G01. 20230307 RIB uitvoeringsagenda sociaal domein 2023.pdf
Tekst van het document
7.291
23
-
overig
209
5
totaal 65+ jaar Nederland
3.525.453
20
-
met migratieachtergrond
Verdeling aantal huishoudens waarbij de hoofdbewoner 65 jaar of ouder is
Bron: BRP (Papendrecht) en CBS (Nederland)
Partner voor bestuur en beleid
Kenmerken en prognose Huidige situatie en prognose voor 2030 en 2050 Ontwikkeling bevolking Papendrecht 2022-2050 2022
2030
aantal
aantal
2050 verschil t.o.v. 2022
aantal
35000
verschil t.o.v. 2022
30000 25000
totaal aantal inwoners
32.171
31.565
-2%
30.375
-6%
20000
totaal aantal 65+’ers
7.291
8.129
+11%
8.438
+16%
15000
aandeel 65+’ers (%)
23
26
+3%
28
+5%
10000 5000
totaal aantal inwoners NL
17.475.415
18.354.256
+5%
19.481.782
+11%
totaal aantal 65+’ers NL
3.525.453
4.235.901
+20%
4.838.631
+37%
aandeel 65+’ers (%) NL
20
23
+3%
25
+5%
2022
0 2022
2030 totaal
2030
2050
t/m 64 jaar
65+ jaar
2050
aantal
% binnen groep 65+
aantal
% binnen groep 65+
aantal
% binnen groep 65+
65-69 jaar
1.887
26
2.075
26
1.643
19
70-74 jaar
2.129
29
1.727
21
1.522
18
75-79 jaar
1.420
19
1.567
19
1.674
20
80-84 jaar
1.049
14
1.511
19
1.593
19
85-89 jaar
544
7
821
10
1.204
14
90-94 jaar
208
3
355
4
600
7
95+ jaar
54
1
73
1
204
2
7.291
100
8.129
100
8.438
100
totaal
Bron: BRP en Primos (Papendrecht) en CBS (Nederland)
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Partner voor bestuur en beleid
Wonen Woning geschikt voor langer zelfstandig thuis wonen Langer zelfstandig thuis wonen Als mensen ouder worden, kunnen zij beperkingen krijgen. Ook krijgen zij vaak behoefte aan meer zorg en ondersteuning. De huidige woning is dan wellicht niet geschikt om zelfstandig te blijven wonen. Zeven op de tien zelfstandig wonende senioren geven aan dat hun woning levensloopbestendig is. Onder 75+’ers ligt dit aandeel iets hoger dan onder 65-74 jarigen (resp. 74% en 64%) (maar niet significant in crosstab). Eén op de acht (12%) heeft echter geen levensloopbestendige woning. Eén op de vijf (19%) weet niet of hun woning op dit moment geschikt is voor langer zelfstandig thuis wonen.
Nadenken over langer zelfstandig thuis wonen We hebben aan zelfstandig wonende senioren die op dit moment geen levensloopbestendige woning hebben gevraagd of zij nadenken over langer zelfstandig thuis wonen. Ruim zes op de tien zeggen hier op de één of andere manier mee bezig te zijn. Eén op de vijf denkt erover te gaan verhuizen. Daarnaast denkt 5% erover de woning aan te passen. Een even grote groep zou zijn woning wel willen aanpassen, maar is geen eigenaar. De meesten (30%) weten nog niet wat ze willen doen. Een grote groep (39%) is echter (nog) helemaal niet bezig met het onderwerp langer zelfstandig thuis wonen. We zien hier geen verschil tussen 65-74 jarigen en 75+’ers.
19%
ja nee
12%
weet niet
69%
Toelichting: alle senioren die zelfstandig wonen
Denkt na over langer zelfstandig thuis wonen ja, maar ik weet nog niet wat ik wil doen
30%
ja, ik wil verhuizen
21%
ja, ik wil mijn woning aanpassen
5%
ja, ik wil mijn woning aanpassen, maar ben geen eigenaar
5%
nee, (nog) niet mee bezig
39% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Toelichting: alle senioren die zelfstandig wonen en geen levensloopbestendige woning hebben
12
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Bekendheid met mogelijkheden voor aanpassen woning Bekendheid met mogelijkheden aanpassen woning Zo’n vier op de tien senioren die erover denken hun woning (wellicht) aan te passen weten welke aanpassingen er mogelijk zijn aan de woning en waar ze informatie over de aanpassingen kunnen krijgen. Als het gaat om de specifieke uitvoering (wie de aanpassingen kan doen en wat de aanpassingen kosten) ligt de bekendheid duidelijk lager (resp. 13% en 11%). Niet alle senioren die aangeven hun eigen woning (wellicht) levensloopbestendig te willen maken, hebben zich hierin dus al (goed) verdiept.
Ik weet welke aanpassingen er mogelijk zijn aan mijn woning.
43%
Ik weet waar ik informatie kan krijgen over aanpassingen aan mijn woning.
40%
Ik weet wie de aanpassingen kan doen.
13%
Ik weet wat de aanpassingen (ongeveer) kosten.
11% 0%
(zeer) mee eens
14%
31%
20%
29%
67%
16% 20%
43%
73% 40%
niet mee eens, niet mee oneens
60%
80%
100%
(zeer) mee oneens
Toelichting: alle senioren die hun woning (wellicht) willen aanpassen
Interesse in speciale lening Er bestaan speciale leningen die senioren kunnen afsluiten om hun woning levensloopbestendig te maken. Voorbeelden hiervan zijn de blijvers-lening en de verzilver-lening. In Papendrecht bestaat zo’n lening op dit moment nog niet. Mocht deze lening ook in Papendrecht beschikbaar komen, dan heeft bijna een derde van de doelgroep hierin interesse (6% zeker en 25% misschien)*. De helft weet niet of dit interessant kan zijn voor hem of haar.
Interesse voor speciale lening 6%
25%
ja, zeker ja, misschien
53%
nee weet nog niet
* Deze vraag is voorgelegd aan senioren die (wellicht) hun woning willen aanpassen en in een koopwoning wonen
16%
Toelichting: alle senioren die hun woning (wellicht) willen aanpassen en in een koopwoning wonen
13
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Belang aspecten bij levensloopbestendige woning Belang aspecten bij levensloopbestendige woning woning helemaal gelijkvloers
Bijna alle senioren die (wellicht) van plan zijn om te verhuizen naar een levensloopbestendige woning vinden het belangrijk dat deze woning helemaal gelijkvloers is. Ook wordt veel waarde gehecht aan de nabijheid van voorzieningen, zoals winkels en huisarts, en de mogelijkheden voor zorg aan huis.
Over het algemeen wordt minder belang gehecht aan de nabijheid van een ontmoetingsplek, gemeenschappelijke voorzieningen in het gebouw en een wooncomplex dat alleen bestemd is voor ouderen. Professionals vinden het belangrijk dat levensloopbestendige woningen o.a. voldoen aan het volgende: - inrichting die veilig gebruik van scootmobielen mogelijk maakt - geschikt voor thuiszorg - in de buurt van winkels/voorzieningen - mogelijkheid om elkaar te ontmoeten De huidige seniorenwoningen voldoen niet altijd aan de wensen en behoeften van nu. Vooral de scootmobielen worden als een probleem genoemd. Het is belangrijk om hier bij nieuwbouwprojecten rekening mee te houden. In de figuur hiernaast zien we dat senioren op voorhand minder op zoek zijn naar voorzieningen die sociaal contact bevorderen. Professionals zien echter dat deze voorzieningen vaak gemist worden door senioren die momenteel in een seniorenwoning wonen.
96%
4%
in buurt van voorzieningen
88%
10%
woning waar zorg aan huis mogelijk is
86%
12%
woning op begane grond
64%
woning moet in Papendrecht staan
62%
in buurt van kinderen of familie
58%
kleine(re) woning 29%
gemeenschappelijke voorzieningen in gebouw
28%
wooncomplex alleen bestemd voor ouderen
26% 15% 0%
(zeer) belangrijk
16%
22% 9%
32%
18%
49%
22%
60%
42%
40%
niet belangrijk, niet onbelangrijk
12%
32%
52% 20%
10%
33%
50%
in buurt van ontmoetingsplek
in dezelfde buurt waar ik nu woon
26%
33% 60%
80%
100%
(zeer) onbelangrijk
Toelichting: alle senioren die (wellicht) willen verhuizen
Naast de voorgelegde aspecten uit de figuur hierboven konden senioren zelf aspecten invullen die zij belangrijk vinden. Aspecten die meermaals zijn genoemd, zijn: - Betaalbaar, niet te hoge kosten (6x genoemd) - In de buurt van groen (3x) - Tuin (5x) - Ruim, voldoende woonruimte (2x) - Prettig uitzicht (3x) - Goed geïsoleerd, lage energiekosten (2x) - Goede bereikbaarheid met OV (3x) - Rolstoel, rollator, scootmobiel goed te gebruiken (2x)
14
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Belemmeringen om te verhuizen Belemmeringen om te verhuizen Zeven op de tien senioren die (mogelijk) willen verhuizen naar een levensloopbestendige woning zien belemmeringen. Er worden verschillende soorten belemmeringen genoemd. Het meest genoemd worden de hogere woonkosten (33%), niet weg willen uit de huidige woning en opzien tegen het gedoe (28%). In de categorie anders (genoemd door 8%) wordt meerdere keren aangegeven dat er weinig geschikte woningen zijn te vinden in Papendrecht.
hogere woonkosten
33%
ik wil niet weg uit mijn woning
28%
ik zie op tegen het gedoe
28%
hoge verhuiskosten
16%
ik overzie niet wat er allemaal bij komt kijken
11%
anders
Ook professionals zien belemmeringen voor senioren om te verhuizen. Allereerst is er het gebrek aan geschikte betaalbare woningen. Sommige ouderen willen wel verhuizen, maar kunnen geen geschikte woning vinden. Voor veel senioren is het financieel ook onaantrekkelijk om te verhuizen. Daarnaast zien sommigen op tegen het gedoe rondom een verhuizing en kunnen niet overzien wat er bij komt kijken. De professionals merken dat er weinig professionele hulp beschikbaar is op dit gebied. Er wordt geopperd voor een soort van woonzorgconsulent die je meeneemt in het hele traject van ‘ik wil verhuizen’ tot en met de verhuizing.
