D10. 20230627 RIB kennisgeven VTH beleid 2023-2027.pdf
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad
datum behandeld door ons kenmerk telefoonnummer
27 juni 2023 N. Val 2023-0090542 14 078
Geachte mevrouw, heer, Op 20 december 2022 heeft u een raadsinformatiebrief ontvangen over het verlengd vaststellen van het geldende beleid op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving (beleidsplan Leefbaarheid en Veiligheid 2018-2021) tot eind juni 2023. Inmiddels hebben wij nieuw beleid vastgesteld. Ingevolge artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht is dit beleid door het college vastgesteld. Op grond van lid 9 van dit artikel geven wij u kennis van dit beleid. In de bijlage treft u dit beleid aan. Gelijktijdig met het vaststellen van dit nieuwe VTH beleidsplan 2023 - 2027 is het oude beleidsplan Leefbaarheid en Veiligheid 2018-2021 ingetrokken.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, de secretaris, de locoburgemeester,
J.M. Ansems
A.M.J.M. Janssen
1
VTH-beleidsplan 2023 - 2027 Gemeente Papendrecht
Inhoud Inleiding .............................................................................................................................. 3 Leeswijzer ........................................................................................................................... 4 1.
Omgevingsanalyse ....................................................................................................... 5 Terugkijken ...................................................................................................................................... 5 Juridische ontwikkelingen ............................................................................................................... 5 Bestuurlijke ambities ....................................................................................................................... 6 Maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen ........................................................................... 6 Organisatorische ontwikkelingen .................................................................................................... 8
2.
Wat willen wij bereiken? ............................................................................................. 9 2.1 Missie en visie................................................................................................................................ 9 2.2 Doelstellingen ................................................................................................................................ 9
3. Risicoanalyse en prioritering ......................................................................................... 11 4. Strategieën en werkwijzen ............................................................................................ 13 Preventiestrategie ............................................................................................................................. 14 Vergunningenstrategie ...................................................................................................................... 14 Toezichtstrategie ............................................................................................................................... 16 Handhavingsstrategie/sanctiestrategie ............................................................................................ 17 Gedoogstrategie ................................................................................................................................ 17
5. Borging van de uitvoering ............................................................................................. 19 5.1 Organisatie en middelen ............................................................................................................. 19 5.2 Monitoring en evaluatie .............................................................................................................. 19
Bijlage 1 | Risicoanalyse en prioritering ............................................................................ 21 Activiteiten vergunningverlening en vergunningentoezicht voor Omgevingsrecht ......................... 21 Activiteiten toezicht en handhaving voor Omgevingsrecht .............................................................. 21
Bijlage 2 | Monitoringstool doelstellingen en acties VTH .................................................. 23 Bijlage 3 | Samenwerking Ketenpartners .......................................................................... 24 Bijlage 4 | Hoogte bedragen dwangsommen .................................................................... 26 Bijlage 5 | Beleidsregels voor het intrekken van een omgevingsvergunning ..................... 29
2 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Inleiding Voor u ligt het Vergunning-, Toezicht- en Handhavingsbeleid 20232027 (verder genoemd: VTH-beleidsplan) van de gemeente Papendrecht. Dit VTH-beleidsplan schetst het kader waarbinnen het team Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VVTH) de taken binnen het Omgevingsrecht uitvoert. Dit plan richt zich niet op de milieutaken. Als gemeente zijn wij weliswaar bevoegd gezag, maar deze taken zijn uitbesteed aan de Omgevingsdienst. Het VTH-beleidsplan is tot stand gekomen door afstemming met verschillende partijen. Het beleid is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en ter kennisname naar de gemeenteraad en de provincie Zuid-Holland gestuurd. Het VTH-beleidsplan heeft als doelstelling om te komen tot een uniforme werkwijze en een integrale afweging van de beschikbare middelen. Dit beleidsplan vormt tevens de basis voor het jaarlijks opstellen van het uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken.
Waarom een VTH-beleid? Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) zijn voor de overheid in relatie tot inwoners en bedrijven belangrijke instrumenten. Initiatiefnemers willen graag ideeën kunnen realiseren, terwijl omwonenden en andere belanghebbenden willen dat hun belangen worden beschermd. Met dit VTH-beleidsplan willen wij transparant zijn over wat we doen, waarom we het doen, welke keuzes we maken bij het uitvoeren van onze VTH-taken en hoe we dit hebben georganiseerd. Daarnaast bepaalt het Omgevingsbesluit dat het college van burgermeester en wethouders beleid vaststelt voor de uitvoerings- en handhavingstaken uit het Omgevingsrecht.
De komende jaren zal er veel veranderen in de werkwijze van de VTH-taken als gevolg van de ontwikkelingen op het gebied van het Omgevingsrecht, waaronder de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het VTH-beleidsplan is daarom een dynamisch document dat kan worden aangepast indien de veranderende wet- en regelgeving hierom vraagt. Op deze manier zijn wij in staat om flexibel in te spelen op de ontwikkelingen in het Omgevingsrecht.
De systematiek van de “BIG8” Dit beleid volgt de systematiek van de BIG8-cyclus uit het Omgevingsrecht. De verschillende stappen in de cyclus vormen samen het VTH-beleid en het uitvoeringsprogramma. Ook geven de stappen richting aan de systematiek van doorwerking en evaluatie. Om te laten zien dat beleid en uitvoering elkaar aanvullen zonder dat er sprake is van een hiërarchische relatie, hebben we de BIG8 gekanteld. Op deze manier staan beleid en uitvoering naast elkaar. Deze gelijkwaardige, continu doorwerkende relatie is precies wat een correcte inrichting van de cyclus nodig heeft. In dit VTH-beleid geven wij de BIG8-cyclus weer aan de hand van iconen. Ieder icoon staat voor een bepaalde stap uit de cyclus. Op de volgende pagina schematiseren we de stappen van de BIG8-cyclus in een leeswijzer en leggen we per icoon uit waar we in het hoofdstuk inhoudelijk op ingaan.
Figuur 1: Big8-cyclus
3 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Leeswijzer Deze leeswijzer heeft als doel het duidelijk maken welk onderdeel van de BIG8-cyclus wij in welk hoofdstuk van dit VTH-beleid beschrijven. De onderstreepte, dikgedrukte woorden zijn de onderdelen van de BIG8-cyclus. De iconen komen bij elk hoofdstuk terug in dit beleid en in de overige documenten van de BIG8-cyclus. 1.
Omgevingsanalyse
4. Strategieën en werkwijzen
▪
Ten behoeve van de prioriteiten en doelen voor de komende beleidsperiode beschrijven we in dit hoofdstuk: De verbeterpunten uit de evaluaties van afgelopen beleidsperiode. De relevante ontwikkelingen voor deze beleidsperiode. In het uitvoeringsprogramma geven we de stand van zaken van deze ontwikkelingen.
▪
2.
Missie, visie & doelstellingen
5. Borging uitvoering
▪
De missie in hoofdstuk 2 vloeit voort uit visiedocumenten van de gemeente. Aan de hand van onze visie bepalen we de strategie op het gebied van VTH voor deze beleidsperiode. Met de hoofddoelstellingen in hoofdstuk 2 geven we richting aan het programma voor de komende beleidsperiode. Dit programma krijgt vorm in het uitvoeringsprogramma. Daar wijzen we specifieke acties toe voor dat jaar om de doelstellingen te behalen. We hebben een monitoringstool voor doelstellingen waarin we deze acties opnemen en waarin we de voortgang bijhouden.
▪
▪
▪ ▪
▪
▪
3.
