D02. 20221103 RIB Bestuursoverdracht Willem de Zwijger.pdf

Aan de gemeenteraad + +

datum behandeld door ons kenmerk telefoonnummer onderwerp

Aan de gemeenteraad De T

1 november 2022 F. Malaab 2022-0173909 14 078 Raadsinformatiebrief voorgenomen besluit tot een bestuursoverdracht Willem de Zwijger College

Geachte dames en heren, Het Willem de Zwijger College heeft het College van B&W van de gemeente Papendrecht verzocht om advies uit te brengen over de voorgenomen bestuursoverdracht. Het Willem de Zwijger College staat voor een opgave die vraagt om het behouden van de kwaliteit van het onderwijs te behouden en de financiële continuïteit te garanderen. Naast de complexiteit van het onderwijs is het voor een zelfstandige school als de Willem de Zwijger te veel en te kwetsbaar om voor beide als éénpitter de verantwoordelijkheid te nemen. Het bestuur van Het Willem de Zwijger College heeft daarom verzocht tot een bestuursoverdracht naar OZHW. Het advies van de gemeente is wettelijk bepaald en vraagt focus op twee punten, namelijk: (1) voldoende toegankelijk openbaar onderwijs en (2) de invloed van de gemeente op het bestuur dient te zijn geborgd. Beide punten zijn positief beoordeeld en hebben geleidt tot een positief advies vanuit het college. De voorgestelde bestuurlijke overdracht heeft geen effect op de spreiding en de omvang van het aantal scholen in de gemeente Papendrecht en Hardinxveld-Giessendam. OZHW blijft het huidige aanbod van het Willem de Zwijger College voortzetten.

De gevolgen van de bestuurlijke overdracht zijn beperkt en vooral gericht op het continueren van de huidige situatie en het integreren van de Willem de Zwijger College binnen de bestuurlijke organisatie van OZHW. Omdat er sprake is van een bestuurlijke overdracht tussen twee schoolbesturen die beide alleen openbaar onderwijs in stand houden, verandert de wettelijke rol die betrokken gemeenten hebben ten aan zien van het openbaar onderwijs niet. Vervolg Het uiteindelijk liquideren van de stichting van het Willem de Zwijger College zal nog worden voorgelegd aan het college. Onverkort gaan wij positief door met het proces rondom huisvesting VO scholen. Wij vertrouwen u hiermee op dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, de secretaris, de waarnemend burgemeester,

J.M. Ansems, MSc

mr. drs. A.M.M. Jetten

Concept Fusie-effectrapportage Bestuursoverdracht Willem de Zwijger College aan OZHW

Stg. Openbaar Voortgezet Onderwijs 'Willem de Zwijger College' (41738) Stg. Onderwijsgroep Zuid-Hollandse Waarden (42709)

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

Beoogde fusie en aanleiding voor de fusie ..................................................................................................... 3 1.1

Beoogde fusie en fusieproces ......................................................................................................................... 3

1.2

Tijdsbestek .............................................................................................................................................................. 4

1.3

De motieven voor de fusie ................................................................................................................................ 5

1.4

Alternatieven voor de fusie .............................................................................................................................. 6

1.5

Te bereiken (gekwantificeerde) doelen van de fusie ............................................................................. 7

Communicatie over de fusie ................................................................................................................................ 8 2.1

Wijze waarop medezeggenschapsraden erbij zijn en worden betrokken .................................... 8

2.2

Wijze waarop Raad van Toezicht erbij is en wordt betrokken .......................................................... 9

2.3

Wijze waarop personeel, ouders en leerlingen erbij zijn en worden betrokken ........................ 9

2.4

Wijze waarop externe belanghebbenden erbij zijn en worden betrokken ............................... 10

Gevolgen voor personeel, ouders en leerlingen en borging van de menselijke maat ...................... 12 3.1

Omvang en organisatie van de rechtspersonen na fusie.................................................................. 12

3.2

Gevolgen van de fusie voor de overzichtelijkheid op locatieniveau ............................................. 13

3.3

Gevolgen van de fusie voor de betrokkenheid van personeel, leerlingen en ouders ........... 14

3.4

Medezeggenschap ............................................................................................................................................ 15

3.5

Gevolgen voor voorzieningen....................................................................................................................... 15

3.6

Gevolgen voor arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid .............................................................. 16

Effecten van de fusie op keuzevrijheid, diversiteit en bereikbaarheid ................................................... 17 4.1

Effecten van de fusie op de keuzevrijheid ............................................................................................... 17

4.2

Effecten van de fusie op de diversiteit ...................................................................................................... 17

4.3

Effecten van de fusie op de spreiding van onderwijsvoorzieningen in de regio ..................... 17

Kosten en baten van de fusie ........................................................................................................................... 18 5.1

Financiële kosten en baten ........................................................................................................................... 18

5.2

Financiële risico’s ............................................................................................................................................... 19

5.3

Niet-financiële kosten en baten .................................................................................................................. 19

6.

Evaluatie van de fusie ......................................................................................................................................... 20

7.

Advies van burgemeesters en wethouders .................................................................................................. 21

Bijlage 1: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Barendrecht .............................................. 22 Bijlage 2: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Ridderkerk ................................................. 23 Bijlage 3: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Zwijndrecht ............................................... 24 Bijlage 4: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Krimpenerwaard...................................... 25 Bijlage 5: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Papendrecht ............................................. 26 Bijlage 6: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Hardinxveld-Giessendam..................... 27

2

1. Beoogde fusie en aanleiding voor de fusie Het Willem de Zwijger College (BRIN-nummer 20AE) heeft het voornemen de school conform artikel 42c WVO bestuurlijk over te dragen aan Stichting Onderwijsgroep ZuidHollandse Waarden (OZHW). Een bestuurlijke overdracht is een vorm van een bestuurlijke fusie zoals bedoeld in de onderwijswetgeving (artikel 53e lid 1 sub c WVO) en vraagt daarom om een (verplichte) fusie-effectrapportage (FER) conform de Regeling en beleidsregels fusietoets in het onderwijs 2017. In deze FER wordt het voorgenomen besluit nader uitgewerkt en toegelicht en zijn de verwachte gevolgen voor leerlingen, ouders en personeel uitgewerkt. De FER vormt hiermee een belangrijk onderdeel om in- en extern draagvlak te verkrijgen voor de bestuurlijke overdracht. Belangrijke informatiebronnen die gebruikt zijn bij het opstellen van de FER zijn:

1.1

•

rapportage Verkenning haalbaarheid bestuursoverdracht (Dexter Knights);

•

rapportage due dilligence (VOS ABB).