8%
dat weet ik nu nog niet
12%
nee
17% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Toelichting: alle senioren die (wellicht) willen verhuizen, meerdere antwoorden mogelijk
De Wmo-consulenten proberen mensen in hun gesprekken bewust te maken van het belang van levensloopbestendig wonen, vooral al er veel voorzieningen gevraagd worden. Ze proberen een zaadje te planten: “wat als het nog slechter gaat in de toekomst?”
15
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Interesse voor wonen in hofjes Interesse voor wonen in hofjes Er ontstaan tegenwoordig nieuwe woonvormen voor ouderen. Eén van deze vormen zijn de seniorenhofjes. Hierbij woont een groep senioren in hofjes bij elkaar. Ieder woont op zichzelf, maar de bewoners kunnen elkaar vrijblijvend helpen en samen activiteiten ondernemen. Een meerderheid van de senioren in Papendrecht die (mogelijk) willen verhuizen ziet zo’n woonvorm wel zitten. Een kwart heeft hier zeker interesse voor en nog eens 36% misschien. Behoefte aan informatie over langer zelfstandig thuis wonen Twee derde van de senioren die zelfstandig, maar (nog) niet levensloopbestendig wonen hebben behoefte aan informatie over het onderwerp langer zelfstandig thuis wonen. Een derde heeft geen behoefte aan informatie. Dit geldt vaker voor 65-74 jarigen (40%) dan voor 75+’ers (23%). In de groepsgesprekken wordt aangegeven dat tijdens de preventieve huisbezoeken voor 80+’ers aandacht wordt besteed aan het thema langer zelfstandig thuis wonen. Er wordt tijdens die bezoeken verteld wat de mogelijkheden zijn die mensen hebben. Het gebrek aan digitale vaardigheden is echter voor veel senioren een obstakel. Inschrijven bij de woningstichting moet bijvoorbeeld digitaal.
16% 26% ja, zeker ja, misschien 22%
nee
weet nog niet
36%
Toelichting: alle senioren die (wellicht) willen verhuizen
Behoefte aan informatie over langer zelfstandig thuis wonen informatie over het aanbod van levensloopbestendige woningen
38%
informatie over langer zelfstandig thuis wonen in het algemeen
30%
informatie over het levensloopbestendig maken van woning
28%
anders
3%
ik heb geen behoefte aan informatie
34% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Toelichting: alle senioren die zelfstandig wonen en geen levensloopbestendige woning hebben, meerdere antwoorden mogelijk
16
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Ervaren gezondheid Ervaren gezondheid Twee derde van alle senioren beoordeelt zijn of haar gezondheid als (zeer) goed, 4% heeft naar eigen zeggen een slechte gezondheid. We zien hier een verschil tussen de jongere en oudere senioren. In de groep 65-74 jarigen beoordeelt 17% zijn gezondheid als zeer goed tegenover 8% van de 75+’ers. In deze laatste groep vinden we meer mensen die hun gezondheid omschrijven als ‘niet goed, niet slecht’ (36% tegenover 23% in de groep tot 75 jaar).
totaal
13%
65-74 jaar
75 jaar en ouder
54%
17%
55%
8% 0%
20%
Bijna alle senioren koken altijd of regelmatig hun eigen maaltijd (of een huisgenoot of mantelzorger doet dat voor hen). Ook eten zij vrijwel allemaal bijna elke dag of vaak gezond. Eén op de vijf koopt wel eens een kant-en-klaar maaltijd bij de supermarkt, een enkeling doet dit vaker. Een paar procent maakt vaak of soms gebruik van een maaltijdservice. Door 75+’ers wordt meer gebruik gemaakt van de maaltijdservice (8%) dan door 65-74 jarigen (1%).
40% goed
3%
23%
53%
zeer goed
Gebruik van de maaltijd
29%
60%
niet goed, niet slecht
4%
36%
3%
80%
100%
slecht
zeer slecht
Gebruik van de maaltijd Ik kook mijn eigen maaltijd (of huisgenoot/mantelzorger doet dat).
81%
Ik eet een gezonde maaltijd.
75%
Ik eet een kant-en-klaar maaltijd van de supermarkt.
79%
96% 0%
18
23%
18%
Ik maak gebruik van een maaltijdservice.
(bijna) elke dag
15%
regelmatig
20% soms
40%
60%
80%
100%
(bijna) nooit
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Manieren van bewegen Manieren van bewegen Het doen van het huishouden blijkt een goede manier voor senioren om in beweging te blijven; 85% beweegt hierdoor (bijna) elke dag of regelmatig. Daarnaast blijven veel senioren in beweging door te wandelen (69% elke dag of regelmatig) en te fietsen (58%). Een derde doet elke dag of geregeld aan sport en één op de tien neemt deel aan sport- of beweegactiviteiten die speciaal voor ouderen zijn bestemd. We zien een aantal verschillen tussen oudere en jongere senioren. Er zijn meer 65-74 jarigen die fietsen dan 75+’ers (80% vs. 63%). Verder bewegen 65-74 jarigen vaker in het huishouden (59% (bijna) elke dag tegenover 46% van de 75+’ers). Tot slot zegt 15% van de 75+’ers (bijna) elke dag of regelmatig mee te doen aan sport- of beweegactiviteiten speciaal voor ouderen. Onder 65-74 jarigen is dit 6%.
huishouden
53%
wandelen
34%
fietsen
14%
(vrijwilligers)werk
11%
oefeningen thuis of in groep
9%
5%
sport/beweegactiviteiten speciaal voor ouderen
31%
24%
(bijna) elke dag
12% 3%
22%
33%
15%
12%
9%
27%
17%
38%
53%
22%
15%
54%
27%
13%
55%
8% 0%
19
35%
25%
tuinieren
sporten
32%
88% 20%
40%
60%
80%
regelmatig
soms
(bijna) nooit
100%
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Vindt u dat u voldoende beweegt? Vindt u dat u voldoende beweegt? Zes op de tien senioren vinden dat zij zeker voldoende bewegen. Ruim een vijfde vindt dat hij genoeg beweegt, maar zou wel wat meer willen bewegen. De overige 17% is van mening dat hij te weinig in beweging is.
17% ja, zeker
ja, maar ik zou wel wat meer willen bewegen
22%
Redenen waarom het niet lukt om genoeg te bewegen Aan senioren die vinden dat ze te weinig bewegen of wel wat meer zouden willen bewegen, hebben we gevraagd wat hun belemmeringen zijn om meer te bewegen. De meest genoemde reden is het hebben van een lichamelijke beperking (33%). Een kwart vindt het niet leuk om (meer) te bewegen. Ook gebrek aan tijd, te hoge kosten en onbekendheid met het aanbod spelen voor sommigen mee. 65-74 jarigen geven vaker dan 75+’ers aan dat de kosten te hoog zijn (20% vs. 7%) en dat het niet lukt om het bewegen na corona weer op te pakken (12% vs. 4%).
61%
nee, ik vind dat ik te weinig beweeg
Redenen waarom het niet lukt om genoeg te bewegen ik heb een lichamelijke beperking
33%
ik vind het niet leuk om (meer) te bewegen
26%
ik heb niet genoeg tijd
15%
de kosten zijn te hoog
14%
ik ben niet (goed) bekend met aanbod van sporten en bewegen voor ouderen
14%
ik ben gestopt vanwege corona en vind het moeilijk om bewegen weer op te pakken
9%
anders
15% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Toelichting: alle senioren die vinden dat ze niet genoeg bewegen of meer zouden willen bewegen, meerdere antwoorden mogelijk
20
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid 2,5 uur per week matig intensief bewegen Voldoen aan de beweegrichtlijnen totaal
De beweegrichtlijnen geven aan hoeveel beweging nodig is voor een goede gezondheid. De figuren hiernaast laten zien in hoeverre senioren voldoen aan deze richtlijnen. De resultaten zijn uitgesplitst naar leeftijdscategorie, omdat we hier een daar verschillen zien. Het ervaren van lichamelijke klachten, aandoeningen en beperkingen, die vaker voorkomen bij oudere ouderen, zal hier ongetwijfeld een rol spelen. Matig intensief bewegen Ruim een derde van alle senioren zegt dat zij elke week 2,5 uur matig intensief bewegen, verspreid over verschillende dagen. Onder 65-74 jarigen ligt dit aandeel hoger (40%) dan onder 75+’ers (31%). Een kwart van de 75+’ers lukt het (bijna) nooit om voldoende te bewegen tegenover 16% van de 65-74 jarigen.
