D03. 20251002 RIB Vaststelling Water- en rioleringsprogramma 2025-2029 met bijlage.pdf

20

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

wordt rekening gehouden met de bodem- en (grond)waterkenmerken.

HERINRICHTING OPENBARE RUIMTE Bij een herinrichting van de openbare ruimte gelden de volgende minimale eisen: ○

○

○

Hemelwater 1. Minimaal 20 mm waterberging realiseren voor alle m2 openbaar verhard oppervlak. 2. Indien waterberging onder verharding wordt gerealiseerd moet een fundering worden toegepast met minimaal 40% holle ruimte en een constructieve laag van minimaal 20cm dikte. Droogte 1. Minimaal 20% van het hemelwater wat op verhard oppervlak valt wordt via het groen of de bodem verwerkt. Hitte 1. Bij elke herinrichting neemt de hoeveelheid schaduw in de openbare ruimte met minimaal 3% toe; 2. Bij toepassing van bomen voor schaduw wordt gerekend met de kroonoppervlakte na 10 jaar.

NIEUWBOUW EN GROOTSCHALIGE RENOVATIE

○

Voor klimaatadaptieve maatregelen worden de volgende voorkeursvolgorden gehanteerd: ○

○

Bij nieuwbouw of grootschalige renovatie gelden de minimale eisen: ○

○

Hemelwater 1. Minimaal 40 mm waterberging toevoegen. De waterberging is gebaseerd op het gehele plangebied (bebouwd, verhard en onverhard, publieke en private ruimte); 2. Voldoen aan de eisen voor watercompensatie van het waterschap Rivierenland. Droogte 1. Minimaal 50% van de neerslag die valt op het gehele plangebied (bebouwd, verhard en onverhard, publieke en private ruimte) wordt via het groen of de bodem verwerkt. Bij inrichting van particuliere percelen en openbare ruimte

Hitte 1. Minimaal 30% van de buitenruimte (openbaar en privaat gebied) heeft op 21 juni 12.00 uur schaduw; 2. Bij toepassing van bomen voor schaduw wordt gerekend met de kroonoppervlakte na 10 jaar.

○

Verwerking hemelwater 1. gebruiken 2. opvangen in beplantingen 3. infiltratie in de bodem zonder overloop naar oppervlaktewater 4. infiltratie in de bodem met overloop naar oppervlaktewater 5. afvoeren naar voorziening onder de verharding 6. direct afvoeren op oppervlaktewater 7. direct afvoeren via riool Afstroming hemelwater 1. oppervlakkig 2. via goten en greppels 3. met riolering Schaduw: 1. door bomen 2. slagschaduw gebouwen 3. opgaande beplantingen 4. begroeide constructies

21

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Regenwater schoon houden Bij rioolvervanging blijft gescheiden verwerken van regenwater en afvalwater het uitgangspunt. Dit houdt in dat neerslag niet via de riolering naar de zuivering wordt afgevoerd, maar zo mogelijk geborgen en vertraagd afgevoerd kan worden naar oppervlaktewater. Daar waar de gemeente in de bestaande situatie hemelwater van particulieren inzamelt, blijft zij dit doen. De gemeente stelt vooralsnog geen voorwaarden aan bestaande hemelwaterlozingen vanaf particuliere percelen. Indien er aanleiding is om te veronderstellen dat er sprake is van foutieve aansluitingen (bijvoorbeeld vanwege een slechte oppervlaktewaterkwaliteit) dan volgt nader onderzoek. Bij afkoppelen en aanleg van gescheiden stelsels wordt in overleg met het waterschap getoetst of het oppervlaktewater voldoende capaciteit heeft en kan aanvullende (oppervlaktewater) berging noodzakelijk zijn. Het afstromend regenwater mag de oppervlaktewaterkwaliteit niet nadelig beïnvloeden. Aan de hand van het gebruik van het verhard oppervlak wordt bepaald of het afstromend regenwater schoon genoeg is.

Instroming via de kolken Door bladval en andere vervuiling kunnen kolken verstopt raken waardoor de kans op wateroverlast toeneemt. De gemeente reinigt daarom jaarlijks de kolken. Om vervuiling van de kolken en het riool te voorkomen, worden de straten en goten geveegd.

BELEID GRONDWATER Zorgplicht De gemeente heeft de inspanningsplicht om te voorkomen dat grondwater de bestemming van een gebied structureel belemmert. De gemeente is het eerste aanspreekpunt voor burgers en

bedrijven die vragen of klachten hebben over het grondwater. Meldingen komen binnen bij het klantcontactcentrum (invulling grondwaterloketfunctie). De gemeente regisseert een zorgvuldige afhandeling bij de gemeente, waterschap of provincie.

Verantwoordelijkheid particulier Op particulier terrein is de perceeleigenaar zelf verantwoordelijk voor het tegengaan van grondwateroverlast of -onderlast. Dit geldt ook voor funderingsproblemen. Ondergrondse gebruiksruimtes van panden, zoals een kelder of een souterrain, moeten volgens de bouwregelgeving vochtdicht zijn. Van de perceeleigenaar wordt verwacht dat hij de vereiste (waterhuishoudkundige of bouwkundige) maatregelen neemt om grondwaterproblemen te voorkomen of te bestrijden, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van een ander; particulier of overheid. Dat geldt ook voor gebouwen met diepe kelders.

Structurele overlast Als gevolg van de natuurlijke dynamiek kunnen grondwaterstanden fluctueren. Bij incidenteel hoge grondwaterstanden heeft de gemeente geen taak; dit moet de perceeleigenaar accepteren of de perceeleigenaar moet zelf maatregelen nemen om de hinder te beperken. Binnen de gemeente is sprake van structureel grondwateroverlast indien aan alle volgende aspecten wordt voldaan: o

De problematiek is ernstig, wat zich uit in een of meerdere van de volgende verschijnselen: - Risico op gezondheidsklachten (bijvoorbeeld, als gevolg van optrekkend vocht door water in de kruipruimte in woningen met houten vloeren) - Risico van serieuze funderingsschade (houten palen of fundering op staal) ten gevolge van te lage grondwaterstanden

22

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

o

De problematiek dient aantoonbaar veroorzaakt te zijn door (verandering in) de grondwaterstand

gaan wordt op verzoek de mogelijkheid geboden om deze aan te sluiten op het betreffende drainage systeem.

Wanneer de overlast ontstaat door fouten in de constructie van de woning (lekke kelder, geen waterdichte vloer) is de bewoner zelf aan zet. De gemeente treft alleen maatregelen wanneer dit doelmatig is, bijvoorbeeld in combinatie met rioolvervanging. Wanneer de gemeente bij structurele overlast maatregelen treft, is dit een inspanningsplicht. De grondwaterstand is niet volledig te sturen.

Drainagewater wordt geïnfiltreerd of voert af naar het oppervlaktewater, tenzij dit aantoonbaar niet kan. Wanneer niet direct afgevoerd kan worden naar oppervlaktewater kan drainage aangesloten worden op het hemelwaterriool.

Inzicht in het grondwaterpeil

Goed onderhoud aan het oppervlaktewater zorgt voor gezond oppervlaktewater dat een verrijking is voor de omgeving. Het oppervlaktewater heeft daarnaast een belangrijke functie in de berging en afvoer van hemelwater en is van invloed op het grondwater. Een goed functionerend oppervlaktewatersysteem is daarmee een belangrijk onderdeel van een klimaatadaptieve stedelijke omgeving.

Om vast te stellen of er in een gebied sprake is van structurele grondwateroverlast of grondwateronderlast (droogte) wordt het grondwaterniveau op verschillende locaties in de gemeente gemeten.

Nieuwbouw Bij nieuwbouw dient de grondwatersituatie beoordeeld te worden. De beheerders worden betrokken bij nieuwbouwplannen en kunnen hierdoor adviseren over o.a. de aanwezigheid van open water en zo nodig aanleg van drainage. Wanneer meer inzicht nodig is in de grondwatersituatie dient een peilbuis geplaatst te worden, die opgenomen wordt in het gemeentelijke grondwatermeetnet.

Aanleg drainage Bij rioolvervanging legt de gemeente drainage aan. Door het aanleggen van een robuust drainage systeem wordt het grondwater in openbaar gebied gereguleerd tot het niveau van het oppervlaktewater. In natte perioden wordt overtollig grondwater afgevoerd naar het oppervlaktewater. In droge perioden wordt water vanuit het oppervlaktewater de bodem ingebracht. Op deze wijze kunnen zettingen worden voorkomen. Om grondwateroverlast in de kruipruimten tegen te

BELEID STEDELIJK OPPERVLAKTEWATER

In samenwerking met het waterschap is in 2017 het rapport ‘Streefbeelden stedelijk water’ opgesteld. In het streefbeeldenplan is het gewenste beeld, onderhoud en inrichting van het stedelijke water vastgelegd. Het beleid opgenomen in dit streefbeeldenplan geldt onveranderd en is onderstaand opgenomen. De streefbeelden per wijk zijn terug te vinden in het streefbeeldenplan.