Risicoanalyse en prioritering
▪
In hoofdstuk 3 beschrijven we hoe de risicoanalyse is opgesteld en de prioritering is aangebracht. Door middel van deze risicoanalyse en prioritering geven wij vorm aan onze werkwijze voor de VTH-taken. Daarbij laten we zien wat de top 5 activiteiten voor de komende beleidsperiode op het gebied van het Omgevingsrecht zijn. In het uitvoeringsprogramma maken we de koppeling tussen de risicoanalyse en prioritering en de beschikbare en benodigde middelen.
▪ ▪
▪
▪ ▪
▪
▪ ▪
▪
In hoofdstuk 4 gaan we in op de wijze waarop wij ons werk uitvoeren. Wij vullen dit aan met mogelijke veranderingen onder de Omgevingswet en de Wkb. Daarbij geven wij aan hoe de risicoanalyse en prioritering doorwerkt in de praktijk.
Wij maken de beschikbare middelen voor de komende beleidsperiode inzichtelijk in hoofdstuk 5. Aan de hand van dit inzicht kunnen we monitoren of de gestelde doelen haalbaar zijn en/of deze moeten worden bijgesteld. In de uitvoeringsprogramma’s gaan wij hier voor dat specifieke jaar verder op in. Met de beleidsevaluatie maken we de beleidscyclus rond. We beschrijven de methode voor de evaluatie van het VTH-beleidsplan en het uitvoeringsprogramma. Jaarlijks zullen wij het uitvoeringsprogramma evalueren, zodat we eventueel bij kunnen sturen en elke beleidsperiode een evaluatie kunnen uitvoeren van het VTH-beleidsplan.
4 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
De beleidscyclus van de Omgevingswet
1. Omgevingsanalyse De Omgevingsanalyse beschrijft de invloed van interne en externe factoren op de VTH-werkzaamheden. Het richt zich op de omgeving waarbinnen het team VVTH actief is en beschrijft relevante trends, gebeurtenissen en transities die van invloed kunnen zijn op het werk in de komende beleidsperiode. Er wordt gestart met een beschrijving van de bestuurlijke ambities van de gemeente Papendrecht voor het fysieke domein. Daarna wordt ingegaan op de impact van juridische, maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen op de VTHwerkzaamheden.
Terugkijken Wegens het ontbreken van noodzakelijke gegevens en monitoringsdata is het besluit genomen dat het niet zinvol en wenselijk is om een goede evaluatie van het vorige beleid te doen. Om in de toekomst effectiever in staat te zijn om ons beleid te evalueren en waar nodig bij te stellen, dragen wij de komende periode zorg voor een werkende cyclus. Deze cyclus zal ons helpen om systematisch en periodiek de voortgang van ons beleid te monitoren en te beoordelen, zodat we tijdig kunnen ingrijpen waar nodig.
Juridische ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2024 zullen de Omgevingswet en de Wkb in werking treden, wat uitdagingen met zich meebrengt op het gebied van werkprocessen en financiën. Intern zijn medewerkers al ingezet om deze wetswijzigingen door te voeren. In deze paragraaf wordt de impact van deze wijzigingen op VTH toegelicht. Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en moderniseert diverse wetten voor de fysieke leefomgeving, waaronder wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De wet vereist een nieuwe manier van werken, waarbij participatie centraal staat en een digitaal systeem alles rondom vergunningverlening, toezicht en handhaving inzichtelijk maakt.
De Omgevingswet heeft een beleidscyclus die de structuur biedt om de instrumenten van de wet te ordenen. De cyclus bestaat uit vier kwadranten: beleidsontwikkeling, beleidsdoorwerking, uitvoering en terugkoppeling. Beleidsontwikkeling staat voor visievorming en is het kwadrant rechtsboven. Hierbij is input uit het kwadrant ervoor (terugkoppeling) van VTH belangrijk. De gewenste kwaliteiten van de fysieke leefomgeving of onderdelen daarvan kunnen vervolgens juridisch vastgelegd worden in de vorm van omgevingswaarden en programma's. Dit heet de beleidsdoorwerking. Het kwadrant links onderin de cyclus staat voor uitvoering en gaat over de regels voor activiteiten die te vinden zijn in het Omgevingsplan. Initiatiefnemers van activiteiten en projecten kunnen via een omgevingsvergunning toestemming vragen. Het kwadrant linksboven staat voor terugkoppeling en gaat over vergunningverlening, toezicht en handhaving om naleving van algemene regels en vergunningvoorschriften te controleren. Via monitoring kunnen de effecten hiervan op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving worden geëvalueerd en kan bepaald worden of aanpassing van de Omgevingsvisie, programma of Omgevingsplan noodzakelijk is. In dit beleid wordt gesteld dat er een uniforme beleidscyclus geborgd moet worden in de organisatie.
Hierbij wordt de samenwerking en samenhang tussen beleid en uitvoering geïntensiveerd en wordt de rol in de terugkoppeling verstevigd. Deze doelstelling en activiteiten dragen bij aan het opstellen van een meer specifieke analyse van inzichten in toekomstig beleid.
Een belangrijke verandering van de Omgevingswet is de versteviging van de zorgplicht voor een veilige en gezonde leefomgeving. Deze zal geleidelijk worden ingevoerd en op lokaal niveau worden toegepast. Jurisprudentie zal in de komende jaren uitwijzen hoe de zorgplichten juridisch geïnterpreteerd zullen worden. Het team VVTH implementeert nieuwe werkprocessen en heeft een zaaksysteem aangeschaft om deze uitdaging aan te gaan. Daarnaast draagt het team bij aan visie- en planvorming, wat expertise en tijd vraagt. De benodigde capaciteit voor deze bijdrage aan een soepele implementatie en uitvoering van de we moet worden geborgd in het team.
Figuur 2: Beleidscyclus onder de Omgevingswet
5 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) heeft als doel de kwaliteit van bouwprojecten te verbeteren en de positie van de bouwconsument te versterken. In veel gevallen wordt het toetsen van bouwplannen en toezicht tijdens bouwprojecten uitgevoerd door een marktpartij, wat gevolgen heeft voor de werkvoorraad van vergunningverlening en toezicht. Maar de Wkb brengt niet alleen takenveranderingen met zich mee; er komen ook nieuwe (administratieve) taken bij. Om hiermee om te gaan, moeten werkprocessen worden ingericht voor de verschillende meldingen. Ons team heeft hard gewerkt om zich voor te bereiden op deze veranderingen. We verwachten echter pas in 2024 de veranderingen in de praktijk te ervaren. Gedurende deze beleidsperiode zullen we extra aandacht besteden aan het monitoren van deze veranderingen om ons beleid, werkwijzen en werkafspraken aan te passen waar nodig. Ons doel is een soepele overgang naar het nieuwe systeem te realiseren en een optimale uitvoering van de Wkb te garanderen.
Bestuurlijke ambities In 2022 is het bestuursakkoord op hoofdlijnen vastgesteld voor de periode 2022-2026. Hierin heeft het bestuur verschillende speerpunten opgenomen die betrekking hebben op het fysieke domein. Papendrecht heeft geen ruimte meer voor nieuwe grootschalige woningbouwlocaties, anders dan sloop, nieuwbouw en inbreidingslocaties. Het college wil groene gebieden graag groen houden. Tegelijkertijd wil men wel in de woningvraag kunnen voorzien en zich aan de regionale afspraken houden. Schaarse ruimte betekent dat het college de kansen wil benutten op kleine percelen, de zogenaamde ‘inbreidingslocaties’. De focus ligt op compacte nieuwbouw binnen de bestaande grenzen van Papendrecht. Hierbij is het belangrijk dat zoveel mogelijk duurzaam, klimaatadaptief en natuurinclusief gebouwd wordt. Gedacht kan worden aan voldoende laadpalen en aan mogelijkheden tot opvang van water. In het kader van de energietransitie wil het college acties ondernemen tot het besparen van energie door het isoleren van woningen en het gebruik van zonnepalen en elektrisch vervoer te stimuleren. Daarbij wil zij zich houden aan haar afspraken uit de Regionale Energie Strategie (RES).