36%
65-74 jaar
40%
75 jaar en ouder 0%
20% (bijna) elke week
18%
24%
31%
20%
29% 40%
20% 16%
15%
25%
60%
regelmatig
80% soms
100%
(bijna) nooit
2x per week spier- en botversterkende activiteiten totaal
34%
65-74 jaar
27%
38%
75 jaar en ouder
26% 0%
24% 32%
20%
Spier- en botversterkende activiteiten Een derde doet twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten. Ook hier zien we dat er meer 65-74 jarigen (bijna) wekelijks aan de richtlijn voldoen dan 75+’ers (38% vs. 26%).
26%
(bijna) elke week
40%
16%
23%
17%
21%
16% 60%
regelmatig
26% 80%
soms
100%
(bijna) nooit
Balansoefeningen totaal
6%
65-74 jaar
8%
7%
6%
81%
Balansoefeningen Balansoefeningen, die extra worden aangeraden voor ouderen, worden door slechts een kleine groep wekelijks gedaan (6%) Acht op de tien doen dit (bijna) nooit. De verschillen tussen 65-74 jarigen en 75+’ers zijn in deze figuur niet significant.
7%
7%
78%
75 jaar en ouder 4% 6% 5% 0%
85% 20%
(bijna) elke week
21
40% regelmatig
60%
80% soms
100%
(bijna) nooit
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Bekendheid met valpreventie Bekendheid met valpreventie In de gemeente Papendrecht wordt actief ingezet op valpreventie. Door verschillende activiteiten wordt geprobeerd het risico op vallen voor senioren te verkleinen. Veel senioren hebben wel eens van valpreventie gehoord, de helft weet ook wat het inhoudt. Een kleine groep van 18% is hiermee onbekend.
18% ja, en ik weet wat het inhoudt
51%
ja, maar ik weet niet precies wat het inhoudt nee
31%
22
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Wat mist men op het gebied van sport of bewegen in Papendrecht? In een open vraag hebben we aan de senioren gevraagd of zij in Papendrecht iets missen op het gebied van sport of bewegen. 8% zegt iets te missen (41 respondenten). Er zijn meer 65-74 jarigen die iets missen (10%) dan 75+’ers (5%). Veel van deze respondenten zouden graag (meer) aanbod zien speciaal gericht op ouderen, al dan niet gekoppeld aan een specifieke sport. De meest gegeven antwoorden zijn: • Yoga / tai chi (al dan niet speciaal voor ouderen) (8x genoemd) • Betaalbare vormen van sport en bewegen / tegen lage kosten (7x genoemd) • Ouderengym of gezamenlijk oefeningen doen (5x genoemd) • Aanbod voor de jongere oudere (4x genoemd) • Wandelclub / goede voorzieningen om te wandelen (4x genoemd)
“Zover mij bekend zijn de beweegprogramma’s hier gericht op hoog bejaarden, daar voel ik mij nog niet toe behoren.”
“Sporten hangt een financieel plaatje aan vast. Gezien de huidige prijsverhogingen kan ik dat niet missen.”
“Sportschool voor senioren of mensen met een beperking onder begeleiding.”
“Gymclubje voor 80+, lekker bewegen en daarna kopje koffie.”
“Een makkelijk toegankelijke en drempelloze gelegenheid voor ouderen.” “Jeu de boules banen” “Weet niet of er voor ouderen gezamenlijke wandeloefen- yogavoorzieningen zijn buiten de gewone fitness en duurbetaalde clubs.”
“Meer groepen ouderen die met elkaar kunnen sporten.”
“Badminton overdag voor ouderen.”
23
Partner voor bestuur en beleid
Gezondheid Bekendheid voorzieningen Bekendheid voorzieningen In de Monitor Sociaal 2021 is de bekendheid van verschillende voorzieningen in Papendrecht uitgevraagd. Hieruit blijkt dat Woonkracht 10 en Sterk Papendrecht het meest bekend zijn onder senioren (resp. 79% en 76% is hiermee bekend). Het Meldpunt Zorg en Overlast en Veilig Thuis zijn het minst bekend (beide 32% bekend). Wat opvalt is dat Woonkracht 10 beter bekend is onder jongere senioren. In de groep 65-74 jarigen zegt 89% bekend te zijn met de woningcorporatie, tegenover 66% van de 75+’ers. Bij de andere woningcorporatie, Woonkeus Drechtsteden, is de totale bekendheid gelijk onder beide leeftijdsgroepen. Wel zijn de jongere senioren beter inhoudelijk bekend met de organisatie (38% van de 65-74 jarigen is goed bekend met de organisatie en weet wat zij doen tegenover 18% van de 75+’ers).
Professionals zijn van mening dat senioren de weg naar zorg en ondersteuning niet goed genoeg weten te vinden. Hoewel ze het er over eens zijn dat Sterk Papendrecht goed werk doet, twijfelen de meesten aan de bekendheid van de organisatie. Eén van hen is van mening dat zij meer aan PR moeten doen. Over Puur Papendrecht is men niet erg positief. Senioren weten volgens hen vaak niet dat het bestaat of ze kunnen niet op website, omdat ze niet digitaal vaardig zijn. Professionals vinden de website zelf ook niet erg gebruiksvriendelijk.
Woonkracht 10
79%
Sterk Papendrecht
76%
Alzheimer Café
68%
Dienst Gezondheid & Jeugd / GGD Zuid-Holland Zuid
63%
Sociale Dienst Drechtsteden
62%
Odensehuis
57%
Woonkeus Drechtsteden
55%
PuurPapendrecht
41%
Meldpunt Zorg en Overlast
32%
Veilig Thuis
32% 0%
25%
50%
goed bekend
beetje bekend
75%
100%
Bron: Monitor Sociaal 2021
24
Partner voor bestuur en beleid
Sociale contacten en vrijetijdsbesteding Partner voor bestuur en beleid
Sociale contacten Vindt u dat u voldoende contacten met anderen hebt? Vindt u dat u voldoende contacten met andere mensen hebt? Over het algemeen vinden de meeste senioren dat zij genoeg sociale contacten hebben (85%). Eén op de tien heeft voldoende contacten, maar zou dit toch graag uitbreiden. 6% vindt zelf dat hij te weinig contacten met anderen heeft. Onder 75+’ers is deze groep groter dan onder 65-74 jarigen (8% vs. 3%). Belemmeringen bij het ontmoeten van nieuwe mensen Aan senioren die vinden dat ze te weinig contacten hebben of meer contacten zouden willen, hebben we gevraagd wat hen belemmert bij het ontmoeten van nieuwe mensen. Een derde weet niet goed waar hij anderen kan ontmoeten. Het spannend vinden om contact te maken met nieuwe mensen (26%), een gebrek aan digitale vaardigheden (23%) of lichamelijke beperkingen (14%) spelen voor sommigen ook mee. In de categorie anders wordt meermaals genoemd dat men tevreden is met de weinige contacten die men heeft en dat er geen behoefte is aan meer sociaal contact. Eén van de deelnemers uit de groepsgesprekken geeft aan dat hij tijdens de preventieve huisbezoeken veel eenzaamheid ziet. Men pleit ervoor dat initiatieven zoals de Babbelbox in de Badhuisstraat op meer plaatsen georganiseerd zouden moeten worden. Er moeten mensen geactiveerd worden om zoiets op te zetten.