Identiteit versterken Water is een beeldbepalend onderdeel van de openbare ruimte van de gemeente Papendrecht. Zo heeft Papendrecht enkele karakteristieke, cultuurhistorische waterelementen. De Achterkade is goed zichtbaar en parallel aan de dijk loopt een deels aaneengesloten kwelsloot. Langs de Burgemeester Keijzerweg ligt ook opvallend veel water. Kenmerkend voor Papendrecht zijn de voorzieningen (zoals bijvoorbeeld de kerken) die altijd ruim in het water staan en de watergangen tussen de bebouwing. Daarnaast heeft Papendrecht enkele aantrekkelijke waterpartijen zoals het Vijverpark, De Wielen en is op

23

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

enkele locaties, zoals bij de Tiendzone, de oude verkaveling nog zichtbaar. Het zijn wateren met een eigen identiteit, eigen kwaliteiten en een eigen relatie met de woonomgeving. Een deel van het water is echter nauwelijks beleefbaar en moeilijk toegankelijk. Deze kwaliteiten worden benut en zichtbaar gemaakt door op selectieve locaties open plekken te creëren in de oevervegetatie. Hierdoor krijgt water een gezicht voor de inwoners en recreanten van de gemeente. De watergangen zijn hiermee niet langer enkel nodig voor waterberging, aan- en afvoer van water of een lastig element in de openbare ruimte. Nee, de watergangen zijn en worden juist voor de bewoner: een plek om te spelen, te ontspannen en te genieten.

Onderhoud: baggeren Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en de waterkwantiteit van al het water in de gemeente. Daarbij onderhoudt het waterschap de hoofdwatergangen. Het overige water wordt grotendeels door de gemeente onderhouden. Maar ook Rijkswaterstaat, de provincie, diverse natuurorganisaties en particulieren zijn deels verantwoordelijk voor het onderhoud van sommige watergangen. Op de Legger Wateren is aangegeven wie verantwoordelijk is voor het onderhoud.

Watergangen zijn vaak nog cultuurlijk ingericht, met harde beschoeiingen en weinig ruimte voor natuur. De ecologische waarden worden vergroot door waar mogelijk de beschoeiing te verwijderen, natuurvriendelijke oevers aan te leggen en het aangrenzende groen natuurlijker te beheren.

De eis vanuit het waterschap is dat een watergang minimaal de leggerdiepte moet voldoen. Omdat de watergangen in Papendrecht vrij diep zijn aangelegd en de legger door het waterschap vrij ondiep is vastgesteld, wordt ook bij relatief veel bagger aanwas voldaan aan de legger. De gemeente baggert daarom de watergangen al eerder, zodra de waterkolom voor meer dan 30% uit baggerspecie bestaat. Uitgangspunt is dat een watergang iedere 12 jaar wordt gebaggerd. Zo wordt ruim voldaan aan de legger en behoudt de gemeente een gezond watersysteem.

Gebruiken van het Water

Onderhoud: beschoeiingen

Water biedt gedurende het gehele jaar allerlei mogelijkheden om te gebruiken. Het water is zichtbaar en via wandelpaden, kades, steigers of bruggen kan het water dicht worden benaderd. Dit biedt mogelijkheden voor gebruik in de vorm van hengelsport en spelen nabij of in het water. In de winter kan het water, op veilige locaties, worden gebruikt om op te schaatsen. Spelend varen (zonder motor) op het water is op klein schaalniveau mogelijk, door de vele kruisingen met wegen en het beperkte hoogteverschil zijn ‘rondjes Papendrecht’ niet haalbaar.

Beschoeiingen waarborgen het juiste profiel van de watergang. Bij uitvoering van baggerwerkzaamheden worden gelijktijdig in hetzelfde traject alle in slechte en matige staat verkerende beschoeiingen vervangen. Voorafgaand aan het vervangen van de beschoeiing wordt nogmaals gecontroleerd of daadwerkelijk vervanging noodzakelijk is, of dat stukken (minimaal 25 m) nog vijf jaar mee kunnen. Indien dit het geval is wordt de beschoeiing niet gelijktijdig met het baggeren vervangen.

Natuurlijk verbinden

Door op selectieve locaties, waar de behoefte aanwezig is, locaties aan te wijzen en open te houden van begroeiing wordt het water zichtbaar en bruikbaar. Initiatieven vanuit de mogelijke gebruikers zijn altijd welkom en worden waar dit niet conflicteert met de primaire beleidsdoelen (schoon, veilig en voldoende water) ingepast.

Onderhoud: maaien Het maaien van het natte profiel dient alleen te gebeuren als dit voor de water aan- of afvoer noodzakelijk is. In de gemeente Papendrecht wordt het natprofiel meestal twee keer per jaar gemaaid. Maaien leidt tot een verstoord ecologisch systeem en omwoelen van de bodem. Hierdoor

24

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

komen extra voedingsstoffen vrij uit de sliblaag. In voedselrijke situaties is het risico op dominantie van enkele snel groeiende soorten groter. Het meest gunstige tijdstip om het natte profiel te maaien is de maanden september en oktober. In deze periode hebben de planten hun zaad gezet en is de winterrust van vissen en amfibieën nog niet begonnen. De eerste maaibeurt vindt bij voorkeur na 15 juni plaats. Dan is het broedseizoen van de vogels en het voortplantingsseizoen van de vissen grotendeels voorbij. Het maaien van het droogprofiel is afhankelijk van de voedingssituatie van de bodem, de gewenste ontwikkeling en de inrichting van het aangrenzende gebied. Op dit moment wordt het droogtalud 2, 3 of 6x per jaar gemaaid. Om een bloemrijke vegetatie te krijgen wordt gestreefd naar 2 keer per jaar (gefaseerd) te maaien. Rietoevers worden 1x per 3 jaar gemaaid. Als vanwege de afstroming vaker maaien noodzakelijk is, wordt jaarlijks gemaaid.

25

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Areaal

In de gemeente Papendrecht zijn vrijwel alle panden aangesloten op de riolering. Voor 2 woningen (Matenaweg 1 en 42) is ontheffing gekregen van de zorgplicht. De woningen lozen hun afvalwater via een IBA en biezenveld.

VRIJVERVAL RIOLERING In Papendrecht is in totaal 173 kilometer vrijverval riolering aanwezig. Circa 80 kilometer riolering is gemengd riool, 38 kilometer is vuilwater riool en 55 kilometer is hemelwater riool (figuur 3). Door nieuwbouw en afkoppelen bij reconstructies is de lengte vrijverval riolering ten opzichte van het GRP 2019-2023 met 12 kilometer toegenomen.

40 35 55 km

80 km 38 km

30 25 20 15 10 5

Gemengd

Hemelwater

Vuilwater

onbekend

2011-heden

2001-2010

1991-2000

1981-1990

1971-1980

Vuilwater

1961-1970

Gemengd

1951-1960

-

1950 of ouder

AANGESLOTEN PANDEN

45

Lengte (km)

Het rioolstelsel van Papendrecht kent twee grote gemengde bemalingsgebieden, Papendrecht-west en Papendrecht-oost. Door inbreidingen en herstructurering zijn binnen deze twee gebieden verschillende gebieden ontstaan met een (verbeterd) gescheiden stelsel. Het bemalingsgebied Papendrecht-west transporteert het afvalwater via gemaal Vondelpark naar een hoofdriool in Papendrecht oost. Het afvalwater wordt vervolgens onder vrijverval naar de zuivering getransporteerd. Ook het verbeterd gescheiden en gescheiden stelsel in de wijk Oostpolder en het industrieterrein Oosteind transporteren hun afvalwater via het vrijvervalstelsel van Papendrecht-oost naar de zuivering. Het gescheiden stelsel van Land van Matena is met gemaaltjes aangesloten op de Oostpolder.

Hemelwater

Figuur 3. Stelseltypen en aanlegjaar vrijverval riolering

Het stelsel van de gemeente heeft een gespreide leeftijdsopbouw zonder een uitgesproken piek. In de afgelopen 30 jaar is weliswaar meer meter buis neergelegd, omdat vuilwater en hemelwater vaak naast elkaar in dezelfde weg liggen is per decennium het aantal meter stelsel ongeveer gelijk. Circa 7% van het riool is 50 jaar of ouder, 1% van het riool is 60 jaar of ouder. Dit deel van de riolering moet de komende jaren vervangen worden.

26

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

27 Figuur 4. Aanlegjaar van het riool

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

OVERSTORTEN EN BERGBEZINKBASSINS

De mechanische riolering bestaat uit gemalen en persleidingen. In Papendrecht bevinden zich 31 rioolgemalen, 4 oppervlaktewatergemalen en 51 drukgemalen (1 separate Centrale verdeelkast). Naast de gemalen zijn ook in de bergbezinkbassins pompen aanwezig. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen met de gemalen.