Wat betreft woonmogelijkheden wil het college zorgen dat de eigen inwoners voorrang krijgen bij de toebedeling van woningen en middels opkoopbescherming voorkomen dat in gewilde gebieden huizen zomaar opgekocht kunnen worden voor de verhuur. Op die manier blijven meer koopwoningen beschikbaar voor mensen die er zelf in gaan wonen. Tevens wil het college ruimte bieden aan kamergewijze verhuur, maar streng handhaven bij illegale verhuur. Tot slot trekt het college extra geld uit om (mede in regionaal verband) ondermijning te voorkomen en tegen te gaan en het gevoel van veiligheid in de wijk te vergroten.
Maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen Duurzaamheidsopgave De gemeente staat voor grote maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen in de komende periode. Duurzaamheidsvraagstukken, zoals energietransitie en klimaatadaptatie, zullen de komende bestuursperiode veel aandacht krijgen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij vergunningverlening en toezichthouden. Er zal meer nadruk komen te liggen op het gebied van duurzaamheid, bouwkundige eisen en klimaatdoelstellingen. Bij vergunningaanvragen moet er gelet worden op energie- en isolatie-eisen. De energielabel C-verplichting voor bedrijfspanden per 1 januari 2023 vraagt om actief toezicht en handhaving, wat bij lokale overheden belegd is. Het is belangrijk om zowel af te dwingen als te stimuleren om duurzaam handelen te bevorderen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij de VTH taken. Vanwege beperkte capaciteit is besloten om het toezicht en de handhaving op kantorenlabel C onder te brengen bij de OZHZ. De komende beleidsperiode zal kritisch gekeken worden naar welke taken zelf opgepakt moeten worden en welke taken beter uitbesteed kunnen worden. De gemeente zal zich daarbij richten op het waarborgen van de duurzaamheid van vergunningsaanvragers en het toezien op naleving van duurzaamheidseisen. Dit alles om de gemeente veilig en leefbaar te houden voor de huidige en toekomstige generaties.
6 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Woningbouwopgave Een andere uitdaging is de woningbouwopgave. In Papendrecht is beperkte ruimte voor uitbreiding op nieuwe locaties. Wat groen is willen we graag groen houden. Wij willen echter voldoen aan de groeiambitie van de regio, die vastgelegd is in de Groeiagenda Drechtsteden. We zullen dus creatief naar mogelijkheden moeten zoeken. Tegelijkertijd heeft de problematiek rondom stikstof en luchtkwaliteit mogelijk invloed op de mogelijkheden tot bouwen. Dit vraagt creatieve oplossingen, aandacht en capaciteit. Met nieuwe rekenmodellen en de politieke actualiteit is stikstof een belangrijk thema de komende periode, vooral rondom bouwopgaven. We moeten aandacht hebben voor de veranderende regelgeving bij het toetsen van vergunningen en hierover duidelijk communiceren met initiatiefnemers. Dit vraagt extra capaciteit. Naast het onderzoeken van nieuwe locaties voor woningbouw, is het ook mogelijk om te kijken naar hergebruik van bestaande panden. Dit kan bijvoorbeeld door leegstaande kantoren om te bouwen tot woningen. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met regelgeving en vergunningen. Ondermijning In Papendrecht wordt momenteel de Wet Bibob gebruikt om de integriteit van vergunningaanvragers te toetsen en misbruik van vergunningen te voorkomen.
Dit houdt in dat de gemeende de mogelijkheid heeft om vergunningen te weigeren of in te trekken wanneer er een ernstig vermoeden bestaat dat de aanvrager of zijn zakelijke partners zich in het verleden hebben beziggehouden met criminele activiteiten. Bouwactiviteiten met een bouwsom hoger dan €500.000 of aanvragen die onder de risicocategorieën vallen, komen in aanmerking voor een Bibob-toets. Recente uitbreidingen van de wet Bibob bieden de ruimte om de toets de komende beleidsperiode een nadrukkelijker onderdeel van de werkzaamheden van team VVTH te laten zijn. De wet is in twee tranches gewijzigd om overheden een ruimere bevoegdheid te geven tot informatiedeling tussen het Landelijk Bureau Bibob (LBB) en overheden en tussen overheden onderling. Zo wordt er een tipfunctie tussen overheden onderling geregeld en kunnen overheden via het nieuwe Bibob-register bij het LBB navragen of eerder een gevaar is gesignaleerd over personen die betrokken zijn bij een vergunning, subsidie, overheidsopdracht of vastgoedtransactie. Overheden krijgen zelf ook toegang tot dit register om hierin hun eigen gevaarsconclusies te registreren. De gewijzigde Wet Bibob (tweede tranche) leidt ook tot een uitbreiding van het toepassingsbereik van de Wet Bibob, bijvoorbeeld op het gebied van vastgoedtransacties en aanbestedingen.
De gemeente zal de komende beleidsperiode onderzoeken hoe de Bibob-toets breder ingezet kan worden bij vergunningsplichtige activiteiten en hoeveel capaciteit dit vergt, met als doel om ondermijning nog beter te kunnen aanpakken. Hierbij zal ook gehandhaafd worden bij situaties waar ondermijning speelt en zal er ingezet worden op een integrale aanpak met ketenpartners. De gemeentelijke beleidslijn is dit jaar aangepast aan de recente uitbreidingen van de wet. De gemeente Papendrecht blijft wetgeving omtrent ondermijning nauwlettend volgen om de integriteit van vergunningaanvragers te waarborgen en de gemeente veilig te houden. Opvang migranten en vluchtelingen De huisvesting van (arbeids-)migranten en vluchtelingen is een toenemende uitdaging voor de gemeente en heeft daarmee ook impact op de afdeling vergunningen, toezicht en handhaving. De gemeente moet voldoen aan de wet- en regelgeving voor goede en legale huisvesting en controleert hierop door middel van onaangekondigde huisbezoeken. De zoektocht naar geschikte locaties voor opvang kan leiden tot extra vergunningsaanvragen en de controle op illegale bewoning vergt capaciteit van de afdeling toezicht. De huisvesting van migranten en vluchtelingen is een maatschappelijk en politiek gevoelig thema, wat kan leiden tot extra aandacht en overleg met betrokken partijen.
Het is van belang dat de organisatie hierover duidelijk communiceert met initiatiefnemers en belanghebbenden. Kortom, de opvang van migranten en
7 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
vluchtelingen vraagt om een integrale aanpak en extra aandacht van alle betrokken partijen, waarbij inspanningen van VVTH nodig zijn.
Organisatorische ontwikkelingen Integraliteit van werken Team VVTH van de gemeente Papendrecht is bezig met een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op de werkzaamheden. Eén van de doelen is om meer integraal te werken om zo tot gedragen besluiten en beleid te komen. Dit betekent meer afstemmomenten tussen afdelingen, zowel intern als met externe ketenpartners, wat een andere werkwijze en tijdsinvestering vergt. Op dit moment is het Papendrechts Initiatieven Team een voorbeeld van hoe er meer samengewerkt wordt. Onder de Omgevingswet zal deze vervangen worden door de Omgevingstafel. Tot slot worden bestaande samenwerkingsafspraken met partners als de veiligheidsregio (VRZHZ) en de Omgevingsdienst (OZHZ) de komende periode geactualiseerd. Capaciteitsproblemen en krapte op de arbeidsmarkt Het team VVTH kampt met capaciteitsproblemen en een krappe arbeidsmarkt, wat een impact heeft op de werkzaamheden en prioriteiten. Het vinden van gekwalificeerd personeel wordt steeds uitdagender, waardoor de werkdruk op het huidige personeel toeneemt. Bovendien is er sprake van een hoog personeelsverloop, waardoor er veel tijd en energie moet worden gestoken in het inwerken en werven van nieuwe medewerkers. Mogelijk is meer inhuur nodig van senioren om junioren te begeleiden. Deze situatie maakt het lastig om alle taken uit te voeren.