Daarnaast wordt er ook een behoefte aan individueel contact gesignaleerd.
totaal
85%
9%
65-74 jaar
86%
11% 3%
75 jaar en ouder
86% 0%
20%
6%
40%
ja, zeker
60%
6%
8%
80%
100%
ja, maar ik zou wel wat meer contacten willen
nee, ik vind dat ik te weinig contacten heb
Belemmeringen bij het ontmoeten van nieuwe mensen ik weet niet goed waar ik andere mensen kan ontmoeten
33%
ik vind het spannend om contact te maken
26%
ik kan niet goed overweg met internet, computer, mobiele apparaten
23%
ik heb een lichamelijke beperking en ga niet gemakkelijk van huis
14%
anders
22% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Toelichting: alle senioren die vinden dat ze te weinig contacten hebben of meer contacten zouden willen, meerdere antwoorden mogelijk
26
Partner voor bestuur en beleid
Sociale contacten Kent iemand die helpt of kan helpen bij… Hulp van anderen In de Monitor Sociaal 2021 hebben we inwoners gevraagd of zij, indien nodig, een beroep kunnen doen op hun netwerk als het gaat om hulp op verschillende gebieden. Het kan daarbij gaan om praktische ondersteuning in bijvoorbeeld het huishouden, maar ook om emotionele steun, zoals hulp bij het omgaan met tegenslagen. In de figuur hiernaast zijn de resultaten van alle 65+’ers weergegeven. We zien dat veel senioren kunnen terugvallen op hun sociale netwerk wanneer zij hulp nodig hebben. Toch is er op elk aspect ook een behoorlijke groep die hiervoor niet op anderen kan terugvallen. Vooral als het gaat om persoonlijke verzorging of relatieproblemen is het voor veel senioren lastig een beroep te doen op hun sociale omgeving.
leuke dingen doen
80%
boodschappen doen
78%
vervoer
78%
vinden van informatie
75%
huishouden
75%
omgaan met tegenslagen
73%
administratie
72%
Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen de groep 65-74 jarigen en 75+’ers.
persoonlijke verzorging
50%
relatieproblemen *
41%
0%
25%
50%
75%
100%
* Inwoners waarbij dit aspect niet van toepassing is zijn hier buiten beschouwing gelaten Bron: Monitor Sociaal 2021
27
Partner voor bestuur en beleid
Vrijetijdsbesteding Bekendheid met activiteiten en initiatieven Bekendheid met activiteiten en initiatieven In Papendrecht worden veel activiteiten en initiatieven georganiseerd speciaal gericht op senioren. Is de doelgroep hier ook mee bekend? Het meest bekend zijn senioren met het schaken en bridgen bij het denksportcentrum, de ZAPpers, ‘Koffie met …’, activiteiten in de bibliotheek en de cursus digitale vaardigheden. Deze activiteiten of initiatieven zijn bekend bij (ruim) de helft van de senioren.
De professionals merken dat senioren niet altijd weten wat er te doen is. Veel informatie is online te vinden, maar het ontbreekt de doelgroep aan digitale vaardigheden. Informatie op papier (folder, brief of krant) werkt beter. Sinds er een folder bestaat waarin alle koffie-initiatieven bij elkaar zijn gebracht, komen er nieuwe mensen op de koffie-ochtenden bijvoorbeeld. Professionals (bijv. in de zorg, woningstichting, wijkagent) kunnen een rol spelen bij het bekendmaken van het aanbod aan senioren. Zij weten echter ook niet altijd wat er te doen is en de website van Puur Papendrecht vinden zij ook niet gebruiksvriendelijk. Verder wordt aangegeven dat het aanbod niet altijd aansluit op de beleving van senioren. Zo zijn de koffie-ochtenden niet geschikt voor slechthorenden. En activiteiten op de kinderboerderij sluiten bijvoorbeeld niet aan bij mensen hoger op de maatschappelijke ladder.
schaken en bridgen bij denksportcentrum
56%
ZAPpers (Zwerf Afval Pakkers)
54%
'Koffie met…'
53%
activiteiten in de bibliotheek
52%
cursus digitale vaardigheden
49%
activiteiten van De Ertepeller of de PCOB
65-74 jaar: 54% 75+ jaar: 39%
35%
buurhuiskamer Bij Bosshardt
35%
Inloop de Spil
33%
beweegtuin Papendrecht
25%
sociale moestuin
25%
Golden Sports (buiten sporten en bewegen)
13%
Old Stars (tennis)
13% 0%
28
65-74 jaar: 60% 75+ jaar: 50%
20%
65-74 jaar: 31% 75+ jaar: 40%
65-74 jaar: 27% 75+ jaar: 19%
40%
60%
80%
100%
Partner voor bestuur en beleid
Vrijetijdsbesteding Wat mist men op het gebied van vrijetijdsbesteding in Papendrecht? De meeste senioren zijn tevreden over het aanbod op het gebied van vrijetijdsbesteding. Een kleine groep van 5% (24 respondenten) zegt wel iets te missen. De meeste suggesties hebben betrekking op sport en bewegen (8x genoemd). Daarnaast zouden vier senioren graag een ontmoetingsplek hebben en drie missen cultuurbeleving. De overige suggesties zijn allemaal één keer genoemd. Een greep uit de gegeven antwoorden:
“Wandelen in een park, de parken in Papendrecht zijn niet mooi, gras met een rijtje bomen!”
“Sociëteit ontmoetingsplek”
“Een knutselclub met houtbewerking en modelbouw.” “Iets waar je altijd binnen kunt lopen voor een praatje. Buurthuis. Ook voor jongeren.” “Leuk strand langs de rivier” “Ik mis de filmvertoning in de bibliotheek. Beperkte openbaar vervoer (vooral ‘s avonds) maakt culturele uitstapjes bijna onmogelijk.”
Ook de professionals geven aan dat er dingen gemist worden op het gebied van vrijetijdsbesteding: • Samen eten voor weinig geld. Er worden maaltijden aangeboden, maar dit is voor sommigen nog te duur. Als idee wordt ingebracht dat er misschien een deal te sluiten is met MBO-opleidingen (studenten moeten leren koken en kunnen de maaltijden aanbieden aan senioren). Senioren vinden het ook leuk om samen te koken. • Buurthuis • Meer activiteiten op zondag. Nu zijn veel winkels gesloten, is er geen theater en is er geen openbaar vervoer.
“Breicafé in de bieb.” “Iemand die thuis komt helpen met vrijetijdsbesteding. Ik kan niet zo makkelijk de deur uit en heb een zichtbeperking.” “Meer gericht op 70+ dan op 80+.”
• Meer activiteiten in buitenwijken. Zo is er wel een wandelclub in Papendrecht, maar niet in elke wijk.
“Activiteiten op de zondag.”
“Tai Chi in het park.”
29
Partner voor bestuur en beleid
Openbare ruimte Partner voor bestuur en beleid
Openbare ruimte Voldoende bankjes in de buurt Voldoende bankjes in de buurt Acht op de tien senioren geven aan dat er voor hen genoeg bankjes zijn in de buurt waar zij wonen. De rest (18%) mist een bankje op één of meer plaatsen.
18%
Aan deze laatste groep hebben we gevraagd op welke locatie zij een bankje missen. Antwoorden die meerdere keren voorkomen zijn: langs wandelpaden, in parken, bij winkelcentra en in de wijk Wilgendonk. Een compleet overzicht met alle locaties is als bijlage bij dit rapport toegevoegd.
ja nee
82%
Eén van de professionals in de groepsgesprekken merkt op dat senioren graag in beweging willen blijven, maar aangeven dat er zo weinig bankjes zijn of de bankjes een leuning missen.
Zon en schaduw in de openbare ruimte Zon en schaduw in de openbare ruimte
Volgens een derde van de senioren geven de bankjes in de buurt genoeg afwisseling tussen zon en schaduw. Eén op de zeven is het hier echter niet mee eens. Veel senioren kunnen deze stelling niet beoordelen (31%). Waarschijnlijk maken zij hiervoor te weinig gebruik van de bankjes. Vier op de tien is van mening dat de parken in de gemeente voor voldoende schaduw zorgen tijdens warm zomerweer. Volgens 9% is dit niet het geval. Ook hier zegt een grote groep (27%) geen oordeel te kunnen geven.
De bankjes in mijn buurt geven genoeg afwisseling tussen zon en schaduw.
32%
De parken in de gemeente geven genoeg schaduw tijdens warm zomerweer.
42%
0% (zeer) mee eens
31
23%
20%
14%
22%
40%
niet mee eens, niet mee oneens
60%
31%
9%
27%
80%
(zeer) mee oneens
100% weet niet
Partner voor bestuur en beleid
Openbare ruimte Toegankelijkheid voorzieningen Toegankelijkheid voorzieningen Senioren hebben de toegankelijkheid van verschillende voorzieningen in Papendrecht beoordeeld. Over het algemeen scoren de voorgelegde voorzieningen goed onder hen die een oordeel geven. Het best scoren de winkelcentra Westpolder, Wilgendonk, De Meent en het gemeentehuis. Om en nabij negen op de tien senioren vinden deze plaatsen (zeer) goed toegankelijk. Bij een aantal voorzieningen vinden we een groot aandeel ‘weet niet’. Veel respondenten geven aan dat ze de toegankelijkheid hiervoor niet kunnen beoordelen. Dit kan zijn omdat ze nooit op deze locatie komen of er niet op de mate van toegankelijkheid letten.
Professionals zijn het er over eens dat het centrum/winkelgebied goed toegankelijk is. Het openbaar vervoer laat echter te wensen over. Er rijden minder bussen, men moet verder lopen naar de haltes en de dienstregeling is digitaal. Ook wordt opgemerkt dat de bibliotheek na de verhuizing naar het gemeentehuis niet goed toegankelijk is voor senioren (eerste verdieping, onhandige trap, niet goed toegankelijk voor scootmobiels).
winkelcentrum Westpolder
91%
4%5%
winkelcentrum Wilgendonk
87%
4% 9%
gemeentehuis
87%
5%
winkelcentrum De Meent
85%
10%
parken
77%
waterbushalte
70%
winkelcentrum Oostpolder
68%
theater De Willem
10%
12%
56%
4%
bushaltes
55%
10%
Sportcentrum Papendrecht
43% 0%
(zeer) goed
32
20%
27%
8%
Sterk Papendrecht
9% 40%
niet goed, niet slecht
11%
16%
4%
60%
7%
31%
39%
33%
47% 60%
(zeer) slecht
80%
100%
weet niet
Partner voor bestuur en beleid
Openbare ruimte Onveilige situaties in de buurt We hebben senioren gevraagd een voorbeeld te geven van een onveilige situatie in de buurt waar zij wonen. 227 senioren (42%) hebben minimaal één onveilige situatie genoemd. Locatie Als onveilige locatie worden veel kruispunten en rotondes genoemd.