Beoogde fusie en fusieproces Achtergrond en aanleiding Het Willem de Zwijger College is momenteel een (financieel) gezonde en goed functionerende school. In de notitie ‘Het toekomstperspectief van de Willem de Zwijger. Doorgaan of bestuurlijk fuseren?’ van 26 februari 2021 van het bestuur en de directie aan de Raad van Toezicht (RvT) worden diverse ontwikkelingen benoemd die aanleiding vormen om de toekomstbestendigheid van de school met een zelfstandig bestuur te onderzoeken. Dit onderzoek is in maart 2022 afgerond.

Huidige situatie Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs ‘Willem de Zwijger College’ (41738) is het bevoegd gezag van de brede openbare scholengemeenschap Willem de Zwijger College (BRIN-nummer 20AE). De school heeft twee vestigingen, met ieder een eigen onderwijsconcept: •

Locatie Papendrecht (20AE00) met een onderwijsaanbod van vmbo-bl tot en met vwo in alle leerjaren;

•

Locatie Hardinxveld-Giessendam (20AE01) met een onderwijsaanbod van mavo in alle leerjaren en de onderbouw van havo en vwo.

Stichting Onderwijsgroep Zuid-Hollandse Waarden (42709) is het bevoegd gezag van 16 basisscholen en 8 scholen voor voortgezet onderwijs in de gemeenten Ridderkerk, Barendrecht, Zwijndrecht, Alblasserdam en Krimpenerwaard.

3

Voorgenomen besluit tot bestuurlijke overdracht De wens is om het Willem de Zwijger College, bestaande uit BRIN-nummer 20AE en de bijbehorende twee vestigingen, op 1 januari 2023 bestuurlijk over te dragen aan OZHW. De stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs ‘Willem de Zwijger College’ zal na het afronden van de bestuurlijke overdracht worden ontbonden.

Proces De inhoudelijke meerwaarde is in het onderzoek voorafgaand aan deze FER bij betrokkenen van beide scholen geïnventariseerd. Gedurende dit proces zijn zowel de medezeggenschapsraden als de Raden van Toezicht op een passende manier erbij betrokken dan wel geïnformeerd. De opbrengsten van de verkenning waren aanleiding om het voorgenomen besluit tot bestuursoverdracht te nemen. Aanvullend is door VOS ABB financieel onderzoek gedaan naar het Willem de Zwijger College en zijn deze opbrengsten in deze FER verwerkt.

1.2

Tijdsbestek De beoogde bestuurlijke overdracht is per 1 januari 2023. Binnen de route op weg naar effectuering van de bestuurlijke overdracht worden vier fasen onderscheiden: •

Fase 1 Verkennende fase. Inventariseren van de mogelijke meerwaarde van bestuursoverdracht. In deze fase zijn de inhoudelijke mogelijkheden om het Willem de Zwijger College bestuurlijk over te dragen aan OZHW in beeld gebracht. De onderzoeksfase liep ongeveer van juni 2021 tot half maart 2022. Deze fase is inmiddels afgerond.

•

Fase 2 Instemmingsfase. Deze fase is gericht op het verkrijgen van instemming voor de bestuurlijke overdracht. In deze fase ligt het zwaartepunt bij het uitvoeren van activiteiten gericht op de totstandkoming van een voorgenomen besluit tot overdracht. De instemmingsfase is mei 2022 opgestart en loopt tot het moment waarop alle formele betrokkenen goedkeuring hebben verleend aan het voorgenomen besluit tot bestuursoverdracht.

•

Fase 3 Afrondende fase. De bestuurlijke overdracht krijgt zijn beslag. De opbrengsten uit stap 1 en 2 worden vertaald naar de civielrechtelijke voorschriften om de daadwerkelijke bestuursoverdracht juridisch te realiseren. Sluitstuk van deze fase is het passeren van alle notariële documenten.

•

Fase 4 Integratiefase. Deze fase is gericht op het realiseren van de organisatorische integratie van het Willen de Zwijger College binnen OZHW en het opheffen van het huidige bevoegd gezag. Voorbereidende werkzaamheden kunnen parallel aan fase 2 en 3 worden geïnitieerd en kennen een doorlooptijd tot na de daadwerkelijke juridische overdracht.

4

1.3

De motieven voor de fusie De bestuursoverdracht moet bijdragen aan het verminderen van de kwetsbaarheid van de school en het versterken van de continuïteit in de toekomst. Het schoolbestuur van het Willem de Zwijger College en OZHW vinden elkaar in de gedeelde opvatting dat het gaat om het juiste doen voor het realiseren van de optimale mogelijkheden voor leerlingen en medewerkers.

Bestuurlijk perspectief Willem de Zwijger College Zowel het College van Bestuur als de Raad van Toezicht concludeert dat er voor het Willem de Zwijger College op middellange tot langere termijn en vanuit een integraal perspectief een opgave ligt voor de school om de onderwijskwaliteit en een goede financiële continuïteit te garanderen. De afgelopen jaren zijn er waardevolle ontwikkelingen in gang gezet, met resultaten waar de school trots op is. De ingezette lijn doorzetten, versterken en doorontwikkelen kent in de kern echter beperkingen. Op korte en langere termijn wordt een verdere afname van het aantal leerlingen verwacht. In welke mate zal de praktijk moeten uitwijzen, maar zeker is dat ingrijpen in de bedrijfsvoering noodzakelijk is om een passend evenwicht te behouden tussen de opbrengsten en de kosten en dat er druk komt te staan op de huidige stafondersteuning. In toenemende mate worden de opgaven waarvoor het schoolbestuur verantwoordelijkheid moet nemen complexer. Er ontstaat een steeds bredere opvatting over de rol en verantwoordelijkheid van het onderwijs en de daarmee samenhangende zorgplicht.

