D08. 20241128 RIB Fokker.pdf

Aan de gemeenteraad De T datum behandeld door ons kenmerk doorkiesnummer onderwerp

28 november 2024 M. Smit 2024-0117538 06-15087434 Compleet antwoord op openstaande toezeggingen Fokker

Geachte heer/mevrouw, Inleiding In een overzicht van de griffie inzake de toezeggingen rondom het dossier Fokker blijkt een aantal van 13 toezeggingen open te staan (zie bijlage 1). De beantwoording van deze toezeggingen is in dit document opgenomen, waarbij telkens helder wordt verwezen naar het nummer van de toezegging als dat aan de orde is. De samenwerking tussen de gemeente en Fokker kent een lange historie, waarbij de periode vanaf 2009 tot nu de meest relevante is. Dat is ook de periode waarop wij ons richten.

De samenwerking vanaf 2009

In de beeldvormende vergadering van de gemeenteraad van Papendrecht op 08 februari 2024 inzake het dossier Fokker is de volgende tijdlijn van samenwerking met u gedeeld en kort besproken:

We pakken de elementen uit deze tijdlijn op met een korte beschrijving. a. 2009

Bidbook fokker

Op 18 november 2009 is door Fokker een bidbook-procedure uitgeschreven voor het huisvesten van een nieuwe assemblagefabriek voor onderdelen van de Joint Strike Fighter (JSF). Papendrecht heeft als één van de vier gemeenten aan deze procedure meegedaan en een bidbook ingediend. Op 28 mei 2010 heeft Fokker Papendrecht geselecteerd als de gemeente waar de nieuwe fabriek zal worden gerealiseerd. Daarna is op 16 september 2010 de gemeenteraad geïnformeerd over het proces met betrekking tot de bidbookprocedure en een doorkijk naar de toekomst. Het bidbook is als vertrekpunt gehanteerd voor de uitwerking van de verdere samenwerking tussen Fokker en Papendrecht. b. 2010/2011 De samenwerkingsovereenkomst (SOK) Na de bidbook-procedure hebben Fokker en Papendrecht de intentie uitgesproken een langdurige samenwerking te willen aangaan ten aanzien van de locatie Slobbengors, waarbij duurzaamheid, logistiek, werkgelegenheid, opleiding en financiering belangrijke aspecten zijn. Daar waar in het bidbook nog de locatie Polder Nieuwland aan de orde was, heeft Fokker in de uitwerking van het bidbook aangegeven zich verder te willen concentreren en versterken op de locatie Slobbengors. Daarmee is de verbreding van de samenwerking in gang gezet. Op 7 juli 2011 is de ambitie tot langdurige samenwerking bekrachtigd door de ondertekening van een intentieovereenkomst tussen Fokker en Papendrecht.

De gemeenteraad is hierover geïnformeerd met een raadsinformatiebrief op 7 juli 2011. Op hoofdlijnen is het volgende in de intentieovereenkomst vastgelegd: • Uitwerking van een constructie om de gronden van Fokker door de gemeente Papendrecht tegen marktconforme prijzen te kopen en deze in erfpacht aan Fokker uit te geven. • Uitwerking van de condities voor participatie via een gemeenschappelijke entiteit in de ontwikkeling van een nieuwe assemblagefabriek op het fabrieksterrein van Fokker in Slobbengors, waarbij beide partijen vermogen inbrengen en de gemeente Papendrecht onder nadere voorwaarden de financiering op zich neemt. • Onderzoek naar mogelijkheden voor verplaatsing huidige kantoorfuncties naar een nieuw te bouwen kantoor. • Een gezamenlijke uitwerking van een Integraal Ontwikkelingsplan Slobbengors (IOP) met naast uitwerking van bovengenoemde punten aandacht voor duurzaamheid, supply chain & logistiek, werkgelegenheid, opleiding en scholing en benodigde planologische procedures voor uitvoering van het plan. In de intentieovereenkomst hebben Fokker en Papendrecht de afspraak gemaakt in samenwerking het IOP op te stellen en de afspraken vast te leggen in de Samenwerkingsovereenkomst Gemeente Papendrecht - Fokker (SOK). Gezamenlijke uitdaging Fokker en Papendrecht hebben in samenwerking het IOP opgesteld en afspraken voor de toekomst vastgelegd in de SOK.

De samenwerking tussen partijen werd gedragen door de ambitie om de aanwezigheid van Fokker in de gemeente Papendrecht tot ver in de toekomst zeker te stellen, waarbij een bijdrage zou worden geleverd aan gebied overstijgende onderwerpen als recreatie, economie, werkgelegenheid, onderwijs en duurzaamheid. Het IOP geeft het gewenste profiel (identiteit) weer voor een samenhangende planontwikkeling voor Slobbengors met daarbij de stedenbouwkundige, programmatische en financiële randvoorwaarden. In de SOK zijn de financiële en juridische samenwerkingsafspraken voor de uitvoering van het IOP vastgelegd. Tijdens het proces van de totstandkoming van het IOP en de SOK heeft Fokker de wens uitgesproken om, naast het realiseren van de fabriek ten behoeve van assemblage van onder meer JSF-onderdelen en andere automotive activiteiten, tevens haar internationale hoofdkantoor te vestigen op de locatie Slobbengors. De behoefte tot vestiging van het internationale hoofdkantoor van Fokker op een passende wijze op Slobbengors in Papendrecht was expliciet de keuze van Fokker, er van uitgaande dat daarbij recht kon worden gedaan aan de boegbeeldfunctie van een internationaal hoofdkantoor. Het voordeel van de samenwerking <235> De samenwerking met Fokker levert een aantal unieke combinaties op.

De aanwezigheid en groei van Fokker in Papendrecht zorgt voor positieve impulsen aan de economische ontwikkeling

en de werkgelegenheid van Papendrecht en, breder, de regio Drechtsteden. Het was en is de ambitie van Fokker om het terrein in Papendrecht te ontwikkelen tot een ‘high tech’, duurzame en flexibele basis voor de productie van innovatieve vliegtuig- en helikopteronderdelen. Daarbij gaat het ook om vernieuwing van productiemethoden die zijn geïnspireerd op productieprocessen en methoden uit de automotive industrie. De plannen van Fokker bieden mogelijkheden voor het versterken van de lokale en regionale economie, werkgelegenheid, onderwijs en duurzaamheid. De samenwerking met Papendrecht biedt Fokker de ruimte en gelegenheid om te komen tot een lange termijn aanpak op het gebied van nieuwe producten en productiemethoden. Kern van de SOK In de SOK is invulling gegeven aan de volgende drie hoofdafspraken: 1. Fokker verkoopt haar gronden van haar fabriekslocatie Slobbengors aan Papendrecht, waarna Papendrecht deze gronden in erfpacht voor tenminste 30 jaar uitgeeft aan Fokker. 2. Papendrecht en Fokker richten een entiteit op (CV/BV) van waaruit de opstalontwikkeling ten behoeve van de fabriek, waarin de assemblage van onder andere JSF-onderdelen en/of andere automotive activiteiten, wordt vormgegeven. Deze fabriek wordt gerealiseerd op het huidige terrein van Fokker. 3.

