D14. 20241212 RIB Uitvoeringsagenda Eenzaamheid 2024-2026_met bijlage.pdf

Ook wordt ingezet op kennis en maatregelen om mensen te beschermen tegen hitte, allergieën, uv-straling en infectieziekten. 3. Versterken van de sociale basis: Gemeenten zorgen voor een sterke sociale samenhang en laagdrempelige voorzieningen waar mensen op kunnen terugvallen. 4. Gezonde leefstijl voor iedereen: VWS, gemeenten en zorgverzekeraars stimuleren gezond gedrag en keuzes, zoals minder alcohol, tabak en drugsgebruik. Er is ook ondersteuning en zorg voor mensen met overgewicht of obesitas. 5. Mentale weerbaarheid en gezondheid: Mentale gezondheid wordt bespreekbaar gemaakt en inwoners krijgen handvatten om eraan te werken. 6. Gezond en sterk ouder worden: Ouderen moeten vitaal blijven met gezonde voeding, sociale contacten en beweging. Naast de GALA- en IZA-middelen biedt het VWS-programma Eén tegen eenzaamheid de mogelijkheid om een adviseur in te schakelen. Deze adviseur kan de coördinator eenzaamheid ondersteunen en meedenken over strategieën en initiatieven om eenzaamheid aan te pakken. De adviseur is beschikbaar voor 20 uur per jaar, wat een waardevolle aanvulling vormt op de werkzaamheden van de coördinator. Door het delen van kennis en best practices helpt de adviseur de coordinator eenzaamheid bij het realiseren van doelen en het vergroten van impact. De gemeente financiert al diverse activiteiten gericht op het voorkomen en verminderen van eenzaamheid.

Onze uitvoeringsagenda sluit aan bij deze bestaande initiatieven. Daarnaast investeren we extra door gebruik te maken van de middelen van het GALA en het IZA. Op dit moment worden er echter geen aparte budgetten voor eenzaamheid vrijgemaakt of aangevraagd.

32

Bronnenlijst CBS, GGD ‘en, & RIVM. (2022). Cijfers afkomstig uit Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. RIVM Statline. Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2022). Senioren in Papendrecht: Behoeften- en bekendheidsonderzoek. Dordrecht: Uitgever Onderzoekcentrum Drechtsteden. Flapper, T. (2013). Module signaleren en begeleiden van eenzaamheid. Drachten: TREES. Fokkema, T., & Van Tilburg, T.G. (2007). Zin en onzin van eenzaamheidsinterventies bij ouderen [Loneliness interventions among older adults: Sense or nonsense?]. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie, 38, 185-203. Maat, J. W. van de, & Zwet, R. (2018). Preventie van eenzaamheid: Bouwstenen voor beleid. Movisie. https://www.movisie.nl Movisie. (2023, 8 mei). Eenzaamheid: een complex en veelkoppig monster. https://www.movisie.nl/artikelen/eenzaamheid-een-complex-en-veelkoppigmonster Movisie. (2020). Handreiking eenzaamheid: Koepel ASD. https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Handreiking-Eenzaamheid-KoepelASDMovisie.pdf Movisie. (2023). Wat werkt wel bij de aanpak van eenzaamheid? https://www.movisie.nl/publicaties/wat-werkt-bij-de-aanpak-van-eenzaamheid Van Tilburg, T., & De Jong-Gierveld, J. (Eds.) (2007). Zicht op eenzaamheid. Achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum.

33

Bijlages Bijlage 1 - Deelname actieprogramma VWS Eén tegen eenzaamheid Gemeente Papendrecht is aangesloten bij het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid. Dit houdt in dat het college commitment heeft uitgesproken en zich aansluit bij de 5 pijlers die onderdeel zijn van een succesvolle aanpak. Het doel van het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid van VWS is een brede beweging op gang brengen, die: • Maatschappelijke aandacht creëert voor eenzaamheid • Het taboe op eenzaamheid doorbreekt en bespreekbaar maakt • Een trendbreuk teweegbrengt zodanig dat wij in de samenleving meer en meer vanzelfsprekend naar elkaar omkijken. 5 Pijlers actieprogramma Eén tegen eenzaamheid 1. Bestuurlijk commitment De aanpak van eenzaamheid valt of staat met politiek-bestuurlijk draagvlak. Zorg dat het college van burgemeester en wethouders betrokken is. Evenals beleidsmakers van verschillende beleidsterreinen. 2. Creëer een sterk netwerk Eenzaamheid aanpakken kan alleen in netwerkverband. Kijk dus naar welke partijen er al zijn, maar maak ook nieuwe en slimme verbindingen om samen verder te komen. Betrek daarbij ook zeker het bedrijfsleven en de lokale ondernemer. Maak iemand kartrekker. 3. Betrek mensen, eenzamen zelf Er is niet één type eenzame of één type eenzaamheid. Om goed aan te sluiten bij de doelgroep, moet je mensen die eenzaam zijn betrekken.

