Accountantsverslag gemeente Papendrecht 2023.pdf
Tekst van het document
CONCEPT 27 juni 2024
ACCOUNTANTSVERSLAG 2023
Gemeente Papendrecht
Aanbiedingsbrief
Aan:
Geachte leden van de raad,
de raad van de gemeente Papendrecht T.a.v. de heer M. Hermans, raadsgriffier Postbus 11 3350 AA Papendrecht
Wij hebben de jaarrekening 2023 van de gemeente Papendrecht gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 9 november 2023, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2023. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Papendrecht.
Rotterdam, 27 juni 2024
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke functionarissen binnen de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijk wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Kenmerk: MS/MF/RA001
Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Een bijzonder element daarin was dit jaar de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en het feit dat dit ons laatste jaar was dat wij uw jaarrekening controleerden. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente Papendrecht bedanken voor de plezierige samenwerking de afgelopen jaren. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA
VOLGENDE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
DASHBOARD
C.M. Steehouwer MSc RA
Inhoudsopgave
1. DASHBOARD ACCOUNTANTSCONTROLE
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE
4
1. Dashboard
1.1 Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING
5
RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING
Wij verstrekken bij de jaarrekening, inclusief rechtmatigheidsverantwoording, een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid.
Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording een totaal van € 1.896.000 aan afwijkingen gerapporteerd.
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt ruim € 1,05 miljoen respectievelijk € 3,4 miljoen.
De raad van gemeente Papendrecht heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 1.140.000.
Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
De WNT is nageleefd.
Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.
De door de gemeente geconstateerde afwijkingen overschrijden de verantwoordingsgrens.
De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 100.000
Van de lastenoverschrijdingen constateert het college dat deze acceptabel zijn, aangezien deze passen binnen bestaand beleid.
RESULTAAT 2023
(x €1.000)
2023
Begroting (na wijziging)
Saldo van baten en lasten
3.470
-1.165
Mutatie reserves
1.033
2.807
Resultaat
4.503
1.642
Het gerealiseerde resultaat 2023 ten opzichte van de begrote lasten wijkt circa 3% af van de begroting na wijziging. In onderdeel 5 van de jaarrekening heeft het college een nadere toelichting per programma gegeven op de gerealiseerde afwijkingen. Belangrijkste elementen hierin zijn de positieve impact van de decembercirculaire en besparingen op de overhead.
BELANGRIJKSTE OBSERVATIES EN BEVINDINGEN NAAR AANLEIDING VAN DE CONTROLE
Hoewel minder dan voorgaand jaar heeft de controle tot veel correcties geleid van uiteenlopende aard en omvang. In de aard van de constateringen zien wij geen ander beeld dan voorgaand jaar en deze hangen niet samen met bijvoorbeeld complexe zaken. Het is van belang dat hier stappen in worden gezet. Dit verhoogt de kwaliteit van uw (tussentijdse) rapportages en beperkt de doorlooptijd en tijdsbesteding van het controleproces.
De financiële effecten van raadsbesluiten blijken niet altijd correct te zijn weergegeven, zo blijkt uit onze controle. Dit heeft onder andere effect op de mutaties van reserves, maar ook op de (meerjarige) exploitatie in het geval een investeringskrediet wordt vastgesteld voor uitgaven die niet voor activering in aanmerking komen. Dit leidt tot een andersoortige dekking dan u als raad mag veronderstellen op basis van de besluitvorming.
Wij adviseren u te evalueren of de door u gehanteerde afschrijvingstermijnen voor alle soorten activa nog passend zijn, mede gegeven bijvoorbeeld (vervroegde) investeringen in installaties en vervanging van lichtarmaturen voor LED en indien nodig hier ook de nota materiële vaste activa op te herzien. Voor 2023 heeft dit geleid tot een relatief beperkte correctie.
Wij adviseren u in de jaarstukken duidelijker uiteen te zetten welke afschrijvingsmethodiek u toepast. Wij zien wel dat de gehanteerde methodiek aansluit op uw verordening.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
Het voorgaand jaar geconstateerde kasverschil is tot heden niet uitgezocht en in 2024 licht opgelopen tot ruim € 4.000. Wij dringen u aan hier passende opvolging aan te geven en een strakker kasbeheer in te richten, inclusief vastlegging van telmomenten.
