D05. 20240215 RIB Toetreding nieuwe aandeelhouders Stedin.pdf

Aan de gemeenteraad

datum behandeld door ons kenmerk doorkiesnummer onderwerp

13 februari 2024 M. Penders 2023-0177598 Toetreding nieuwe aandeelhouders in Stedin

Geachte mevrouw, heer, Na de toetreding van de staat, waarover de gemeenteraad op 2 november 2023 een besluit heeft genomen, hebben een aantal decentrale overheden binnen het verzorgingsgebied van Stedin aangegeven ook te willen participeren in het aandelenkapitaal van Stedin. Het betreft de provincies Utrecht, en Zeeland en een aantal gemeenten (Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, Noord-Beverland, Reimerswaal, Schouwen-Duivenland, Sluis, Terneuzen, Tholen, Veere en Vlissingen) (hierna te noemen: Toetreders). Het totaalbedrag1 van hun inbreng zal naar verwachting ongeveer € 25 miljoen bedragen, wat correspondeert met een belang van circa 0,6%. Het college heeft in de vergadering van 12 februari 2024 besloten: • In te stemmen met de toetreders als mede-aandeelhouder van Stedin. • In te stemmen met toetreden van de provincies Utrecht en Zeeland tot de Aandeelhouderscommissie Stedin Holding N.V. (hierna: AHC). • Geen gebruik te maken van het voorkeursrecht dat bestaande aandeelhouders van Stedin hebben om aandelen bij te kopen. Het besluitvormingsproces van de toetreders loopt nog. De definitieve besluitvorming door de toetreders wordt verwacht in de tweede helft van maart 2024. Om die reden is nog niet volledig zeker welke partijen en voor welke bedragen zullen toetreden.

De Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) van Stedin moet instemmen met de uitgifte van nieuwe aandelen aan de toetredende aandeelhouders. Dit vraagt van de gemeente Papendrecht, als bestaande aandeelhouder, om een standpunt in te nemen voor de stemming in de AvA, die geagendeerd staat voor 27 maart 2024. Het college stemt in met de toetreding.

1

Het genoemde bedrag is een inschatting op grond van de nog definitieve besluitvorming die in de betreffende colleges moeten plaatsvinden.

Bij de toetreding van de staat is een volledig besluitvormingsproces. Een dergelijke uitgebreide behandeling, zoals bij toetreding van de Staat, is nu niet nodig omdat: – Er geen wijzigingen zijn ten aanzien van de governance; – Het dividendbeleid ongewijzigd blijft; – De waardering van de onderneming ter bepaling van het te nemen belang door de toetreders voor deze transactie gelijk blijft aan de waardering die destijds met de staat overeengekomen is. – De omvang van de transactie relatief beperkt is; De provincie Zuid-Holland heeft een besluit genomen om nu niet toe te treden als aandeelhouder in het kapitaal van Stedin. Wij betreuren dit besluit en daarom hebben wij, samen met de andere gemeenten in Drechtsteden, bij de provincie Zuid-Holland erop aangedrongen dit besluit te heroverwegen. Ook zal de gedeputeerde worden uitgenodigd voor een gesprek hierover. De nu voorliggende transactie is van beperkt materieel belang omdat het verwateringseffect (de vermindering van het relatieve belang van de gemeente in Stedin) naar verwachting ca. 0,6% bedraagt. Dit betekent dat het huidige belang van onze gemeente afneemt van 0,60% tot 0,596% als de toetreders inderdaad de beoogde € 25 miljoen bijdragen. Het financiële effect op de dividenduitkering voor de gemeente Papendrecht bedraagt € 6. De toetredende provincies verlangen ieder een zetel in de AHC.