Om dit aan te pakken zijn creatieve oplossingen nodig, zoals het tijdelijk inzetten van personeel, het herverdelen van taken en het prioriteren van werkzaamheden. Digitalisering processen Er een nieuw VTH-zaaksysteem aangeschaft en in gebruik genomen om te voldoen aan de eisen van de nieuwe Omgevingswet en de Wkb. Niet alleen vergunningverlening, maar ook toezicht en handhaving gaan van het systeem gebruik maken. Dit vraagt om tijd en aandacht bij de inrichting en implementatie, maar zal uiteindelijk tot meer efficiëntie en sturingsinformatie leiden. Verder wordt er geanticipeerd op de komst van het nieuwe digitaal loket in de vorm van het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Het nieuwe VTH-beleid omvat ook een nieuwe prioritering op basis van een geactualiseerde risicoanalyse. De doelstelling is om gerichter te werken en duidelijker te bepalen welke onderwerpen prioriteit hebben binnen de gemeente.
8 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
2. Wat willen wij bereiken? In dit hoofdstuk beschrijven wij onze missie, visie en doelstellingen voor de VTH-taken die voor ons liggen in de komende beleidsperiode. Onze missie vormt de basis voor wat wij doen en is het uitgangspunt voor onze uitvoering. Hier staan wij voor. Middels onze visie geven wij aan hoe wij als team VVTH invulling geven aan onze missie en wat onze rol is binnen de gemeente Papendrecht. Onze visie hebben we verder uitgewerkt in een aantal hoofddoelstellingen met daaronder weer acties om de doelstellingen te bereiken. Deze doelstellingen geven richting aan de komende beleidsperiode en stellen ons in staat om onze visie in de praktijk te brengen. Onze missie, visie en doelstellingen zijn gebaseerd op onze analyse van interne en externe factoren die van invloed kunnen zijn op onze VTH-taken. Zo kunnen wij flexibel inspelen op veranderingen in onze omgeving en ons werk blijven uitvoeren op een manier die past bij de behoeften van de gemeente en haar inwoners.
2.1 Missie en visie
Onze missie
“Dienstbaar en betrouwbaar voor u aan de slag”
Onze visie “Wij zetten ons in voor een duurzame, veilige, groene, gezonde, inclusieve leefomgeving. Wij denken integraal mee met initiatieven die hier een bijdrage aan leveren. Hierbij wegen wij alle betrokken belangen af en zien wij toe op de naleving aan de geldende wet- en regelgeving. Wij communiceren hierover helder en transparant”
2.2 Doelstellingen De komende beleidsperiode stellen wij ons ten doel bij te dragen aan een leefomgeving die voldoet aan onze visie. Om dit te doen zijn drie hoofddoelstellingen geformuleerd. Deze hoofddoelstellingen zijn gebaseerd op onze visie en zijn nauw met elkaar verbonden. Om deze doelen te bereiken, hebben we een reeks acties opgesteld die gericht zijn op het behalen van de gewenste resultaten. Onze organisatie evalueert jaarlijks de voortgang van deze acties en stelt onze koers indien nodig bij. Hierbij kijken we niet alleen naar de behaalde resultaten, maar ook naar de ontwikkelingen in de omgeving en de behoeften van onze stakeholders. Zo blijven we flexibel en kunnen we onze inspanningen optimaal afstemmen op de veranderende omstandigheden. Vanaf de volgende pagina worden de doelstellingen één voor één geoperationaliseerd. Per doel volgt een nadere toelichting, de benodigde hoofdactiviteiten om het doel te bereiken en ook worden de gewenste resultaten per doel concreet weergeven.
Doelstellingen - Wat willen we bereiken? 1.
Sluitende BIG8-cyclus De komende beleidsperiode dragen wij zorg voor een uniforme werkwijze voor het hele team die voldoet aan de kwaliteitseisen.
2.
Integraliteit van samenwerking Wij zetten in op integrale samenwerking, zowel intern, als met onze ketenpartners. Hiermee wordt de efficiëntie en effectiviteit van samenwerking vergroot. Onderdeel hiervan is dat wij nog meer inzetten op verdere digitalisering van onze processen.
3.
Brug met beleidsontwikkeling Wij slaan een brug met beleidsontwikkeling en dragen zo bij aan de uitvoerbaarheid van beleid.
Hoofdactiviteiten – Wat gaan we daarvoor doen? 4.
Sluitende BIG8-cyclus o o o o o
1.
Wij werken volgens de nieuwe werkwijzen en processen van VTH conform de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Wij realiseren de implementatie van een uniforme uitvoering van onze werkzaamheden aan de hand van een risicoanalyse en prioritering. Procesmatig en projectmatig werken moet meer volgens vaste structuren. Hier borgen wij werkwijzen voor. Wij realiseren de inrichting van een monitorings- en evaluatiecyclus in de werkwijzen en de systemen. Wij onderzoeken in hoeverre wij voldoen aan de gestelde eisen m.b.t. de kritieke massa.
Integraliteit van samenwerking o Wij onderzoeken de komende periode hoe wij onze werkwijzen op elkaar kunnen afstemmen en benutten daarbij bestaande overlegstructuren, zoals de Intaketafel en de Omgevingstafel en het PIT. o Wij actualiseren de komende periode de werkafspraken met onze ketenpartners en nemen hen mee in onze in ontwikkeling zijnde werkwijzen. o Implementatie van nieuwe zaaksysteem ook na de invoeringsdatum van de Omgevingswet en Wkb verder inrichten en constant evalueren, verbeteren, testen en monitoren.
Brug met beleidsontwikkeling o Wij denken actief mee met de doorvertaling van ambities uit de Omgevingsvisie naar programma’s en het Omgevingsplan, waarbij we; I. een actieve bijdrage bewaken van vergunningverlening aan het opstellen van vergunningen- en meldingsplichten; II. de handhaafbaarheid voor Toezicht en Handhaving bewaken; III. mogelijkheden onderzoeken van deregulering en de consequenties hiervan voor T&H.
Gewenst resultaat – Wanneer zijn we tevreden? 5. Sluitende BIG8-cyclus Als het werken volgens de BIG-8 (zie pagina 3) een vanzelfsprekendheid is en die voor alle medewerkers een tastbare bijdrage levert aan de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken. Wanneer wij onze wettelijke taken uitvoeren volgens de gestelde regels en procedures, wij werken op basis van de gestelde prioriteiten en een door de afdeling gedragen werkwijze is afgestemd en geborgd.
6. 7.
Integraliteit van samenwerking Wanneer de intake- en omgevingstafel als instituut wordt gezien binnen onze gemeente, afgestemd met de collega’s van GROV en andere afdelingen. Zo maken wij met een faciliterende houding samen met inwoners en bedrijven de fysieke leefomgeving. De processen zijn in het nieuwe zaaksysteem juist afgestemd.
Brug met beleidsontwikkeling Als we gezamenlijke integrale afwegingen maken over de fysieke leefomgeving en dit zich ook uiteindelijk uit in de regels in ons Omgevingsplan. Als er een handhaarbaarheidsparagraaf in ieder nieuw beleidsstuk wordt toegevoegd.