Papendrecht en Fokker richten een entiteit op (CV/BV) van waaruit de opstalontwikkeling ten behoeve van een nieuw internationaal hoofdkantoor van Fokker in Slobbengors wordt vormgegeven en waarbij de daarvoor benodigde gronden door Papendrecht in erfpacht worden uitgegeven aan de entiteit. De SOK is op 8 december 2011 door de gemeenteraad bekrachtigd. c. 2011

Concerngarantie

November 2011 is een garantieverklaring ondertekend. Met deze verklaring stelde de toenmalige moedermaatschappij van Fokker zich aansprakelijk voor de erfpachtverplichtingen die Fokker conform de samenwerkingsovereenkomst aan is gegaan. De garantie is overgaan naar de latere rechtsopvolgers. d. 2017 – 2020

(de bouw van) Het hoofdkantoor van Fokker

Het oude hoofdkantoor van Fokker was al sinds 1962 in gebruik en voldeed niet meer aan de eisen van deze tijd. De jaren 2012 tot en met 2016 zijn gebruikt als voorbereidingsjaren voor de bouw van het nieuwe hoofdkantoor. De bouw zelf heeft in de jaren 2017 en 2018 met een doorloop naar 2019 plaatsgevonden. Uiteindelijk heeft Fokker in 2020 het hoofdkantoor in gebruik genomen dat ruimte biedt aan circa 500 mensen. e. 2021

Raadsbesluit nieuwe investeringen (met name in hallen 33 en 39)

De kern van het raadsbesluit van 2021 was feitelijk dat besloten werd de samenwerking met Fokker te intensiveren. GKN Fokker heeft in de aanloop naar dit raadsbesluit aangegeven waarde te hechten aan een integrale benadering in de samenwerking met de gemeente waarin duurzaamheid, supply chain, logistiek, werkgelegenheid, opleiding en financiering belangrijke aspecten zijn. <235> Het bestuur van GKN heeft Fokker gevraagd om bij deze herstructureringsoperatie ondersteuning te vragen van lokale partners. De ondersteuning kwam van de gemeente Papendrecht, de regio Drechtsteden, de Economic Development Board Drechtsteden, de provincie Zuid-Holland en Innovation Quater. Fokker wilde in Papendrecht een locatie met een robuuste toekomst maken. De fabriekshallen zouden worden uitgebreid en een bedrijfsschool/campus ingericht waar opleiding en bijscholing van medewerkers plaatsvonden. Op het gebied van werkgelegenheid leidt deze uitbreiding voor Papendrecht en de regio tot het behoud van bestaande werkgelegenheid (in 2021 was het aantal arbeidsplaatsen teruggelopen naar ongeveer 900) en de komst van nieuwe banen (500 tot 825 arbeidsplaatsen). Dit nog los van de verwachte 70% indirecte werkgelegenheid op de nieuwe arbeidsplaatsen (toeleveranciers, dienstverleners, detacheerders en winkeliers).

De wens was nieuwe banen met bestaanszekerheid te creëren voor een nieuwe doelgroep en met de komst van de campus verbinding te maken tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. GKN/Fokker had voor deze hernieuwde samenwerking aangegeven behoefte te hebben aan circa 13.500 m2 extra fabriekshallen. Uiteraard kent deze uitbreiding een financieringsbehoefte. De raad heeft in 2021 het volgende besloten: ter financiering van de fabriekshal brengen zowel

Fokker als de gemeente ieder 20% (€ 4 miljoen) eigen vermogen in. De overige 60% (€ 12 miljoen) wordt door de gemeente geleend aan de CV. Aangegeven is dat het totaal aan stichtingskosten de € 20 miljoen niet mag overstijgen. f.

2022

Allonge II

Als gevolg van het besluit van de gemeenteraad over de hernieuwde samenwerking met en investeringen in Fokker is een Allonge (een soort bijlage) toegevoegd aan de samenwerkingsovereenkomst. g. 2023

Verandering strategie van Fokker

Fokker heeft op enig moment bedacht te willen gaan werken met een ‘Two roof strategy’. Dat betekent dat op hoofdlijnen de activiteiten op twee plaatsen in Nederland zijn gecentraliseerd. Het betreft Hoogeveen en Papendrecht. Dat heeft Fokker gerealiseerd door onder andere de activiteiten in Helmond en Hoogerheide naar Papendrecht te verplaatsen. Dit is gerealiseerd voor eind 2023. Dat betekende ook dat de invulling van de fabrieks- en kantoorfaciliteiten anders zijn bestemd, hetgeen weer tot een verandering ten opzichte van de plannen van 2021 heeft geleid (met name voor wat betreft de bestemming van de gelden). h. 2024

Raadsbesluit over bestemming eerder vastgestelde financiering

Als gevolg van de strategiewijziging van Fokker zijn de plannen voor de bouw van de fabriekshallen gewijzigd. De ruimtebehoefte is daarvoor de reden. Tevens hebben de verkeersen parkeerproblemen een niveau bereikt waarop ingegrepen moest worden (dit is ook het gevoelen dat in de gemeenteraad speelde). De oplossing is gevonden door het investeringsbedrag dat in 2021 was goedgekeurd als plafond te beschouwen en de investeringen in diverse onderdelen te splitsen. Die onderdelen zijn gebouw 33, gebouw 39, gebouw 37/38 en te bouwen parkeerdekken. De investering in gebouw 33 is inmiddels afgerond, de investeringen in gebouw 37/38 zijn deels uitgevoerd en de investering in gebouw 39 is in voorbereiding. Dat geldt ook voor de bouw van de parkeerdekken waar naar verwachting eind 2024/begin 2025 mee wordt gestart. Als we het geheel aan leningen aan Fokker op basis van de oude en de nieuwe situatie in kaart brengen, levert dat het volgende beeld ten aanzien van de omvang van de leningenportefeuille fokker op <224>: Er is eind 2011 een geldleningsovereenkomst gesloten ter grootte van € 1.711.800. Daarnaast is sprake geweest van een bedrag ingebracht door de gemeente ter grootte van € 570.000. Beide bedragen zijn beschikbaar gesteld voor de hallen 37/38.

In 2015 is € 3.200.000 beschikbaar gesteld als vermogensinbreng voor oprichting van de CV en is € 9.126.000 beschikbaar gesteld als lening voor het hoofdkantoor. In 2021 is besloten om voor de bouw van nieuwe (vernieuwde) hallen € 4.000.000 in te brengen en € 12.000.000 als lening ter beschikking te stellen. Daarnaast is grond aangekocht. Dit is echter een investering in grond en niet in Fokker. Er zijn ook vragen vanuit de raad geweest hoe de afspraken met Fokker de leencapaciteit beïnvloeden. Daarover is eerder op de volgende wijze gecommuniceerd (raadsvoorstel 2021): “Wanneer wordt ingestemd met de samenwerking zullen de ratio's veranderen. De Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen zal naar verwachting met maximaal 5% stijgen, maar blijft nog ruim onder de 100%. De solvabiliteitsratio zal naar verwachting met maximaal 5% afnemen, maar blijft ruim boven de 30% en is daarmee voldoende.” De meest recente berekeningen tonen aan dat de solvabiliteitsratio uitkomt op 50%. De netto schuldquote is 27%. <233> In de begroting 2025 is het volgende over de leningen opgenomen (het betreft zowel de oude als de nieuwe leningen) <223>: De per jaar ultimo vermelde bedragen betreffen: Toegestane instellingen volgens Treasurystatuut • Fabriek Slobbengors CV (€ 15,5 miljoen) • Hoofdkantoor Slobbengors CV (€ 5,9 miljoen)

Ten aanzien van de werkgelegenheid was de prognose van de opbrengstpotentie in 2021: • Van uitkering naar werk minimaal 200 mensen Besparing op uitkeringen EUR 4,0 miljoen (22/23) • Van onderwijs naar werk minimaal 50 jongeren Sociaal/economische impact EUR 1,0 miljoen (22/23) • Van werk naar werk minimaal 50 mensen Bespreking op uitkeringen EUR 1,0 miljoen (21/22) • Kandidaten met afstand tot de arbeidsmarkt 30 mensen Besparing EUR 0,5 miljoen (22/23) Update cijfers begin 2024 (ook via beantwoording vragen OP eerder gedeeld) <237>: Uitgaande van de eerdere cijfers die tijdens de behandeling van het raadsvoorstel in 2021 zijn gedeeld is de volgende besparing concreet: 1. Van uitkering naar werk minimaal 100 mensen, besparing op uitkeringen EUR 2,0 miljoen (22/23). 2. Van onderwijs naar werk minimaal 50 jongeren, sociaal/economische impact EUR 1,0 miljoen (22/23). 3. Van werk naar werk minimaal 50 mensen, besparing op uitkeringen EUR 1,0 miljoen (21/22). Totaal aan besparingen: EUR 2,0 + EUR 1,0 + EUR 1,0 = EUR 4,0 miljoen. Uiteraard lopen de besparingen nog door en is de werkgelegenheid in totaliteit fors gestegen.