In de gemeente Papendrecht zijn in totaal 82 gemengde overstorten aanwezig. Drie overstorten zijn voorzien van een bergbezinkbassin. Dit betreffen de overstorten aan de Kennedylaan (inhoud 495 m3), de Van der Palmstraat (inhoud 620 m3) en de Thorbeckesingel (inhoud 475 m3). De gegevens van de overstorten zijn opgenomen in bijlage 2 en weergegeven op kaart in bijlage 3.

De gemeente heeft 13 kilometer persleiding in beheer. De persleidingen zijn grotendeels vanaf de jaren ‘90 aangelegd. Bij een theoretische levensduur van de persleidingen van 60 jaar zijn deze persleidingen voorlopig niet aan vervanging toe. De oudste persleiding is de grote persleiding vanuit gemaal Vondelpark onder de Vrijheer van Eslaan. Deze persleiding is in 1967 aangelegd en bleek in 2018 gebroken ter plaatse van een kruising met een vervallen duiker. De persleiding is lokaal gerepareerd en de afgelopen periode nader geïnspecteerd. Advies is om de persleiding de komende periode te vervangen. Omdat het een asbest-cement leiding betreft vraagt dit extra aandacht bij de uitvoering.

DRAINAGE EN GRONDWATERMEETNET In de gemeente Papendrecht ligt veel gemeentelijke drainage met een totale lengte van 125 kilometer (inclusief sportvelden). Bij recente reconstructies wordt altijd drainage aangelegd.

2011-heden

2001-2010

1991-2000

1981-1990

1971-1980

Persleiding

2011-heden

2001-2010

1991-2000

1981-1990

45 40 35 30 25 20 15 10 5 -

1971-1980

Lengte (km)

7 6 5 4 3 2 1 -

1961-1970

Lengte (km)

MECHANISCHE RIOLERING

Drainage Figuur 6. Jaar van aanleg drainage

De gemeente beschikt over een grondwater-meetnet met 49 peilbuizen. De peilbuizen worden jaarlijks gereinigd en gekalibreerd.

Figuur 5. Jaar van aanleg mechanische riolering

28

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

WATERBERGING EN WADI’S Bij recente reconstructies is waterberging onder de weg aangelegd. Hierbij heeft de wegfundering een grove structuur met minimaal 30% holle ruimte. In deze waterbergingen kan neerslag tijdelijk geborgen worden, waarna het deels infiltreert in de bodem en deels afgevoerd wordt naar het oppervlaktewater. De afgelopen jaren is 12.000 m2 waterbergende wegfundering aangelegd. Onder andere bij de Anton Mauvestraat, Jozef Israelstraat, Hendrik Breitnerstraat en de Staringlaan zijn de afgelopen jaren wadi’s aangelegd. Regenwater dat op de aanliggende verharding valt stroomt oppervlakkig naar deze wadi’s en wordt vervolgens vertraagd afgevoerd. In de wadi’s is daarnaast ruimte voor berging bij extreme neerslag. In totaal is 2.100 m2 aan wadi aangelegd.

KOLKEN EN LIJNGOTEN In de gemeente zijn 12.952 kolken die jaarlijks gereinigd worden. Ook de aanwezige lijngoten worden jaarlijks gereinigd.

WATERSYSTEEM In de gemeente ligt in totaal 630.000 m2 water (exclusief onderhoud derden, inclusief buitenhavens). Langs deze watergangen ligt ruim 80 kilometer oever of beschoeiing.

Wadi en groene parkeervakken in de Willem Roelofsstraat

29

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Strategie In dit hoofdstuk wordt de strategie voor de komende jaren bepaald. Deze strategie bestaat deels uit het in stand houden van het bestaande stelsel. Hiervoor worden onderhoudsmaatregelen uitgevoerd zoals het reinigen, inspecteren en repareren van de riolering en de gemalen. Daarnaast worden plannen opgesteld om het stelsel te verbeteren en klaar te maken voor de toekomst. Een aantal maatregelen en onderzoeken komen voort uit de ‘Programma Klimaatadaptatie’. Deze maatregelen zijn gemarkeerd met onderstaand symbool en het bijbehorende nummer uit de uitvoeringsagenda van de Programma klimaatadaptatie. SK In bijlage 4 is de volledige exploitatie opgenomen, in bijlage 5 de Meerjarenplanning. Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

PROJECTEN VERVANGING VAN VRIJVERVAL RIOLERING De gemeente vervangt de riolering wijkgericht, waarbij combinaties gezocht worden met wegreconstructies. De wijkgerichte aanpak biedt kansen om de wijken klimaatbestendig in te richten. Bij rioolvervanging wordt onderzocht of afkoppelen eenvoudig realiseerbaar is. Dit houdt in dat neerslag niet langer via de riolering naar de zuivering wordt afgevoerd, maar zo mogelijk geborgen en vertraagd afgevoerd kan worden naar oppervlaktewater. Door regenwater vertraagd af te voeren worden grote peilstijgingen in het oppervlaktewater voorkomen. Indien mogelijk worden bijvoorbeeld grasbetontegels in parkeerplaatsen toegepast, worden wadi’s aangelegd waarin het regenwater geborgen en geïnfiltreerd kan worden of wordt waterbergende wegfundering aangelegd. SK 1

Waterberging in de Herman Gorterstraat

Bij reconstructies worden particulieren gestimuleerd hun tuinen te vergroenen. Zij ontvangen informatie over klimaatbestendige tuinen en worden ontzorgd door het ophalen van tegels en het beschikbaar stellen van materialen en beplantingen. Conform het Programma Klimaatadaptie wordt 20 mm berging gerealiseerd voor elke m2 verhard oppervlak. Minimaal 20% van het hemelwater dat op verhard oppervlak valt wordt via het groen of de bodem verwerkt en de schaduw in de openbare ruimte neemt met minimaal 3% toe. SK 7

De riolering wordt voldoende ruim gedimensioneerd door te toetsen met bui09 van de Kennisbank Stedelijk Water. De gemeente heeft een meerjarenplanning opgesteld voor de reconstructies tot 2050. Jaarlijks wordt € 3.500.000 geïnvesteerd bij de reconstructies. 60% (€ 2.100.000) van de investeringen wordt bekostigd vanuit riolering, 40% vanuit wegen. Met dit budget wordt jaarlijks gemiddeld 1.700 m riool vervangen en de buitenruimte klimaatbestendig ingericht. Door jaarlijks 1.700 meter riool te vervangen is de levensduur van het riool 50 tot 60 jaar. In figuur 7 is de planning tot 2050 weergegeven. In bijlage 5 zijn de jaarlijkse kosten weergegeven.

30

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Figuur 7. Meerjarenplanning rioolvervanging

31

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

NIEUWBOUW Bij grootschalige woningbouwprojecten wordt een gescheiden stelsel aangelegd. Bij kleinschalige projecten kan het noodzakelijk zijn om op het bestaande gemengde riool aan te sluiten. Bij nieuwbouwprojecten wordt minimaal 40 mm waterberging gerealiseerd gebaseerd op het hele plangebied (bebouwd, verhard en onverhard, publieke en private ruimte). Minimaal 50% van de neerslag die valt op het gehele plangebied wordt via het groen of de bodem verwerkt en minimaal 30% van de buitenruimte (openbaar en privaat gebied) heeft op 21 juni 12.00 uur schaduw. SK 12

Bij nieuwe ruimtelijke plannen is het conform het Besluit ruimtelijke ordening verplicht om een watertoets (binnen de Omgevingswet wordt dit ‘weging van waterbelang’) uit te voeren. Uitvoering van de watertoets betekent in feite dat gemeente en waterschap samenwerken bij het uitwerken van ruimtelijke plannen, zodat problemen (bijvoorbeeld wateroverlast of verdroging) in het gebied en de omgeving worden voorkomen. Een klimaatbestendige inrichting krijgt hierbij extra aandacht. Voor de komende jaren staan de volgende nieuwbouwprojecten gepland: ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

32

Veerpromenade (2028: 50 woningen) Vondellaan / Veerweg (2027/2028: 89 woningen) PC Hooftlaan (2026: 30 woningen) Douwes Dekkerlaan (2027-2030: 150 woningen) Toren M (2026: 37 woningen) Poldermolen (2026/2027: 65 woningen) Rembrandtlaan (2027-2030: 80 woningen) Seringenstraat (2028-2030: 40 woningen) Schoorweg (2028/2029: 40 woningen) Flexwoningen aan de Noordhoek (2026: 40 woningen) Achter Westeind (2025/2026: 16 woningen)

Aanleg waterbergende wegfundering Da Costastraat

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

De projecten zijn opgenomen in de Projectenkaart op de gemeentelijke website.

VERVANGING PERSLEIDINGEN De persleiding vanuit gemaal Vondelpark onder de Vrijheer van Eslaan is bijna 60 jaar oud en van slechte kwaliteit. De komende periode wordt de persleiding vervangen. Omdat het een asbest-cement leiding betreft vraagt dit extra aandacht bij de uitvoering. De persleiding heeft een lengte van 580 meter en een diameter van 500 mm. De vervangingskosten worden ingeschat op € 500.000 in 2026.