Het beoogde financiële belang van de toetreders als percentage van het aandelenkapitaal (ca. 0,6%) geeft geen recht op een zetel in de AHC2. Geografische spreiding van het (vertegenwoordigde) aandelenbelang kan echter ook zitting in de AHC rechtvaardigen. De provincies vertegenwoordigen dan tevens de gemeenten binnen hun grenzen in de AHC. Het college stemt erin toe dat de provincies toetreden tot de AHC, mede als representant van de Zeeuwse respectievelijk Utrechtse gemeenten, waarbij geldt dat hun opstelling rond de invulling van eventuele toekomstige kapitaalbehoefte én hun optreden in de AHC van belang is. In 2027 zal de samenstelling van de AHC geëvalueerd worden en daarin zullen deze elementen worden betrokken. Mochten er nieuwe ontwikkelingen zijn dan zullen wij u uiteraard verder informeren. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, De secretaris, De burgemeester,

J.M. Ansems

M.J.M. van Driel

2 Aandeelhouders die een belang van 7,5% vertegenwoordigen en dat wensen kunnen toetreden

tot de AHC.

Bijlage 1: Achtergrondinformatie Stedin is als één van de grote drie regionale netbeheerders verantwoordelijk voor het elektriciteits- en gasnetwerk in het grootste deel van Zuid-Holland, de provincies Utrecht en Zeeland en een deel van Friesland. Het netwerk omvat 2,3 miljoen aansluitingen, voor zowel huishoudens als zakelijke klanten. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt wettelijk in publieke handen. Private partijen kunnen dus niet deelnemen in het aandelenkapitaal van Stedin. Momenteel zijn 42 gemeenten in het verzorgingsgebied van Stedin, en sinds december 2023 óók de staat, aandeelhouder. Om de kwaliteit van het huidige netwerk te borgen, economische groei te faciliteren en de versnelling van de energietransitie (vervanging fossiele door hernieuwbare bronnen) mogelijk te maken, investeert Stedin in haar energienetwerk. De doorlooptijd van investeringen bedraagt soms jaren. Als deze investeringen niet tijdig plaatsvinden stagneert het aansluiten van nieuwbouw van woningen en bedrijven, bronnen voor de productie van hernieuwbare energie (zonneparken, windmolens, waterstof) en laadinfrastructuur voor duurzame mobiliteit etc. Er ontstaat op steeds meer plekken schaarste op het elektriciteitsnet, ook omdat de energietransitie sneller gaat dan oorspronkelijk geraamd werd. Deze zogenaamde netcongestie is maatschappelijk zeer onwenselijk.

Zaken als materiaal- en personeelsschaarste vergroten de uitdagingen om de investeringsplanning te realiseren nog meer. De noodzaak tot investeren leidt tot een kapitaalbehoefte. De AvA van Stedin heeft deze in samenwerking met de vennootschap op 16 februari 2022 vastgesteld op € 1,75 miljard voor de periode tot 2030. Hierbij is toen nog geen besluit genomen over de exacte invulling. Stedin en de AHC hebben destijds gezamenlijk de wens uitgesproken het aandeelhouderschap te willen uitbreiden. Daarbij werd en wordt ook rekening gehouden met het maatschappelijk collectieve belang, solidariteit en proportionaliteit binnen het verzorgingsgebied. De oorspronkelijke aandeelhouders, waaronder de gemeente Papendrecht, hebben al voor een belangrijk deel voorzien in de groei van het eigen vermogen, onder meer door het afzien van winstuitkeringen uit de verkoop van meterbedrijf Joulz (€ 251 miljoen) én de kapitaalstorting van € 200 miljoen door gemeentelijke aandeelhouders na de uitgifte van nieuwe cumulatief preferente aandelen aan de huidige gemeentelijke aandeelhouders. Daarom hebben Stedin en de aandeelhouders gezamenlijk onderzocht in hoeverre nietaandeelhoudende gemeenten en provincies (‘project Omega’) en de staat (‘project Nachtwacht’) interesse hebben om het eigen vermogen van Stedin te versterken.

De staat is inmiddels toegetreden als aandeelhouder voor een bedrag van € 500 miljoen, en het was de wens om de aandeelhoudersbasis verder te verbreden volgens het Kader Aandelenverdeling.