In 2023 heeft een overheveling plaatsgevonden van de reserve toekomstige investeringen naar de reserve kapitaalgoederen. De investering die met deze overboeking samenhangt is echter nog niet gerealiseerd. Hierdoor loopt u het risico dat de reserve kapitaalgoederen niet meer zuiver toeziet op actueel te dekken kapitaallasten. Advies is deze overboeking pas te besluiten en verwerken wanneer de investering in gebruik is genomen, zodat ook de aanwending meteen start en de reserve alleen ziet op activa die in gebruik is.
Dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen worden allemaal door de raad vastgesteld op basis van de begroting of begrotingswijzigingen. Daarnaast hebben wij kunnen vaststellen dat de onderhoudsvoorzieningen op basis van de financiële uitwerking is besproken in uw raad. Wij hebben niet kunnen vaststellen dat de beheerplannen ook daadwerkelijk zijn goedgekeurd door de raad. Wij adviseren u deze vaststelling explicieter in de besluitvorming te laten terugkeren wanneer sprake is van een bijstelling van het beheerplan, dan wel de uitgangspunten voor beheer en onderhoud wijzigen.
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
6
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht
2.1 Strekking van de controleverklaring Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid
7
Wij verstrekken bij de jaarrekening 2023 van de gemeente Papendrecht een goedkeurende controleverklaring. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd Met uitzondering van de hieronder opgenomen posten zijn de uit de controle voortvloeiende controleverschillen door de ambtelijke organisatie verwerkt. De verwerkte controleverschillen treft u op de hierna volgende pagina aan. Voor het rapporteren van ongecorrigeerde controleverschillen hanteren wij de met u overeengekomen rapporteringsgrens van € 53.000. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (in €)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
Overlopende passiva te hoog verantwoord (extrapolatie uit steekproef)
-113.000
-
4.1
Te hoog gewaardeerde grondexploitatie Centrum
200.000
-
4.3
Facturen 2024 m.b.t. 2023 ten onrechte niet verantwoord (extrapolatie)
216.000
-
4.1
Totaal resultaatsimpact:
303.000
-
€ 1.051.000
€ 3.153.000
Getrouwheid
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden) Uitvoeringsmaterialiteit (65% van de materialiteit)
€ 683.000
Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie
€ 53.000
Gezien de resterende controleverschillen binnen de uitvoeringsmaterialiteit blijven is geen sprake van een materiële impact op het getrouwe beeld van de jaarrekening. De verschillen betreffen de extrapolatie van steekproefuitkomsten en kunnen derhalve niet eenvoudig worden gecorrigeerd. Hiervan zijn de aanwijsbare fouten in de jaarrekening gecorrigeerd en is uitsluitend het extrapolatieeffect in bovenstaand overzicht opgenomen als ongecorrigeerd verschil. Geen van de gerapporteerde ongecorrigeerde verschillen heeft betrekking op de SiSa-regelingen. Voor de geconstateerde onrechtmatigheden in het kader van de SiSa-bijlage wordt verwezen naar bijlage B van dit accountantsverslag.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.1 Strekking van de controleverklaring De controle van de jaarrekening heeft wederom tot een fors aantal bevindingen en correcties geleid Aard en hoeveelheid vraagt om voortzetting van de versteviging van kwaliteit en kennis op financieel vlak
8
Onderstaand geven wij u inzicht in de correcties die naar aanleiding van onze controle zijn verwerkt in de jaarrekening. Evenals naar aanleiding van de controle over 2022 vragen wij uw aandacht voor het verhogen van de kwaliteit van de jaarrekening en het hieronder liggende balansdossier. Gezien de aard en hoeveelheid van de uit de controle voortkomende correcties zien wij een noodzaak dat er in de breedte wordt geïnvesteerd in kwaliteit en kennisniveau op het vlak van financiën en financiële verslaggeving. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (in €)
FOUTEN
RESULTAATSIMPACT
Onjuiste presentatie negatieve debiteuren
382.000
-
Foutief verantwoorde afschrijvingen (per saldo)
27.000
- 27.000
Te hoog verantwoorde bijdrage derden reconstructie Boomgaardstraat
238.000
-
Ten onrechte opgenomen voorziening degeneratie kabels en leidingen
726.000
726.000
Terugdraaien boeking SUVIS-regeling Willem de Zwijger
397.000
Foutieve verwerking terug te betalen subsidie inzake Kofschip
150.000
-