Ook de professionals hebben voorbeelden van onveilige situaties:
Onveilige situatie Veel genoemde klachten zijn:
• Slechte stoepen (losse tegels).
• Te hard rijden
• Slechte verlichting in het park.
• Slechte fiets- en voetpaden
• Onveilige hoeken omdat er slecht gesnoeid wordt.
• Slechte verlichting
• Korte oversteektijd stoplichten voor mensen die slecht ter been zijn.
• Onoverzichtelijke verkeerssituatie • Ontbreken van zebrapad
• Slechte zichtbaarheid van zebrapaden, vooral in donkere perioden.
• Fietsers die zich niet aan de verkeersregels houden
• Geen banken waar je binnen geld kan pinnen. • Sommige plekken zijn niet veilig, zoals het Sleutelbloemplein, waar jeugd staat bij een ouderencomplex.
Een overzicht met alle onveilige situatie zijn in een apart document opgenomen.
• Ook wordt benoemd dat een deel van de leden van de seniorenbond niet naar de avondactiviteiten komt, omdat ze geen veilig gevoel hebben in het donker.
33
Partner voor bestuur en beleid
Informatiebehoeften en suggesties Partner voor bestuur en beleid
Informatiebehoeften Voorkeur voor informatie van de gemeente Voorkeur voor informatie van de gemeente De meeste senioren worden het liefst via een folder/ informatiebrochure of het huis-aan-huisblad geïnformeerd door de gemeente. Er zijn duidelijke verschillen tussen 65-74 jarigen en 75+’ers. De jongere senioren hebben vaker een voorkeur voor de folder/informatiebrochure, de website en social media. Oudere senioren verkiezen vaker het huisaan-huisblad. Onder ‘anders’ worden onder andere email en de persoonlijke brief genoemd.
Professionals zien dat veel senioren niet digitaal vaardig zijn, terwijl er wel voor informatie digitaal wordt aangeboden. Zij merken dat informatie op papier, bijvoorbeeld in de vorm van een folder, informatieboekje of brief beter gelezen wordt. Ook mond-tot-mond reclame werkt.
Tevens wordt aangegeven dat sommige mensen helemaal niet bereikt zullen worden, omdat zij niet open staan voor informatie. Daarnaast is het moeilijk om personen te bereiken die eenzaam zijn. Er wordt benoemd dat de kerk hier een rol in zou kunnen spelen.
60%
in huis-aan-huisblad Het Kontakt 25%
website 7%
sociale media
Zelfstandig zaken regelen via internet Via de Monitor Sociaal krijgen we enig inzicht in de digitale vaardigheden van senioren. We zien grote verschillen tussen de twee leeftijdsgroepen. Vier op de tien 65+’ers geven aan geen moeite te hebben met het regelen van zaken via internet, onder 75+’ers is deze groep veel kleiner (26%).
64%
folder/informatiebrochure
5%
anders 0%
20% totaal
40% 65-74 jaar
60%
80%
100%
75 jaar en ouder
Toelichting: meerdere antwoorden mogelijk
Zelfstandig zaken regelen via internet totaal
15%
65-74 jaar
8%
75 jaar en ouder
14%
37%
11%
40%
22% 0%
34%
17% 20%
altijd moeite mee
41% 35%
40% vaak moeite mee
26%
60%
80%
soms moeite mee
100%
geen moeite mee
Bron: Monitor Sociaal 2021
35
Partner voor bestuur en beleid
Suggesties Wat mist men in de gemeente Papendrecht als het gaat om ouder worden? Ruim 100 senioren (20%) geven in een open vraag aan iets te missen in Papendrecht als het gaat om ouder worden. Veruit de meeste antwoorden hebben betrekking op het onderwerp wonen. Andere onderwerpen die naar voren komen zijn vervoer, informatievoorziening, ontmoetingsplek en onderhoud van straten en stoepen. Wonen (39x genoemd) Veel senioren geven aan dat er te weinig betaalbare seniorenwoningen/appartementen zijn in de gemeente. Daarnaast is er behoefte aan een goed verzorgingshuis. Meerdere keren wordt Hof van Sliedrecht genoemd als voorbeeld. Zoiets zou men ook graag in Papendrecht zien. “Te weinig mogelijkheden zoals betaalbare appartementen voor doorstromen van groot koophuis naar leeftijdsbestendige woningen.” “Ouderwets verzorgingshuis in modern gebouw.” “Een woonlocatie zoals Hof van Sliedrecht. Dit is een goede optie tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis.” Vervoer (13x genoemd) Voor dertien senioren laat het openbaar vervoer te wensen over (dienstregeling, aantal haltes). Daarnaast zou men graag meer mogelijkheden hebben voor gebruik van de Drechthopper. “Busroutes veranderd. Minder toegankelijk voor ons. We kunnen het eind niet meer lopen. Zo is onze zelfstandigheid verminderd.”
“De Drechthopper voor iedere oudere.” Informatievoorziening (9x genoemd) Negen senioren missen informatievoorziening, bijvoorbeeld over subsidies, voorzieningen, sport/bewegen en wonen. “Misschien is een folder voor 65-plussers handig. Dus met pensioen… een folder.” Ontmoetingsplek (7x genoemd) Zeven senioren zouden graag een plek hebben om elkaar te ontmoeten, zoals een buurthuis, een zaaltje met activiteiten of een café/terras. Onderhoud van straten en stoepen (6x genoemd) Dit punt is al eerder aan de orde gekomen. Toch benoemt een aantal senioren hier nogmaals de slechte staat van stoepen, fietspaden en straten.
36
Partner voor bestuur en beleid
Suggesties Wat mist men in de gemeente Papendrecht als het gaat om ouder worden? In de groepsgesprekken hebben we gevraagd naar ideeën om Papendrecht seniorvriendelijker te maken richting de toekomst. Hieruit kwamen de volgende ideeën naar voren: • Ook hier wordt genoemd dat er behoefte is aan meer geschikte betaalbare woningen voor senioren. • Er worden verschillende ideeën ingebracht op het gebied van zorg: • Meerdere deelnemers zouden graag een eigen Wmo-loket in de gemeente zien. • Behoefte aan meer gebruik van domotica (oftewel huisautomatisering). De inzet en financiering hiervan zou via de Wmo geregeld moeten kunnen worden. • Goede respijtzorg. Het is lastig om financiering hiervoor te krijgen en de respijtzorg die wordt geboden is niet voldoende. Dit is beter geregeld in andere gemeenten. Goede voorbeelden uit andere gemeenten vindt men: • Regelmaatjes ter ondersteuning van de mantelzorger. • Vrijwillige terminale thuiszorg, dit is goed geregeld in Sliedrecht. • Stichting Helpende Handen, zoals in Dordrecht en Alblasserdam. • Steunwijzer uit Dordrecht. • Er zijn in Papendrecht veel initiatieven, maar het aanbod is versnipperd. Voor senioren is vaak niet duidelijk wat er wordt aangeboden. Er zou een centrale plek moeten zijn waar alles op een duidelijke manier te vinden is. Vooral de website van Puur Papendrecht vinden de professionals niet gebruiksvriendelijk.
• In Sliedrecht zijn plekken gecreëerd waar senioren buiten samen kunnen komen. Zo iets zou ook mooi zijn in Papendrecht. Sliedrecht heeft daarnaast ook veilige routes, waarbij tegels herkenningspunten zijn. • Goed openbaar vervoer, zeker in de weekenden en avonden. • Lokale radio en tv beter benutten om senioren te informeren. Al twijfelen sommige deelnemers aan de effectiviteit hiervan.
37
Partner voor bestuur en beleid
Onderzoeksverantwoording Partner voor bestuur en beleid
Onderzoeksverantwoording Methoden van onderzoek Vragenlijstonderzoek onder senioren
Gesprekken met professionals
methode
methode
Een steekproef van senioren in Papendrecht is per brief uitgenodigd voor het onderzoek. Zij werden gevraagd om een schriftelijke vragenlijst in te vullen. Respondenten konden er ook voor kiezen om de vragenlijst op internet in te vullen.