VERVANGING WATERHUISHOUDING Het budget voor onderhoud en vervanging van beschoeiingen bedraagt € 71.000 per jaar. Met dit budget wordt jaarlijks 200 tot 500 meter beschoeiing vervangen. De kosten worden niet doorbelast aan de rioolheffing.

MAATREGELEN KLIMAATADAPTATIE IMPULSREGELING A5H In 2020 is onderzoek uitgevoerd naar de kwetsbaarheid van de gemeente bij hevige neerslag (40 mm in één uur en 70 mm in één uur). In 2023 blijken nog 15 plekken kwetsbaar voor hevige neerslag. Zes plekken worden de komende periode tijdens herinrichting van de openbare ruimte opgelost. Vier locaties zijn onderdeel van een nieuwbouwontwikkeling, hier zijn de komende jaren geen maatregelen nodig. De overige 5 kwetsbare plekken worden als zelfstandige project opgepakt en uitgevoerd. De maatregelen die hiervoor uitgevoerd worden zijn: SK 14

○ ○ ○ ○ ○

Aanleg van hemelwaterriool aan de Vijzellaan Aanleg van hemelwaterriool aan de Anthonie van Dijckstraat Vergroten afvoercapaciteit riolering Constantijn Huygenslaan Extra hemelwateruitlaat Margriethof Aanpassing hemelwaterafvoer Alver en Bosweg

Voor deze maatregelen en de aanleg van waterberging bij de rioolvervanging in de Cremerstraat en Staringlaan is subsidie aangevraagd vanuit de ‘Impulsregeling Klimaatadaptatie’. Een derde van de kosten worden gefinancierd vanuit deze subsidie. De projecten zijn onderdeel van de meerjarenplanning (bijlage 5) en worden uiterlijk 2027 opgeleverd.

OPHOGEN OVERSTORTEN 6 overstorten (waarvan de 3 bergbezinkbassins) hebben een waking ten opzichte van het oppervlaktewater kleiner dan 15 cm. Peilstijgingen in het oppervlaktewater kunnen hierdoor leiden tot instroom van oppervlaktewater in het riool. De komende jaren worden de overstorten opgehoogd tot een minimale waking van 15 cm. De kosten hiervoor zijn geraamd op € 15.000 en worden bekostigd vanuit het budget ‘Overig rioolonderhoud’.

ONDERHOUD UITVOEREN RIOOLINSPECTIES EN PREVENTIEF REINIGEN Het periodiek reinigen van het vrijverval stelsel gebeurt per onderhoudsblok. Hierbij wordt 10 kilometer van het gemengde en vuilwater riool jaarlijks geïnspecteerd en 3 kilometer van het hemelwaterriool. De afgelopen jaren zijn de eenheidsprijzen voor reiniging en inspectie sterk gestegen. Met de huidige eenheidsprijzen zijn de jaarlijkse kosten € 110.000.

REINIGING KOLKEN EN REINIGING RIOOL BIJ VERSTOPPINGEN Jaarlijks worden de kolken in Papendrecht gereinigd. Door stijgende prijzen is het budget verhoogd. De kosten voor het reinigen van de kolken bedragen vanaf 2024 € 70.000 per jaar. Door gebruik van toiletdoekjes en vetafzetting raakt het riool verstopt en is extra reiniging noodzakelijk. De kosten voor dit correctief reinigen zijn jaarlijks € 80.000.

33

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Het totale budget voor ‘Riool- en kolkreiniging’ is daarmee € 150.000.

€ 250.000 € 200.000

ONDERHOUD KOLKEN EN KOLKAANSLUITINGEN

€ 150.000

Het budget voor reparatie van kapotte kolken of kolkaansluitingen is vanwege gestegen prijzen verhoogd naar € 45.000.

€ 50.000

CORRECTIEF RIOOLONDERHOUD

Onderhoud pompen en gemalen bestaat uit energiekosten, telecommunicatie en storingsonderhoud. De kosten voor energie en onderhoud zijn de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Op basis van nacalculatie is het budget voor de komende jaren € 174.000.

PREVENTIEF ONDERHOUD GEMALEN

Tabel 1. Vervangingskosten gemalen 2026 € € 55.000 € 39.000 € 94.000

Drukgemaal

GRONDWATERMEETNET Om de huidige situatie ten aanzien van het grondwater in beeld te brengen heeft de gemeente 49 peilbuizen in beheer. Voor onderhoud van de peilbuizen en analyse is jaarlijks € 16.000 benodigd.

ONDERHOUD DRAINAGE

Vanuit het budget ‘Preventief onderhoud gemalen’ worden de kapitaallasten voor de vervangingen gemalen bekostigd. Daarnaast is € 25.000 beschikbaar voor advisering. De vervangingskosten voor de komende jaren zijn weergegeven in tabel 1. In figuur 8 zijn de kosten voor de lange termijn weergegeven. De kosten op de lange termijn zijn hierbij gemiddeld over perioden van 10 jaar. De kosten op lange termijn varieren tussen € 100.000 en € 214.000 per jaar.

2025 € 25.000 € 40.500 € 42.500 € 108.000

Rioolgemaal

Figuur 8. Vervangingskosten gemalen lange termijn

EXPLOITATIE POMPEN EN GEMALEN

Bouwkundig Mechanisch Elektrisch Totaal

2025 2028 2031 2034 2037 2040 2043 2046 2049 2052 2055 2058 2061 2064 2067 2070 2073 2076 2079 2082 2085

€-

Kleine problemen in het hoofdriool komen geregeld voor. Om kleine reparaties uit te voeren is jaarlijks een budget (Overig rioolonderhoud) beschikbaar van € 87.000.

Pompinstallaties

€ 100.000

2027 € € 51.000 € 42.000 € 93.000

2028 € € 48.000 € 52.000 € 100.000

2029 € € 36.000 € 36.000 € 72.000

In Papendrecht is 125 kilometer drainage aanwezig. Voor reiniging en reparaties aan dit drainagestelsel is jaarlijks een budget benodigd van € 55.000. Indien noodzakelijk wordt van dit budget ook nieuwe drainage aangelegd in gebieden met een hoge grondwaterstand.

ACTUALISEREN RIOOLBEHEERSPROGRAMMA Voor het actualiseren van het rioolbeheersprogramma en de softwarelicentie is een budget beschikbaar van € 9.000.

DOORBELASTING STRAATREINIGING De kosten voor straatreiniging worden (€ 482.910) doorbelast aan de rioolheffing. De doorbelasting van de kosten voor straatreiniging is te

34

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

verantwoorden omdat straatvuil anders tot vervuiling van de kolken leidt. Dit zou betekenen dat de kolken vaker gereinigd moeten worden om de afvoer van het hemelwater te kunnen garanderen.

komende planperiode wordt onderzocht wat de consequenties zijn als de gemeente verantwoordelijk wordt voor het onderhoud aan de huisaansluiting tussen de perceelgrens en de aansluiting op het hoofdriool.

DOORBELASTING BAGGEREN De gemeente heeft als taak om de periodiek de watergangen te baggeren. Baggeren en het onderhoud van de watergangen bevordert de afvoer van hemelwater. Daarnaast is een deel van de bagger afkomstig vanuit de riooloverstorten. In totaal wordt jaarlijks € 111.925 van de baggerkosten doorbelast aan de riolering. Dit komt overeen met circa 25% van de totale baggerkosten.

Het budget voor rioolbeheer en beleid bedraagt € 50.000.

STEDELIJK WATERPLAN Vanuit dit budget (€ 35.000) worden de onderzoeken op het gebied van oppervlaktewater en klimaatadaptatie uitgevoerd. Voor de komende periode staan in ieder geval de volgende onderzoeken gepland:

ONDERZOEK EN PLANVORMING

○

RIOOLBEHEER EN BELEID

○

Jaarlijks is budget beschikbaar voor aanvullende advisering. Met dit budget is advisering mogelijk op de volgende gebieden: ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○

Hydraulische berekeningen bij probleemlocaties of rioolvervangingen; Opstellen van een nieuw Systeemoverzicht Stedelijk Water; Hoogtemetingen van het rioolstelsel en de overstorten; Onderzoek naar kritische eenpompsgemalen die mogelijk omgebouwd moeten worden naar gemalen met twee pompen; Beoordeling van uitgevoerde inspecties en het opstellen van een maatregelplan; Vastleggen van de eisen ten aanzien van aansluitleidingen en de berging van hemelwater op eigen perceel in het Omgevingsplan; Opstellen van een afvalwaterakkoord met het waterschap, waarin onder andere de lozing van rioolwater op de zuivering wordt geregeld; De huisaansluitingen zijn in Papendrecht eigendom van de perceeleigenaar. De perceeleigenaar is daarom verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de gehele huisaansluiting. De

○

Stedelijk Waterplan. Opstellen van een nieuw Stedelijk Waterplan; Voldoende water en goede waterkwaliteit. Door warm weer en lange perioden van droogte verslechtert de SK 9 waterkwaliteit en daalt het peil in watergangen. Door de hoge watertemperatuur en de groei van kroos neemt het zuurstofgehalte af met dode dieren als gevolg. Het tekort aan voldoende water is een punt van zorg. Papendrecht heeft geen inlaat vanuit de rivier; verversen of doorspoelen van het watersysteem is in droge perioden niet mogelijk. De komende periode zal in samenwerking met waterschap Rivierenland onderzocht worden hoe in de toekomst wordt gezorgd voor voldoende water en goede waterkwaliteit. Monitoring klimaatadaptieve maatregelen. We weten niet of de voorzieningen die hemelwater verwerken en droogte SK 13 voorkomen naar behoren functioneren. Dit vraag om periodieke monitoring. Dit inzicht zorgt ervoor dat we niet alleen ‘op papier’ klimaatbestendig zijn, maar ook werkelijk bestand zijn tegen de gevolgen van extreem weer.

