarigen - 3-jarigen - 3,9-jarigen - 5-jarigen - 10-jarigen - 12 t/m 15-jarigen - 19 jaar en ouder % dat wel eens gerookt heeft bij - 13- en 15-jarigen - 19 jaar en ouder % dat ooit een glas of meer alcohol gedronken heeft - 13- en 15-jarigen % dat wel eens wiet of hasj heeft gebruikt - 12 t/m 15-jarigen % dat zich wel eens eenzaam voelt - 19 jaar en ouder

2018, GGD ZHZ

2019, GGD ZHZ

toename

afname

afname 2019, GGD ZHZ

32%

27%

n.b.

4%

4%

n.b.

46%

42%

43%

afname

2019, GGD ZHZ 2016, GGD ZHZ

afname

% dat moeite heeft met rondkomen -19 jaar en ouder

2016, GGD ZHZ

17%

17%

18%

afname

% dat niet beperkt wordt door gezondheid in dagelijks leven - 19 jaar en ouder

2016, GGD ZHZ

70%

71%

67%

toename

Toelichting: n.b.= niet beschikbaar. Voor de peuter- en kindmonitor van de GGD is een vergelijking met landelijke cijfers niet mogelijk.

29

Ambities thema 'gezondheidsbescherming' vertaald naar indicatoren en doelstellingen onderwerp

ambitie

indicator

bron

preventie van infectieziekten

infectieziekten in het publieke domein voorkomen (vaccinatiegraad ≥ 95%)

vaccinatiegraad bij 2jarigen (BMR)

vervuiling van lucht, water en bodem

een luchtkwaliteit die in 2030 voldoet aan de gezondheidskundige advieswaarden van de WHO

bezorgdheid van inwoners over de invloed van de leefomgeving immissie van fijnstof, PM10 stikstofdioxide (NO2)

Burgerhulpdekkingsgraad van 6de kans op het overleven verlening minutenzones met van een bij een AED’s in de gemeente hartstilstand verhogen hartstilstand Toelichting: n.n.b.= nog niet beschikbaar, n.t.b. = nader te bepalen.

nulmeting

doel

2019, RIVM

95%

Minimaal gelijk blijven

2020, GGD ZHZ

n.n.b.

n.t.b.

2018, RIVM

20,2 µg/m3

afname

2018, RIVM

23,9 µg/m3

afname

97%

100%

2020, Stan/HartslagNu

Ambities thema 'ziektepreventie' vertaald naar indicatoren en doelstellingen onderwerp

ambitie

indicator

bron

de gezondheid en (sociale) ontwikkeling van alle Papendrechtse kinderen en jongeren verbeteren

% kinderen met een goede algemene gezondheid - 5-jarigen - 10-jarigen % jongeren met een (zeer) goede ervaren gezondheid - 12 t/m 15-jarigen

nulmeting Papendrecht

ZHZ

NL

94% 97%

95% 96%

n.b. n.b.

2017,GGD ZHZ 85% 86% de gezondheid en % ouderen (65+) dat ouderengezond (sociale) ontwikkeling de gezondheid als 2016, GGD ZHZ 67% 63% heidszorg van alle Papendrechtse (zeer) goed ervaart ouderen verbeteren Toelichting: de cijfers zijn afkomstig uit een vragenlijst die door de jeugdgezondheidszorg op scholen wordt afgenomen. Scholen in het speciaal onderwijs zitten hier niet altijd (allemaal) bij. De cijfers zullen in werkelijkheid wat lager zijn.

n.b.

Jeugdgezondheidszorg

2018,GGD ZHZ 2017,GGD ZHZ

62%

n.b. = niet beschikbaar, n.n.b. = nog niet beschikbaar, n.t.b. = nader te bepalen.

