Bijlage 3 KDV Startfoto Papendrecht.pdf

Zo stelt een deelnemer over de aanpak van Chemours: “Chemours wordt nu niet aangepakt terwijl er sprake is van ernstige vervuiling en vergiftiging van mens en natuur.” En stelt een andere deelnemer: “Ik heb in de afgelopen jaren alleen maar veel gepraat gehoord. Er wordt niets echt opgelost. Het ene gat wordt met het andere gat gevuld. Geen realiteitszin, veel doekjes voor het bloeden en uiteindelijk dingen beslissen die het er niet beter op maken. En zo staat het land van Matena dan vol met kris kras geplaatste villa’s en drie bomen.” Samenvattend, samenwerkingskracht wordt door veel inwoners gewaardeerd als belangrijk, maar in de praktijk onvoldoende benut. Handelingskracht en uitvoeringskracht worden door een aanzienlijk deel van de inwoners in twijfel getrokken, vooral vanwege ervaringen uit het verleden die het vertrouwen hebben geschaad. Het overkoepelend beeld is daarom dat Papendrecht een maatschappelijk draagvlak heeft voor samenwerking en betrokkenheid, maar worstelt met het omzetten van ambities in zichtbare en overtuigende resultaten, wat het vertrouwen in de bestuurskracht aantast.

6.6 Conclusie bestuurskracht Uit het totaalbeeld van de gesprekken met de gemeente zelf, met lokale belanghebbenden en met regionale partners ontstaat een helder en consistent beeld van de bestuurskracht van Papendrecht. Over de volle breedte wordt erkend dat er sprake is van een degelijke basis, met betrokken bestuurders, een professionele ambtelijke organisatie en een duidelijke wens om maatschappelijke opgaven aan te pakken. Tegelijkertijd komen op meerdere onderdelen aandachtspunten naar voren. Binnen het gemeentelijk zelfbeeld klinkt waardering voor de inzet en betrokkenheid van raad, college en ambtelijke organisatie, maar ook bezorgdheid over de rolduidelijkheid en het samenspel tussen deze drie. De gemeenteraad toont grote betrokkenheid, maar is soms procesgericht en minder gericht op het maken van scherpe inhoudelijke keuzes. Het college laat soms te weinig regie en stellingname zien bij complexe dossiers, wat de besluitvorming vertraagt. De ambtelijke organisatie beschikt over veel kennis, maar wordt in haar uitvoeringskracht beperkt door een hoge werkdruk, personeelswisselingen en een relatief hoog aandeel externe inhuur.

85

Lokale belanghebbenden onderschrijven de betrokkenheid van de gemeente, maar ervaren tegelijkertijd knelpunten in de handelingssnelheid, communicatie en uitvoeringskracht. Er is waardering voor de intentie tot samenwerking, maar ook kritiek op de soms gebrekkige transparantie en beperkte regie. Met name het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties signaleren dat Papendrecht soms te terughoudend opereert en kansen laat liggen om maatschappelijke partners vroegtijdig en effectief te betrekken. Regionale partners bevestigen het beeld van Papendrecht als een stabiele, maar behoudende gemeente. Er is waardering voor de degelijkheid en het behoud van eigen identiteit, maar tegelijkertijd wordt Papendrecht gezien als terughoudend in regionale samenwerking. Er wordt gewezen op de noodzaak om bestuurlijk actiever en strategischer deel te nemen aan regionale samenwerkingsverbanden, gezien de groeiende druk vanuit landelijke ontwikkelingen en het toenemende belang van regionale schaalniveaus. Samenvattend laat hoofdstuk 5 zien dat Papendrecht beschikt over een stevige basis, maar dat versterking nodig is op drie hoofdpunten: duidelijke regie en stellingname vanuit het college, een meer strategisch en regionaal georiënteerde raad, en een verdere ontwikkeling van de uitvoeringskracht van de ambtelijke organisatie.

Daarbij is effectieve samenwerking – zowel intern als regionaal – essentieel om bestuurlijk wendbaar en toekomstbestendig te blijven.

86

7. Conclusie De startfoto van Papendrecht laat een gemeente zien die trots mag zijn op haar sterke basis, maar die ook wordt geconfronteerd met stevige uitdagingen die scherpe keuzes en bestuurlijke versterking noodzakelijk maken. In dit hoofdstuk vatten wij de belangrijkste inzichten samen en formuleren wij de aandachtspunten voor het vervolgtraject richting de strategische visie 2040.