35

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

SUBSIDIE STIMULERINGSMAATREGELEN KLIMAAT Duurzame maatregelen op particulier terrein kunnen vanuit de rioolheffing gestimuleerd worden. Voorwaarde hierbij is dat de maatregelen een verband hebben met de watergerelateerde zorgplichten. Goed voorbeeld hiervan is de aanleg van groene daken die de piekafvoer bij hevige regen verlagen en er voor zorgen dat er minder waterberging in openbaar gebied noodzakelijk is. Vanuit dit budget wordt ook bewoners geïnformeerd over hoe zij hun leefomgeving klimaatadaptiever kunnen inrichten. SK 7

Tweede voorwaarde is dat ten behoeve van de stimuleringsmaatregelen een voorziening wordt ingesteld. Voordeel van de voorziening is dat het maatwerk mogelijk maakt. De jaarlijkse dotatie in de voorziening bedraagt € 65.000.

OVERIGE KOSTEN INNINGSKOSTEN RIOOLHEFFING De kosten voor de inning van de rioolheffing (perceptiekosten) zijn jaarlijks € 141.000. Wanneer de heffing op een andere wijze wordt geheven als de huidige systematiek, kunnen deze kosten stijgen.

BIJDRAGE ZUIVERING Voor de zuiveringsinstallatie van het waterschap wordt jaarlijks een bijdrage betaald van € 89.000.

36

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Middelen De strategie zoals weergegeven in het vorige hoofdstuk is bepalend voor de benodigde personele capaciteit en financiële middelen. In dit hoofdstuk worden de consequenties van het beleid voor de personele capaciteit en de rioolheffing in beeld gebracht.

PERSONELE CAPACITEIT De Kennisbank Stedelijk Water (Rioned) geeft een handreiking voor de benodigde personele capaciteit riolering. Deze benadering is globaal, en onder andere afhankelijk van de mate van uitbesteding. In tabel 2 is de gewenste capaciteit voor de riolering op basis van de Kennisbank inzichtelijk gemaakt. Gezien de regierol van de gemeente is uitgegaan van maximale uitbesteding. Uitzondering hierop zijn de voorbereiding en het toezicht op de rioolvervanging, dit wordt uitgevoerd door de eigen afdeling. De totale gewenste capaciteit bedraagt 4,4 fte voor het dagelijks beheer en 2,1 fte voor de voorbereiding en het toezicht op de projecten. In werkelijkheid is 3,4 fte beschikbaar voor het dagelijks beheer. De personele capaciteit is daarmee relatief krap. Voor projecten is 3,5 fte beschikbaar, 60% hiervan (2,1 fte) is voor riolering. Dit komt goed overeen met de theoretisch benodigde capaciteit.

Tabel 2. Gewenste capaciteit conform Kennisbank Stedelijk Water

Tijdsbesteding Stedelijk Water (fte) 4,4 1,1 1,3

Functieprofiel Dagelijks beheer Beleidsmedewerker Beheerder Gegevensbeheerder Buitendienst Projecten Ontwerper Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder

Huidige formatie Stedelijk Water (fte) 0,5 0,5

0,3 1,8 2,1 0,7 1,4

37

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

RIOOLHEFFING Voor de berekening van de rioolheffing zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: o o o o o o o o o o o

Het rentepercentage voor kapitaallasten bedraagt 0,5%. De vervangingsinvesteringen voor de riolering worden lineair afgeschreven. Vervangingsinvesteringen gestart in of voor 2025 hebben een afschrijvingstermijn van 25 jaar. Vervangingsinvesteringen gestart vanaf 2026 hebben een afschrijvingstermijn van 40 jaar. Vervanging van gemalen wordt afgeschreven in 20 jaar. Jaarlijkse overschotten of tekorten in de exploitatie worden opgevangen binnen de voorziening calculatieverschillen. Per 31 december 2023 bedroeg de stand van de voorziening calculatieverschillen € 4.606.379 De rioolheffing voor 2025 bedraagt € 174,-. Er wordt rekening gehouden met een groei van het aantal huishoudens op basis van het woningbouwprogramma. Zowel bij de kosten als bij de baten wordt geen rekening gehouden met inflatie. Vanaf 2026 wordt geen BTW meer doorbelast over de investeringen, alleen nog over de exploitatiekosten.

RIOOLHEFFING

In 2025 heeft de raad het voorstel aangenomen om de rioolheffing met ingang van 2026 te baseren op de WOZ-waarde van een pand. Deze systematiek sluit beter aan bij de gedachtegoed van de rioolheffing en bij de gemeentelijke zorgplichten op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. De nieuwe systematiek zorgt voor een eerlijkere verdeling van de lasten, doordat deze evenwichtiger worden verdeeld over inwoners en bedrijven. Daarbij dragen niet-woningen een grotere bijdrage dan voorheen, wat ertoe leidt dat het basistarief voor de rioolheffing in 2026 lager uitvalt dan in 2025. In de daaropvolgende jaren stijgt de rioolheffing jaarlijks met 3,5%. De stijging is noodzakelijk omdat door afronding van reconstructie projecten de kapitaallasten stijgen. De berekende stijging voor de rioolheffing is exclusief inflatiecorrectie. De rioolheffing in Papendrecht is ondanks de stijging de komende jaren relatief laag. Landelijk is de gemiddelde heffing in 2024 voor een meerpersoonshuishouden € 236, voor een eenpersoonshuishouden was de gemiddelde heffing € 218. In tabel 3 is de benodigde heffing weergegeven. Tabel 3. Rioolheffing 2024-2029

In Papendrecht werd de rioolheffing altijd geheven via een vast tarief, zowel voor woningeigenaren als voor eigenaren van niet-woningen. Naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad is onderzocht of een alternatieve heffingssystematiek een eerlijkere verdeling van de lasten zou opleveren.

38

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Rioolheffing Figuur 9. Rioolheffing lange termijn

Baten

Lasten

2050

2048

2046

2044

2042

2040

2024

2050

2048

2046

2044

2042

2040

2038

2036

2034

2032

2030

2028

2026

2024

€-

2038

€50,00

2036

€100,00

2034

€150,00

2032

€200,00

2030

€250,00

2028

€ 5.000.000 € 4.500.000 € 4.000.000 € 3.500.000 € 3.000.000 € 2.500.000 € 2.000.000 € 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000 €-

2026

€300,00

Voorziening 31/12

Figuur 10. Baten, lasten en verloop voorziening calculatieverschillen

De rioolheffing in Papendrecht is ondanks de stijging de komende jaren relatief laag. Landelijk is de gemiddelde heffing in 2024 voor een meerpersoonshuishouden € 236, voor een eenpersoonshuishouden was de gemiddelde heffing € 218.

39

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

Vervanging riolering Noordersingel

40

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

ZIENSWIJZEN Het concept van het Water- en Rioleringsplan (WRP) heeft ter inzage gelegen voor inwoners en ondernemers van Papendrecht. Dit kon via het Digitale Stelsel Omgevingswet en in het gemeentehuis. Op deze wijze kregen bewoners en ondernemers de gelegenheid om het plan in te zien en desgewenst een schriftelijke reactie per post of e-mail in te dienen. .Daarnaast is een reactie gevraagd van het waterschap en Rijkswaterstaat. In onderstaand overzicht zijn de reacties op het WRP weergegeven. In bijlage 7 en 8 zijn de volledige reacties van het waterschap en Rijkswaterstaat opgenomen. Belanghebbende Bewoners Bedrijven Waterschap Rivierenland

Waterschap Rivierenland

Rijkswaterstaat

Zienswijze Geen Geen Een concretere invulling van de samenwerking tussen het waterschap en de gemeente. Overzicht van waar in de afgelopen en komende planperiode nieuwe woningen en bedrijfsgebouwen worden gebouwd. Geen. Vanwege de vereenvoudiging van de regels met de Omgevingswet en de verschuiving naar meer verantwoordelijkheid voor de initiatiefnemers is Rijkswaterstaat zeer terughoudend met het adviseren op rioleringsprogramma’s.