En ook de omgeving, zoals de familie en buurtbewoners. Zorg dat je mensen bereikt door achter de voordeur te komen. Haal mensen vervolgens over de drempel. 4. Werk aan een duurzame aanpak Kijk naar wat echt werkt om eenzaamheid te doorbreken en kies voor een duurzame aanpak. Maak onderscheid tussen verschillende soorten eenzaamheid en baseer je aanpak op feiten. En maak afspraken wie waar verantwoordelijk voor is. 5. Monitoring en evaluatie Eenzaamheid aanpakken is blijven leren in de praktijk. Monitoring en evaluatie dwingen je om samen te blijven leren en de aanpak verder te brengen. Doe dit op een vergelijkbare manier, zodat data gebundeld kunnen worden.

34

Bijlage 2 – Wijkcijfers Wijken en buurten ,0,

Eenzaam % Papendrecht 48,4 Westpolder 50,1 De Boezem 52,9 Schildersbuurt 48,7 Schrijversbuurt 49,7 Den Briel 56 Erasmusbuurt 55,5 Het Eiland 44,3 Centrum 50,5 Molenvliet 46,6 Molenbuurt 47,4 Achterdijk 45,2 Buitengebied Molenvliet . Noordhoekse Wiel . Kraaihoek 54,7 Kraaihoek Noord 53,9 Kraaihoek Zuid 58,9 Pontonniersbuurt 46,5 Het Zand 56,2 Middenpolder 47,7 Staatsliedenbuurt 48 Zeeheldenbuurt 46,8 Wilgendonk 45,1 Oostdonk 41,5 Zuiddonk 49,8 Westdonk 42,9 Buitengebied Wilgendonk . De Kooy-Oosteind 46,5 De Kooy 46,7 Bedrijventerrein Oosteind en39,9 Ketel Oostpolder 43,2 Sportpark Oostpolder . Zuidkil Kwartier 42,3 Noordkil Kwartier 45,6 Land van Matena 37,2 Landschapspark Tiendzone 39,9 Vriesenpolder 35,7 Alblasserbos Oost 35,7 Buitengebied Vriesenpolder . De Noordoever . Bedrijventerrein Nieuwland Molenvliet . Bedrijventerrein Slobbengors. De Werven Sportpark Slobbengors . Ecozone Nieuwland .

Ernstig/zeer ernstig eenzaam % 13,7 14,3 15,7 13,7 14,5 15,1 18,6 10,5 13,3 12,9 13,2 12,2 . . 17,3 17,4 19,6 10,7 18,6 12,9 12,9 12,9 12 10 14,6 10,7 . 11,9 12 8,9 11,3 . 10,9 12,3 9,3 9,5 8,3 8,3 . . . . . .

Emotioneel eenzaam % 28,7 30,1 32 29,1 30,6 33,3 36,4 23,3 29,8 26,8 27,7 25,3 . . 34,7 34,6 38,7 25,8 35,6 27,7 27,3 29,2 25,6 22,3 29,7 23,8 . 26,1 26,2 20,7 24,2 . 23,6 25,8 20,9 21,4 19,5 19,5 . . . . . .

Sociaal Eenzaam % 34,4 35,7 38,6 34,5 34,9 40,2 40,2 31,7 35,1 33,3 33,8 32,4 . . 39,7 38,9 43,2 32,4 42,4 33,6 34,1 32 31,9 29 36,1 29,6 . 32,5 32,7 27,2 29,9 . 29,1 31,9 25,5 27,5 24,3 24,3 . . . . . .