10 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
3. Risicoanalyse en prioritering Waarom prioriteren we? Er zal nooit voldoende capaciteit zijn om alle VTH-taken uitputtend uit te voeren. Een VTH-beleidsplan opstellen, betekent dan ook keuzes maken en prioriteiten stellen. Dit gebeurt aan de hand van een prioriteitstelling waar een risicoanalyse aan ten grondslag ligt. Hiermee maakt het team keuzes voor de inzet van capaciteit en middelen. Om medewerkers zo effectief mogelijk in te zetten, is door het VTH-team bepaald welke activiteiten binnen de gemeente prioriteit hebben en welke minder. Deze afweging vindt plaats door toepassing van een risicomodel. Het model biedt de mogelijkheid om op basis van een risico-inschatting en prioritering de inzet te bepalen. Deze inschatting wordt gezamenlijk gemaakt. De inzet op activiteiten met een lage prioriteit is minder dan op activiteiten met een hoge prioriteit. Hierbij kan gedacht worden aan de diepgang van toetsing van een vergunningaanvraag of een toezichtmoment, de bezoekfrequentie van toezicht en de wijze waarop handhavingsverzoeken in behandeling worden genomen (nu doen of later inplannen). In het kader van de beginselplicht tot handhaven, dienen handhavingsverzoeken altijd in behandeling genomen te worden. Op basis van de prioritering kan dus aangegeven worden dat dit niet direct, maar op een later moment uitgevoerd wordt.
Uitleg risicoanalyse en prioritering Voor alle relevante activiteiten die in het kader van het Omgevingsrecht worden uitgevoerd is een risicoinschatting gemaakt. Dit risico is bepaald volgens een vaste methodiek, waarbij verschillende beoordelingscriteria in acht zijn genomen. De score is bepaald door voor elk criterium een inschatting te maken van het effect van slecht naleefgedrag op deze criteria. Dit levert een gemiddelde risico inschatting op ten aanzien van de effecten van slecht naleefgedrag. Omdat voor sommige activiteiten vaker sprake is van overtredingen, nemen we ook de kans op slecht naleefgedrag mee in de risicoanalyse. Activiteiten met een hogere kans krijgen een verhoging. Deze verhoging wordt toegepast op de berekende score van het gemiddelde effect van slecht naleefgedrag. De overblijvende score noemen we het gemiddelde risico van slecht naleefgedrag. Het gemiddelde risico is gekoppeld aan de prioritering van laag tot hoog. De prioritering is sturend voor onze inzet op Toezicht en Handhaving waarbij wij uitgaan van 3 scenario’s (zie tabel 1). In de tabellen 2 & 3 zijn de categorieën met de hoogste en de laagste prioriteit opgenomen. Het volledige overzicht van de prioritering staat in bijlage 1.
Voor vergunningverlening en het toezicht op vergunningen zijn de kengetallen herijkt en is bij het bepalen van de kengetallen gekeken naar prioriteit, zodat deze activiteiten ook op basis van hun risicoprofiel kunnen worden geprioriteerd.
Prioriteit
Wijze van Toezicht & Handhaving
Scenario 1
Laag
Uitsluitend projectmatig
Scenario 2
Gemiddeld
Projectmatig of verzoek tot handhaving of directe aanleiding
Scenario 3
Hoog
Directe handhaving
Tabel 1: Scenario's prioritair werken
11 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Top 5 hoogste prioritering Omgevingsrecht Strijdig gebruik; onzelfstandige woonruimte In strijd met brandveiligheid - hoog risico Bouwactiviteit (technische beoordeling) - Gevolgklasse 2 en 3 Illegale (ver)bouw bouwwerken geen gebouw zijnde complex (bv viaducten en tunnels) Staat van bestaande gebouwen en bouwwerken - hoog veiligheidsrisico
Hoog Hoog Hoog Hoog Gemiddeld
Tabel 2: Top 5 hoogste prioritering
Top 5 laagste prioritering Omgevingsrecht Illegaal aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (wel achtererfgebied) In strijd met horeca categorie Illegale (ver)bouw bouwwerken geen gebouw zijnde eenvoudig (bv. airco's / warmtepompen, schotels, reclame) Bouwactiviteit - Gevolgklasse 1 (meldingen) Illegaal aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (geen achtererfgebied)
Laag Laag Laag Laag Laag
Tabel 3: Top 5 laagste prioritering
12 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
4. Strategieën en werkwijzen Om er als gemeente zorg voor te dragen dat het naleefgedrag onder inwoners en bedrijven verbetert en dat we kunnen aansturen op het verbeteren van de leefomgeving, hanteren wij verschillende uitvoeringsstrategieën. Deze strategieën geven aan hoe wij onze VTH-taken uitvoeren en hoe wij onze doelen en prioritaire werkwijze bereiken. In de figuur hieronder is de samenhang tussen de strategieën weergegeven. Ten opzichte van de vorige beleidsplannen zijn de strategieën herzien, mede door de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wkb. De komende beleidsperiode gaan we de uitvoering van deze nieuwe strategieën monitoren en evalueren. Indien hiertoe aanleiding is, herzien we de strategieën.
Preventiestrategie (voorkomen) -
Eenduidige, heldere regelgeving Voorlichting vooraf, communicatie, participatie (Buurt)bemiddeling Consequent handhaven om naleving te bevorderen
Aanpak om te voorkomen dat overtredingen ontstaan
Uitvoeringstrategieën
Vergunningenstrategie (reguleren) -
Dienstverlenend en positief Objectieve criteria Rechtvaardig en gelijkwaardig Samenwerkend met inwoners en bedrijven
Toezichtstrategie (controleren) -
Thematisch toezicht Preventieve, repressieve en gebiedsgerichte controle Prioritair werken
Aanpak om voorwaarden op te leggen aan activiteiten
Aanpak om inzicht te houden in naleefgedrag en gedragsmotieven
Handhavingsstrategie (optreden) Landelijke Handhavingsstrategie (LHSO) Strafrechtelijk optreden Bestuurlijke sancties Prioritair werken
Aanpak bij constatering van overtredingen
Gedoogstrategie (uitstellen handhaven)
Aanpak van uitstellen van handhaven in overtredingssituaties
-
-
Voorwaarden/omstandigheden Alleen in uitzonderlijke gevallen
13 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Preventiestrategie De gemeente Papendrecht zet in op preventie. Belangrijk uitgangspunt is dat verantwoordelijkheid voor naleving van regels in eerste instantie bij burgers en bedrijven zelf ligt. Door bewustwording bij inwoners en bedrijven te vergroten, zal de betrokkenheid en het draagvlak voor (spontane) naleving van wet- en regelgeving vergroten. In deze paragraaf geven wij aan hoe wij overtredingen willen voorkomen. 1.
Heldere regels Door duidelijke en heldere regelgeving op te stellen wordt betere naleving bevorderd. Een onderdeel hiervan is dat informatie makkelijk vindbaar en raadpleegbaar moet zijn, bijvoorbeeld via de gemeentelijke website. Een goede informatievoorziening zorgt voor betere bekendheid met de geldende wet- en regelgeving.
2.
Communicatie en participatie Communicatie en voorlichting spelen een belangrijke rol in de preventiestrategie. De gemeente biedt initiatiefnemers de mogelijkheid om de haalbaarheid van hun plannen te toetsen in een vooroverleg. De initiatiefnemer kan belanghebbenden via de Participatietool bij planvorming betrekken. Op die manier wordt geprobeerd om onenigheid later in het proces te voorkomen.
3.
(Buurt)bemiddeling In sommige situaties kan de inzet van een onafhankelijk bemiddelingstraject uitkomst bieden voordat er juridische wegen worden bewandeld. De gemeente in een dergelijk geval het gesprek aan .
4.
Consequent handhaven om naleving te bevorderen Door consistent handhavend op te treden, wordt verondersteld dat het vooruitzicht op sancties een afschrikwekkende werking heeft en daarmee overtredingen voorkomen kunnen worden.