Te laag verantwoorde balanspositie inzake SUVIS-regeling Willem de Zwijger
58.000
-
Onjuiste presentatie afwikkeling diverse SiSa-regelingen
760.000
-
Te laag verwerkte rijksbijdrage kindertoeslagaffaire
327.000
327.000
Foutief verwerkte reservemutaties in diverse reserves
509.000
-509.000
Presentatie balanspositie GR Sociaal
436.000
-
Te hoog verantwoorde overlopende activa
29.000
-29.000
Presentatie langlopende lening u/g en kortlopend deel
165.000
-
Niet verantwoord boekverlies desinvestering installaties parkeergarage
52.000
-52.000
Ten onrechte geactiveerde uitgaven (voldoen niet aan activeringscriteria)
449.000
-449.000
Foutieve presentatie debiteuren
74.000
-
Foutief verwerkte terugdraaiing besluit reservemutatie Poldermolen
500.000
-
Niet in 2023 geboekte inkoopfacturen uit 2023 onjuist gepresenteerd
193.000
-
5.472.000
13.000
Getrouwheid
Totaal gecorrigeerd naar aanleiding van de controle
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.1 Strekking van de controleverklaring
Geen aanwijzingen voor materiële fraude of non-compliance
9
Fraude en non-compliance Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de organisatie. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en –situaties aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse besproken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het college. Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw auditcommissie over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Tijdens deze besprekingen hebben wij gesproken over de mogelijke fraude- en non compliancerisico’s en mogelijke situaties van onregelmatigheden. Dit deden wij aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse en de door u ingevulde compliance vragenlijst. Onze observaties hierbij zijn als volgt: • uw frauderisicoanalyse is geformaliseerd; • de organisatie beschikt over een gedragscode, klokkenluidersregeling en incidentenregistratie; Hierbij hebben wij specifiek aandacht besteed aan de veronderstelling dat er bij de opbrengstverantwoording frauderisico’s bestaan.
Wij hebben in onze controleverklaring melding gemaakt van de belangrijkste frauderisico’s en hoe wij deze hebben geadresseerd. Tijdens de controle van boekjaar 2023 betroffen dat de volgende risico’s: • Ongebruikelijke memoriaalboekingen in de laatste maand van het boekjaar dan wel bij het opstellen van de tussentijdse rapportage resp. de jaarstukken; • Risico op onjuiste of onrechtmatige kosten doordat er mogelijk sprake is van functievermenging in het inkoopproces. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s en de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2023. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).
Continuïteitsveronderstelling
Continuïteit Op basis van artikel 12 van de Gemeentewet kunnen gemeente bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Omdat de omvang van het gemeentefonds hierdoor niet wijzigt betalen andere gemeenten daar dus aan mee. Om die reden moeten gemeenten aan allerlei voorwaarden voldoen om deze aanvullende uitkering te kunnen ontvangen. Maar in principe kunnen gemeenten hierdoor niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
College legt verantwoording af over rechtmatig handelen
Formele wetgevingstraject nog steeds niet voltooid, oplossing vanuit NBA voor 2023
De rechtmatigheidsverantwoording van gemeente Papendrecht geeft een getrouw beeld
DASHBOARD
10
Status update rondom de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording heeft nog niet geleid tot sluitende wetgeving, wat leidt tot imperfecties in de set van wetten en regels die de inbedding van de rechtmatigheidsverantwoording zouden moeten verzorgen. In de decembercirculaire (bijlage 4.4) is de stand van zaken en het door BZK geschatte afrondingstraject kort geschetst. In de Nieuwsbrief IBI nr. 120 zijn wij allen geïnformeerd dat de Algemene Rekenkamer (AR) fundamentele bezwaren heeft geuit tegen de wijzigingen in het BBV en BADO die noodzakelijk zijn voor invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Verder overleg tussen het ministerie van BZK en de Algemene Rekenkamer is daarom noodzakelijk en vindt naar verluidt later dit jaar plaats. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in dezelfde nieuwsbrief opgeroepen om ongeacht het lopende overleg wel een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening, conform de aangepaste verordeningen en de afspraken die hierover door vertegenwoordigende organen met het bestuur gemaakt zijn.