De resterende behoefte aan kapitaal van Stedin zal pas naar alle waarschijnlijkheid na de huidige reguleringsperiode3 (t/m 2026) opnieuw beoordeeld worden. Tot dat moment bieden de huidige ontwikkeling van de netto schuld en de tarieven die de onderneming kan aanrekenen naar alle waarschijnlijkheid voldoende cashflow om binnen de geldende financiële bandbreedte, waaronder en de met de staat overeengekomen minimale credit rating ‘A-‘ financiering te kunnen aantrekken. Wel is het zo dat ontwikkelingen in overkoepelend landelijk en internationaal beleid kunnen leiden tot een hogere kapitaalbehoefte zoals die volgt uit verdere concretisering van Fit-for-55! en RePowerEU. Naast het invullen van de kapitaalbehoefte zijn er andere redenen waardoor toetreding door niet aandeelhoudende gemeenten en provincies van belang is. •

Optimalisering van de samenwerking te midden van het toekomstbestendiger maken van de netinfrastructuur. Het toekomstbestendiger maken van de energienetten als onderdeel van het overkoepelde landelijke en Europese beleid (Klimaatakkoord, Fit for 55, REPowerEU) is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheden, samen met marktpartijen. De (versnelling van) de elektrificatie is randvoorwaarde om deze ambities te realiseren. Het belangrijkste strategische argument is dat het toekomstbestendig maken van onze energie infrastructuur intensieve samenwerking vereist tussen overheden en Stedin. Daarbij draagt aandeelhouderschap van de relevante decentrale overheden ook bij aan het op één lijn brengen van de belangen van de diverse belanghebbenden. Het toekomstbestendig maken van de energienetten is immers een complexe opgave en vergt veel samenwerking voor goede en tijdige ruimtelijke inpassing, versterkt door de toename van netcongestie als meest actuele thema. Aandeelhouderschap maakt toch de meest verregaande en directe samenwerking mogelijk en brengt contacten op bestuurlijk niveau tot stand tussen de vennootschap en de overheden.

Onderwerpen als vergunningprocedures, aansluittermijnen en de mate waarin woonwijken of bedrijven(terreinen) kunnen worden aangesloten op de netinfrastructuur kan elke gemeente in het verzorgingsgebied vanzelfsprekend via de bestaande contacten met Stedin bespreken. • Verantwoordelijkheid pakken van alle overheden in het verzorgingsgebied Door de AHC is eerder aandacht gevraagd voor de huidige disbalans tussen het omvangrijke verzorgingsgebied van Stedin en de relatief smalle aandeelhoudersbasis. In vergelijking met andere netbeheerders is de overlap tussen de overheden in het verzorgingsgebied en de overheden die aandeelhouder zijn bij Stedin minder groot. Een meer representatieve afspiegeling van het decentrale aandeelhouderschap in relatie tot het verzorgingsgebied van Stedin draagt bij aan een juiste balans in de behartiging van belangen in algemene zin, zelfs als nog niet aan de uitgangspunten van het Kader aandelenverdeling wordt voldaan. Dit geldt temeer vanwege de rol die aan provincies, gemeenten, en netbeheerders wordt toegekend, onder meer uit hoofde van Regionale Energiestrategieën (RES) en de provinciale Meerjarenprogramma’s Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK’s). Ook is het positief te waarderen indien overheden ook als aandeelhouder verantwoordelijkheid nemen voor de energietransitie binnen hun gebied, en dit niet uitsluitend overlaten aan mede-overheden.

3 De tarieven van netbeheerders (waaronder dus Stedin) worden vastgesteld binnen een door de

ACM vast te stellen bandbreedte op basis van een zogenoemd ‘methodebesluit’. Een methodebesluit is van toepassing voor een bepaalde duur en regelt dat netbeheerders hun ‘efficiënte kosten’ vergoed kunnen krijgen door het aanrekenen van tarieven. De ACM moet hierbij letten op enerzijds de belangen van de netbeheerders en anderzijds de belangen/ betaalbaarheid voor de gebruikers van het net.