Eenzaamheid in de wijken en buurten van gemeente Papendrecht, 2021. Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012/2016/2020/2022,

GGD'en/CBS/RIVM (bewerking o.b.v. SMAP-methodiek, RIVM) 35

Bijlage 3 – Voorbeelden van Initiatieven en activiteiten eenzaamheid Papendrecht In gemeente Papendrecht erkennen we dat eenzaamheid een groeiend probleem is met een grote impact op de levenskwaliteit van onze inwoners. Daarom zetten we ons al tijden actief in om eenzaamheid te verminderen en sociale verbindingen te versterken. We hebben verschillende initiatieven ontwikkeld, zoals gezellige bijeenkomsten en samenwerkingsprojecten met lokale organisaties, die gericht zijn op het creëren van een warme en ondersteunende gemeenschap. Hier volgen enkele voorbeelden van wat we al doen om verbindingen te versterken en om eenzaamheid aan te pakken: Verbinding in wijken • Zorgzame buurt: Woningcorporatie Woonkracht10 werkt samen met de gemeente aan de fysieke vernieuwing van de wijk Kraaihoek in Papendrecht. • Integrale wijkaanpak: Gericht op het verbeteren van ondersteuning en veiligheid in de wijk Kraaihoek. • Huisbezoeken: Sterk Papendrecht neemt het initiatief om actief senioren op te zoeken, vooral bij 75+’ers die weinig hun huis verlaten. Ze peilen gericht hoe het met ouderen gaat en bieden hulp of diensten aan als er behoefte is. Verbinding door ontmoeting • Wandelgroepen: Deze zijn opgezet vanuit het vitaliteitsakkoord en bevorderen zowel beweging als sociale contacten voor o.a. senioren.

• Werkgroep ontmoeting: Actief bij Sterk Papendrecht om eenzaamheid te bestrijden en sociale verbondenheid te bevorderen. De werkgroep ontmoeting organiseert verschillende activiteiten, zoals de wekelijke schaak- en spelbijeenkomsten in de bibliotheek. Deze initiatieven kunnen variëren per jaar en dragen bij aan sociale verbondenheid. • Grip op je leven: is een training die wordt aangeboden vanuit de werkgroep ontmoeting in Papendrecht. Het doel van deze workshop is om eenzaamheid terug te dringen door bewustwording van de eigen patronen en overtuigingen en inzicht te krijgen in hoe je zelf eenzaamheid zou kunnen verminderen. De onderwerpen die worden besproken zijn: je sociale netwerk, je talent, eigenwaarde, zelfvertrouwen en communicatie. • Week tegen Eenzaamheid: Een jaarlijks evenement waarbij extra aandacht wordt besteed aan eenzaamheid in Papendrecht. In voorgaande jaren zijn er folders uitgebracht met informatie over diverse activiteiten in de gemeente. • Welzijn op Recept: Een alternatief voor mensen met psychosociale klachten, waaronder eenzaamheid. In plaats van medicatie verwijst bijvoorbeeld de huisarts patiënten door naar een welzijnscoach. • (Geloofs)gemeenschappen: (Geloofs)gemeenschappen bestrijden eenzaamheid door hun leden actief samen te brengen via kerkdiensten, bijeenkomsten en sociale activiteiten. Ze bieden een plek voor ontmoeting en signalering.

• Verenigingen; Verenigingen in Papendrecht, zoals bijvoorbeeld Sportvereniging Papendrecht, vrouwennetwerk Papendrecht, de Ertepeller en PCOB spelen een belangrijke rol in de gemeenschap en bieden inwoners diverse mogelijkheden voor sociale interactie en betrokkenheid. • Koffie met…momenten: Plekken in Papendrecht waar je wekelijks langs kan om anderen te ontmoeten. Er is een folder waarin alle koffiemomenten en wandelgroepen staan vermeld. • De “Praatjesmaker”: Initiatief vanuit Sterk Papendrecht en Puur Papendrecht, waarbij de praatjesmakers in wisselende samenstelling in gesprek gaan met voorbijgangers. Met als doel ontmoeting en vragen “Hoe het met je gaat ?”. Hierbij worden de bestaande initiatieven gepromoot.