Naar aanleiding van deze oproep en vooruitlopend op de uiteindelijke aanpassingen in de gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening (BBV) en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2023 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO). Totdat deze aanpassingen rond zijn dient de uitwerking uit NBA Alert 48 gevolgd te worden. Aan de hand van te onderkennen scenario's / omstandigheden zijn in NBA Alert 48 aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening en de oordeelsvorming in de controleverklaring. Indien de netto (niet-acceptabele) begrotingsoverschrijdingen en andere rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden de verantwoordingsgrens overschrijden dient de accountant een ‘Paragraaf ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden – rechtmatigheidsverantwoording’ in de controleverklaring op te nemen. Bij de evaluatie of deze paragraaf opgenomen dient te worden, betrekt de accountant op basis van NBA Alert 48 dus de toelichting in de rechtmatigheidsverantwoording omtrent de in afstemming met het algemeen bestuur geaccepteerde begrotingsoverschrijdingen. In de jaarrekening 2023 is voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen van het college van uw gemeente, gericht op de rechtmatigheid van de baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023.
Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of het oordeel van het college in de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van de gemeente, waarvan de laatste aanpassing d.d. 28 maart 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld. Het rechtmatigheidsoordeel van het college richt zich op een drietal criteria die wij hierna nader hebben toegelicht. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om het oordeel dat in de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen te onderbouwen.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
Wat is het voorwaardencriterium?
Wat is het begrotingscriterium?
11
Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen rondom subsidieverstrekkingen en (Europese) aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van gemeente Papendrecht heeft de verantwoordingsgrens overschreden en het college heeft het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. De begrotingsonrechtmatigheden zijn op basis van de afspraken tussen college en de raad in de financiële verordening acceptabel en deze zijn door het college in de toelichting (hoofdstuk 8) nader uitgewerkt. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig.
Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging of middels de concept jaarrekening aan de raad voorgelegd moeten worden. Het college van gemeente Papendrecht heeft de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) tijdig voorgelegd aan de raad en er is in dit kader geen sprake van begrotingsonrechtmatigheden.
Wat valt onder misbruik en oneigenlijk gebruik?
DASHBOARD
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden betrokken in het proces tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
De raad van gemeente Papendrecht heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten en dotaties aan de reserves, zijnde € 1.140.000
12
Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording De raad van gemeente Papendrecht heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 1.140.000. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording is het college van mening dat de verantwoordingsgrens wordt overschreden in de jaarrekening 2023. De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn rechtmatig tot stand gekomen met uitzondering van het geen gerapporteerd is in de rechtmatigheidsverantwoording. De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat (fouten en onduidelijkheden worden niet bij elkaar opgeteld): POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
ONRECHTMATIGHEDEN
ONDUIDELIJKHEDEN
VERWIJZING
Rechtmatigheid Voorwaardencriterium
€ 359.000
-
3.2
Begrotingscriterium
€ 1.537.000
-
3.2
-
-
Totaal
€ 1.896.000
-
Verantwoordingsgrens (1% voor afwijkingen)
€ 1.140.000
€ 3.420.000
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
Door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering heeft u bepaald op € 100.000
DASHBOARD
€ 100.000
De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 100.000. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf doorgenomen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat. Dit betekent ook dat de begrotingsoverschrijdingen als
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht
Europese aanbestedingen
13
Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spend-analyse. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. In het proces wordt de naleving van de inkoop- en aanbestedingsregels niet afgedwongen, hierdoor kan niet worden gesteund op interne beheersmaatregelen. Hierover hebben wij u geïnformeerd in onze managementletter. Over 2023 is daarom door de gemeente een spend-analyse uitgevoerd (toets op naleving EU-aanbestedingsregels achteraf op basis van de crediteurenadministratie). In 2023 blijkt uit de spend-analyse een afwijking van totaal € 359.313. Deze afwijking is als volgt opgebouwd: ONDERDEEL (x € 1.000)
BEDRAG (€)
Afwijkingen vanuit boekjaar 2022 die doorlopen in boekjaar 2023
€ 359.313
Nieuwe afwijkingen met ingang van boekjaar 2023
€0
Totaal
€ 359.313
Zoals in de tabel is te lezen bestaan de afwijkingen in zijn geheel uit doorlopende onrechtmatigheden vanuit voorgaande jaren.