Er zijn twee groepsgesprekken gehouden met professionals van organisaties die met of voor senioren werken. Aan het eerste gesprek namen 7 professionals deel, het tweede gesprek had 8 deelnemers. In de gesprekken kwamen de volgende thema’s aan de orde: langer zelfstandig thuis wonen, zorg en ondersteuning, vrijetijdsbesteding, veiligheid en toegankelijkheid.
steekproef en respons Er zijn 1.000 senioren van 65 jaar en ouder uit Papendrecht uitgenodigd voor het onderzoek. Bewoners van verzorgings- en verpleeghuizen zijn uitgesloten. Bij het trekken van de steekproef is rekening gehouden met een goede verdeling over leeftijdsgroepen en wijken. 537 senioren vulden de vragenlijst in. Dit is een responspercentage van 54%. De resultaten zijn herwogen naar leeftijd.
deelnemers Alle deelnemers hadden in hun werk of vrijwilligerswerk te maken met senioren. Zij waren afkomstig van de volgende organisaties: - Sterk Papendrecht - Bibliotheek - Sociale Dienst Drechtsteden - Seniorenbond De Ertepeller - Seniorenbond PCOB
- Lelie zorggroep - Woonkracht 10 - Rivas - Waardeburgh - Wmo adviesraad
Een aantal deelnemers heeft meerdere vrijwillige functies waarbij zij met senioren in contact komen.
veldwerkperiode
veldwerkperiode
eind juni t/m eind augustus 2022
oktober 2022
Partner voor bestuur en beleid
Onderzoeksverantwoording Achtergrondkenmerken respondenten uit vragenlijstonderzoek
leeftijd
%
geslacht
%
65-74 jaar
53
man
45
75 jaar en ouder
47
vrouw
55
huishoudsamenstelling
%
financiële situatie
%
alleenstaand
29
kan veel geld overhouden
13
samenwonend met partner
67
kan een beetje geld overhouden
55
samenwonend met kind(eren)
1
kan precies rondkomen
23
samenwonend met partner en kind(eren)
2
moet spaargeld uitgeven
8
anders
1
moet schulden maken
1
opleidingsniveau
%
geen opleiding / basisonderwijs
8
vmbo, mavo, mulo, lbo/mbo 1
48
mbo 2, 3 of 4 / havo, vwo, hbs, mms
24
hbo / wo
20
Toelichting: alle cijfers zijn ongewogen
40
Partner voor bestuur en beleid
Over ons Onderzoeksteam Dit onderzoek is uitgevoerd door Kristel Kuijstermans, Liesbeth Heering en Wanda van den Boogaard.
Over het OCD Partner voor bestuur en beleid! Dat wil het OCD zijn voor haar opdrachtgevers in de Drechtsteden en daarbuiten. Wij bieden ondersteuning op maat met onderzoek, advies en informatie. Zodat beleid optimaal ontwikkeld, uitgevoerd en waar nodig bijgesteld kan worden. Meer weten? Bezoek onze website!
Contact Wilt u tips of informatie doorgeven of heeft u misschien een vraag over dit product? Neem dan gerust contact op ons door te bellen naar 078 770 3905 of te mailen naar ocd@drechtsteden.nl.
41
Partner voor bestuur en beleid
Colofon Senioren in Papendrecht titel Behoeften- en bekendheidsonderzoek December 2022
Kristel Kuijstermans Liesbeth Heering Wanda van den Boogaard
Onderzoekcentrum Drechtsteden Adres Industrieweg 11 3361 HJ Sliedrecht Postbus 619 3300 AP Dordrecht Telefoon 078 770 3905 Website onderzoekcentrumdrechtsteden.nl
Partner voor bestuur en beleid
Preventief huisbezoek 2022 Papendrecht
Partner voor bestuur en beleid
Inhoudsopgave
Wonen
Conclusies
Zelfredzaamheid en zorg
Sociaal netwerk
Literatuur & afkortingen
Actief zijn Terug naar inhoudsopgave
Levensonderhoud
Mantelzorg
Mobiliteit
Partner voor bestuur en beleid
Conclusies Partner voor bestuur en beleid
Aanleiding In de gemeente Papendrecht worden bij 80-plussers signalerende huisbezoeken gehouden. Tijdens dit bezoek voeren vrijwilligers gesprekken met ouderen over de zelfredzaamheid (eigen kracht) en de leefsituatie van deze doelgroep. Het gesprek levert signalen op over de zelfredzaamheid of de ondersteuningsbehoefte (kwetsbaarheid of eenzaamheid) van de oudere. De vrijwilligers signaleren, geven informatie aan de ouderen of koppelen terug naar ouderenadviseurs. Ze kunnen ook doorverwijzen. De vragen gaan over de volgende gebieden: • wonen • zelfredzaamheid en zorg • mantelzorg • sociaal netwerk • actief zijn • mobiliteit • levensonderhoud. De vragenlijst is ingevuld door 197 inwoners van Papendrecht vanaf 80 jaar. Daarvan is 7% 90 jaar of ouder; 35% 85-89 jarigen; 56% 80-84 jarigen en 2% 70-79 jarigen (partners). Van de respondenten is 47% alleenstaand en vormt 52% een echtpaar zonder kinderen. De respondenten wonen in het postcodegebied: 3351: 43% 3352: 8% 3353: 22% 3354: 9% 3355: 5% 3356: 13%
Partner voor bestuur en beleid
Conclusies Wonen Iedereen voelt zich voldoende veilig in de woning (99%), is de omgeving goed toegankelijk (91%) en de winkels zijn dichtbij (78%). Voor driekwart van de ouderen is het huis voldoende aangepast. Een derde woont echter niet gelijkvloers of zijn voorzieningen veraf. Twee op de tien denken op dit moment serieus na over een verhuizing. Drie kwart van hen denken daarbij aan een huurhuis en 16% weet het nog niet. Ruim de helft van hen staat ingeschreven bij Stichting Woonkeus voor een andere woning.
Zelfredzaamheid en zorg Negen op de tien ervaren geen belemmeringen bij het 's ochtends op gang komen, de persoonlijke verzorging en bij licht huishoudelijk werk. Bij tuinonderhoud (28%) en grotere klussen in en om huis doen (18%) ervaren de senioren de meeste belemmeringen. Ruim de helft kan zonder enige hulp voor zichzelf zorgen. Bij ziekte en tegenslag kan men beroep doen op de eigen kinderen (58%) en hun partner (42%). Mantelzorg Een vijfde van de senioren krijgt mantelzorg en 15% geeft mantelzorg. Driekwart wordt daarbij nauwelijks belast en een op de tien voelt zich tamelijk zwaar belast en 7% overbelast. 12% doet aan vrijwilligerswerk en 3% krijgt vrijwilligershulp. Zo'n 2% verwacht meer vrijwilligerswerk te gaan doen. Vier op de tien ouderen is bekend met het Odensehuis. Het Alzheimer Café is bij 35% van de senioren bekend, slechts 2% maakt er gebruik van. De behoefte aan informatie is niet zo groot. Sociaal netwerk Ruim acht op de tien senioren heeft kinderen en kleinkinderen. Een kwart heeft dagelijks contact met de kinderen en drie op de tien hebben 2 tot 3 keer per week contact. Men is zeer tevreden over de contacten die men heeft. 15% heeft zich afgelopen jaar regelmatig of heel vaak eenzaam gevoeld. Een klein aantal senioren wil graag iets doen aan die gevoelens van eenzaamheid. Een enkeling weet echter niet hoe.
Een aantal senioren wil graag in gesprek gaan met Sterk Papendrecht over contactmogelijkheden.
5
Partner voor bestuur en beleid
Conclusies Actief zijn Bijna iedereen neemt zelf initiatief of heeft zelf de regie; 5% is vooral afhankelijk van anderen. De helft van de senioren kijkt graag tv. Andere hobby’s zijn: lezen (37x genoemd), denksport (25x), tuin en planten (11x), handwerken/breien (10x), muziek/zingen (9x), sport (7x), wandelen/fietsen (6x) en schilderen (5x). Acht op de tien zijn tevreden over de mogelijkheid om tv te kijken en zeven op de tien ook over de hobby-activiteiten thuis. Drie op de tien zijn niet tevreden over hun activiteiten in verenigingsverband en over samen iets organiseren. Een vijfde maakt gebruik van de bibliotheek en het samen eten. Alle welzijnsvoorzieningen worden hoog gewaardeerd (93-97%). De informatiebehoefte van senioren is niet groot. Wel zou men graag informatie ontvangen via een boekje of een gesprek met Sterk Papendrecht.
Mobiliteit Binnenshuis is men nog goed mobiel. . Traplopen gaat voor zes op de tien nog prima. Eveneens zes op de tien rijdt met de eigen auto. Voor de helft van de ouderen zijn langere afstanden buitenshuis en fietsen niet meer goed te doen. Acht op de tien kunnen nog goed boodschappen doen zonder hulp in te schakelen. Op vakantie gaan lukt niet meer (42%). Zeven op de tien senioren maken geen gebruik van de mogelijke vervoersmogelijkheden. 5% maakt enigszins geregeld gebruik van de Drechthopper en 2% van het openbaar vervoer. Er is nauwelijks behoefte aan informatie over mobiliteit. Een enkeling heeft behoefte aan informatie over de Drechthopper en Valys. Levensonderhoud Acht op de tien hebben een aansluiting op internet en vrijwel alle ouderen kunnen pinnen. Slechts een enkeling kent echte financiële problemen. De helft kan een beetje geld overhouden en een kwart komt precies rond. Driekwart houdt eigen administratie bij, voor een kwart van de senioren wordt het door een ander gedaan. Slechts een enkeling doet het niet zelf.