Veelal gaat dit samen (al dan niet door beleid gestuurd) met een intensivering van de samenwerking (collega-vo-scholen, toeleverend en afnemend onderwijs, gemeenten, jeugdhulp, kennisinstellingen, etc.), bijbehorende belangenbehartiging, toenemende afhankelijkheid van externe expertise en intensivering van de (in- en externe) verantwoording. Voor een eenpitter als het Willem de Zwijger College is het veeleisend en kwetsbaar om voor beide ontwikkelingen adequaat bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen. Om als bestuur op zowel de interne als de externe ontwikkelingen passend te kunnen acteren dient er een bepaalde mate van kwaliteit en capaciteit in bestuur en ondersteuning beschikbaar te zijn. Het bestuur is van opvatting dat het dit voor het Willem de Zwijger College nu en in de toekomst onvoldoende kan waarmaken. In een aansluiting bij OZHW ziet het bestuur de meeste mogelijkheden om ook op middellange tot lange termijn de continuïteit van de school te waarborgen. Let wel, verondersteld wordt niet dat daarmee de opgaven waar de school voor staat minder worden, maar wel dat er meer recht kan worden gedaan aan de belangen van leerlingen en medewerkers.

5

Om het bovenstaande te kunnen waarmaken zal het Willem de Zwijger College meer werk moeten maken van de werkgeverstaak. De mogelijkheden in de huidige situatie zijn daarvoor beperkt en het bestuur ziet in OZHW een partner met een besturings- filosofie en een organisatie die daarvoor passend is toegerust.

Bestuurlijk perspectief OZHW Het bestuur van OZHW heeft geen expliciete groeiambitie, maar deelt het bestuurlijk perspectief van het bestuur van het Willem de Zwijger College. Tevens constateert het bestuur van het OZHW dat het Willem de Zwijger College een logische partner is vanwege met name de openbare identiteit van beide organisaties en het geografische werkgebied. Voor OZHW zit de belangrijkste toegevoegde waarde van een bestuursoverdracht in het feit dat: 1. het bestuurlijk perspectief van een goede maatschappelijke partner in de regio daarmee wordt versterkt; 2. er mogelijkheden ontstaan om de aansluitingsmogelijkheden in het primair onderwijs in het voedingsgebied van het Willem de Zwijger College te versterken; 3. er een waardevolle bijdrage geleverd kan worden aan verdere versterking van de bestuursondersteuning en het serviceniveau van de scholen.

Gezamenlijke reflectie op meerwaardeonderzoek De verkenning heeft voldoende veronderstelde meerwaarde in beeld gebracht om de kwaliteit van de school te verbeteren, de kwetsbaarheid van de school te verminderen en de continuïteit in de toekomst te versterken, met name onder het motto ‘meer mogelijkheden op met name professionalisering in de breedste zin van het woord met minder financiële middelen’. Met andere woorden: een bestuursoverdracht biedt mogelijkheden en veronderstelt voordelen wat betreft personeel, bedrijfsvoering en versterking van de interne en externe bestuurskracht en meer flexibiliteit om het onderwijs, ook in de toekomst, goed te laten aansluiten bij de wensen en behoeften van ouders en leerlingen. Tegenover de beheersbare aandachtspunten en randvoorwaarden zijn geen significante belemmeringen geïdentificeerd die ertoe zouden moeten leiden van een bestuursoverdracht af te zien.

1.4

Alternatieven voor de fusie Van belang in de oriëntatie van het Willem de Zwijger College op een ander schoolbestuur is een openbaar bestuur van enige omvang dat bij voorkeur in de regio actief leidend is. Vanuit dit perspectief zijn er door het toenmalige bestuur verschillende oriënterende gesprekken gevoerd. In de verkenning van de mogelijkheden om bij een groter schoolbestuur aan te sluiten is OZHW logisch gebleken voor zowel het bestuur van het Willem de Zwijger College als het bestuur van OZHW. Geografisch, omdat OZHW in de omliggende regio verantwoordelijk is voor openbaar po- en vo-onderwijs. Inhoudelijk, vanwege affiniteit met de besturingsfilosofie, die sterk gericht is op het beleggen van taken,

6

verantwoordelijkheden en bevoegdheden daar waar deze optimaal van invloed zijn op het primaire onderwijsproces. Een fusie met een andere eenpitter wordt gezien de opgaven niet als logisch beschouwd, omdat de kwalitatieve voordelen van een grotere bestuursorganisatie in dat geval onvoldoende kunnen worden gerealiseerd. In het verlengde van deze redenering liggen ook andere bestuurlijke samenwerkingsvormen, zoals een personele unie, niet voor de hand.

1.5

Te bereiken (gekwantificeerde) doelen van de fusie De doelen ven de bestuurlijke overdracht vloeien voort uit de motieven en het in februari 2021 door het toenmalige bestuur en de toenmalige directie van het Willem de Zwijger vastgestelde programma van eisen: 1. bevordering en borging van de kwaliteit van het onderwijs, inclusief passend onderwijs; 2. inrichting van gemeenschappelijk HRM-/personeelsbeleid; 3. continueren/optimaliseren van de bedrijfsvoering; 4. meer expertise en kwaliteit bij toezicht en bestuur; 5. verder versterken van de besturingsfilosofie die uitgaat van zoveel mogelijk verantwoordelijkheden bij de scholen; 6. versterken van de positie van het openbaar onderwijs in het algemeen, dus ook in Papendrecht en Hardinxveld-Giessendam.

7

2. Communicatie over de fusie Het verwachte resultaat van de bestuurlijke overdracht van het Willem de Zwijger College hangt samen met de mate waarin deze overdracht draagvlak heeft onder in- en externe stakeholders. Onder intern draagvlak wordt verstaan: het draagvlak voor de bestuurlijke overdracht onder personeel en ouders. Bij extern draagvlak speelt het draagvlak onder met name de betrokken gemeenten een rol.

2.1

Wijze waarop medezeggenschapsraden erbij zijn en worden betrokken De betrokken medezeggenschapsorganen hebben verschillende taken en bevoegdheden op diverse momenten in het traject van bestuurlijke overdracht.