Verkeer en parkeren in relatie tot Fokker

Participatie rondom verkeer en parkeren in 2024 Wij zijn voortdurend in overleg met omwonenden en belanghebbenden, met name over het verkeer en de parkeerproblemen. Fokker heeft tijdens de beeldvormende vergadering voorafgaand aan het besluit over de hernieuwde samenwerking aangegeven dat men uitgaat van een maximale personeelsbezetting van 2.100 medewerkers. Dit zijn veel meer medewerkers dan in 2020 aanwezig waren, hetgeen logischerwijs een grotere parkeerdruk met zich meebrengt. Na de besluitvorming in de gemeenteraad op 29 februari 2024, waarin de raad heeft aangedrongen op verkeersmaatregelen op korte termijn, is op 9 april 2024 een tweetal overleggen georganiseerd met omwonenden en belanghebbenden. Daaruit zijn weer kleinere werkgroepen gevormd waarmee is overlegd over de te nemen maatregelen. In april 2024 is via een raadsinformatiebrief het volgende met u gedeeld <222> <220> <236>: Parkeren op en rond de fabriekslocatie en overige maatregelen: Algemeen Maatregelen genomen door Fokker (gerealiseerd): 1. Het carpoolen is sterk gestimuleerd. 2. De faciliteit thuiswerken is tijdelijk uitgebreid. 3. Dit kwartaal wordt een verbeterd fietsplan van toepassing. 4. Dagelijkse buspendel tussen Hoogerheide en Helmond. 5. Er is een dagelijkse buspendel van en naar Dordrecht CS. Maatregelen genomen door gemeente (gerealiseerd): 6.

Er zijn matrixborden geplaatst om gemotoriseerd verkeer te wijzen op de maximum snelheid. 7. Automobilisten en vervoerders zijn aangesproken op ongewenst gedrag. 8. Plannen in het kader van de uitvoering van het Mobiliteitsplan worden verder geoptimaliseerd naar aanleiding van gesprekken met bewoners. Verkeer en parkeren Maatregelen genomen door Fokker (gerealiseerd):

9. Fokker werkt met parkeerschijven met zonekleur, waardoor parkeren wordt gekanaliseerd zowel op de fabriekslocatie, de Anthony Fokkerweg en bij het hoofdkantoor. 10. Fokker maakt gebruik (of heeft gebruik gemaakt) van twee hubs (De Overtoom en locatie Alblasserdam). Maatregelen genomen door Fokker en gemeente (gerealiseerd): 11. Er zijn tijdelijk extra parkeerplaatsen toegevoegd op en rond het terrein van het hoofdkantoor. Daarvoor is een huurovereenkomst gesloten met Fokker. Maatregelen genomen door de gemeente (gerealiseerd): 12. Handhaven op parkeerovertredingen. 13. Het parkeren in garage De Overtoom is geregeld (84 parkeerplaatsen) als tijdelijke hub. 14. Verkeersmetingen aan het Westeind m.b.t. snelheid, intensiteit en samenstelling verkeer. Toekomst 15. Er is een vergunning aangevraagd voor het bouwen van een parkeerdek naast het hoofdkantoor van Fokker hetgeen een extra parkeercapaciteit oplevert van 160 parkeerplaatsen. 16. Tijdens de bouw van het parkeerdek wordt tijdelijk parkeren in garage De Meent gefaciliteerd. Afstemming met de ondernemers hierover vindt plaats. Verder heeft de gemeenteraad een bedrag van € 75.000 ter beschikking gesteld om extra verkeersmaatregelen te nemen om de verkeersveiligheid en de leefbaarheid te stimuleren. <232> We moeten dan denken aan: a. Aanbrengen versmallingen op de weg/plaatsen van bloembakken. b.

Onderzoeken vrachtwagenverbod Slobbengorsbrug. c. Aanbrengen bushalteplaatsen op Anthony Fokkerweg. d. Andere suggesties van inwoners. e. Noodmaatregelen om de parkeerdruk op te vangen. Verder heeft Fokker n.a.v. overleggen met omwonenden alle vervoersbedrijven de opdracht gegeven om niet langer met bussen of busjes door de woonwijk te rijden, maar alleen over de dijk (de ontsluitingsroute zoals deze is voorzien). Op de westelijke ontsluitingsroute zijn maatregelen vanuit de gemeente in voorbereiding. De financiering van deze maatregelen is opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2024 en dit voorstel is op 23 april 2024 aan de raad aangeboden. Deze maatregelen, in combinatie met onderhoud asfalt, zouden worden gestart in de zomer. Inmiddels weten we dat deze maatregelen in 2025 worden uitgevoerd. De werkzaamheden bestaan uit: 1. Verkeersmaatregelen Noordhoek, Westeind en (deel) Anthony Fokkerweg. 2. Looproute Anthony Fokkerweg tussen Westeind en Aviolandapad. 3. Verlenging van de looproute aan de binnenzijde van de dijk tussen Waterbushalte Noordhoek richting bedrijventerrein Noordhoek. 4. Aanpassing overlastgevende middengeleiders. Aan de oostkant staan we aan het begin van het overleggen over maatregelen (voor zowel de korte als de lange(re) termijn).

Dit gaat vooral over een vrachtwagenverbod en verkeersremmende maatregelen via mogelijk drempels en plateaus, goede aansluitingen op bestaande omgeving en het realiseren van wensen vanuit de omgeving. Deze maatregelen zijn inmiddels verder uitgewerkt. Tevens is er een avond geweest met Fokker, gemeente en omwonenden om alle ideeën omtrent verbeteringen op te halen. Wij vullen ons plan van aanpak daarmee aan. De agenda bestond uit de onderwerpen parkeren, verkeer, busvervoer en andere mobiliteit en verkeerskundige maatregelen in de openbare ruimte t.b.v. verkeersveiligheid. Toezeggingen gedaan tijdens deze avond: Fokker: a. Fokker gaat op alle punten actief aan de gang om het parkeren nog verder te stroomlijnen. b. Fokker gaat verder in overleg met Maat over elektrificeren van het vervoer.

c.

Fokker bouwt een vrachtwagen die de brede bekisting op een normale wijze kan vervoeren, waardoor vergunningentransport in de nacht met zwaailichten niet meer nodig is. d. Fokker gaat plaatsen inrichten waar bussen kunnen staan. In overleg met de gemeente wordt daarvoor ook de Loswal gebruikt. Gemeente: e. Oproepen tot intensivering en continuering van de handhaving. Vanaf januari 2024 is er al intensief gehandhaafd door de Boa’s. Er zijn vanaf half januari 29 verbalen en 11 waarschuwingen uitgeschreven. In januari zijn er 15 controles geweest, in februari 17 keer, in maart 10 keer en tot 9 april 6 keer. f. Overleg met omwonenden over direct te nemen verkeersmaatregelen. 25 mensen hebben zich aangemeld (we zorgen voor een representatieve afvaardiging). g. Het overleg vond plaats op 18 april in aanwezigheid van ook een projectleider die de maatregelen die worden bepaald meteen kan uitvoeren. Het gaat daarbij om verkeers- (en parkeer) maatregelen aan de oostkant (buurt: het Eiland) voor zowel de korte– en lange(re) termijn. Denk daarbij aan: - Plantenbakken; - 30 km zones aanduidingen; - Snelheidsremmende maatregelen; - Onderzoeken parkeerregulering; - Etc. h. Zo snel mogelijk daarna worden deze maatregelen uitgevoerd. Huidige situatie rondom parkeren / verkeer <221>: Op dit moment zijn twee actiegroepen actief waar de gemeente en Fokker mee in overleg zijn.

De verwachtingen om oplossingen te genereren en de mogelijkheden om maatregelen te nemen lopen niet altijd parallel aan elkaar. We blijven zoveel mogelijk in gesprek met betrokkenen. Dat is ook hetgeen Fokker doet. Daarnaast proberen we uiteraard daar waar mogelijk maatregelen te nemen om de verkeers- en parkeeroverlast te verlichten.