6
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Partner voor bestuur en beleid
Wonen Ruim de helft heeft voldoende steun Bent u samen of alleen en heeft u steun in de buurt als het nodig is? Van de ouderen in Papendrecht woont ruim de helft samen en heeft voldoende steun. Ruim een derde heeft te weinig steun. Het gaat niet alleen om alleenstaanden maar ook om samenwonenden.
In hoeverre vindt u uw woning en woonomgeving geschikt gezien uw leeftijd?
37%
16%
samen en genoeg steun
samen en weinig steun
26%
21%
alleen en genoeg steun
alleen en weinig steun
Iedereen voelt zich veilig in woning voelt zich veilig in woning
De woning voelt voor iedereen veilig en de woonomgeving is goed toegankelijk, winkels zijn dichtbij, de woning is voldoende aangepast en driekwart heeft hulpvaardige buren. Niet alle woningen waar ouderen wonen zijn voldoende aangepast of gelijkvloers. Zo woont een derde niet gelijkvloers en is voor 31% de voorzieningen niet dichtbij.
99%
omgeving is goed toegankelijk
1%
91%
9%
winkels zijn dichtbij
78%
22%
woning is voldoende aangepast
76%
24%
buren helpen indien nodig
75%
25%
voorzieningen zijn dichtbij
69%
31%
woning is gelijkvloers
65%
35%
is er overlast?
19%
goede voorzieningen in complex
81%
12% 0%
88% 20%
40% wel
8
60%
80%
100%
niet
Partner voor bestuur en beleid
Wonen Nadenken over verhuizen nee
Denkt u serieus over te gaan verhuizen? Acht op de tien ouderen denken op dit moment niet aan verhuizen. De ouderen die er wel over nadenken geven aan dat de woning niet gelijkvloers is, te groot wordt of teveel onderhoud vergt.
82%
ja, woning is niet gelijkvloers
7%
ja, woning wordt te groot
5%
ja, woning vergt teveel onderhoud
4%
ja, om financiële redenen
2%
ja, te weinig winkels in de buurt
2%
ja, overlast in directe omgeving
1%
ja, wil dichter bij kinderen wonen
1%
anders
8% 0%
Van degenen die serieus denken over verhuizen staat ruim de helft (56%) ingeschreven bij Woonkeus. Zij willen het liefst verhuizen naar een huurwoning (78%), maar 16% weet het nog niet.
20%
40%
60%
80%
100%
Helft ingeschreven bij Woonkeus 56% 0%
20%
44% 40% ja
60% nee
80%
100%
Toelichting: % van degenen die serieus nadenken over verhuizen
Driekwart wil naar een huurwoning verhuizen 78% 0%
20%
6%
40% huurwoning
60% koopwoning
80%
16% 100%
weet (nog) niet
Toelichting: % van degenen die serieus nadenken over verhuizen
9
Partner voor bestuur en beleid
Zelfredzaamheid en zorg Partner voor bestuur en beleid
Zelfredzaamheid en zorg Aandeel geen belemmeringen qua de gezondheid bij… Kunt u -gezien uw gezondheid- zelf...? Zelf op gang komen, de persoonlijke verzorging en licht huishoudelijk werk zijn voor de meeste ouderen nog prima te doen. De gezondheid is niet goed genoeg om tuinonderhoud en grotere klussen in en om het huis te doen.
's ochtends op gang komen
95%
5%
persoonlijke verzorging
91%
9%
licht huishoudelijk werk doen
88%
12%
buitenshuis verplaatsen
86%
14%
eten koken/maaltijd bereiden
81%
sociale activiteiten buitenshuis
67%
tuinonderhoud
72%
18%
82%
0%
20%
40%
geen belemmering
Zonder enige hulp kan 62% van de ouderen nog voor zichzelf zorgen. Niet zonder hulp kan 4% en 7% zou meer hulp moeten krijgen.
33%
28%
grotere klussen doen in en om huis
In hoeverre kunt u met of zonder hulp voor uzelf zorgen?
19%
60%
80%
100%
wel belemmering
Voor zichzelf zorgen zonder/met hulp 62%
0%
20% zonder enige hulp
11
22%
40% met enige hulp
60% met veel hulp
5% 4%
80% kan niet zonder hulp
7%
100% meer hulp is beter
Partner voor bestuur en beleid
Zelfredzaamheid en zorg . Stel dat u door ziekte of tegenslag, voor korte of langere tijd een beroep moet doen op iemand. Wie vraagt u dan? Heeft men voor langere tijd hulp nodig, dan wendt men zich in de kleine kring tot de kinderen en de partner. Ook de huisarts en Wmovoorziening wil men nogal eens vragen.
Eigen kinderen en partner worden om hulp gevraagd eigen kind(eren)
58%
partner
42%
huisarts
33%
Wmo voorziening
32%
buren/vriend(in)/kennissen
29%
thuiszorgorganisatie
21%
particuliere hulp
12%
Sterk Papendrecht
11%
kerk
9%
overige familie
7%
moskee
0%
niemand van deze
5% 0%
12
20%
40%
60%
80%
100%
Partner voor bestuur en beleid
Zelfredzaamheid en zorg Wmo voorziening is goed bekend Bent u bekend met de volgende ondersteuning/zorgvoorzieningen? Driekwart kent de Wmo-voorziening. Ook de andere voorzieningen zijn goed bekend.
Wmo voorziening
73%
27%
uitleenhulpmiddelen
66%
34%
personenalarmering
62%
38%
wijkverpleging en geriatrie
60%
40%
maaltijdvoorziening
60%
40%
Sterk Papendrecht
58%
42%
0%
20%
40%
60%
goed bekend
Maakt u gebruik van deze voorzieningen? Vier op de tien maken ook gebruik van de Wmovoorziening. Van de andere voorzieningen wordt minder gebruik gemaakt.
De ouderen zijn helaas over de Wmo-voorziening wel het minst tevreden. De andere voorzieningen scoren hoog op tevredenheid.
100%
niet goed bekend
Vier op de tien maken gebruik van een Wmo voorziening Wmo voorziening
42%
personenalarmering
17%
uitleenhulpmiddelen
12%
Sterk Papendrecht
11%
wijkverpleging en geriatrie
9%
maaltijdvoorziening
8% 0%
Bent u tevreden over deze voorzieningen?
80%
20%
40%
60%
80%
100%
Minst tevreden over Wmo voorziening uitleenhulpmiddelen Sterk Papendrecht personenalarmering wijkverpleging en geriatrie maaltijdvoorziening Wmo voorziening
96% 96% 95% 94% 92% 86% 0%
20%
40% tevreden
4% 4% 5% 6% 8% 14% 60%
80%
100%
niet tevreden
Toelichting: % (on)tevredenen van degenen die de voorziening kennen en/of gebruiken
13
Partner voor bestuur en beleid
Zelfredzaamheid en zorg Gesprek over Wmo en met Sterk Papendrecht Heeft u behoefte aan informatie over zorg en ondersteuning? Zeven op de tien hebben geen behoefte aan informatie over zorg en ondersteuning. De anderen willen graag informatie over de Wmo of een gesprek met Sterk Papendrecht.
nee
69%
ja, over Wmo voorziening
18%
ja, gesprek met Sterk Papendrecht
17%
ja, over Zorgverzekeringswet
5%
ja, over voorzieningen Wet Langdurige Zorg
3% 0%
14
20%
40%
60%
80%
100%
Partner voor bestuur en beleid
Mantelzorg Partner voor bestuur en beleid
Mantelzorg Een op tien geeft mantelzorg en doet aan vrijwilligerswerk Ontvangt u mantelzorg? Geeft u mantelzorg? Bent u actief als vrijwilliger of krijgt u steun van een vrijwilliger?
geeft mantelzorg ontvangt mantelzorg
21%
doet aan vrijwilligerswerk
Een vijfde van de senioren in Papendrecht ontvangt mantelzorg. Ongeveer een op de tien geven mantelzorg en doen aan vrijwilligerswerk. Mantelzorg kan voldoening geven, maar ook voor overbelasting zorgen. Driekwart van de mantelzorgers kan de zorg goed combineren met de dagelijkse werkzaamheden. Een vijfde is zwaar belast of zelfs overbelast door de mantelzorg.
15%
12%
krijgt vrijwilligershulp
3% 0%
20%
40%
60%
100%
Een vijfde overbelast door mantelzorg 75% 0%
20%
7%
40%
niet of nauwelijks belast
Verwacht u (meer) vrijwilligerswerk te gaan doen?
80%
60% enigszins belast
11%
80%
zwaar belast
7% 100%
overbelast
Weinig animo om meer vrijwilligerswerk te doen
Slechts 2% verwacht de komende tijd meer vrijwilligerswerk te gaan doen.
4%
94%
0%
20%
40% ja
16
60% misschien
80%
100%
nee
Partner voor bestuur en beleid
Mantelzorg Odensehuis is redelijk bekend Odensehuis Papendrecht
Bent u bekend met de mogelijkheden van mantelzorgondersteuning? Het Odensehuis en het Alzheimer Café zijn het best bekend bij de ouderen in Papendrecht.