Formele rol medezeggenschap De medezeggenschapsraad van zowel het Willem de Zwijger College als OZHW heeft instemmingsrecht ten aanzien van een besluit tot overdracht en het vaststellen van de FER (artikel 10 onder h Wms). Alvorens het bevoegd gezag een besluit neemt over de bestuursoverdracht en de MR’en vraagt om instemming te verlenen, dient er een ouderraadpleging plaats te vinden onder de ouders van het Willem de Zwijger College en OZHW (artikel 15 lid 3 WMS). Het ligt het meest in de rede dat de ouderraadpleging door de MR’en wordt georganiseerd. De vorm waarin de ouderraadpleging plaatsvindt is vrij. Het staat een medezeggenschapsraad altijd vrij om onafhankelijk inhoudelijk advies aan te vragen.

Vanaf de start van de verkennende fase zijn de medezeggenschapsorganen meegenomen in het proces van het onderzoeken van de meerwaarde.

MR Willem de Zwijger College Voorafgaand aan het meerwaardeonderzoek is er medio juni 2021 vrijblijvend gesproken met de externe adviseur die het meerwaardeonderzoek heeft uitgevoerd. Hierin is voornamelijk gesproken over de bestuurlijke opgave, de rol van de MR in dezen en de opzet van het meerwaardeonderzoek. Bij de aanvang van het onderzoek is er op 4 oktober 2021 een startbijeenkomst gehouden, waarbij een groot deel van de MR aanwezig was. Medio februari 2022 heeft er binnen het meerwaardeonderzoek een groepsinterview plaatsgevonden met de MR. Tevens heeft het bestuur op de reguliere overlegmomenten met de MR hen geïnformeerd over de huidige stand van zaken.

MR OZHW Gezien de andere organisatieomvang van OZHW en daarmee de focus van de MR van OZHW is deze meer op afstand betrokken geweest. Periodiek heeft het bestuur van OZHW hen geïnformeerd over de voortgang en zijn de uitkomsten van het meerwaardeonderzoek met hen gedeeld en besproken.

8

Aan de MR van zowel het Willem de Zwijger College als OZHW wordt gevraagd om: ●

een ouderraadpleging te organiseren over het voorgenomen besluit tot bestuursoverdracht;

●

instemming te verlenen met de FER, waarin ook de gevolgen van de bestuurlijke overdracht staan beschreven;

●

2.2

instemming te verlenen met het besluit tot bestuursoverdracht.

Wijze waarop Raad van Toezicht erbij is en wordt betrokken De Raad van Toezicht (RvT) heeft de taak om intern toezicht te houden op de organisatie. Vanaf de verkennende fase is de RvT geïnformeerd over de voortgang van het proces. Op verschillende momenten in het proces dient de Raad van Toezicht goedkeuring te geven

Formele rol van de Raad van Toezicht De RvT heeft als primaire verantwoordelijkheid om toe te zien of het gevoerde beleid goed is voor de organisatie en voor de regionale samenleving waaraan het dienend is. Vanuit dit perspectief dient de RvT goedkeuring te geven aan het voorgenomen besluit, de FER en aan het definitieve besluit tot bestuursoverdracht. De RvT van het Willem de Zwijger College is actief betrokken geweest bij het initiëren en vaststellen van de opdracht tot het uitvoeren van een onderzoek naar de meerwaarde van bestuursoverdracht. Gedurende het onderzoeksproces is de RvT door de externe begeleider van het onderzoek bijgepraat over de eerste uitkomsten en tussentijds op reguliere momenten door het bestuur. De definitieve uitkomsten alsmede het voorgenomen besluit heeft het bestuur besproken met de RvT. Vergelijkbaar met de gang van zaken bij de MR heeft de RvT van OZHW in dezen een rol gepakt die meer op afstand staat en is de RvT op een passende manier door het bestuur van OZHW geïnformeerd.

2.3

Wijze waarop personeel, ouders en leerlingen erbij zijn en worden betrokken Naast de Raad van Toezicht en de medezeggenschapsorganen zijn ook overig personeel, ouders en leerlingen stakeholder in de bestuurlijke overdracht. Al deze partijen zijn vertegenwoordigd in de medezeggenschapsorganen. Personeel, ouders en leerlingen zijn geïnformeerd over het voornemen tot bestuursoverdracht.

Formele rol van personeel, ouders en leerlingen Personeel en ouders zijn wettelijk betrokken bij het besluitvormingsproces (a) door hun positie in de medezeggenschapsorganen en (b) bij de verplichte ouderraadraadpleging, waarvan de uitkomsten door de medezeggenschap moeten worden meegewogen bij hun instemmingsbesluiten inzake de bestuurlijke overdracht.

9

Ouders zijn naast de vertegenwoordiging in de medezeggenschapsorganen betrokken bij het proces van de verplichte ouderraadpleging. De uitkomsten van deze ouderraadpleging worden door de medezeggenschapsorganen meegenomen in hun besluitvorming. De wijze van ouderraadpleging staat vrij. [NOG UIT TE VOEREN DIRECT NA DE ZOMERVAKANTIE] De achterbanraadpleging heeft inmiddels schriftelijk plaatsgevonden door alle ouders van het Willem de Zwijger College door middel van een brief te informeren. In de brief is op hoofdlijnen aangegeven: aanleiding van de bestuursoverdracht, gevolgen voor leerlingen, ouders en personeel, rol van de medezeggenschap. Tevens is in de mogelijkheid geboden om per e-mail binnen een redelijke termijn (1,5 week) vragen en/of opmerkingen aan te dragen rondom de bestuursoverdracht. Van de 1.533 leerlingen op het Willem de Zwijger College zijn ??? reacties ontvangen. [samenvatting kern van de reactie]

Gezamenlijke bestuurlijke reactie op de achterbanraadpleging Het meewegen van de ingekomen reacties uit de ouderraadpleging is voorbehouden aan de medezeggenschapsorganen. Op basis van de ingekomen reacties willen de besturen van het Willem de Zwijger College en OZHW een korte reactie geven: N.n.t.b.

2.4

Wijze waarop externe belanghebbenden erbij zijn en worden betrokken De gemeenten Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam, Barendrecht, Ridderkerk, Zwijndrecht, Krimpenerwaard hebben een formele rol in het fusieproces.