Vergunningenstrategie Met vergunningverlening wordt de basis gelegd voor een goede uitvoering door de vergunninghouder. Een goede vergunning stimuleert goed naleefgedrag en vermindert het aantal noodzakelijke handhavingsacties. Wij willen inwoners en bedrijven zo goed mogelijk helpen met de te doorlopen vergunningsprocedure en de voorbereiding hierop. We zetten in op het zo compleet als nodig en mogelijk indienen van aanvragen en het voorkomen van het buiten behandeling laten van een aanvraag. Een aanvraag of melding wordt op die manier beter. We tonen hiermee dat we dienstverlenend zijn en graag denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen. Scheiding van functies Om de objectiviteit van onze werkzaamheden te waarborgen, hanteren we binnen de gemeente Papendrecht een strikte scheiding tussen vergunningverlening en toezicht en handhaving. Dit houdt in dat de behandelaar van een vergunningaanvraag geen toezicht houdt op de uitvoering daarvan. Ook bij toezicht en handhaving is er een duidelijke functiescheiding. De toezichthouder die een overtreding constateert, draagt het dossier over aan een jurist voor het opleggen van sancties. We stimuleren wel de samenwerking tussen de verschillende rollen, zodat kennis voldoende wordt gedeeld en de kwaliteit van de gehele VTH-keten gewaarborgd blijft.
Samenwerking ketenpartners Een goede samenwerking tussen de gemeente en haar partners is van groot belang voor een effectieve en efficiënte aanpak van vraagstukken in de leefomgeving. Bij sommige aanvragen hebben wij te maken met meerdere bevoegde gezagen. Door de samenwerkende partners elkaar te laten versterken, kan de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving verbeteren. Het bevordert kwalitatief betere adviezen, gebaseerd op gedeelde
14 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
informatie en uitgangspunten. Om deze reden zoeken wij naar integrale afstemming rondom aanvragen, bijvoorbeeld door middel van de omgevingstafel. Op deze manier kunnen wij als gemeente samen met onze ketenpartners de leefomgeving op een verantwoorde wijze inrichten en beheren. 1. Werkwijze Vergunningen Voordat een inwoner of ondernemer een vergunningaanvraag doet, kan bij de gemeente een dialoog worden aangevraagd via de intake- en/of de omgevingstafel. In deze procedure wordt gekeken of het initiatief (vanuit wet- en regelgeving bezien) wenselijk en haalbaar is. De gemeente begeleidt initiatiefnemers in dit proces. Wij gaan naast hen staan en delen onze kennis en ervaring. In het geval van complexe, grote of gevoelige bouwplannen kan de dialoog worden voortgezet in de omgevingstafel. Op de website van de gemeente wordt helder beschreven wat de procedure is voorafgaand aan het aanvragen van een omgevingsvergunning. Na binnenkomst van de aanvraag, volgen wij standaard werkwijzen op hoofdlijnen, die per type vergunning kunnen verschillen. De processtappen van de standaardwerkwijzen zijn vastgelegd in het VTHzaaksysteem. Het verloop van de afhandeling van •Omgevingswet (Ow) vergunningaanvragen of meldingen wordt in dit systeem • Tot 1-1-2024 Wabo bijgehouden. •Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) 2.
Boordelingscriteria De gemeente Papendrecht hanteert objectieve criteria voor het beoordelen van aanvragen omgevingsvergunning en het afhandelen van meldingen. De criteria bestaan zowel uit wettelijke bepalingen, als uit lokale beleidsregels en verordeningen. Zie de figuur hiernaast voor een opsomming van de belangrijkste criteria na invoering van de Omgevingswet en Wkb op 1 januari 2024. Deze lijst is dus niet uitputtend.
• Bouwbesluit tot 1-1-2024 •Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) •Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) •Omgevingsbesluit (Ob) •De Omgevingsregeling •Het invoeringsbesluit (met daarin de bruidsschat) •Omgevingsplan (tijdelijk) • tot 1-1-2024 het huidig geldend ruimtelijk regime •Huisvestingsverordening •Beleidsregel omzetten en splitsen zelfstandige woonruimte •Bouwverordening •Erfgoedverordening •Welstandsnota •Dijkvisie
2.1 Landelijke richtlijn Bouw- en Sloopveiligheid Bouw- en Sloopveiligheid vraagt in groeiende mate aandacht van ons team. Verantwoord bouwen in een bestaande omgeving vormt een grotere uitdaging, omdat de omgeving waarin we bouwen steeds drukker en complexer wordt. De gemeente Papendrecht volgt daarom de hiervoor opgestelde landelijke richtlijn1 van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht. Zij dient als toetsingskader voor het verlenen van een (bouw- en sloop)veiligheidsplan, als onderdeel van een Omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen, of voor het accepteren van een sloopmelding. Het biedt ook mogelijkheid handhavend op te treden. Middels het vaststellen van dit VTH-beleid, wordt ook deze richtlijn als onderdeel van het beleid vastgesteld.
3. Werkwijze meldingen Voor meldingen van voormalige vergunningplichten geldt de grondslag van het Bal en Bbl. In tegenstelling tot vergunningaanvragen wordt bij meldingen alleen een beoordeling op volledigheid uitgevoerd. Wanneer de melding niet volledig is, wordt deze niet in behandeling genomen. De melder wordt hiervan op de hoogte gebracht. Als er een vergunningplicht is vastgesteld in een specifiek geval, vervalt de meldingsplicht. Meldingen worden via het DSO bij de gemeente ingediend. Wij hanteren een risicogestuurde aanpak voor de afhandeling ervan. Als er behoefte is aan inhoudelijk advies, vragen wij dit op bij onze ketenpartners. 1
https://www.bwtinfo.nl/dossiers/richtlijn-bouw-en-sloopveiligheid
15 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
3.1.1 Wkb-meldingen Met de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1 januari 2024 verandert het toezicht op bouwactiviteiten. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en de bouw- en sloopveiligheid, en blijven het bevoegd gezag voor het bouwdomein. Bouwtoezicht voor gevolgklasse 1 bouwwerken wordt echter primair belegd bij private kwaliteitsborgers. Later zal dit ook gaan gelden voor gevolgklassen 2 en 3. De preventieve toetsing van het bouwplan aan de bouwregelgeving voorafgaand aan de bouw wordt vervangen door toetsing en toezicht door kwaliteitsborgers op het bouwwerk zelf. Er zijn wel vaste momenten in het proces ingebouwd waarin de initiatiefnemer verantwoording moet afleggen aan de gemeente over de naleving van de bouwtechnische voorschriften, in de vorm van meldingen zoals de bouwactiviteit, de start van de bouw en de gereedmelding. In de basis gaan wij hiermee hetzelfde om als met de overige meldingen, door deze risicogestuurd op te pakken. Als er lokaal gebonden risico’s zijn, dan worden deze gecontroleerd in het borgingsplan. n de situatie dat er signalen of klachten bij het gemeentelijke bouwtoezicht binnenkomen over de bouwkwaliteit, het functioneren van de kwaliteitsborger of bij bijzondere lokale omstandigheden, dan kan de gemeente de bouw stilleggen en/of een controle op de bouwplaats uitvoeren.
Toezichtstrategie Een goede naleving van regels door inwoners, verenigingen en ondernemers is van groot belang. Daarom zetten wij in op preventie om hen te stimuleren zich uit eigen beweging aan de regels te houden. Wanneer dit niet gebeurt, is het noodzakelijk om in te grijpen. Omdat wij niet overal tegelijk kunnen zijn, hanteren wij een risicogestuurde aanpak. Aan de hand van een risicoanalyse (zie bijlage 1) krijgt een activiteit een prioriteit, die bepaalt hoe het toezicht wordt uitgevoerd. Hierdoor zal de gemeente niet altijd handelend optreden bij elke klacht of verzoek, maar legt zij de verantwoordelijkheid voor het oplossen hiervan bij de burger of het bedrijf. Wanneer men niet zelfstandig uit een onenigheid komt, bieden wij de mogelijkheid om via een informeel gesprek met de gemeente naar een oplossing te zoeken. Bij hoog oplopende conflicten moedigen wij een traject via (buurt)bemiddeling aan. Wij hanteren de volgende toezichtsvormen; 1.