Verwerking in het WRP Geen Geen In hoofdstuk Beleid en Strategie is het afvalwaterakkoord opgenomen. In hoofdstuk Evaluatie en Areaal zijn de afgelopen en aankomende nieuwbouw projecten toegelicht Geen

41

Samenvatting

Inleiding

Evaluatie

Beleid

Areaal

Strategie

Middelen

BIJLAGE 1. OVERZICHT GEMALEN NR

Adres

Type installatie

651

651 RGC Arend van Gendtlaan 0

Rioolgemaal met CVK

651

651-01 RG Boudewijn Onderwaterlaan 0

Rioolgemaal

651

651-02 RG Boudewijn Onderwaterlaan 1

Rioolgemaal

698

698 RG Stellingmolen 16

Rioolgemaal

700

700 RG Merwedesingel 17

Rioolgemaal

701

701 HG Vondelpark 1

Hoofdgemaal (droog)

702

702 RG Veerdam 2a

Rioolgemaal

703

703 RG Margriethof 70

Rioolgemaal

704

704 RG Veerdam 7a

Rioolgemaal

705

705 RG Burgemeester Keijzerweg 10

Rioolgemaal

706

706 RG Zalmsteeg 7

Rioolgemaal

707

707 OG Slobbengorsweg 55

Oppervlaktewater gemaal

710

710 HG Bosweg - Hoofdgemaal

Hoofdgemaal

711

711 OG Houthaven 31

Oppervlaktewater gemaal

712

712 RG Lijsterbeshof 71

Rioolgemaal

713

713 RG Beatrixstraat 11

Rioolgemaal

714

714 HG Rietgorsweg 9

Hoofdgemaal

715

715 RG Rosmolenweg 1

Rioolgemaal

720

720 RG Westeinde 202

Rioolgemaal

721

721 RG Westeinde 71

Rioolgemaal

722

722 RG Westeinde 137a

Rioolgemaal

724

724 RG Randwijk 75b

Rioolgemaal

726

726 RG Oostkil + meting

Rioolgemaal

727

727 BBV J.R. Thorbeckesingel

BBB met LP en Vac.pomp

728

728 BBV Vander Palmstraat Rembrandtlaan

BBB met LP en Vac.pomp

729

729 BBV Kennedylaan pompput

BBB met LP en Vac.pomp

731

731 HG Weteringsingel HWA/DWA

Hoofdgemaal

733

733 RG Dr Rietveldplein 69

Rioolgemaal

734

734 RG Sleedoornhof / Ligusterhof

Rioolgemaal

735

735 RG Spinbolmolen 5

Rioolgemaal

736

736 RG Kamerlingh Onneslaan

Rioolgemaal

738

738 LF Henri Dunantsingel 24

Lamellen filter

743

743 RGC Noordhoek 33

Rioolgemaal met CVK

744

744 RG Slobbengrosweg 55 (Fokker)

Rioolgemaal

745

745 RG Parkweg 1

Rioolgemaal

748

748 OG Parkweg 11

Oppervlaktewater gemaal

749

749 OG Andoornlaan 36

Oppervlaktewater gemaal

730-01

730-01 LF Kennedylaan - lamellenfilter

Lamellen filter

737-02

737-02 RGC Ketelweg 87 (gateway)

Rioolgemaal met CVK

737-09

737-09 RGC Ketelweg 37

Rioolgemaal met CVK

652

652 DRV Johannes van Madelaan 0

Drukrioolgemaal eigen voeding

655

655 DRV Zaling 8a

Drukrioolgemaal eigen voeding

697

697 DRV Vliedberg 2

Drukrioolgemaal eigen voeding

699

699 DR Visschersbuurt 47

Drukrioolgemaal dochterkast

708

708 DRV Andoornlaan 36

Drukrioolgemaal eigen voeding

42

NR

Adres

Type installatie

709

709 DRV Kerkbuurt 5

Drukrioolgemaal eigen voeding

716

716 DRV Ketelweg 28

Drukrioolgemaal eigen voeding

739

739 DR Westeinde 189

Drukrioolgemaal dochterkast

740

740 DRV Westeinde 195

Drukrioolgemaal eigen voeding

741

741 DR Noordhoek 7

Drukrioolgemaal dochterkast

742

742 DRV Noordhoek 7

Drukrioolgemaal eigen voeding

746

746 DR Noordhoeksewiel 1

Drukrioolgemaal dochterkast

747

747 DR Parkweg 9 Ijsclub

Drukrioolgemaal dochterkast

717-00

717-00 CVK Visschersbuurt

CVK

717-01

717-01 DR Visschersbuurt 7 - 9

Drukrioolgemaal dochterkast

717-02

717-02 DR Visschersbuurt 11

Drukrioolgemaal dochterkast

717-03

717-03 DR Visschersbuurt 13 - 17

Drukrioolgemaal dochterkast

717-04

717-04 DR Visschersbuurt 27

Drukrioolgemaal dochterkast

718-01

718-01 DR Nanengat 1A

Drukrioolgemaal dochterkast

718-02

718-02 DR Nanengat 5

Drukrioolgemaal dochterkast

718-03

718-03 DR Nanengat 11

Drukrioolgemaal dochterkast

718-04

718-04 DRCG Nanengat 13

Drukrioolgemaal CVK gateway dochterkast

718-05

718-05 DR Nanengat 15

Drukrioolgemaal dochterkast

718-06

718-06 DR Visschersbuurt 3

Drukrioolgemaal dochterkast

719-01

719-01 DRCG Matenasche Scheidkade 3

Drukrioolgemaal CVK gateway dochterkast

719-02

719-02 DR Matenasche Scheidkade 5

Drukrioolgemaal dochterkast

719-03

719-03 DR Matenasche Scheidkade 7

Drukrioolgemaal dochterkast

723-02

723-02 DR Industrieweg 1

Drukrioolgemaal dochterkast

723-03

723-03 DRCG Industrieweg 3

Drukrioolgemaal CVK gateway dochterkast

725

725 DRCG Visschersbuurt 134

Drukrioolgemaal CVK gateway dochterkast

732-01

732-01 DR Tiendweg-oost 3

Drukrioolgemaal dochterkast

732-02

732-02 DR Tiendweg-oost 2

Drukrioolgemaal dochterkast

732-03

732-03 DRC Tiendweg-oost 4

Drukrioolgemaal CVK dochterkast

732-04

732-04 DR Tiendweg-oost 15

Drukrioolgemaal dochterkast

732-05

732-05 DR Oosteind 70

Drukrioolgemaal dochterkast

732-06

732-06 DR Oosteind 48

Drukrioolgemaal dochterkast

732-07

732-07 DR Oosteind 24

Drukrioolgemaal dochterkast

732-08

732-08 DRCG Oosteind 10

Drukrioolgemaal CVK gateway dochterkast

732-09

732-09 DR Matena 18

Drukrioolgemaal dochterkast

732-10

732-10 DR Matena 4

Drukrioolgemaal dochterkast

737-01

737-01 DR Ketelweg 91

Drukrioolgemaal dochterkast

737-03

737-03 DRC Ketelweg 87

Drukrioolgemaal CVK dochterkast

737-04

737-04 DR Buitendijks 55

Drukrioolgemaal dochterkast

737-05

737-05 DR Buitendijks 2

Drukrioolgemaal dochterkast

737-06

737-06 DR Ketelweg 67

Drukrioolgemaal dochterkast

737-07

737-07 DR Ketelweg 63a

Drukrioolgemaal dochterkast

737-08

737-08 DR Ketelweg 47

Drukrioolgemaal dochterkast

737-10

737-10 DR Ketelweg 37

Drukrioolgemaal dochterkast

737-11

737-11 DR Geulweg 3

Drukrioolgemaal dochterkast

737-12

737-12 DR Ketelweg 33

Drukrioolgemaal dochterkast

737-13

737-11 DR Ketelweg 31

Drukrioolgemaal dochterkast

DRV Markt 22

Drukrioolgemaal eigen voeding

43

BIJLAGE 2. OVERSTORTEN Putnummer 03132 04414 09831 01004 01015 01031 01045 01051 01058 01071 01075 01103 01113 01126 01133 01141 01187 01213 01225 01230 01254 01314 01342 01429 01432 01522 01831 02011 02034

44

Type Bergbezinkbassin Bergbezinkbassin Bergbezinkbassin Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd

Hoogte (m NAP) -1,85 -1,85 -1,85 -1,53 -1,58 -1,56 -1,53 -1,51 -1,56 -1,57 -1,62 -1,56 -1,57 -1,55 -1,52 -1,51 -1,57 -1,58 -1,57 -1,74 -1,55 -1,56 -1,55 -1,51 -1,55 -1,56 -1,55 -1,55 -1,55

Breedte (m)

Waterpeil

Waking

x

9,2 9,2 9,2 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 1,2 1,3 1,4 1,4 1,4 1,4 1,2 1,1 1,1 1,1 1,4 1,0 1,4 0,6 1,4 4,0 1,4 0,8