Formele rol van de betrokken gemeenten Het college van B en W van de gemeente Papendrecht en de gemeenten Hardinxveld-Giessendam, Barendrecht, Ridderkerk, Zwijndrecht en Krimpenerwaard dienen (artikel 53g lid 3 sub i WVO) een advies uit te brengen aan het bestuur van het Willem de Zwijger College en OZHW over de wenselijkheid van de voorgenomen bestuurlijke overdracht. De voorliggende FER dient als ondersteuning voor het uit te brengen advies. Daarnaast dienen bovenstaande gemeenteraden op basis van de statuten van beide besturen goedkeuring te geven aan het besluit tot bestuursoverdracht. Na het voorgenomen besluit worden bovenstaande gemeenten vanuit hun verantwoordelijkheid voor het openbaar onderwijs bestuurlijk en ambtelijk geïnformeerd over het voornemen om het Willem de Zwijger College bestuurlijk over te dragen aan OZHW en het daarbij beoogde tijdspad. Na het gereedkomen van de concept-FER worden de colleges van burgemeester en wethouders per brief gevraagd een advies uit te brengen over de voorgenomen bestuurlijke fusie. Dit advies wordt als bijlage aan de FER toegevoegd ten behoeve van

10

goedkeuring door het ministerie van OCW Na het doorlopen van de interne besluitvorming met betrekking tot de FER en het voorgenomen fusiebesluit zal de betreffende gemeenteraden gevraagd worden de bestuurlijke overdracht goed te keuren. Beide schoolbesturen werken met veel maatschappelijke partners en bedrijven samen, onder andere: de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs, gemeenten, andere scholen en collega-schoolbesturen in het voortgezet onderwijs alsmede toeleverend en vervolgonderwijs. Daarnaast hebben beide schoolbesturen met diverse dienstverleners formele contracten. Al deze betrokkenen zullen na de formele besluitvorming schriftelijk worden geïnformeerd over de bestuurlijke fusie. In reguliere overleggen zal het voornemen tot bestuurlijke fusie ter informatie worden gecommuniceerd en toegelicht.

11

3. Gevolgen voor personeel, ouders en leerlingen en borging van de menselijke maat In de praktijk verandert er met de voorgenomen bestuurlijke overdracht nagenoeg niets significant voor leerlingen, ouders en het meeste personeel van het Willem de Zwijger College. Onveranderd blijven onder andere:

3.1

•

de identiteit en het aanbod van het onderwijs;

•

de positie, rechten, plichten en mogelijkheden van leerlingen, ouders en personeel;

•

het huidige pakket arbeidsvoorwaarden.

Omvang en organisatie van de rechtspersonen na fusie In algemene zin zijn de gevolgen van de bestuurlijke overdracht beperkt en vooral gericht op het continueren van de huidige situatie en het integreren van het Willem de Zwijger College binnen de bestuurlijke organisatie van OZHW.

Bestuurlijke inrichting De huidige bestuurlijke organisatie van zowel OZHW als Willem de Zwijger vormt het zogeheten raad-van-toezichtmodel, dat uitgaat van een duidelijke en optimale scheiding van toezicht en bestuur. De RvT houdt toezicht op het College van Bestuur en de organisatie. Daarnaast heeft de RvT ook een stimulerende en adviserende functie richting het CvB. De bestuurlijke inrichting waaronder het Willem de Zwijger College gaat vallen is dus na de bestuursoverdracht vergelijkbaar met de huidige inrichting. OZHW en het Willem de Zwijger College kennen beide een tweekoppig bestuur. Het CvB en de RvT van het Willem de Zwijger College zullen na een bestuurlijke overdracht worden opgeheven. De bestuurlijke inrichting van OZHW blijft na de bestuurlijke overdracht gelijk. Op een manier die vergelijkbaar is met die van de andere vo-scholen binnen OZHW zal er passende schooldirectie voor het Willem de Zwijger College worden benoemd. De besturingsfilosofie van OZHW kenmerkt zich door het feit dat deze veel verantwoordelijkheid en autonomie, binnen een bestuurlijk kader, bij de scholen zelf belegt. Het bestuur en het Onderwijsservicebureau (OSB) van OZHW vervullen vooral een dienende en coachende rol

Organisatorische structuur: verandering BRIN-structuur OZHW De organisatorische structuur zal door de voorgenomen bestuurlijke overdracht niet radicaal anders worden. Los van de bestuurlijke overdracht is OZHW momenteel wel bezig met het herinrichten van de BRIN-structuur. Alle vo-scholen van OZHW vallen onder het BRIN-nummer 18TR.

12

In formele zin zijn de betrokken scholen nevenvestigingen van elkaar en geen zelfstandige scholen. Onder de oude bekostiging is dit een structuur geweest die financieel de meeste basisbekostiging opleverde en daarmee vooral aantrekkelijk was. Om zo veel mogelijk recht te doen aan de huidige situatie en om de bekostigingsmogelijkheden in de huidige bekostiging te optimaliseren is het proces van BRINsplitsing opgestart. OZHW heeft het voornemen om het BRIN-nummer 18TR per 1 augustus 2023 te splitsen in vier BRIN-nummers: één per gemeente. Een eerdere splitsing is gezien de tijd juridisch niet mogelijk.

Toegankelijkheid van het bestuur na bestuurlijke overdracht Waar het Willem de Zwijger nu nog een directeur-bestuurder kent, zal in de OZHWstructuur het CvB meer op afstand komen te staan. Dit betekent dat de afstand tot het bestuur formeel groter wordt. In de dagdagelijkse aansturing van de scholen zullen de verschillen voor en na de bestuurlijke overdracht beperkt zijn voor het personeel van de school. Immers, de directiewerkzaamheden waar het bestuur in de huidige situatie invulling aan geeft, zijn ook na de bestuursoverdracht belegd op de school zelf.

Borging van het openbaar onderwijs Omdat er sprake is van een bestuursoverdracht tussen twee schoolbesturen die alleen openbaar onderwijs in stand houden, verandert de wettelijke rol die de betrokken gemeenten hebben ten aanzien van het openbaar onderwijs niet.