Toezicht op vergunningen en meldingen; hieronder valt toezicht op verleende omgevingsvergunningen tijdens de uitvoeringsfase. In het geval er geen gebruik wordt gemaakt van de vergunning of de werkzaamheden liggen geruime tijd stil, kan het college de verleende vergunning intrekken. Zie de grondslag van deze intrekking, de beleidsregels, in bijlage 5 van dit beleid.
2.
Thematisch/projectmatig toezicht; als er vanuit bestuurlijke wensen of calamiteiten bepaalde thema’s, objecten en/of gebieden een hoge prioriteit krijgen en projectmatig opgepakt worden, werken wij dit uit in het jaarverslag en zo nodig in het uitvoeringsprogramma.
3.
Toezicht obv klachten of meldingen
4.
Ambtshalve constatering; obv surveillance
Hoe wordt toezicht voorbereid? Voordat een toezichtcontrole wordt uitgevoerd, worden altijd eerst de relevante documenten beoordeeld die bij een casus horen. Als toezicht plaatsvindt naar aanleiding van een omgevingsvergunning zijn deze documenten samengevoegd in een dossier en terug te vinden in het archief. Als een toezichtzaak nieuw binnenkomt maakt de toezichthouder dit dossier aan door alle relevante documenten te verzamelen.
16 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Hoe wordt toezicht gerapporteerd? De doorlopen stappen en genomen beslissingen worden door de toezichthouders verifieerbaar en transparant opgeslagen in ons zaaksysteem. De mate en de inhoud van de rapportage is afhankelijk van het toetsniveau dat hierbij wordt gehanteerd. Het controlerapport wordt niet actief gedeeld met betrokkenen en wordt alleen openbaar gemaakt op verzoek van belanghebbenden of in het kader van juridische procedures.
Handhavingsstrategie/sanctiestrategie Als bevoegd gezag is het onze taak om bij overtredingen de beginselplicht tot handhaven toe te passen, waarbij het doel is om de overtreding weg te nemen en/of herhaling in de toekomst te voorkomen. Hierbij maken wij per overtreding een gedegen afweging en hanteren wij een prioritering op basis van de risicoanalyse. Dit betekent dat wij niet overal tegelijkertijd kunnen zijn en dus een evenwichtig handhavingsbeleid moeten voeren waarbij we onze handhavingscapaciteit inzetten op zaken met de hoogste prioriteit. Om uniformiteit in onze handhavingsaanpak te waarborgen, gebruiken wij de landelijke handhavingsstrategie omgevingsrecht (hierna: LHSO). Deze strategie is een afwegingsinstrument voor de uitvoerders van handhaving en stelt ons in staat om de overtreding in een interventiematrix te plaatsen en passende maatregelen te nemen. Als deze maatregel tot het opleggen van een dwangsom leidt, wordt de hoogte ervan bepaald door de landelijke Leidraad handhavingsacties en begunstigingstermijnen2 te volgen. Zie bijlage 4 voor de voor dit beleid relevante dwangsommen. Daarnaast maakt de LHSO afstemming tussen de verschillende handhavingspartners mogelijk, zoals bijvoorbeeld de politie en het Openbaar Ministerie.
In aanvulling op de LHSO is een sterk punt van de Papendrechtse handhavingsstrategie dat er altijd eerst geprobeerd wordt contact op te nemen met de overtreder. Er is – waar mogelijk – altijd een contactmoment, hetzij d.m.v. een gesprek, hetzij telefonisch – voordat een vooraankondiging verzonden wordt. Het is belangrijk om te benadrukken dat prioritering in toezichtstaken op basis van de risicoanalyse niet onder gedogen valt. Het is onmogelijk om alles te handhaven, dus het evenwichtige handhavingsbeleid leidt tot de inzet van onze handhavingscapaciteit op zaken met de hoogste prioriteit. In gevallen waarin wij ervoor kiezen om bepaalde overtredingen niet actief te handhaven, betekent dit niet dat wij deze overtredingen gedogen. Handhaving blijft mogelijk in gevallen waarin er bijvoorbeeld een klacht wordt ingediend of als de resultaten van een steekproef aanleiding geven tot controle van de gehele branche. Aangezien de gemeente een voorbeeldfunctie heeft naar haar burgers en bedrijven toe, geldt deze werkwijze in het bijzonder voor overtredingen gemaakt door de eigen organisatie of medeoverheden. Door onze prioritering en uniforme aanpak van handhaving hopen wij een effectief en efficiënt toezicht te kunnen houden en bij te dragen aan een veilige en gezonde leefomgeving voor iedereen.
Gedoogstrategie Gedogen betekent dat een instantie die de wettelijke bevoegdheid heeft om op te treden tegen een overtreding, er toch voor kiest om niet direct op te treden. Voor de gemeente is het uitgangspunt om wel op te treden, en het gedogen van overtredingen is daarom een hoge uitzondering. Wij gedogen alleen onder de volgende voorwaarden: 1.
In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld:
2 https://www.infomil.nl/onderwerpen/integrale/handhaving/@87158/dwangsom-hoe-de/
17 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
a. dat het bevoegde bestuursorgaan in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift slechts onder bijzondere omstandigheden van handhavend optreden mag afzien. Deze omstandigheden kunnen zich voordoen indien concreet zicht op legalisering bestaat of wanneer handhavend optreden zodanig onevenredig zou zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen. Een bestuursorgaan mag niet lichtzinnig tot het oordeel komen dat er bijzondere omstandigheden zijn die maken dat handhavend optreden onevenredig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen, zeker wanneer de verzoeker of andere derden een reëel belang hebben bij handhaving. b. Het belang dat beschermd moet worden duidelijk beter gediend is met gedogen (rekening houdend met andere belangen). 2.
Gedogen moet zoveel mogelijk worden beperkt in omvang en/of tijd.
3.
Er moet sprake zijn van een zorgvuldige, kenbare belangenafweging.
4.
Gedogen moet aan controle worden onderworpen.
De gemeente streeft ernaar om het gedogen zo veel mogelijk te beperken. Dit betekent dat er altijd een zorgvuldige afweging moet worden gemaakt tussen het belang van handhaving en het belang van gedogen. Als er toch wordt besloten om te gedogen, dan moet dit goed worden gemotiveerd en er moet controle plaatsvinden om te voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van deze uitzondering.
18 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
5. Borging van de uitvoering In dit laatste hoofdstuk gaan we in op de uitvoering van onze VTH-taken. In jaarlijkse uitvoeringsprogramma's en jaarverslagen beschrijven we hoe we samenwerken met VTH-partners, hoe we de realisatie van onze doelen, convergentie willen monitoren en bespreken we de details van de samenwerking in de regio.
5.1 Organisatie en middelen Financiële middelen Om de VTH-taken vanuit het Omgevingsrecht uit te kunnen voeren en de beleidsdoelen te realiseren, zijn financiële en personele middelen nodig. Dit benodigd budget is geborgd in onze begroting voor taakveld 8; Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing, onder de post Bouwen en Wonen3. Personele middelen Het Omgevingsbesluit stelt eisen aan de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken. Deze kwaliteitscriteria bestaan uit twee elementen, namelijk de procescriteria en de eisen aan de kritieke massa (kwaliteitscriteria 2.3). De procescriteria schrijven eisen voor die ervoor zorgdragen dat er een sluitende beleids- en operationele cyclus ontstaat, zodat resultaatgericht gestuurd kan worden. Er worden ook eisen gesteld ten aanzien van vakmanschap voor de uitvoering van de VTH-taken. Zij beschrijven de minimale kwaliteitseisen op verschillende indicatoren. Deze indicatoren zijn opleiding, kennis, ervaring, frequentie van uitvoeren (aantal ‘vlieguren’) en menskracht. Er is hierbij onderscheid gemaakt tussen 28 verschillende deskundigheidsgebieden. Ter voorbereiding op de Omgevingswet zijn de eisen aan de kritieke massa aangepast. De komende tijd willen wij inzicht verkrijgen in welke mate wij hieraan voldoen.