Eindconclusie en debat over toekomst

Over een belangrijk onderwerp als Fokker is in de gemeenteraad veel gesproken. Er zijn ook veel vragen gesteld waar in diverse vergaderingen (beeldvormend, oordeelsvormend en besluitvormend) ook veel antwoorden gegeven zijn. Daarnaast zijn veel schriftelijke vragen gesteld waarop is geantwoord. Dit geheel maakt dat overzicht over wat er wel of niet is beantwoord complex is. Door de (deels vermeend openstaande) toezeggingen in dit document te beantwoorden ontstaat overzicht. Naar onze mening zijn daarmee de 13 toezeggingen afgedaan. Eén van de toezeggingen betrof een debat met de raad over de toekomst van Fokker. Wij stellen voor dat in twee gedeelten te doen. Allereerst begin volgend jaar een bijeenkomst bij Fokker, waarin Fokker de plannen voor de toekomst uiteenzet. E.e.a. is uiteraard afhankelijk van beschikbaarheid en agendamogelijkheden. Hierover gaan we in overleg met de griffie en Fokker. Daarna zou een debat vanuit de gemeente in relatie tot Fokker kunnen volgen in ons eigen gemeentehuis. Ook dit is afhankelijk van de wensen van de gemeenteraad en de agenda technische mogelijkheden. <225>

Bijlage 1: Toezeggingen inzake Fokker 240 Motie 12.M3. Aanpak overlast Westeind: reeds toegezegde De portefeuillehouder zegt toe de reeds toegezegde RIB volledige weergave van de samenwerking ontwikkelingen en inzake de volledige weergave van de samenwerking, verkeersmaatregelen ontwikkelingen en verkeersmaatregelen voor half april aan de raad toe te zenden. 220 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en De portefeuillehouder geeft z.s.m. een update van de GKN/ Fokker: de korte termijn veiligheids- en redelijke verdeling van de kosten t.b.v. de korte termijn leefbaarheidsmaatregelen verkeersveiligheid- en leefbaarheidsmaatregelen.

03-28-2024

221 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/ Fokker: actief in gesprek blijven

De portefeuillehouder zegt toe zowel op korte en lange termijn, actief in gesprek te blijven met raad en inwoners.

02-29-2024

222 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GNK/Fokker: volledige weergave van de samenwerking, ontwikkelingen en verkeersmaatregelen

De portefeuillehouder zegt toe binnen 2 weken een volledige weergave van de samenwerking, ontwikkelingen en verkeersmaatregelen te zullen verstrekken.

02-29-2024

223 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GNK/Fokker: extra aandacht besteden aan de financiële producten.

De portefeuillehouder zegt toe in de begroting van 2025 extra aandacht te zullen besteden aan de financiële producten.

02-29-2024

224 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GNK/Fokker: overzicht over de samenwerking met Fokker.

De portefeuillehouder zegt voor het eind van het jaar 2024 een kwalitatief en kwantitatief volledig overzicht over de samenwerking met Fokker toe.

02-29-2024

225 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GNK/Fokker: de toekomst van de samenwerking met Fokker.

De portefeuillehouder zegt toe dat het gesprek over de toekomst van de samenwerking met Fokker voor het eind van het jaar zal plaatsvinden.

02-29-2024

232 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker: maatregelen vervoer en parkeerdruk

De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag inzake de kosten voor de maatregelen vervoer en parkeerdruk

02-15-2024

233 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker: leencapaciteit.

De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag inzake de leencapaciteit.

02-15-2024

234 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker: aanbevelingen ecoloog

De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag inzake de aanbevelingen van de ecoloog

02-15-2024

235 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag GKN/Fokker: meerwaarde van de samenwerking met Fokker inzake de meerwaarde van de samenwerking met Fokker.

02-15-2024

236 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker: maatregelen Eilandstraat.

De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag inzake de uitvoeringstermijn van de maatregelen van de Eilandstraat.

02-15-2024

237 Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker: actuele update van de cijfers van de werkgelegenheid.

De portefeuillehouder komt schriftelijk terug op de vraag inzake de actuele update van de cijfers van de werkgelegenheid.

02-15-2024

02-29-2024

Bijlage 2: Schriftelijke reactie op de vraag van GL over de stadsecoloog <234> De adviezen van de stadsecoloog zoals verwoord in het raadsvoorstel zijn integraal opgenomen in de aanbestedingsstukken en als advies op het Programma van Eisen (PvE) meegegeven: Stedenbouwkundig is het PvE zoals aan ons overhandigd als concept kansrijk. Het inpakken van de doos, direct gerelateerd en gekoppeld, met hoogwaardig groen is hierbij een harde randvoorwaarde. Onderstaand hebben we het e.e.a. concreet gemaakt voor wat betreft natuurinclusiviteit en inpakken in hoogwaardig groen. Met deze randvoorwaarden wordt enerzijds recht gedaan aan wat voor de groene, stedenbouwkundige en ecologische inpassing van groot belang is. En anderzijds zal dit bijdragen aan meer acceptatie voor het aanbrengen van een dergelijke parkeervoorziening in een parkzone: • Het groen inpakken van de parkeervoorziening dient binnen drie jaar na aanplant de parkeervoorziening verticaal te bedekken en daarbij gezien vanaf het niveau van de Anthony Fokkerweg ook auto's op het bovenste parkeerdek aan het zicht te onttrekken. De toe te passen soorten, de standplaats van het groen (voldoende water en voedsel voor de planten) én de constructie waar de beplanting tegenaan groeien dient hierin te voorzien.

• Bij de toepassing en soortkeuze van het groen én de te integreren faunakasten dient rekening te worden gehouden met een aantal van de Papendrechtse icoonsoorten zoals die zijn opgenomen in de twee bijlagen. De volgende soorten dienen hierbij in ieder geval als doelsoort te worden gehanteerd bij het inpakken met hoogwaardig groen en een natuurinclusieve constructie: huismus, gierzwaluw en vleermuis (geen specifieke soortvermelding: maatregelen dienen zich te richten op vleermuizen in bredere zin, dus niet op één specifieke soort vleermuis). o De toe te passen kasten voor fauna dienen zich wat betreft vogels in ieder geval te richten op gierzwaluw en huismus. Aangezien gierzwaluwen koloniebroeders zijn en huismussen sociaal leven dienden de kasten voor deze soorten flinke aantallen en voldoende dicht bij elkaar te worden aangebracht. Ook vleermuizenkasten dienen in ruime mate toegepast te worden. Optioneel is een nestkast voor torenvalk bovenop het parkeerdek. Hoogwaardige kasten van houtbeton (of duurzamer) zijn in het kader van duurzaamheid belangrijk (zoals die o.a. geleverd worden door veldshop.nl). • De klim- en slingerplanten die de parkeervoorzieningen uit het zicht gaan onttrekken dienen in ieder geval voor een deel inheemse soorten te betreffen. Klimop is in relatie tot de doelsoort huismus een belangrijke soort. Daarnaast valt te denken aan bijv.

wilde bosrank en wilde kamperfoelie. Het is belangrijk bij de technische uitwerking een ecoloog te betrekken die zicht heeft op de lokale ecologie (bijv. ecologisch adviesbureau Maasarend die eerder een rol heeft gehad bij praktische advisering m.b.t. o.a. gierzwaluwen en vleermuizen in Papendrecht en Slobbegors).

Bijlage 3: Het raadsvoorstel en -besluit van 2021 (zie losse bijlagen) Bijlage 4: het raadsvoorstel en -besluit van 2024 (zie losse bijlagen)

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, de secretaris, de burgemeester,

J.M. Ansems

M.J.M. van Driel

Gemeenteraad Papendrecht Vergadering van 4 november 2021 Zaaknummer: 2021-0128398

Voorstel Openbaar

Samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker Bevoegde portefeuillehouder:

Pieter Paans

Fatale termijn: Behandeldeling van dit voorstel in de raadsvergadering van 4 november.

Gevraagd besluit 1. In te stemmen met het uitbreiden van de samenwerking tussen de gemeente Papendrecht en GKN/Fokker. 2. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 4 miljoen beschikbaar te stellen voor de inbreng van eigen vermogen. 3. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 12 miljoen beschikbaar te stellen voor het verstrekken van vreemd vermogen. 4. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op de concept Allonge 2 d.d. 16 september 2021 behorende bij samenwerkingsovereenkomst "Gemeente Papendrecht – Fokker Fokkerlocatie Slobbengors" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 5. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op het rapport van Ecorys "2021-08-19 Fokker Papendrecht staatssteun" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 6. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op het rapport van Zanders "Advies marktconforme rente lening Fabriek Slobbengors_19 augustus 2021" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 7.

Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op de brief van Fokker Technologies Group B.V. over investering in Papendrecht d.d. 22 oktober 2021 de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker.

Inhoud Inleiding Sinds maart 2020 kampt de wereld met het Covid 19 virus. Ook voor GKN/Fokker zijn de gevolgen omvangrijk. Voor de locatie Papendrecht is de teruggang in productie groot. Het aantal arbeidsplaatsen voor het uitbreken van de crisis bedroeg 1.000 fte. De vraagafname heeft op het dieptepunt geresulteerd in een reductie van circa 400 arbeidsplaatsen. De locatie Papendrecht - het hoofdkantoor van GKN/Fokker in Nederland - is één van de belangrijkste locaties van GKN Aerospace. Teneinde de toekomst van deze locatie veilig te stellen zal GKN/Fokker het aantal werkpakketten in Papendrecht uitbreiden en verder investeren in groei. Deze locatie zal een leidende rol gaan spelen in de ontwikkeling van duurzame luchtvaart. Hiermee versterkt GKN/Fokker de betrokkenheid bij de regio. De grotere locatie, gericht op duurzame luchtvaart, genereert nieuwe banen en is beter gepositioneerd om de uitdagingen van vandaag te overleven en in de toekomst te groeien. De investering die hiermee gepaard gaat bedraagt ruim €80 miljoen.

Van belang hierbij is ook de verwachte subsidie van het Ministerie van Economische Zaken en klimaat (EZK). Om tot een hoogwaardige Aerospace technologie te komen heeft GKN/Fokker een projectvoorstel neergelegd bij EZK. Hiermee wil GKN/Fokker bijdragen aan het gefaseerd CO2 neutraal maken van vliegtuigen. De eerst stap in deze ontwikkeling is het concreet uitwerken van producten die gericht zijn op de korte afstanden. Dit programma, dat GKN/Fokker wil uitvoeren met partijen in de markt, richt zich op Urban Air Mobility. Deze nieuwe technologie is van wezenlijk belang om de komende decennia een plaats te bemachtigen in de burgerluchtvaart. Papendrecht zal voor de luchtvaartengineers het centrum zijn waar gewerkt wordt aan deze vernieuwing. Brede samenwerking GKN hecht aan een integrale benadering in de samenwerking waarin duurzaamheid, supply chain, logistiek, werkgelegenheid, opleiding en financiering belangrijke aspecten zijn. Het bestuur van GKN heeft Fokker gevraagd om bij deze herstructureringsoperatie ondersteuning te vragen van lokale partners. Deze bestaan in ieder geval uit de gemeente Papendrecht, de regio Drechtsteden, de Economic Development Board Drechtsteden, de provincie Zuid-Holland en Innovation Quater. Betekenis voor Papendrecht Fokker wil in Papendrecht een locatie met een robuuste toekomst maken.

De fabriekshallen worden uitgebreid en er wordt een bedrijfsschool/campus ingericht waar medewerkers worden opgeleid en continue worden bijgeschoold. Op het gebied van werkgelegenheid leidt deze uitbreiding voor Papendrecht en de regio tot het behoud van bestaande werkgelegenheid (op dit moment terug naar ongeveer 900 arbeidsplaatsen) en de komst van nieuwe banen (500 tot 825 arbeidsplaatsen). Dit nog los van de verwachte 70% indirecte werkgelegenheid op de nieuwe arbeidsplaatsen (toeleveranciers, dienstverleners, detacheerders en winkeliers). Er worden nieuwe banen met bestaanszekerheid gecreëerd voor nieuwe doelgroep en met de komst van de campus verbinding gemaakt tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Samenwerking met de regio Drechtsteden De plannen van GKN/Fokker passen uitstekend binnen de Groeiagenda Drechtsteden en dragen fors bij aan de creatie van nieuwe banen en versterkt het potentieel voor innovatietoepassing in de regio. Ook sluiten ze goed aan op de doelstelling van de Regiodeal Drechtsteden-Gorinchem met het Rijk. De projecten uit de Regiodeal op het gebied van werving/training van personeel, hoger onderwijs alsook het innovatief vervoer over water kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling in GKN/Fokker in Papendrecht.

Arbeidsmarkt en onderwijs GKN/Fokker kan gebruik maken van de bestaande samenwerkingen en aansluiten bij de drie arbeidsmarktlijnen: "Onderwijs naar werk", "Uitkering naar werk" en "Van werk naar werk" van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. De laatste lijn "van werk naar werk" sluit daarbij goed aan op de Human Capital Agenda van de provincie Zuid-Holland. De regio gaat GKN/Fokker helpen bij het werven van personeel en de begeleiding van inwoners naar deze nieuwe baan. Er wordt samengewerkt met de Sociale Dienst Drechtsteden en Baanbrekend Drechtsteden (een publiek private samenwerking tussen UWV, Sociale Dienst Drechtsteden en de Randstad Groep). Ook is er ondersteuning vanuit het regionaal mobiliteitsteam Kickstart Drechtsteden (een samenwerking van sociale partners, UWV, SDD, onderwijs en gemeenten) en wordt vanuit de regiodeal invulling gegeven aan de pijler Human Capital. Met deze ontwikkeling wordt ook de verbinding gemaakt met de mbo-aanpak (leerwerktrajecten), de duurzame participatie (via Perspct) en de doorgaande leerlijnen gekoppeld aan Career Boost en Associate degree trajecten (opleiding tussen mbo en hbo). In een later stadium gaan we vanuit "Baas over je eigen toekomst" campagnes of acties opzetten in Papendrecht om het onbenut potentieel te benaderen en/of partijen die kunnen ondersteunen met werving en selectie.

Denk aan lokaal jongerenwerk of andere partijen die in verbinding staan met burgers die een bijdrage kunnen leveren aan het matchen op de profielen of hierin een bijdrage kunnen leveren.

2/7

Innovatie en onderwijs Daarnaast geeft de inzet op hoogwaardige Aerospace technologie en verduurzaming van de luchtvaart een impuls aan nieuwe verbindingen met partners binnen de regio. Dat geldt voor samenwerkingspartners op het gebied van innovatie in CO2 neutrale (elektrische) voortstuwing, nieuwe onderaannemers als ook het onderwijs in de regio. Daarbij kan specifiek een goede verbinding met het programma Hoger Onderwijs Drechtsteden, dat volgend jaar in Dordrecht een start maakt. En uiteraard de doorgaande leerlijnen 'Sterk techniekonderwijs' in de regio, waaronder de samenwerking tussen de scholen de Lage Waard en de Willem de Zwijger met het Sterk Techniek Onderwijs Noordelijke Drechtsteden. Bereikbaarheid en Mobiliteit De extra arbeidsplaatsen gaan uiteraard zorgen voor meer verkeer naar en van de locatie Slobbengors. Het beeld is dat de parkeergelegenheid op het terrein van GKN/Fokker en langs de Industrieweg voldoende zal zijn om de werknemers die per auto komen op te vangen. Mocht door het autoverkeer van de nieuwe werknemers een probleem ontstaan, dan zal worden bekeken of een experiment met vervoer over water naar Papendrecht een optie is. De regio heeft vanuit de Regiodeal middelen vrijgemaakt voor 'innovatief vraaggericht vervoer'. Mogelijk kan vanuit dit onderdeel van de Regiodeal ondersteuning worden geboden.