3.2

Gevolgen van de fusie voor de overzichtelijkheid op locatieniveau OZHW is een schoolbestuur dat is ontstaan door het samen- en toevoegen in het verleden van verschillende schoolgemeenschappen tot de vorm die het vandaag de dag heeft. De aandachtspunten en randvoorwaarden die in het meerwaardeonderzoek zijn geïnventariseerd zijn in het licht van de ontstaansgeschiedenis van OZHW herkenbaar en het schoolbestuur interpreteert deze dan ook vooral als uitgesproken zorgen. Het bestuur van OZHW hecht eraan om een aantal waarborgen op dit moment in het proces alvast expliciet te benoemen: 1. De autonomie voor de school om een eigen onderwijsinhoudelijke koers te bepalen blijft behouden. 2. Belangrijke bestuurlijke kaders zijn dat de kwaliteit voldoende moet zijn en de school zorgt voor een sluitende begroting. De scholen binnen OZHW zijn zelf aan zet om binnen deze kaders eigen keuzes te maken. Waar de kwaliteit en/of de financiën in het gedring zouden komen, zijn de scholen aan zet en is de bestuurlijke insteek ondersteunend (maar niet vrijblijvend) vanuit de vraag: Hoe los je het duurzaam op? Wat is daarvoor nodig? 3. Er wordt veel waarde gehecht aan het bewaken van de menselijke maat.

Het is belangrijk dat medewerkers zich blijven herkennen in de school, duidelijkheid hebben over de eigen positie in het grotere geheel en het persoonlijke contact en de ruimte ervaren om invloed uit te oefenen en verantwoordelijkheid te kunnen nemen voor het eigen handelen.

13

4. Personele gevolgen voor individuele medewerkers worden in goed overleg en met een duidelijk toekomstperspectief vormgegeven. Er is voor iedereen plek en demotie is niet aan de orde. Het is belangrijk dat medewerkers van het Willem de Zwijger College vanaf het begin gelijkwaardige kansen, perspectieven en ruimte krijgen, zoals die voor alle OZHW-medewerkers geldt (bijvoorbeeld voorrang bij interne vacatures). 5. Zeggenschap en medezeggenschap, niet alleen op het niveau van de school maar ook bovenschools, wordt op een passende manier vormgegeven op basis van gelijkwaardigheid ten opzichte van andere aangesloten scholen. 6. Het bestuurlijk sturen is er te allen tijde op gericht dat er zo veel mogelijk middelen ter beschikking worden gesteld aan het onderwijsproces. Het bestuur hecht er veel waarde aan dat er vanuit het Willem de Zwijger Collegebreed voldoende begrip is voor de reden waarom het bestuur van het Willem de Zwijger College, in het belang van leerlingen en medewerkers, deze stap wil zetten. Met de hierboven geformuleerde waarborgen en een zorgvuldig besluitvormingsproces gaat het bestuur ervan uit dat in deze fase voldoende tegemoetgekomen wordt aan zorgen en onzekerheden die tot op zekere hoogte in het meerwaardeonderzoek kenbaar zijn gemaakt.

3.3

Gevolgen van de fusie voor de betrokkenheid van personeel, leerlingen en ouders De bestuurlijke overdracht verandert niets aan de wijze waarop personeel, ouders en leerlingen bij hun schoolorganisatie betrokken willen en kunnen zijn. Voor bovenschoolse zaken zullen zij zich na de bestuurlijke overdracht tot het bestuur van OZHW moeten wenden. Als het gaat om de onderwijskundige autonomie van de school worden er op basis van de profielen van de scholen die zijn aangesloten bij OZHW geen bedreigingen voorzien. Waar op termijn mogelijk beperkingen in de autonomie zouden kunnen worden ervaren komt dit niet primair voort uit een bestuursoverdracht, wel uit het versterken van de inhoudelijke ambities en de onderwijskwaliteit van de school en de daaruit voortvloeiende verantwoordelijkheid, ruimte en zeggenschap. De individuele autonomie van medewerkers zal meer verschuiven naar de collectieve autonomie van de school. Het versterken van de (gezamenlijke) professionele ruimte en het vertrouwen daarin in de teams vraagt om een professioneel en kwalitatief hoogwaardige organisatie. Op individueel niveau heeft een bestuursoverdracht met name voor het onderwijsondersteunend personeel persoonlijke gevolgen. Hoe dat er exact uitziet kan in deze fase nog niet worden bepaald.

Een bestuursoverdracht zal leiden tot een nieuwe balans tussen welke werkzaamheden op school en welke bovenschools worden vormgegeven. Het schoolbestuur is ervan overtuigd dat er onder OZHW meer perspectief geboden kan worden aan medewerkers in termen van betere aanstellingen, inhoudelijke versterking van functies en doorgroeimogelijkheden.

14

De invloed van de bestuurlijke overdracht op de medewerkers in met de name de ondersteunde diensten zal het grootst zijn daar waar sprake is van staftaken die binnen OZHW schooloverstijgend door het OSB worden ingevuld. De volgende intentie is leidend: 1. Schoolgebonden taken en functies (binnen de begrotingsruimte van de school): •

een tweehoofdige directie, van wie er één plaatsvervanger is;

•

management conform de huidige situatie;

•

bestuurssecretariaat wordt directiesecretariaat;

•

servicebureau en facilitaire zaken;

•

onderwijsgerelateerde functies.

2. Overige staftaken worden (op termijn) volledig bij het OSB belegd. In goed gezamenlijk overleg met de betrokken medewerkers zullen hierover afspraken worden gemaakt, waarin een aantrekkelijk loopbaanperspectief enerzijds en versterking van het OSB anderzijds leidend zijn. 3. Om gedurende de transitie tot een goede integratie en ondersteuning te komen kan het wenselijk zijn om organisatieontwikkeling mogelijk te maken. Intensieve samenwerking met het OSB is nodig om de beleids- en organisatieontwikkeling af te stemmen op OZHW. De inzet die noodzakelijk is voor de transitie wordt gefaciliteerd vanuit de reserves van het Willem de Zwijger College.