36

Verbinding met jeugd • Suppord: is een initiatief in Papendrecht dat zich richt op van jongeren van 6 tot en met 21 jaar. Het team van Suppord is deskundig en divers, en ze streven naar een goede aansluiting bij de brede doelgroep, inclusief verschillende culturen. Ze geloven in een positieve benadering en stimuleren zelfstandigheid en talentontwikkeling. Dit doen ze door te informeren, adviseren, coachen en ontmoetingen te faciliteren. Ook voeren zij de interventie Join-Us uit, een maatwerk aanpak om eenzaamheid onder jongeren te verminderen. Verbinding door sport en bewegen Het programma "verbinding door sport en bewegen" in Papendrecht is gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl en het verbinden van inwoners door middel van sport en beweging. Hier zijn enkele relevante punten: • • •

Vitaliteitsakkoord: Papendrecht heeft een Vitaliteitsakkoord waarin inwoners en organisaties samenwerken om vitale en gezonde inwoners te stimuleren. Sport en beweging spelen hierbij een essentiële rol. Sportcentrum Papendrecht: Het Sportcentrum Papendrecht is een veelzijdige plek waar mensen met een passie voor sport en gezondheid samenkomen. Het centrum biedt faciliteiten voor sport en beweging, en gemotiveerd personeel zorgt ervoor dat bezoekers zich thuis voelen en gewaardeerd worden voor hun prestaties. Buurtsportcoaches: De gemeente heeft buurtsportcoaches die preventief werken aan gezondheid en mensen met plezier laten bewegen. Samen streven ze ernaar om zoveel mogelijk inwoners in Papendrecht in beweging te brengen.

De bibliotheek als verbinder De bibliotheek in Papendrecht organiseert een breed scala aan activiteiten om mensen samen te brengen en te verbinden. Hier zijn enkele voorbeelden: • • • • •

Leesclubs: De bibliotheek faciliteert leesclubs waarin mensen samenkomen om boeken te bespreken. Dit is een geweldige manier om nieuwe mensen te ontmoeten en interessante gesprekken te voeren. Workshops en cursussen: Ze bieden workshops en cursussen aan over verschillende onderwerpen, zoals digitale vaardigheden, creatief schrijven, kunst en muziek. Dit is een kans om te leren en gelijkgestemde mensen te ontmoeten. Voorleesmiddagen: Vooral voor kinderen zijn er regelmatig voorleesmiddagen. Dit is een leuke gelegenheid voor ouders en grootouders om andere ouders te ontmoeten terwijl de kinderen genieten van verhalen. Exposities en lezingen: De bibliotheek organiseert exposities van lokale kunstenaars en lezingen over uiteenlopende onderwerpen. Dit biedt een platform voor culturele uitwisseling en discussie. Taalcursussen: Voor mensen die Nederlands willen leren of hun taalvaardigheden willen verbeteren, biedt de bibliotheek taalcursussen aan. Dit kan een geweldige manier zijn om nieuwe mensen te ontmoeten terwijl je samen leert.

Verbinden door netwerkversterking In Papendrecht zijn er verschillende organisaties die bijdragen aan netwerkversterking en het verminderen van eenzaamheid: • Mantelzorgpunt Papendrecht: Dit punt ondersteunt mantelzorgers en helpt hen een sterk netwerk op te bouwen met familie, vrienden, kennissen en buren. Een goed netwerk kan de balans voor mantelzorgers verbeteren en de zorg draaglijker maken. • Vrijwilligerspunt Papendrecht: Het Vrijwilligerspunt Papendrecht is een belangrijke schakel in de gemeente, waar vrijwilligers en organisaties samenkomen. Het biedt ondersteuning aan zowel vrijwilligers als organisaties bij het vinden van elkaar, het ontwikkelen van projecten en het 37