Nieuwe fabrieksruimte GKN/Fokker heeft behoefte aan circa 13.500 m2 extra fabriekshallen. Uitgangspunt is dat het plan gerealiseerd kan worden binnen het bestaande bestemmingsplan of met een beperkte aanpassing via een zogenaamd "kruimelplan". Parkeren wordt opgelost op de bestaande parkeergelegenheid aan de Industrieweg en op eigen terrein. Hiervoor wordt het oude hoofdkantoor gesloopt. De realisatie ervan wordt door Fabriek Slobbengors CV opgepakt. GKN/Fokker zal na oplevering de hal(len) gaan huren. De plannen zijn nog niet definitief en worden momenteel nog verder uitgewerkt door de architect en constructeur. De stichtingskosten mogen maximaal € 20 miljoen bedragen. De werkelijke omvang volgt uit de Europese aanbesteding. De komende periode worden milieuvergunningen getoetst en worden de noodzakelijke voorbereidingen en onderzoeken (waaronder verkeer en flora en fauna) in aanloop op de aanvraag omgevingsvergunning opgestart. De contouren van samenwerking De fabrieksruimte zal door Fabriek Slobbengors CV worden gebouwd en geëxploiteerd. Deze vennootschap zal, na besluitvorming in uw raad, de Europese aanbesteding opstarten. De samenwerking tussen de gemeente en GKN/Fokker wordt vastgelegd in een allonge op de in 2011 afgesloten samenwerkingsovereenkomst. Hiermee blijven eerder vastgelegde uitgangspunten en afspraken behouden.

Een eerste concept uitsluitend bedoeld voor discussiedoeleinden is bijgevoegd. Beoogd effect De samenwerking met GKN/Fokker uit te breiden om het bedrijf te behouden voor Papendrecht en daarmee een impuls te geven aan de arbeidsmarkt in de regio Drechtsteden. Argumenten 1.1 Deze samenwerking behoudt de luchtvaartindustrie voor Papendrecht en Nederland. De voorgenomen herstructurering van Fokker is niet haalbaar zonder samenwerking met lokale partners. Dit was voor het bestuur van GKN een voorwaarde om het herstructureringsbudget van ruim € 80 miljoen beschikbaar te stellen. Zonder deze samenwerking bestaat de kans dat GKN de werkgelegenheid naar Engeland haalt en/of verplaatst naar lagelonenlanden. 1.2 Met deze samenwerking kiest GKN/Fokker voor langdurige vestiging in Papendrecht. GKN/Fokker gaat met deze samenwerking investeren in locatie Papendrecht. Verlenging van de erfpachtovereenkomst is onderdeel van de nieuwe afspraken. Dit maakt duidelijk dat het bedrijf voor langere tijd in Papendrecht wil blijven.

3/7

1.3 Deze samenwerking geeft ruimte voor innovatie in de luchtvaartindustrie. GKN/Fokker zet in op het gefaseerd CO2 neutraal maken van vliegtuigen. Hiervoor is een subsidie aangevraagd bij EZK. Deze ontwikkeling zal plaatsvinden op de locatie Papendrecht. 1.4 Deze samenwerking dient het gemeentelijk belang. De verwachting is dat door de samenwerking tot 825 nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan. Hiervan zal een groot deel afkomstig zijn uit Papendrecht en de regio Drechtsteden. De samenwerking dient daarmee het gemeentelijk algemeen en maatschappelijk belang. 1.5 Deze samenwerking draagt bij aan de doelstellingen van de regio Drechtsteden en provincie Zuid-Holland. Door de samenwerking komt extra directe en indirecte werkgelegenheid naar de regio. Dit is een doelstellingen van de regionale groeiagenda (werken en innovatie). Daarnaast sluit dit aan op de Human Capital Agenda van de provincie Zuid-Holland. 1.6 De uitbreiding van de samenwerking past binnen de Europese regels rondom staatssteun. In opdracht van de gemeente heeft bureau Ecorys de samenwerking getoetst op ongeoorloofde staatssteun. De conclusie is dat geen sprake is van ongeoorloofde steun. 2.1 De inbreng van eigen vermogen is in lijn met samenwerkingsovereenkomst. In de samenwerkingsovereenkomst uit 2011 is afgesproken dat vennoten ieder 20% eigen vermogen inbrengen ter financiering van de commanditaire vennootschap.

3.1 Het verstrekken van de lening dient de publieke taak. In de wet Fido is opgenomen dat het verstrekken van leningen alleen is toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak. De afbakening c.q. reikwijdte van het begrip publieke taak is aan de gemeente zelf. Met deze samenwerking wordt een impuls gegeven aan de werkgelegenheid voor Papendrecht en de regio. De te vertrekken lening dient daarmee de publiek taak. 3.2 Er zijn voldoende zekerheden gesteld om het risico voor de gemeente te beperken. In de allonge zijn zekerheden opgenomen ten aanzien van het debiteurenrisico voor de gemeente. Te denken valt aan de langjarige huurperiode, de gehanteerde risico-opslagen en hypothecaire zekerheid. 3.3. De gehanteerde rente is marktconform. Het gehanteerde rentepercentage is getoetst op marktconformiteit door bureau Zanders. De conclusie is dat het gehanteerde percentage marktconform is. 4.1./5.1/6.1/7.1 De documenten bevatten bedrijfsgegevens die vertrouwelijk door Fokker zijn gedeeld. Geheimhouding kan worden opgelegd als er een belang in het geding is, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB), aldus artikel 25 Gemeentewet.

Ingevolge artikel 10, eerste lid, onder c, van de WOB kan geheimhouding worden gerechtvaardigd voor zover dit bedrijfs- en fabricage gegevens betreft, die door natuurlijke personen of rechtspersonen vertrouwelijk aan de overheid zijn meegedeeld. Kanttekeningen 1.1 Aan de samenwerking zitten risico's. Aan de samenwerking tussen Papendrecht en Fokker zitten risico's. Dit betreft met name het debiteurenrisico. In de eerder afgesloten samenwerkingsovereenkomst, maar ook bij deze allonge is het uitgangspunt gemeentelijke risico's tot een minimum te beperken. Hiertoe zijn verschillende zekerheden gesteld die zijn vastgelegd in de allonge. Financiën Ter financiering van de fabriekshal brengen zowel Fokker als de gemeente ieder 20% (€ 4 miljoen) eigen vermogen in. De overige 60% (€ 12 miljoen) wordt door de gemeente geleend aan de CV.

4/7

Daarbij zijn zekerheden gesteld, waaronder recht van eerste hypotheek en een marktconforme risicoopslag in het rentepercentage. Kredieten Om de samenwerking mogelijk te maken zijn twee kredieten vereist. Een krediet voor de inbreng van het gemeentelijk aandeel in het eigen vermogen van € 4 miljoen en een krediet voor het verstekken van het vreemd vermogen aan de CV van € 12 miljoen. Effect op de begroting De afspraken hebben financieel een positief effect. Door de risico-opslag in het gehanteerde rentepercentage en het rendement op eigen vermogen is de kasstroom voor de gemeente positief. Effecten op de ratio's Wanneer wordt ingestemd met de samenwerking zullen de ratio's veranderen. De Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen zal naar verwachting met maximaal 5% stijgen, maar blijft nog ruim onder de 100%. De solvabiliteitsratio zal naar verwachting met maximaal 5% afnemen, maar blijft ruim boven de 30% en is daarmee voldoende. Uitvoering Na besluitvorming in uw raad zal de contractvorming worden afgerond en Fokker starten met de uitvoering van de overeenkomst. Tegelijkertijd zal de CV starten met de Europese aanbesteding. In de verdere uitvoering worden de gebruikelijke publieke procedures gevolgd. Communicatie & participatie De huidige plannen voorzien in een nieuwe fabrieksruimte op eigen terrein passend in het bestemmingsplan.