-1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92

0,07 0,07 0,07 0,39 0,34 0,36 0,39 0,41 0,36 0,35 0,30 0,36 0,35 0,37 0,40 0,41 0,35 0,34 0,35 0,18 0,37 0,36 0,37 0,41 0,37 0,36 0,37 0,37 0,37

106643 107317 107955 106804 106737 106928 106936 106985 107060 106981 107053 107069 106955 106757 106871 106643 106593 107173 107356 107176 107126 107171 107038 106767 106901 107129 106442 106378 106261

y 427277 426923 427148 428716 428631 428628 428539 428614 428573 428354 428327 428295 428327 428382 428354 428232 428217 428519 428242 428395 428271 427907 427760 428039 428056 428537 426800 428067 427938

Putnummer 02162 02184 02188 02250 02426 03002 03025 03030 03046 03052 03226 03444 04228 04914 05224 05250 06001 06031 06062 06069 06107 06123 06129 06188 07031 07081 07102 08049 08066 08124 09001

45

Type Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd

Hoogte (m NAP) -1,56 -1,55 -1,58 -1,55 -1,55 -1,55 -1,55 -1,60 -1,51 -1,52 -1,70 -1,57 -1,67 2,60 -1,67 -1,67 -1,70 -1,70 -1,70 -1,73 -1,70 -1,74 -1,70 -1,60 -1,70 -1,65 -1,77 -1,70 -1,70 -1,70 -1,76

Breedte (m)

Waterpeil

Waking

x

1,4 1,2 1,4 1,9 1,0 1,0 0,6 1,0 1,4 1,4 1,0 5,0 1,4 1,0 1,3 1,2 0,6 1,7 0,6 0,6 1,4 0,7 0,6 0,6 1,1 1,8 0,7 0,7 1,4 0,6 1,4

-1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92

0,36 0,37 0,34 0,37 0,37 0,37 0,37 0,32 0,41 0,40 0,22 0,35 0,25 4,52 0,25 0,25 0,22 0,22 0,22 0,19 0,22 0,18 0,22 0,32 0,22 0,27 0,15 0,22 0,22 0,22 0,16

106707 106413 106872 106754 106146 106068 106124 105960 105793 105868 106318 106433 107209 106417 106841 107030 107618 107635 107827 107902 107943 107654 107605 107849 107513 107521 107829 108226 108428 108114 107501

y 427851 428034 427738 427464 427707 427575 427492 427430 427359 427230 426786 427275 427169 426488 426642 426612 427346 427199 427101 427122 426766 426954 426983 427087 426608 426546 426484 427066 427097 426987 428175

Putnummer 09036 09101 09177 09196 09266 09315 09326 09358 09389 09390 09392 09400 09421 09435 09912 10036 10045 10059 11038 11043 12619 12925 01226 03034 04413 09828 09910 10023 11532 11738 01893

46

Type Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd intern intern intern intern intern intern intern intern VGS

Hoogte (m NAP) -1,73 -1,66 -1,70 -1,74 -1,71 -1,74 -1,66 -1,71 -1,75 -1,72 -1,73 -1,74 -1,77 -1,70 -1,75 2,65 2,71 2,64 1,30 -1,70 -1,91 -1,70 -2,00 -1,90 -1,90 -1,90 -2,00 3,00 2,70 1,95 -1,75

Breedte (m)

Waterpeil

Waking

x

1,4 1,4 1,3 1,7 1,4 1,5 1,4 1,4 1,4 1,1 1,1 1,0 1,7 1,7 1,0 0,4 0,3 0,3 1,9 2,0 1,4 2,0 1,0 9,2 9,0 9,2 1,0 1,0 2,0 1,2 1,4

-1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 2,50 2,50 2,50 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92

0,19 0,26 0,22 0,18 0,21 0,18 0,26 0,21 0,17 0,20 0,19 0,18 0,15 0,22 0,17 0,15 0,21 0,14 3,22 0,22 0,01 0,22

-1,92

0,17

107721 107843 108360 107346 107920 107816 107987 108071 108395 108005 107510 107339 107416 107181 108098 108795 109693 108782 107107 107097 106657 106647 107355 106665 107296 107970 108165 109228 106539 107023 107119

y 428147 428023 427867 427753 427813 427334 427497 427696 427952 427719 427495 427581 427862 427735 427803 426860 426404 426430 426563 426614 426662 426658 428280 427316 426895 427116 427759 426843 426449 426388 427491

Putnummer

Type

02334 02374 02380 03441 04027 04126 04155 04183 04199 04265 08147 09466 09727 09926 09953 10104 10117 10131 12009 12040 12149 12168 12311 12360 12480 12484 12490 12492 12567 12686 12697

VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS

47

Hoogte (m NAP) -1,72 -1,72 -1,70 -1,29 -1,75 -1,70 -1,75 -1,85 -1,75 -1,75 3,58 -1,71 -1,73 -1,70 -1,70 2,79 2,85 2,77 -1,74 -1,70 -1,72 -1,60 -1,77 -1,70 -1,70 -1,70 -1,70 -1,70 -1,69 -1,70 -1,70

Breedte (m)

Waterpeil

Waking

x

1,1 1,4 1,4 2,0 1,4 1,4 1,4 1,1 1,4 1,4 1,1 1,4 1,4 1,0 1,0 5,0 5,0 4,0 1,6 1,6 1,5 1,6 1,4 1,4 0,8 0,8 0,8 0,8 1,4 0,5 2,0

-1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 2,50 2,50 2,50 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92 -1,92

0,20 0,20 0,22 0,63 0,17 0,22 0,17 0,07 0,17 0,17 5,50 0,21 0,19 0,22 0,22 0,29 0,35 0,27 0,18 0,22 0,20 0,32 0,15 0,22 0,22 0,22 0,22 0,22 0,23 0,22 0,22

106702 106381 106205 106389 107209 107208 107507 106934 107057 107329 108080 107273 108056 108317 108360 109844 109339 108816 108384 108716 108564 108601 108944 109041 109153 109159 109078 109027 109158 107421 106651

y 427855 428067 427832 428864 427568 427162 427293 427327 427510 427513 426574 427621 427260 427734 427864 426764 426834 426929 427183 427244 427502 427619 427429 427712 427431 427371 427434 427483 427457 427092 426657

Putnummer

Type

12811 12893 12905 12937 12946 13042 13096 13173 13403

VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS VGS

48

Hoogte (m NAP) -1,70 3,60 2,35 -1,69 -1,70 -1,70 3,09 -1,73 -1,10

Breedte (m)

Waterpeil

Waking

x

1,4 1,0 1,6 1,4 1,4 2,0 0,7 1,8 0,5

-1,92 0,70 0,70 -1,92 -1,92 -1,92 0,70 -1,92 -1,92

0,22 2,90 1,65 0,23 0,22 0,22 2,39 0,19 0,82

109379 106217 106221 109497 109234 109640 106223 109640 109904

y 427605 426332 426404 427326 427319 427276 426341 427180 427414

BIJLAGE 3. KAART OVERSTORTEN

49

BIJLAGE 4. EXPLOITATIE RIOLERING

FCL 60729900 60729900 61070800 61070800 61070800 61070801 61070802

Omschrijving FCL Doorbelasting loonkosten taakveld 7.2 Riolering Doorbelasting loonkosten taakveld 7.2 Riolering Rioolbeheer en beleid Rioolbeheer en beleid Rioolbeheer en beleid Uitvoeren rioolinspecties Stedelijk waterplan

Begroot 2024 € 286.000 € 30.000 € 50.000 € 32.974 € 660 € 75.000 € 50.000

WRP (2026) € 286.000 € 30.000 € 50.000 € 32.974 € 165 € 110.000 € 35.000

BTW

Toerekening salariskosten team BOR Toerekening salariskosten team Wijkonderhoud Overige niet duurzame goederen en diensten Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten

61070900 61070900 61070900 61070900 61070900 61070901 61070901 61070903 61070904 61070904 61070904 61070905 61070906

Riolering algemeen sgd Riolering algemeen sgd Riolering algemeen sgd Riolering algemeen sgd Riolering algemeen sgd Riool- en kolkreiniging Riool- en kolkreiniging Straatkolkaansluitingen Exploitatie pompen en gemalen Exploitatie pompen en gemalen Exploitatie pompen en gemalen Grondwatermeetnet Overig rioolonderhoud

Contributies, lidmaatschappen en abonnementen Inkoverdr/bijdragen Servicegemeente Dordrecht sgd Reservering voor Dubieuze Debiteuren Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa Uitbestede investeringen/aanneemsommen Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Energiekosten Kosten telecommunicatie Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten

€ 3.000 € 141.000 € 6.000 € 193.574 € 22.804 € 60.000 € 66.000 € 35.000 € 50.000 € 3.000 € 75.000 € 16.000 € 87.000

€ 3.000 € 141.000 € 6.000 € 190.921 € 10.434 € 70.000 € 80.000 € 45.000 € 95.000 € 4.000 € 75.000 € 16.000 € 87.000

21% 21%

61070908 61070910 61070911 61070911 61070911 61070912 61070913 61071000 61071000 61071000 61071001 61071001