•

•

organiseren van activiteiten. Met een breed aanbod aan vrijwilligerswerk helpt het Vrijwilligerspunt inwoners om zich actief in te zetten voor de gemeenschap en hun talenten te benutten. Sterk Papendrecht: Sterk Papendrecht bestaat uit MEE Plus, Vivenz en Stichting Jeugdteams. Ze werken samen met andere organisaties, zoals de Dienst Gezondheid & Jeugd, huisartsen, Woonkracht10 en maatschappelijke instellingen, om netwerken te versterken en eenzaamheid tegen te gaan. Sterk Papendrecht heeft regionaal experts op eenzaamheid in dienst en is eigenlijk een soort meldpunt / informatiepunt waar burgers zelf, maar ook partners in het werkveld terecht kunnen met vragen. Actief in je buurt Actief in je buurt is een onderdeel van de gemeente Papendrecht dat verschillende activiteiten aanbiedt om de buurt te versterken en bewoners met elkaar in contact te brengen. Het doel is om op een leuke manier meer mensen te leren kennen en beter te weten wat er speelt in de straat, buurt of wijk. Want pas als je elkaar kent, kun je er voor elkaar zijn. Enkele voorbeelden van activiteiten zijn: -

Samen koken, samen eten: Maandelijkse bijeenkomsten waar bewoners samen kunnen koken en eten. Lief & Leedstraten: Initiatief waar het contact in de straat wordt versterkt en extra aandacht voor elkaar is. Buurtkastjes: Kleine kastjes in de buurt waar mensen spullen kunnen geven en nemen. Dit versterkt het buurtgevoel. Het groene keetje: Een mobiel keetje vol handig tuingereedschap dat naar verschillende straten kan komen om samen aan de slag te gaan. Gouwe Ouwe: Een feestelijke middag waar je elkaar en Papendrechtse organisaties leert kennen. Bewoners wordt nadrukkelijk gevraagd om iemand mee te nemen die 'ook wel toe is aan een feestje'.

38

In Papendrecht zijn er drie relevante initiatieven die gezinnen hierin extra ondersteunen: • • •

Buurtgezinnen: Dit programma koppelt gezinnen die extra steun kunnen gebruiken aan stabiele gezinnen in de buurt. Zo krijgen kinderen meer liefde en aandacht, en worden ouders ontlast. Samen Oplopen: Sterk Papendrecht startte in het voorjaar van 2021 met dit project. Hierbij krijgen kwetsbare gezinnen steun van mede-inwoners. Het doel is om kinderen gezond te laten opgroeien en gezinnen te ondersteunen waarbij een meer complexe hulpvraag ligt. Jong JGZ: biedt preventieve jeugdgezondheidszorg aan alle 0-18 jarigen in Zuid-Holland Zuid, waaronder Papendrecht. Ze kijken mee met de groei en ontwikkeling van kinderen en beantwoorden vragen van ouders. Zij hebben extra oog voor eenzaamheid gevoelens en weinig netwerk in opvoeding bij ouders en bieden hiervoor extra opvoed ondersteuning aan.

39

Bijlage 4 - Uitvoering en organisatie

Scan activiteiten Sterk Papendrecht - Thema eenzaamheid Deze scan omvat een overzicht van de diensten/activiteiten die te linken zijn aan het thema eenzaamheid. Het betreft de activiteiten en diensten van Sterk Papendrecht. In onderstaande tabel zijn de activiteiten opgesomd en is aangegeven aan welke doelen en doelgroepen ze verbonden zijn. Na de tabel met activiteiten volgt een overzicht met kansen op het thema eenzaamheid. Activiteiten

Grip op je leven Koffie met…

Doelen 1. versterking van preventieve maatregelen

 

ANWB-automaatje Voor Elkaar



Sterk Portret Samen Oplopen



Lift je leven Training Ervaringsdeskundigheid Klussendienst Buurtbemiddeling Hulp bij thuisadministratie Preventief huisbezoek Spreekuur Sociaal Raadslieden Welzijn op sociaal recept

2. toegankelijke hulp en ondersteuning

3. specifieke aanpak voor de jeugd

       

Doelgroep jongeren volwassenen ouderen



     

4. monitoren en evalueren

 40

       

    

  

  





 

Buurtwerk Join us Activiteiten voor jonge mantelzorgers Mantelzorgcursus Just 4 me Mantelzorgcursus balans in zorg Week van de mantelzorg Week tegen Eenzaamheid Oriëntatie op vrijwilligerswerk (adviesgesprekken)

  

  





 















  



  

  



  



41

Bijlage 5

42

43