3.4

Medezeggenschap Verondersteld kan worden dat het vanuit een grotere bestuurlijke organisatie mogelijk is om op een laagdrempeliger manier schooloverstijgend samen te werken en kennis en ervaringen uit te wisselen tussen onderwijsteams en MR-leden. Een groter bestuur zou een schooloverstijgende samenwerking (rondom het onderwijsproces) kunnen stimuleren. De eerder gepresenteerde BRIN-structuur van OZHW maakt dat de bovenschoolse verantwoordelijkheden formeel belegd zijn bij de MR en dat de schoolgebonden verantwoordelijkheden belegd zijn bij de deelraden van iedere school. Na de BRINsplitsing ontstaat er een situatie waarin de huidige schoolgebonden en schooloverstijgende verantwoordelijkheden formeel in een GMR en MR (per gemeente) kunnen worden gerealiseerd. In deze nieuwe BRIN-structuur kan de MR van het Willem de Zwijger College naadloos worden ingepast. Omdat de BRIN-splitsing op het moment van voorgenomen bestuursoverdracht nog niet is gerealiseerd, zal er tijdelijk een overgangssituatie van één halfjaar zijn, waarbij pragmatisch met de MR gekeken zal worden naar een zorgvuldige inpassing.

3.5

Gevolgen voor voorzieningen De bestuurlijke overdracht heeft geen significante gevolgen voor het aanbod en de bereikbaarheid van voorzieningen en faciliteiten in brede zin voor leerlingen en medewerkers van het Willem de Zwijger College. Er worden door de bestuurlijke overdracht geen veranderingen in onderwijslocaties of huisvesting gerealiseerd.

15

Leerlingen met aanvullende leerbehoeften kunnen gebruik blijven maken van de dienstverlening die vanuit het samenwerkingsverband wordt georganiseerd. Los van de bestuurlijke overdracht heeft het Willem de Zwijger College te maken met een verouderd gebouw en geplande nieuwbouw. OZHW kan vanuit ruime ervaring met onderwijshuisvesting hieraan bestuurlijke kwaliteit toevoegen.

3.6

Gevolgen voor arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid Rechtspositie De medewerkers van het Willem de Zwijger College hebben momenteel een bestuursaanstelling binnen Willem de Zwijger. Na de bestuurlijke overdracht zal het personeel een bestuursaanstelling krijgen bij OZHW en hiermee bij dit schoolbestuur in dienst komen. Daarnaast gaan bij de fusie op grond van de wettelijke bepalingen met betrekking tot ‘overgang van onderneming’ de arbeidsovereenkomsten onder ‘algemene titel’ over. De rechtsverhouding tussen werkgever en werknemer blijft dezelfde (behoud van bestaande rechten en arbeidsvoorwaarden).

Goed werkgeverschap Een belangrijk beoogd voordeel op het personele vlak is dat de loopbaanmogelijkheden voor het personeel toenemen. Vanzelfsprekend hanteren beide besturen ieder een eigen functiebouwwerk. Er moeten gedurende de transitiefase afspraken worden gemaakt over de overgang naar het functiebouwwerk van OZHW. De salarisvooruitzichten voor de huidige werknemers die momenteel hun functies bekleden zullen na de bestuurlijke overdracht behouden blijven.

16

4. Effecten van de fusie op keuzevrijheid, diversiteit en bereikbaarheid De bestuurlijke overdracht van het Willem de Zwijger College naar OZHW heeft geen gevolgen voor de keuzevrijheid, diversiteit en bereikbaarheid binnen het onderwijsaanbod.

4.1

Effecten van de fusie op de keuzevrijheid Met de bestuurlijke overdracht van het Willem de Zwijger College garandeert OZHW het openbare-onderwijsaanbod. Na de realisatie van de bestuurlijke overdracht blijven de huidige grondslag, identiteit en pedagogisch-didactische aanpak van het Willem de Zwijger College en daarmee de bestuurlijke verantwoordelijkheden dezelfde. Hiermee hebben leerlingen en ouders in de omgeving van Papendrecht en HardinxveldGiessendam ook na de bestuurlijke overdracht dezelfde mogelijkheden om ten aanzien van hun onderwijsbehoeften een passende schoolkeuze te maken.

4.2

Effecten van de fusie op de diversiteit Door de huidige inrichting van de bestuurlijke overdracht blijft de denominatieve grondslag van de betrokken scholen gelijk. Het openbare karakter van het Willem de Zwijger College blijft geborgd. Hiermee wordt ook na de bestuurlijke overdracht voorzien in voldoende kwalitatief openbaar onderwijs in de gemeenten Papendrecht en Hardinxveld-Giessendam. Tevens blijft het huidige pedagogisch-didactische onderwijsconcept waarmee de scholen vormgeven aan het onderwijs gehandhaafd. Evenmin is er door de bestuurlijke overdracht sprake van veranderingen in het onderwijsaanbod van de scholen (vakken, profielen).

4.3

Effecten van de fusie op de spreiding van onderwijsvoorzieningen in de regio De bestuurlijke overdracht heeft geen effect op de spreiding en de omvang van het aantal scholen in de gemeente Papendrecht en Hardinxveld-Giessendam. OZHW blijft het huidige aanbod van het Willem de Zwijger College voortzetten.

17

5. Kosten en baten van de fusie De bestuurlijke overdracht heeft geen direct financieel doel en beoogt geen financiële effecten te genereren, noch in positieve noch in negatieve zin. Vanuit de huidige financiële situatie zijn er in het due diligence onderzoek van VOS ABB geen belemmeringen voor een bestuurlijke overdracht geconstateerd.

5.1

Financiële kosten en baten In algemene zin komt uit het meeerwaardeonderzoek naar voren dat voor beide besturen geldt dat de kengetallen voor het meten van de huidige financiële positie, ook binnen de (doorgedecentraliseerde) huisvesting, ruim binnen de gestelde kaders (signaalgrenzen) van de Inspectie van het Onderwijs vallen. De financiële uitgangspositie van beide schoolbesturen kan daarmee als gezond worden getypeerd. Het financieel onderzoek van VOS ABB stelt in zijn conclusie dat op het financiële domein geen risico’s of aandachtspunten blijken anders dan de gebruikelijke risico’s en aandachtspunten die voor ieder ander schoolbestuur in Nederland gelden.