42%
Alzheimer Café
35%
Respijtzorg
26%
Dag van de mantelzorg
25%
Mantelzorgwaardering
23%
Mantelzorgsalons
21%
Dementieconsulent
19%
Helpmijzorgen.nl
10% 0%
Van welke mogelijkheden van mantelzorgondersteuning maakt u gebruik? Er wordt in Papendrecht nauwelijks gebruik gemaakt van mantelzorgondersteuning.
Alzheimer Café
60%
80%
100%
2% 1% 1% 1% 1% 0% 0% 0%
Odensehuis Papendrecht Respijtzorg Mantelzorgsalons Dag van de mantelzorg Dementieconsulent Helpmijzorgen.nl
0%
Er is niet veel behoefte aan informatie over mantelzorgondersteuning. Enkele ouderen willen wel graag meer weten over respijtzorg en het Odensehuis.
40%
Geen gebruik van mantelzorgondersteuning Mantelzorgwaardering
Over welke mogelijkheden van mantelzorgondersteuning heeft u behoefte aan (meer) informatie?
20%
20%
40%
60%
80%
100%
Info over Respijtzorg en Odensehuis is gewenst Respijtzorg
10% 9% 7% 7% 6% 5% 3% 3%
Odensehuis Papendrecht
Dag van de mantelzorg Mantelzorgwaardering Helpmijzorgen.nl Mantelzorgsalons Dementieconsulent Alzheimer Café
0%
17
20%
40%
60%
80%
100%
Partner voor bestuur en beleid
Sociaal netwerk Partner voor bestuur en beleid
Sociaal netwerk Heeft u kinderen en/of kleinkinderen? 85% van de senioren heeft kinderen en kleinkinderen. Een op de tien heeft alleen kinderen. Uit Monitor Sociaal 2021 – Papendrecht: Twee derde van de volwassen Papendrechters (63%) heeft kinderen.
Ruim negen op de tien hebben kinderen 9%
85%
0%
20%
40%
ja, kinderen
6%
60%
80%
ja, kinderen en kleinkinderen
100%
nee
Helft heeft meerdere keren per week contact Heeft u (vaak) contact met uw kinderen en/of kleinkinderen?
24%
31%
29%
13%
Een kwart heeft dagelijks contact met de kinderen en drie op de tien hebben 2 tot 3 keer per week contact.
0%
In hoeverre bent u tevreden over de contacten die u nu heeft?
Tevredenheid contact vrijwilligers is minder groot
20% dagelijks
40%
2-3x pw
60%
tenminste wekelijks
3%
80%
tenminste maandelijks
100%
minder vaak tot nooit
kleinkinderen
93%
7%
familie
92%
8%
kinderen
90%
10%
buren/kennissen
90%
10%
Grote tevredenheid over de contacten die men heeft. Ook bij de vrijwilligers is de helft tevreden.
professionele verzorgers
73%
vrijwilligers
53% 0%
20%
47% 40% tevreden
19
27%
60%
80%
100%
niet tevreden
Partner voor bestuur en beleid
Sociaal netwerk Heeft u zich het afgelopen jaar eenzaam gevoeld? 15% heeft zich afgelopen jaar regelmatig of heel vaak eenzaam gevoeld. Uit onderzoek onder inwoners van alle leeftijden voor de monitor Sociaal Papendrecht bleek dat “het aandeel inwoners dat zich (enigszins) sociaal geïsoleerd voelt van 15% in 2017 is toegenomen naar 22% in 2021. De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken hebben hier vrijwel zeker een rol gespeeld.“
Eenzaamheidsgevoelens totaal tijdens corona na corona
67% 63% 72% 0%
20%
18% 18%
40%
nauwelijks
60%
soms
regelmatig
Een klein aantal mensen wil graag iets doen aan die gevoelens van eenzaamheid. Een enkeling weet echter niet hoe. Heeft u behoefte aan informatie over contactmogelijkheden? Een aantal senioren wil graag in gesprek gaan met Sterk Papendrecht over contactmogelijkheden.
100%
17%
7%
ja, maar weet niet hoe
6%
totaal
5%
tijdens corona
ja, met hulp Sterk Papendrecht ja, door activiteiten voor senioren te bezoeken
na corona
2%
ja, met bezoek van vrijwilligers
Heeft u plannen om iets te doen aan de gevoelens van eenzaamheid en zo ja, hoe?
80%
heel vaak
Nauwelijks behoefte iets aan gevoelens eenzaamheid te doen nee, geen behoefte aan
We zijn daarom nagegaan of tijdens de coronamaatregelen meer ouderen zich eenzaam voelden dan na de coronamaatregelen. Ook hier zijn iets meer senioren (19%) die zich tijdens corona eenzaam voelden dan na corona (11%).
10% 5% 12% 7% 17% 9% 2%
1%
ja, door lid te worden van club 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Informatiebehoefte contact Sterk Papendrecht grootst 21%
nee 7%
ja, via gesprek met Sterk Papendrecht ja, over bezoek van vrijwilligers
3%
totaal
ja, over contactmogelijkheden in de wijk
2%
tijdens corona
ja, over telefooncirkel
1%
na corona
ja, via Puur Papendrecht
0% 0%
20
20%
40%
60%
80%
100%
Partner voor bestuur en beleid
Actief zijn Partner voor bestuur en beleid
Actief zijn Ruim de helft neemt zelf initiatief Heeft u zelf de regie over het invullen van de tijd, neemt u ook weleens nieuw initiatief of voelt u zich afhankelijk?
65%
0%
20%
Bijna iedereen neemt zelf initiatief of heeft zelf de regie; 5% is vooral afhankelijk van anderen.
40% neem zelf initiatief
60% heb zelf regie
31%
5%
80%
100%
ben vooral afhankelijk
Tv kijken is favoriete hobby Heeft u hobby's, zo ja, welke? De helft van de senioren kijkt graag tv. Andere genoemde hobby’s zijn: lezen (37x genoemd), denksport (25x), tuin en planten (11x), handwerken/breien (10x), muziek/zingen (9x), sport (7x), wandelen/fietsen (6x) en schilderen (5x).
tv kijken
51%
anders
50%
activiteiten thuis
44%
activiteiten buiten de deur
42%
activiteiten met computer
39%
activiteiten in verenigingsverband
23%
samen iets organiseren
23%
nee
3% 0%
In hoeverre bent u tevreden over de (mate waarin u meedoet aan) activiteiten en vrijetijdsbesteding overdag?
20%
40%
80%
100%
Tevreden over mogelijkheid tv te kijken tv kijken
79%
hobby-activiteiten thuis
Acht op de tien zijn tevreden over de mogelijkheid om tv te kijken en zeven op de tien ook over de hobby-activiteiten thuis. Drie op de tien zijn niet tevreden over hun activiteiten in verenigingsverband en over samen iets organiseren.
60%
8%
68%
13%
15%
17%
uitstapjes
57%
20%
23%
activiteiten met computer
56%
19%
25%
activiteiten in verenigingsverband
41%
27%
32%
samen iets organiseren
38%
29%
33%
0%
20%
40% wel
22
60% niet
80%
100%
n.v.t
Partner voor bestuur en beleid
Actief zijn Bibliotheek het best bekend Bent u bekend met de volgende welzijnsvoorzieningen? De bibliotheek is het best bekend, gevolgd door De Spil en bewegen. De andere voorzieningen zijn bekend bij minimaal de helft van de senioren.
bibliotheek
87%
activiteiten De Spil
13%
61%
39%
bewegen/sport/beweegtuin
60%
40%
samen eten/restaurant
56%
44%
computercursus
55%
45%
educatieve en creatieve…
53%
47%
0%
20%
40%
60%
bekend
Maakt u gebruik van deze voorzieningen? Een vijfde maakt gebruik van de bibliotheek en het samen eten.
Alle welzijnsvoorzieningen worden hoog gewaardeerd.
100%
80%
100%
niet bekend
Bibliotheek en restaurant meest gebruikt bibliotheek
22%
samen eten/restaurant
21%
bewegen/sport/beweegtuin
18%
activiteiten De Spil
7%
educatieve en creatieve cursussen
7%
computercursus
5% 0%
Bent u tevreden over deze voorzieningen?
80%
20%
40%
60%
Computercursus oogst grootste waardering computercursus
97%
3%
educatieve en creatieve cursussen
96% 94%
6% 6%
activiteiten De Spil bewegen/sport/beweegtuin
94%
6%
samen eten/restaurant
94%
6%
bibliotheek
93%
7%
0%
20%
40% tevreden
60%
80% niet tevreden
100%
Toelichting: % (on)tevredenen van degenen die de voorziening kennen en/of gebruiken
23
Partner voor bestuur en beleid
Actief zijn Informatiebehoefte activiteiten senioren liefst via boekje Heeft u behoefte aan informatie over activiteiten voor senioren in de gemeente? nee
De informatiebehoefte van de senioren is niet groot. Wel zou men graag informatie ontvangen via een boekje of een gesprek met Sterk Papendrecht.
64%
ja, via een boekje
19%
ja, via gesprek met Sterk Papendrecht
13%
ja, via lokaal huis=aan-huisblad
8%
ja, via website Puur Papendrecht
3% 0%
24
20%
40%
60%
80%