Actualisering rioolbeheersprogramma Inmeten hoogteligging (riool) stelsel Preventief onderhoud gemalen Preventief onderhoud gemalen Preventief onderhoud gemalen Onderhoud Drainage Stimuleringsmaatregelen klimaat Reconstructie riolering - projecten t/m 2019 Reconstructie riolering - projecten t/m 2019 Reconstructie riolering - projecten t/m 2019 Reconstructie riolering vanaf 2020 (60/40) Reconstructie riolering vanaf 2020 (60/40)

Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Verzekeringen Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa

€ 9.000 € 6.000 € 25.000 € 20.000 € 4.000 € 30.000 € 32.500 € 19.000 € 444.934 € 94.914 € 55.025 € 107.854

€ 9.000 €0 € 25.000 €0 € 2.500 € 55.000 € 65.000 €0 € 360.019 € 36.593 € 148.611 € 93.631

21% 21% 21%

61071100 61071100 61071101 61071201 61071201 61071201

Rioolwaterzuivering Rioolwaterzuivering Bijdrage zuiveringsinstallatie Bestrijding ongedierte & overlast Bestrijding ongedierte & overlast Bestrijding ongedierte & overlast Totaal Exploitatie riolering

Afschrijvingslasten volgens module activa Rentelasten volgens module activa Betaalde belastingen Overige niet duurzame goederen en diensten Overige niet duurzame goederen en diensten Inzamelingskosten afval HVC

€ 5.266 € 699 € 89.000 € 37.000 € -37.000 € 37.000 € 2.263.204

€ 5.267 € 323 € 89.000 € 37.000 21% € -37.000 € 37.000 € 2.294.438

€ 178.605 € 281.505 € -173.121 € 237.000 € 241.455 € 111.925 € 877.369

€ 210.420 €0 €0 € 237.000 € 482.910 € 111.925 € 1.042.255

€ -2.562.000

€ -2.644.000

€ 578.573

€ 692.693

Overige kosten in rioolheffing BTW Exploitatie BTW Investeringen Kapitaallasten korting Overhead riool Staartreiniging 50% wordt 100% Baggeren Totaal overige kosten Inkomsten rioolheffing Onttrekking voorziening calculatieverschillen

Voorgesteld wordt de volgende FCL’s samen te voegen of te laten vervallen: o o o o

50

‘61070801 Uitvoeren rioolinspecties’ en ‘61070908 Actualisering rioolbeheersprogramma’ worden ‘Inspecteren en Plannen riolering’ ‘61070910 Inmeten hoogteligging (riool) stelsel’ vervalt ‘61070912 Onderhoud Drainage’ en ‘61070905 Grondwatermeetnet’ worden ‘Monitoring grondwater’ ‘61070903 Straatkolkaansluitingen’ en ‘61070906 Overig rioolonderhoud’ worden ‘Riool- en kolkenonderhoud’

21%

21% 21%

21% 21% 21% 21% 21% 21% 21% 21%

21% 21%

BIJLAGE 5. MEERJARENPLANNING RIOLERIN

Beschikbaar budget

Meerjarenplanning reconstructies Papendrecht 2025-2050

Voorbereidingsbudget Gereserveerd budget Projectnaam

Raming

Boomgaardstraat Beukmolen

€ €

Grondmolen

€

Persleiding Vrijheer van Eslaan

€

Trasmolen Elzenzoom fase 1

€ €

De Genestetstraat (€60.000 subsidie)

€ € €

Beatrixplantsoen Relinen riolering 2020-2025 Uitvoeringsplan klimaatadaptatie Vijzellaan (aanleg HWA) (€35.000 subsidie) Uitvoeringsplan klimaatadaptatie Watermolen (€100.000 subsidie) Uitvoeringsplan klimaatadaptatie Constantijn Huygenslaan (€100.000 subsidie)

€ €

Lengte

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

2042

2043

2044

2045

2046

2047

2048

2049

2050

€ 2.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

€ 3.500.000

2.400.000 860 m 1.745.000 1100 m 3.640.000 1850 m 1.000.000 595 m

€ 164.473 € 2.464.044 € € 67.942 € 1.721.081

1.380.000 555 m 3.410.000 1490 m 1.740.000 655 m 250.000 125 m 50.000 110.000 100 m 300.000 240 m 300.000 400.000 1080 m

Westeind (aanleg HWA)

€ €

Oosteind + Matena (aanleg HWA)

€

Bosch (aanleg HWA)

€

Hoofdstraat Elzenzoom fase 2 +3

€ €

Lage Molen

€

Kraaihoek Oost

€

Kraaihoek Midden Fase 1

€

Relinen stamriolen 2025-2030 - Jan Steenlaan

€

Van der Palmstraat

€

Frans Halsstraat fase 1 A. van Schendelstraat

€ €

Lisdreef Kraaihoek Midden Fase 2 Staringlaan

€ € €

Iepenzoom ( Lijsterbeshof)

€

P.J.M. Aalbersestraat

€

Relinen riolering 2030-2035

€

Frans Halsstraat Fase 2

€

Kraaihoek Midden Fase 3 Relinen stamriolen 2035-2040 - Willem Dreeslaan

€ €

Karel Doormanlaan Fase 1

€

Beltmolen

€

Middenpolder Fase 1 Kraaihoek Noord Pieter Zeemanlaan

€ € €

Justus van Elfenstraat Karel Doormanlaan Fase 2

€ €

Spinbolmolen Middenpolder Fase 2

€ €

Abelenhof fase 1 Hazelaarhof

€ €

Middenpolder Fase 3 Heidezoom

€ €

Abelenhof fase 2

€

4.395.000 2215 m 2.815.000 1350 m

Zernikelaan

€

1.790.000 630 m

51

2023

3.136.372

€

3.275 €

269.225

€ €

84.135 € 36.919 €

798.115 € 161.891 €

385.000 € 270.000 €

220.000 735.000 €

1.095.000 €

€ 75.000 € €

303.500 € 38.000 € €

200.000 € 200.000 50.000

960.000 €

300.000

€

€ €

110.000 195.000 €

€ €

300.000 400.000

600.000 1160 m 200.000 500 m 4.020.000 1420 m 4.555.000 1885 m 1.340.000 700 m 2.105.000 780 m 2.465.000 815 m 600.000 745 m 2.230.000 840 m 3.660.000 1535 m 2.505.000 1010 m 2.145.000 2075 m 2.300.000 885 m 2.340.000 825 m 3.140.000 1610 m 885.000 395 m 100.000 4.125.000 1615 m 2.475.000 940 m 850.000 965 m 2.695.000 1340 m 1.315.000 735 m 3.875.000 1805 m 4.470.000 4165 m 2.540.000 730 m 1.135.000 490 m 2.465.000 1410 m 3.585.000 1745 m 2.690.000 1025 m 2.940.000 1175 m 3.595.000 1415 m 2.705.000 990 m

600.000

€ 107.830 €

€

730.000

105.000

600.000 €

€

1.150.000

200.000

50.000 € €

50.000 € 50.000 €

800.000 € 1.000.000 € 1.320.000 € 50.000 € 500.000 € 1.530.000 €

780.000 815.000 €

€

50.000 €

1.005.000 €

1.195.000

€

50.000 €

500.000 €

€

50.000 € €

500.000 €

555.000 €

500.000

50.000 €

600.000 €

735.000 € 1.300.000

50.000 €

600.000

€

50.000 €

50.000 €

920.000 €

910.000 €

300.000

€ €

50.000 € 50.000 €

50.000 € 50.000 €

550.000 € 640.000 €

700.000 € 1.050.000 € 1.200.000 855.000 € 500.000

€

50.000 € €

50.000 € 50.000 € €

780.000 € 765.000 € 50.000 €

860.000 € 890.000 € 50.000 €

400.000 400.000 450.000 €

350.000 €

890.000 €

550.000

€

50.000 €

50.000 €

465.000 €

1.150.000 €

545.000 €

820.000

€

50.000 €

435.000 €

400.000

€

50.000 €

50.000

300.000

€

50.000 €

500.000 €

500.000 €

950.000 €

€

50.000 € 1.000.000 € € 50.000 €

615.000 € 800.000

440.000

50.000 €

50.000 €

€

50.000 €

€

€ 50.000 € €

€

1.140.000 €

950.000

540.000 €

760.000 €

885.000

50.000 €

700.000 €

515.000

50.000 € 50.000 € 50.000 €

50.000 € 800.000 € 50.000 €

50.000 € 925.000 € 565.000 € 1.220.000 € 1.000.000 550.000 € 1.435.000 € 1.585.000 500.000 € 990.000 € 950.000

€

S

50.000 € €

50.000 € 50.000 €

300.000 € 50.000 €

735.000 700.000 € 1.065.000 €

€

50.000 €

50.000 € €

745.000 € 50.000 €

650.000 € 1.200.000 € 685.000 € 1.065.000 €

800.000 800.000

€

50.000 € €

50.000 € 50.000 €

535.000 € 50.000 €