Financieel beleid OZHW toegepast op en vergeleken met Willem de Zwijger College Uitgangspunt van het financieel beleid bij OZHW is dat er ten aanzien van de reguliere bedrijfsvoering kostendekkend (met een klein positief exploitatieresultaat) geopereerd wordt. Binnen de exploitatie wordt op strategisch beleid budget beschikbaar gesteld om te investeren waar dat nodig gevonden wordt, gebaseerd op plannen. Voor specifieke doelen kunnen extra middelen worden ingezet vanuit eerder gevormde reserves. Budgethouders hebben de opdracht om de begroting sluitend in te dienen en knelpunten in de realisatie in de basis zelfstandig op te lossen. Een garantstelling gaat gepaard met een taakstelling.

Gelijkwaardigheid in overhead In het meerwaardeonderzoek wordt geconcludeerd dat er op basis van de begroting 2022 van het Willem de Zwijger College en de bovenschoolse afdracht aan OZHW in de vergelijking tussen de huidige en beoogde situatie aanvankelijk een financieel nadeel wordt verondersteld van ongeveer € 233.000, --1. Het huidige bestuur van Willem de Zwijger College verwacht dat ongeveer 2,7 fte (zoals beschreven in paragraaf 3.3) na de bestuursoverdracht en bijbehorende transitiefase op de begroting van OZHW komt te staan. Hiermee wordt het veronderstelde financiële nadeel ten minste volledig gecompenseerd2. Hiermee wordt voldoende aannemelijk gemaakt dat de financiële opbouw van de overhead van het Willem de Zwijger en OZHW, ondanks het verschil in omvang, min of meer gelijkwaardig is aan elkaar. Tegen min of meer gelijkblijvende

Hierin zijn de baten van de toegewezen compensatieregeling voor brede scholengemeenschappen van € 277.000 verwerkt en zijn mogelijke efficiëntievoordelen nog niet meegenomen. 2 In werkelijkheid dat het voordeel hoger uitvallen omdat de externe kosten voor inhuur niet volledig zijn meegenomen. 1

18

overheadkosten kan het Willem de Zwijger College daarmee gebruikmaken van de mogelijkheden die OZHW op het niveau van zowel het bestuur als het OSB te bieden heeft.

Financiële reserves De algemene financiële reserves van het Willem de Zwijger College zullen na de bestuursoverdracht specifiek bestemd blijven voor het Willem de Zwijger College. De bestemming van deze reserves zal ten minste gericht zijn op: •

De inrichting van de school met de nieuwbouw van het schoolgebouw;

•

Een deel van de transitiekosten waarmee na de bestuursoverdracht het mogelijk is om voor een beperkte periode extra personele inzet op de school zelf mogelijk te maken.

•

De besteding van de resterende NPO-middelen (conform allocatiesystematiek van OZHW)

Incidentele kosten Bij de inrichting van dit proces wordt gebruikgemaakt van beschikbare deskundigheid en capaciteit vanuit de eigen organisaties, mede om betrokkenheid bij en eigenaarschap ten aanzien van de voorgenomen bestuurlijke overdracht te borgen. Om het proces op een juiste en haalbare manier te doorlopen worden incidentele investeringen gedaan voor de inzet van specifieke expertise. Deze investeringen worden vooralsnog geraamd op circa € 35.000,-.

5.2

Financiële risico’s De financiële basis om de bestuurlijke overdracht te realiseren is goed. Immers, beide schoolbesturen staan er op dit moment financieel goed voor. Het due diligence onderzoek van VOS ABB bevestigt dit en stelt dat er geen risico’s zijn gedetecteerd met een voldoende omvang om de eventuele bestuursoverdracht van WdZ aan OZHW te blokkeren. Hierbij wordt wel opgemerkt dat er uitsluitend onderzoek en analyse is verricht met het oog op de voorgenomen bestuursoverdracht en dat er geen boekenonderzoek is verricht. Uitgaande van de aangeleverde prognosecijfers concludeert VOS ABB dat het aantal leerlingen (van OZHW inclusief WdZ) in komende jaren niet dalen of zelfs licht stijgen en dat dit een belangrijke continuïteitsvoorwaarde is.

5.3

Niet-financiële kosten en baten De beoogde niet-financiële baten staan in de overige hoofdstukken van de FER beschreven. Er zijn geen niet-financiële kosten anders dan de tijd en inzet van betrokkenen die nodig is om de beoogde bestuurlijke overdracht te realiseren.

19

6. Evaluatie van de fusie Het is niet de bedoeling van het bestuur van OZHW om de bestuurlijke overdracht sec te evalueren. De bestuurlijke overdracht is immers onomkeerbaar. Met het toevoegen van het Willem de Zwijger College in respectievelijk Papendrecht en HardinxveldGiessendam zullen beide scholen onderdeel worden van de bestuurlijke organisatie en cyclus van OZHW. Binnen deze reguliere cyclus zal het Willem de Zwijger College vertegenwoordigd worden in de gezamenlijke directie overleg binnen OZHW.

20

7. Advies van burgemeesters en wethouders Inhoud van het advies van burgemeesters en wethouders van de betrokken gemeenten over de wenselijkheid van de voorgestelde fusie: •

Barendrecht: bijlage 1;

•

Ridderkerk: bijlage 2;

•

Zwijndrecht: bijlage 3;

•

Krimpenerwaard: bijlage 4;

•

Papendrecht: bijlage 5;

•

Hardinxveld-Giessendam: bijlage 6.

21

Bijlage 1: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Barendrecht Nader toe te voegen

22

Bijlage 2: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Ridderkerk Nader toe te voegen

23

Bijlage 3: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Zwijndrecht Nader toe te voegen

24

Bijlage 4: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Krimpenerwaard Nader toe te voegen

25

Bijlage 5: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Papendrecht Nader toe te voegen

26

Bijlage 6: Advies van burgemeester en wethouders gemeente Hardinxveld-Giessendam Nader toe te voegen

27

Dexter Knights B.V. KvK 86841998 Schenkkade 50 K 2595 AR ’s-Gravenhage contact@dexterknights.nl 06 - 20 33 05 58

Datum

: 7 juli 2022

Classificatie

: Intern gebruik

Kenmerk

: PO202103 28