6.2

(Proces)evaluatie zonder nulmeting

Omdat het relatief nieuw is om in te zetten op gezondheidsbevorderende determinanten van positieve gezondheid, zijn niet alle determinanten al opgenomen in de periodieke monitoring van de GGD ZHZ. Deels is dit omdat er eerder weinig aandacht voor was en deels omdat de determinanten niet op persoonsniveau geëvalueerd kunnen worden. Daarom kiezen we ervoor om ambities gericht op bepaalde determinanten te evalueren aan de hand van indicatoren die niet persoonsgebonden zijn. Daarnaast evalueren we sommige ambities (op gebied van gezondheidsbevordering en bescherming) aan de hand van indicatoren die iets zeggen over het proces. Ambities thema 'gezondheidsbevordering' vertaald naar (proces)indicatoren determinant

ambitie

een gezonde fysieke leefomgeving

een fysieke leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag

(proces)indicator hoeveelheid rookvrije plekken in de gemeente hoeveelheid fijnstof in de gemeente hoeveelheid groen in de gemeente aanwezigheid van de relatie tussen de fysieke leefomgeving en gezondheid in de omgevingsvisie

30

doel

Minimaal gelijk blijven

toename

determinant

ambitie

(proces)indicator

financiële gezondheid

de vicieuze cirkel van armoede en gezondheid doorbreken

aanwezigheid van een plan van aanpak om de materiele positie van (alleenstaande) ouders met kinderen te verbeteren

goede gezondheidsvaardigheden

de kloof tussen gezondheidsaanbod en inwoners met beperkte gezondheidsvaardigheden verkleinen

aanwezigheid van een overzicht van de belangrijkste oorzaken van ongezondheid onder inwoners met beperkte gezondheidsvaardigheden en concrete actiepunten om deze oorzaken aan te pakken.

Ambities thema 'gezondheidsbescherming' vertaald naar (proces)indicatoren onderwerp

ambitie

(proces)indicator

preventie van infectieziekten

infectieziekten in het publieke domein voorkomen

aantal thuiszorgmedewerkers in de gemeente dat een scholing infectiepreventie gevolgd heeft

hygiëne en evenementen

gehoorschade bij bezoekers van evenementen voorkomen

aanwezigheid van preventieve bepalingen in verleende evenementenvergunningen

omgevingswet

gezondheid is onderdeel van de wetgeving over de fysieke leefomgeving in de omgevingsvisie

aanwezigheid van een paragraaf over gezondheid in de omgevingsvisie

klimaatadaptatie (en energietransitie)

de schadelijke gezondheidseffecten voor inwoners als gevolg van klimaatverandering en de energietransitie beperken

gezonde leefomgeving en milieu

31

aanwezigheid van een lokaal hitteplan inzicht in de lokale gezondheidsrisico's van klimaatverandering en energietransitie aantal georganiseerde risicodialogen (Deltaplan ruimtelijke adaptatie) aanwezigheid van een uitvoeringsagenda

Hoofdstuk 7

Financiën

Dit hoofdstuk geeft inzicht in de benodigde financiële middelen om de beschreven activiteiten uit te voeren en ambities te kunnen behalen. De activiteiten ten behoeve van de publieke gezondheid worden grotendeels uitgevoerd, vanuit of in opdracht van de gemeente, door de GGD ZHZ. Begroting Publieke Gezondheid, 2020-2023 (in euro's)

algemeen inwonerbijdrage DG&J ZHZ gezondheidsbevordering uitvoeringsprogramma GGD gezondheidsbescherming deelname HartslagNu ziektepreventie jeugdgezondheidszorg - basispakket jeugdgezondheidszorg - maatwerk totaal

2020

2021

2022

2023

461.000

470.000

470.000

470.000

51.000

51.000

51.000

51.000

2.000

2.000

2.000

2.000

828.000 49.000

847.000 49.000

847.000 49.000

847.000 49.000

1.391.000

1.419.000

1.419.000

1.419.000

De jaren 2022 e.v. zijn onder voorbehoud van indexering of anderszins aanpassing. Daarnaast zijn er structurele kosten voor het onderhoud van de AED’s ad € 1.000 per jaar (vanaf 2020). Deze worden in de vorm van subsidie aan de stichting HartslagNu Papendrecht verleend.

32