7.1 Papendrecht: sterke identiteit, beperkte schaal Papendrecht is een zelfstandige en karaktervolle gemeente met een herkenbare eigenheid binnen de Drechtstedenregio. De geografische ligging biedt goede kansen voor regionale verbinding, maar ook fysieke begrenzingen voor groei. De gemeente heeft een relatief hoog voorzieningenniveau voor haar schaal, mede dankzij gericht beleid in het verleden. Tegelijkertijd zorgt de beperkte schaalgrootte ervoor dat Papendrecht kwetsbaar is bij grote maatschappelijke en infrastructurele opgaven, die steeds vaker regionale samenwerking vereisen. De samenleving verandert bovendien. De vergrijzing zet door, de diversiteit neemt toe en de druk op de leefomgeving stijgt. Papendrecht moet zich verhouden tot een toekomst waarin vraagstukken complexer, langduriger en minder binnen de eigen invloedssfeer oplosbaar zijn.

7.2 Maatschappelijke opgaven: urgent en samenhangend De maatschappelijke opgaven waar Papendrecht voor staat zijn urgent en onderling nauw verweven: -

De woningbouwopgave moet vooralsnog volledig binnenstedelijk worden opgelost, wat druk zet op ruimtegebruik en voorzieningen.

-

De vergrijzing vereist nieuwe antwoorden op zorg, mobiliteit en welzijn.

-

De energietransitie en klimaatadaptatie vragen aanzienlijke investeringen en samenwerking, juist terwijl capaciteit en middelen schaars zijn.

-

Sociale samenhang staat onder druk, mede door verschillen tussen wijken, bevolkingsgroepen en generaties.

Het is evident dat niet alle vraagstukken tegelijkertijd kunnen worden aangepakt. Papendrecht zal keuzes moeten maken, prioriteren en integrale afwegingen moeten maken tussen fysieke, sociale en economische belangen.

7.3 Bestuurskracht: fundament aanwezig, maar versterking nodig De analyse van de bestuurskracht wijst op zowel sterke fundamenten als een aantal kwetsbaarheden. De betrokkenheid van de raad, het college en de ambtelijke organisatie is groot. De ambtelijke organisatie beschikt over veel kennis en ervaring, maar de continuïteit is kwetsbaar door hoge inhuur en beperkte structurele capaciteit. Binnen het bestuur is versnippering zichtbaar: de raad is sterk betrokken, maar worstelt soms met haar kaderstellende rol, terwijl het college soms terughoudend optreedt en onvoldoende regie neemt. Dit leidt in een aantal gevallen tot trage besluitvorming en spanning binnen het samenspel van raad, college en organisatie.

87

Lokale belanghebbenden herkennen deze patronen en benadrukken de noodzaak van heldere communicatie, snellere besluitvorming en actieve participatie. Regionale partners signaleren daarnaast een behoefte aan steviger bestuurlijk leiderschap en strategische samenwerking, vooral omdat grote opgaven de grenzen van gemeentelijke zelfstandigheid overstijgen. De bestuurskracht van Papendrecht is daarmee in de basis op orde, maar vraagt actieve versterking om de uitdagingen van de komende decennia aan te kunnen.

7.4 Financiële ruimte: gezond, maar niet onbeperkt Papendrecht heeft de afgelopen jaren haar financiële positie weten te stabiliseren, met voldoende reserves en een gezonde schuldpositie. Toch ligt er een duidelijke opgave: de komende jaren nemen structurele tekorten toe, onder andere door oplopende rente- en aflossingslasten en stijgende kosten in het sociaal domein. Grote investeringen, zoals de nieuwbouw van scholen, vragen scherpe financiële sturing om de houdbaarheid te waarborgen. Slimme keuzes, het benutten van cofinancieringsmogelijkheden, en het sturen op brede welvaart en maatschappelijke waarde worden essentieel om de financiële ruimte duurzaam te behouden.

7.5 Regionale positie: zelfstandig én verbonden Papendrecht hecht sterk aan haar zelfstandigheid, maar de analyse laat zien dat effectieve samenwerking in regionaal verband steeds belangrijker wordt. Grote opgaven – zoals wonen, mobiliteit, energie en economie – kunnen alleen via regionale netwerken succesvol worden aangepakt. Papendrecht heeft hierin een eigen rol en identiteit, maar zal actiever en strategischer moeten participeren om invloed te behouden én meerwaarde te realiseren voor haar inwoners. Regionale samenwerking hoeft geen bedreiging te zijn voor de eigenheid van Papendrecht, maar vraagt om bestuurlijke inzet, gezamenlijke agenda’s en duidelijke keuzes.