Direct omwonenden worden geïnformeerd over en betrokken bij deze plannen. Hierbij zal uiteraard aandacht zijn voor verkeer, parkeren en geluid. Duurzaamheid & ecologie Uitgangspunt voor de sloopwerkzaamheden en de nieuwbouw is dit zo duurzaam mogelijk te doen. De sloop zal waar mogelijk circulair gebeuren en bij de nieuwbouw is beperking van energieverbruik uitgangspunt. Daarnaast draagt de inzet van Fokker op innovatie bij aan de verduurzaming van de luchtvaart. ICT -

Alle relevante stukken zijn voor u ter inzage gelegd.

secretaris

burgemeester

Bijlagen 1. Bijlage 1 2. Bijlage 2 3. Bijlage 3

5/7

4. Bijlage 4

6/7

CONCEPT RAADSBESLUIT Datum: donderdag 4 november 2021

De raad van de gemeente Papendrecht, gelezen het voorstel van het college van 21 september 2021,

besluit: 1. In te stemmen met het uitbreiden van de samenwerking tussen de gemeente Papendrecht en GKN/Fokker. 2. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 4 miljoen beschikbaar te stellen voor de inbreng van eigen vermogen. 3. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 12 miljoen beschikbaar te stellen voor het verstrekken van vreemd vermogen. 4. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op de concept Allonge 2 d.d. 16 september 2021 behorende bij samenwerkingsovereenkomst "Gemeente Papendrecht – Fokker Fokkerlocatie Slobbengors" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 5. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op het rapport van Ecorys "2021-08-19 Fokker Papendrecht staatssteun" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 6. Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op het rapport van Zanders "Advies marktconforme rente lening Fabriek Slobbengors_19 augustus 2021" voor de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker. 7.

Op basis van artikel 25 Gemeentewet, juncto artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur geheimhouding te bekrachtigen op de brief van Fokker Technologies Group B.V. over investering in Papendrecht d.d. 22 oktober 2021 de duur van de samenwerking van de gemeente Papendrecht met GKN/Fokker.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van donderdag 4 november 2021,

7/7

Raadsvergadering Papendrecht Vergadering van 29 februari 2024 Zaaknummer: 2023-0169069

Voorstel Openbaar

Volgende fase samenwerking gemeente Papendrecht en GKN/Fokker Bevoegde portefeuillehouder:

Sophia de Keizer

Betrokken portefeuillehouder(s):

Arno Janssen;

Gevraagd besluit 1. In te stemmen met de invulling van de uitbreiding van de samenwerking tussen de gemeente Papendrecht en GKN/Fokker ten aanzien van de hallen 33, 39, 37/38 en de parkeerdekken bij het hoofdkantoor. 2. Om deze invulling van de uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 2.140.000 beschikbaar te stellen voor de inbreng van eigen vermogen. 3. Om deze invulling van de uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 13.700.000 beschikbaar te stellen voor het verstrekken van vreemd vermogen.

Inhoud Inleiding Op 4 november 2021 heeft u een hernieuwde samenwerking tussen de gemeente Papendrecht en GKN/fokker behandeld. In die vergadering heeft u onder andere de volgende besluiten genomen: 1. In te stemmen met het uitbreiden van de samenwerking tussen de gemeente Papendrecht en GKN/Fokker. 2. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 4.000.000 beschikbaar te stellen voor de inbreng van eigen vermogen. 3. Om deze uitbreiding van de samenwerking mogelijk te maken een krediet van € 12.000.000 beschikbaar te stellen voor het verstrekken van vreemd vermogen. Voor de destijds in de bijlage opgenomen Allonge 2 d.d. 16 september 2021 is geheimhouding opgelegd. Daarbij is gesteld dat de geheimhouding blijft zolang sprake is van de samenwerking tussen Fokker en de gemeente Papendrecht. Deze geheimhouding is nog steeds van toepassing. Als gevolg van de wijziging in de investeringen die hierna worden uitgewerkt zal een bijlage worden toegevoegd aan deze Allonge 2. De geheimhouding op de bijlage 2 met de daarin genoemde investeringsbedragen per object is van toepassing tot het moment van gunning van de aanbesteding. Betekenis voor Papendrecht De destijds aangegeven betekenis voor Papendrecht was een locatie te bouwen met een robuuste toekomst.

De uitbreiding van de fabriekshallen en het inrichten van een bedrijfsschool/campus waren belangrijke dragers daarvoor. Dat geldt uiteraard ook voor de uitbreiding van de werkgelegenheid. We weten nu dat een groot deel is ingevuld. Ten aanzien van een bedrijfsschool kan worden gemeld dat vanaf augustus 2024 een erkende MBO3 opleiding start voor functies die in het bedrijfsproces van Fokker kunnen worden ingepast. Tijdens de beeldvormende vergadering zal door Fokker een presentatie worden gegeven over de uitgewerkte plannen (de heer D. Laven zal een toelichting geven). Door de heer E. Boer (regio) zal een toelichting worden gegeven over de arbeidsmarkt in relatie tot Fokker. De oorspronkelijke plannen voor uitbreiding en de oorspronkelijke afspraak GKN/Fokker heeft destijds aangegeven behoefte te hebben aan circa 13.500 m2 extra fabriekshallen.

Parkeren zou worden opgelost op de bestaande parkeergelegenheid aan de Industrieweg (inmiddels Anthony Fokkerweg geheten) en op eigen terrein. De stichtingskosten voor de nieuwe gebouwen zouden maximaal € 20.000.000 bedragen. Feitelijk is dat de in de hiervoor weergegeven besluitvorming genoemde € 16.000.000, aangevuld met € 4.000.000 van GKN/Fokker zelf. De plannen waren echter nog niet definitief en zouden worden uitgewerkt. De originele afspraak was dat de financiering (met een totaal maximum van € 20.000.000) aangewend zou worden ten behoeve van de navolgende opstallen: • Nieuwbouw gebouw 33 • Nieuwbouw gebouw 39 Deze financiering zou bestaan uit € 4.000.000 eigen vermogen vanuit gemeente Papendrecht, € 4.000.000 eigen vermogen vanuit GKN/Fokker en € 12.000.000 financiering via leningen aangewend door de gemeente. Dit maximum bedrag zal niet overschreden gaan worden, echter zijn wel de opstallen gewijzigd waartoe de financiering benodigd is. Zie de uitleg hierna per onderdeel. De huidige plannen en gedeeltelijk gerealiseerde plannen voor uitbreiding/aanpassing Oorspronkelijke plannen: Nieuwbouw gebouw 39 De oorspronkelijke plannen zijn aangevuld met een investering in zonnepanelen en er is sprake geweest van een inflatie die ruimschoots hoger was dan verwacht. Het totaal van de investering komt zoals het er nu naar uitziet op € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen).

De vermogensinbreng wordt aangepast aan deze investering. Nieuwbouw gebouw 33 Fabriek Slobbengors CV is voornemens om op de plek van het geplande gebouw 33 een permanente hal (nieuwbouw) te gaan realiseren. Er wordt momenteel toegewerkt richting een Programma van eisen en daarna een Europese aanbestedingsprocedure voorbereid (gezien de verwachte som van de bouwkosten). Er wordt vanuit gegaan dat de kosten voor het bouwen van dit gebouw in totaal uitkomen op circa € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen). Ook hier geldt dat de vermogensinbreng wordt aangepast aan deze investering. Aanvullende plannen: Verbouwing gebouw 37/38 Er ligt een voorstel tot renovatie en grootschalige verduurzaming van gebouw 37/38 van in totaal € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen). Deze verbouwing zal nog onderhands aanbesteed moeten worden de komende tijd. Zie voor de locatie van de diverse gebouwen bijlage 1. Parkeerdek naast huidige hoofdkantoor Fabriek Slobbengors CV wil ten behoeve van parkeren voor de medewerkers van GKN/Fokker ook een parkeerdek (1- of 2-laags) realiseren. Dit zou 80 tot 160 extra parkeerplekken opleveren en op eigen terrein opgelost kunnen worden. Dit staat dan op grond van Fabriek Slobbengors CV en gaat bij het hoofdkantoor horen. Zodoende wordt het bij een eventuele verkoop van het kantoor ook mee verkocht en zal dit de verkoopprijs sterk ten goede komen.