Uitvoering proces De werkwijzen van vergunningverlening, afhandeling van meldingen en toezicht en handhaving worden vastgelegd in de VTH-applicatie. Deze werkwijzen zijn bekend gemaakt bij alle betrokken medewerkers en zijn geborgd binnen de organisatie. Nieuwe medewerkers worden ingewerkt aan de hand van deze handleiding van deze applicatie. Ook deze werkprocessen zijn veranderd door de komst van de Omgevingswet en Wkb. Daarom zullen we deze de komende beleidsperiode monitoren en aanpassen naar geleerde lessen. Afstemming ketenpartners Een goede samenwerking tussen de gemeente en haar partners is van belang. Samenwerking levert kwalitatief sterkere adviezen op die zijn gebaseerd op gedeelde informatie en uitgangspunten. De onderdelen van dit VTHbeleid die gaan over de strafrechtelijke handhaving hebben wij afgestemd met de politie en het Openbaar Ministerie. Waar multidisciplinaire of integrale controles niet mogelijk zijn werken wij zoveel mogelijk met signaaltoezicht. Dat houdt in dat als wij tijdens controles voor andere bevoegde gezagen relevante zaken constateren, wij hen daarover zullen informeren. Daarnaast wisselen wij onderling informatie uit.
Daarnaast hebben wij met verschillende ketenpartners, zoals de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ), Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, Provincie Zuid-Holland, het Waterschap Rivierenland, de GGD en woningcorporaties afspraken gemaakt over de afstemming en samenwerking op het gebied van VTH-taken. Een volledig overzicht van de samenwerking met onze ketenpartners is opgenomen in bijlage 3.
5.2 Monitoring en evaluatie Uitvoeringsprogramma Jaarlijks wordt het VTH-beleidsplan uitgewerkt in een concreet uitvoeringsprogramma voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het uitvoeringsprogramma bevat de werkvoorraad, prioriteiten, 3
Zie: https://papendrecht.begrotingsapp.nl/begroting-2022/programma/8-volkshuisvesting-ruimtelijkeordening-en-stedelijke-vernieuwing
19 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
doelen, activiteiten en methoden op operationeel niveau en fungeert als actieplan voor het komende jaar. In de monitoringstool wordt vastgelegd welke acties dat jaar worden uitgevoerd om de voortgang van de doelen uit het beleidsplan over meerdere jaren te kunnen monitoren. Het uitvoeringsprogramma geeft ook aan hoe de (financiële en personele) middelen van dat jaar worden ingezet en vergelijkt deze met de beschikbare capaciteit en de werkvoorraad. Eventuele verschillen hierin worden geanalyseerd en kunnen leiden tot aanpassingen in het plan. Het uitvoeringsprogramma wordt naar de provincie (IBT) gestuurd en ter kennisname naar de gemeenteraad. Evaluatie Evaluatie is nodig om te beoordelen of het gevoerde beleid effectief is en of het uitvoering geeft aan de gestelde prioriteiten en doelen. Jaarlijks rapporteren wij in het jaarverslag over de uitvoering van het vastgestelde uitvoeringsprogramma. Hierbij beoordelen we minimaal of: ▪ ▪ ▪
Voorgenomen activiteiten uit het uitvoeringsprogramma zijn uitgevoerd; De uitvoering van deze activiteiten uit het uitvoeringsprogramma heeft bijgedragen aan de voortgang van de beleidsdoelen uit het VTH-beleidsplan; We het VTH-beleidsplan (mede op basis van bovenstaande) eventueel moeten aanpassen.
De monitoringstool (zie bijlage 2) wordt gebruikt om de eerste twee punten te evalueren. De evaluatie wordt vastgelegd in een jaarverslag en gebruikt voor het uitvoeringsprogramma van het volgende jaar. Periodiek, maar in ieder geval nadat een beleidsperiode is verstreken, wordt het VTH-beleidsplan geëvalueerd om te beoordelen of: ▪ ▪ ▪
Vastgestelde beleidsdoelen uit het VTH-beleidsplan zijn bereikt; De voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd; Er aan de afspraken is voldaan met externe partijen.
Deze evaluatie kan de basis vormen voor nieuw op te stellen VTH-beleid. Het geeft inzicht in de bijdrage van het uitgevoerde beleid aan de gestelde visie en doelen en het naleefgedrag. De gegevens kunnen aanleiding geven om de risicoanalyse aan te passen en doelen bij te stellen.
20 VTH-beleidsplan 2023 – 2027 | Gemeente Papendrecht
Senze®
Bijlage 1 | Risicoanalyse en prioritering Activiteiten vergunningverlening en vergunningentoezicht voor Omgevingsrecht Bouwactiviteit (technische beoordeling) Categorie
Veiligheid
Volksgezond-heid Kwaliteit van de leefomgeving
Imago
Kans op slecht naleefgedrag
Gemiddeld risico
Prioriteit
Gevolgklasse 1
2
1.5
1
1.5
Komt soms voor
1.6
Laag
Gevolgklasse 2/3
3.5
3
2.5
3
Komt zelden voor
3
Hoog
Volksgezond-heid
Kwaliteit van de leefomgeving
Imago
Activiteiten toezicht en handhaving voor Omgevingsrecht Categorie
Veiligheid
Kans op slecht naleefgedrag
Gemiddeld risico
Prioriteit
Strijdig gebruik; onzelfstandige woonruimte
3
3
3
3
Komt soms voor
3.1
Hoog
In strijd met woonbestemming
1
1.5
2
2
Komt vaak voor
1.8
Laag
In strijd met horeca categorie
0
1
1.5
2.5
Komt soms voor
1.4
Laag
In strijd met bestemming overig
2
2.5
2
2
Komt soms voor
2.2
Gemiddeld
1
0.5
2.5
2.5
Komt soms voor
1.7
Laag
Houtstook (SLA)
1.5
2.5
1.5
2.5
Komt vaak voor
2.2
Gemiddeld
Illegaal uitvoeren van een werk/in- of uitrit/verandering weg/kap
1.5
1
2.5
2
Komt soms voor
1.9
Laag
Illegaal aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (geen achtererfgebied)
0.5
0.5
2
3
Komt vaak voor
1.7
Laag
0.5
0.5
1.5
1.5
Komt vaak voor
1.2
Laag
2
1
2.5
2.5
Komt soms voor
2.1
Gemiddeld
In strijd met bestemming openbaar gebied / openbare ruimte
Illegaal aan-/uit-/bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging (wel achtererfgebied) Illegale (ver)bouw woongebouwen (oa interne constructieve wijzigingen)
3
1.5
1.5
3.5
Komt soms voor
2.5
Gemiddeld
2
1
1.5
2
Komt soms voor
1.7
Laag
0.5
1
2
1.5
Komt vaak voor
1.5
Laag
3.5
1
3.5
4
Komt zelden voor
3
Hoog
0.5
0
4
3
Komt soms voor
2
Laag
Illegale sloop, sloopvergunningen, asbest
2
2
2.5
2
Komt zelden voor
2.1
Gemiddeld
Illegale sloop overig
2
1.5
1.5
1.5
Komt soms voor
1.7
Laag
Bouwen in strijd met een vergunning
2
1
2
2.5
Komt vaak voor
2.1
Gemiddeld
0
1.5
1.5
3
Komt vaak voor
1.7
Laag
3.5
1
2.5
3
Komt soms voor