7.6 De strategische opdracht: focus, verbinding en versterking De startfoto maakt duidelijk dat de strategische opdracht voor Papendrecht bestaat uit drie hoofdlijnen: -

Focus: Papendrecht kan niet alles tegelijk. Er moeten duidelijke prioriteiten worden gesteld op basis van urgentie, maatschappelijke impact en uitvoerbaarheid.

-

Verbinding: De gemeente moet zowel intern – tussen raad, college en organisatie – als extern – met inwoners, bedrijven en regionale partners – investeren in duurzame samenwerking en heldere communicatie.

-

Versterking: Bestuurskracht, uitvoeringskracht en financiële slagkracht moeten doelgericht worden versterkt om toekomstgerichte keuzes mogelijk te maken.

De strategische visie 2040 zal de gemeente helpen om vanuit deze basis bewuste, samenhangende en gedragen keuzes te maken, met het oog op een veerkrachtig, aantrekkelijk en leefbaar Papendrecht voor de komende generaties.

88

Bijlage I: Houdbaarheidstest Gemeentefinanciën Toelichting De houdbaarheidstest gemeentefinanciën is een stresstest die de financiële weerbaarheid van gemeenten beoordeelt bij economische tegenvallers. De test simuleert een ‘slechtweer-scenario’, waarbij negatieve economische ontwikkelingen worden doorgerekend. De centrale maatstaf is de houdbaarheidsquote, die de benodigde structurele ombuigingen uitdrukt als percentage van de ombuigingsrelevante baten en lasten. Daarnaast biedt de test een diagnose van de huidige financiële conditie via negen aanvullende financiële kengetallen. Dit geeft gemeenten inzicht in hun begrotingsruimte en risico’s.

Methodiek van de test De test is gebaseerd op een kasstroommodel, waarbij toekomstige inkomsten en uitgaven worden voorspeld op basis van economische en demografische variabelen. De kern van de test is de schuldaccumulatievergelijking, waarmee de toekomstige schuldevolutie en financieringsruimte worden bepaald.

•

Houdbaarheidstekort: De structurele bezuinigingen die nodig zijn om de netto schuldquote te stabiliseren.

•

Slechtweer-scenario: Houdt rekening met dalende inkomsten, stijgende lasten, hogere rente en waardevermindering van gemeentelijk bezit.

•

Financiële Conditie Index: Beoordeelt de algehele financiële gezondheid op basis van tien kengetallen, verdeeld over vier thema’s: 1.

Vermogenspositie (bv. schuldquote, solvabiliteit)

2.

Exploitatie (bv. exploitatieresultaat, belastingcapaciteit)

3.

Voorzieningenniveau (bv. investeringsquote, netto lasten per inwoner)

4.

Weerbaarheid (bv. houdbaarheidsquote, rentegevoeligheid)

De financiële kengetallen en signaalwaarden De test hanteert tien kengetallen met bijbehorende signaalwaarden:

•

Netto schuldquote: Geeft de schuldendruk aan; boven 130% is zorgelijk.

•

Effectieve netto schuldquote: Rekening houdend met uitgeleende gelden en bouwgrondvoorraden.

•

Solvabiliteitsratio: Weerspiegelt de eigen vermogenspositie; onder 20% is zorgelijk.

•

Exploitatieresultaat: Structureel negatief resultaat duidt op risico’s.

•

Onbenutte belastingcapaciteit: Geeft ruimte aan voor belastingverhoging.

•

Afhankelijkheidsratio: Mate van afhankelijkheid van Rijksbijdragen.

•

Netto investeringsquote: Beoordeelt of investeringsniveau gezond is.

•

Netto lasten per inwoner: Vergelijking met andere gemeenten.

•

Houdbaarheidsquote: Hoeveel bezuinigingen nodig zijn om schuldstabiliteit te behouden.

•

Kasgeldratio: Korte termijn gevoeligheid voor rentewijzigingen.

De index start op 10 en wordt verlaagd afhankelijk van de overschrijding van signaalwaarden. Bij een score onder 6 is er sprake van zwakke of onvoldoende financiële conditie.

89

KokxDeVoogd B.V. info@kokxdevoogd.nl 088 – 116 40 00

Bezoekersadres CIC Rotterdam, GHG Stationsplein 45, A4.004 3013 AK Rotterdam www.kokxdevoogd.nl De staat van morgen. Start vandaag.

90