Ook dit onderdeel zal kostendekkend in de huur worden opgenomen met een renteopslag. De verwachte kosten hiervoor zijn door een calculatiebureau vastgesteld op € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen) voor een 2-laags parkeerdek. Het betreft hier een strategische locatie, waardoor de afweging m.b.t. het parkeerdek complex is. Een inzet van dit gebied voor andere functies zou wellicht de voorkeur hebben. Aan de andere kant is het gebied direct rondom het hoofdkantoor van Fokker met een erfpacht voor 30 jaar belast (Fabriek Slobbengors CV). Door de versnelde afschrijving van het parkeerdek is het verwijderen daarvan na de afschrijvingsperiode ook een (theoretische) mogelijkheid. Participatie

2/6

Fokker heeft een zorgvuldig participatieproces doorlopen, waarbij omwonenden breed zijn uitgenodigd. Er zijn recentelijk (in 2023) 3 bewonersavonden geweest, waarvan een verslag is gemaakt met actiepunten (zie bijlagen). De inloopavond op 2 oktober is volledig door Fokker zelf georganiseerd. Het daar genoemde voornemen om vanuit Fokker in overleg met de gemeente te treden t.a.v. de bouw van een parkeerdek naast het hoofdkantoor van Fokker is door henzelf ingebracht. De omwonenden zijn ook voor een avond op 16 oktober 2023 uitgenodigd. De belangstelling daarvoor was zo gering dat deze avond is gecanceld. Daarnaast zijn er vele één op één contacten geweest waarvan geen verslagen zijn gemaakt, maar waarin afspraken via de mail zijn bevestigd. De hoofdonderwerpen die bij de participatie naar voren kwamen waren: * Vergroening van de fabriekslocatie * Parkeren en verkeer(sveiligheid) * Geluid * Zicht op huizen Een aantal actiepunten lag overduidelijk bij Fokker. Daar waar dat kon heeft men voor oplossingen gezorgd. Met name t.a.v. parkeren en verkeer(sveiligheid) lagen er naast actiepunten bij Fokker ook actiepunten bij de gemeente. Fokker heeft heel veel werk verricht om de parkeerproblemen onder controle te krijgen. Dat heeft geleid tot een pakket aan maatregelen (zie ook de bijlage met een deel van de mailwisseling hieromtrent).

Het is uiteraard een illusie te veronderstellen dat alle actiepunten naar volle tevredenheid zijn weggewerkt. Daarvoor zijn deze soms te complex of tegenstrijdig van aard. Wel kunnen we stellen dat Fokker zeer bereidwillig is geweest in het oplossen van knelpunten. De acties hebben dan ook in hoge mate tot oplossingen geleid. Op dit moment hebben wij geen exact zicht op het aantal omwonenden dat is uitgenodigd. De vraag is uitgezet bij Fokker. Wel is helder dat de opkomst bij de avonden de eerste avond het grootst was. Verkeer Het is overduidelijk dat verkeer en verkeersstromen al enige tijd een aandachtspunt zijn in relatie tot Fokker. Daar is en wordt ook veel tijd in gestoken om tot oplossingen te komen. Een groot onderzoek naar met name verkeersstromen heeft aangetoond dat het voor de verkeersstromen nauwelijks uitmaakt of je op eigen terrein bij Fokker parkeert of buiten het eigen terrein. Zie ook de als bijlage toegevoegde memo van onze beleidsadviseur verkeer en vervoer. Hij geeft ook aan dat er nog maatregelen mogelijk zijn om zaken - waaronder de beleving van verkeersveiligheid - te verbeteren. Hij is ook voortdurend in gesprek met Fokker hieromtrent en is onze contactpersoon over parkeren in relatie tot Fokker.

Duidelijk is dat de bouw van een parkeerdek in ieder geval het op ongewenste locaties op de Anthony Fokkerweg of in de wijk bij de fabrieksterreinen van Fokker parkeren zou kunnen tegengaan. Als gemeente zijn wij ook voortdurend bezig om maatregelen voor te bereiden en uit te voeren die de verkeersproblematiek beteugelen. Dat staat overigens los van eventuele aanpassing van parkeermogelijkheden. Ook zullen wij het (uitbreiden van) OV betrekken bij het mogelijk oplossen van knelpunten op het vlak van verkeer. Hierbij kan ook de waterbus worden betrokken. Concreet betekent dit ten aanzien van de westelijke en oostelijke route dat onderstaande maatregelen worden geïnitieerd. Westelijke route Voor deze route kijken we naar onderstaande verbeteringen. Uiterlijk in april 2024 volgt hiervoor een voorstel richting raad. Doel is om via de 1e begrotingswijziging voor hetgeen benoemd onder 1 t/m 3 middelen te organiseren zodat we dit kunnen uitvoeren in combinatie met onderhoud asfalt. Het e.e.a. conform afspraak zoals besloten op 2 november 2023 rondom het Mobiliteitsplan. 1. Fietssuggestiestroken Noordhoek, Westeind en (deel) Anthony Fokkerweg (en aanpassingen aan kruispunt Westeind- Westeind); 2. Herinrichting looproute Anthony Fokkerweg tussen Westeind en Aviolandapad; 3.

Realisatie looproute aan de binnenzijde van de dijk tussen Waterbushalte Noordhoek richting bedrijventerrein Noordhoek; 4. Vrachtautoverbod op Westeind (Dijklint) ten oosten van kruispunt Westeind-Westeind. Oostelijke route Voor de oostelijke route wordt tevens gekeken naar een vrachtverbod ter hoogte van het bruggetje en

3/6

naar aanvullende (snelheids) beperkende maatregelen ter reductie van de ervaren overlast in de omgeving Eilandstraat en Havenstraat. In 2024 starten we hiervoor gesprekken met de omgeving. Omvang en wijze van financiering In totaal lijkt de financieringsvraag uit te gaan komen op € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen) : Nieuwbouw gebouw 39 € ... Nieuwbouw gebouw 33

€ ...

Verduurzaming gebouw 37/38

€ ...

Parkeerdek bij hoofdkantoor

€ ...

Totaal

€ 17.900.000

Dit totaalplaatje impliceert, dat voor de nieuwbouw gebouwen 39 en 33 afgerond € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen) nodig is. Hiervoor verstrekken GKN/Fokker en de Gemeente Papendrecht beide 20% eigen vermogen. Extern moet dan 60% gefinancierd worden. Gezien de realisatie termijn moet hier per gebouw een aparte lening voor worden aangetrokken. De rente van deze lening plus opslag van 2% dient in de huurtermijn verdisconteerd te worden evenals de afschrijving van de investering. Tevens dient het rendement op het eigen vermogen hierin te worden meegenomen. Inzake de parkeerdekken en de verduurzaming van 37/38 geldt, dat de financiering door de Gemeente Papendrecht wordt aangetrokken. Het gaat dan om een externe financiering van € ... (bedragen in geheime bijlage opgenomen). Dit zou wellicht in één lening kunnen indien de werkzaamheden simultaan geschieden. Hierbij geldt ook een renteopslag van 2%. De rente en de afschrijving dienen in de huurprijs te worden opgenomen. Aangezien dit een bestaande situatie betreft, moeten de looptijd van de lening en de afschrijvingstermijn gerelateerd worden aan de oorspronkelijke investering/lening. Omdat hier geen apart eigen vermogen voor gestort wordt, hoeft hiervoor geen correctie gepleegd te worden.

Concreet betekent dit dat ten opzichte van de oorspronkelijke plannen minder geld voor eigen vermogen wordt gevraagd (oorspronkelijke plafond was € 4.000.000, behoefte nu is € 2.140.000, hetgeen € 1.860.000 minder is dan het plafond. Daarnaast was het plafond voor aantrekken van vreemd vermogen € 12.000.000. De bedragen die gevraagd worden voor de hallen 39, 33 en de verbouw van 37/38 en de bouw van een tweelaags parkeerdek zijn in totaal € 13.700.000. In totaal dus € 1.700.000 hoger dan het oorspronkelijke plafond. Beoogd effect De samenwerking met GKN/Fokker qua uitbreiding in te vullen om de stabiliteit van de vestiging van Fokker in Papendrecht te versterken en de eerder aangegeven impuls voor de arbeidsmarkt verder vorm te geven. Argumenten 1.1 De samenwerking versterkt de positie van de luchtvaartindustrie voor Papendrecht en Nederland De herstructurering van Fokker is niet haalbaar zonder samenwerking met lokale partners. 1.2 De samenwerking versterkt de langdurige vestiging van GKN Fokker in Papendrecht De extra investering versterkt de langdurige vestigingszekerheid in Papendrecht. 1.3 De samenwerking dient het gemeentelijk en regionale belang Er ontstaan veel nieuwe arbeidsplaatsen.