Geen bevindingen in subsidieproces Geen rechtmatigheidsfouten in SiSa-verantwoording Analyse begrotingsrechtmatigheid
Subsidieverstrekkingen Binnen het proces van subsidieverstrekkingen heeft de ambtelijke organisatie in haar werkzaamheden geen bevindingen geconstateerd welke in het kader van de rechtmatigheid relevant zijn. SiSa Als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is SiSa onderdeel hiervan geworden. Als gevolg hiervan heeft de VIC geen interne controle uitgevoerd op de SiSa-verantwoording. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd met betrekking tot specifieke uitkeringen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij adviseren om in het vervolg ook de SiSa-verantwoording als onderdeel van de VIC mee te nemen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording. Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft Papendrecht circa € 105,9 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 104,2 miljoen aan werkelijke lasten over 2023. Dit is in totaal een onderschrijding van € 1,7 miljoen (1,7%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 104,7 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 107,7 miljoen aan werkelijke baten in 2023. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 3,0 miljoen (2,9%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen.
Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in reserves en onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2023 er per saldo circa € 1,0 miljoen aan de reserves onttrokken zodat het gerealiseerde resultaat € 5,0 miljoen positief bedraagt.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht
Onderschrijding begrote lasten met € 3,2 miljoen Hogere realisatie van baten van € 4,6 miljoen
14
De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerd en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad. Bij begrotingsoverschrijdingen (lasten) die niet binnen het boekjaar voorgelegd zijn aan de gemeenteraad is sprake van een onrechtmatigheid. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen op welke wijze wordt omgegaan met deze begrotingsonrechtmatigheden. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn alle afwijkingen opgenomen ten opzichte van de begroting op het door de raad vastgestelde niveau. Het is vanuit het oogpunt van transparantie de bedoeling dat de rechtmatigheidsverantwoording een overkoepelend (totaal) beeld geeft van alle geconstateerde begrotingsonrechtmatigheden. Controle begrotingsrechtmatigheid De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189 lid 3 van de Gemeentewet. Behoudens het bepaalde in de artikelen 208 en 209 kunnen ten laste van de gemeente slechts lasten en daarmee overeenstemmende balansmutaties worden genomen tot de bedragen die hiervoor op de begroting zijn gebracht. Artikel 189 lid 3 niet van toepassing op overschrijdingen van baten.
Andere begrotingsafwijkingen zoals overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze kunnen alleen onrechtmatig zijn als die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Niet tijdig betreft een afspraak tussen raad en college. In de laatst door u vastgestelde financiële verordening heeft u ermee ingestemd dat dergelijke afwijkingen ook nog in de jaarrekening mogen worden gerapporteerd en daarmee nog steeds tijdig zijn. Deze posten zijn dan ook niet in de rechtmatigheidsverantwoording van het college opgenomen. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid 2023 (november 2023) van de Commissie BBV. Het college heeft een analyse opgesteld van de begrotingsafwijkingen en de bevindingen hieruit verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben kennis genomen van de uitkomsten van deze analyse en de hieraan ten grondslag liggende documentatie. Op basis hiervan hebben wij vastgesteld dat het college bij het bepalen van de begrotingsonrechtmatigheden heeft gehandeld in lijn met de kaders die met de gemeenteraad zijn overeengekomen. Op de volgende pagina van dit verslag zijn de gerapporteerde afwijkingen opgenomen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht
Overschrijding lasten voor een totaalbedrag van € 1.537.000. Er is geen sprake van overschrijdingen van investeringskredieten.
15
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) en overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten). In de onderstaande tabel is de begrotingsonrechtmatigheid 2023 voor gemeente Papendrecht uitgewerkt. OMVANG OVER/ONDERSCHRIJDING
PROGRAMMA/ KREDIET
TOELICHTING ONRECHTMATIGHEID
Economie
€ 41.000 lastenoverschrijding
Betreft een heffing op een hogere WOZ-waarde van het gemeentehuis dat als kantoor functioneert voor de BIZ. De aanslagen zijn na het rapportagemoment van de concernrapportage 2023 ontvangen. Deze overschrijding van de lasten is in de basis onrechtmatig, echter staat er een hogere bate t.a.v. OZB-opbrengst tegenover waardoor deze overschrijding als acceptabel wordt aangemerkt.
Sociaal Domein
€ 1.178.000 lastenoverschrijding
De lastenoverschrijding wordt met name veroorzaakt door twee zaken: 1. Effecten van de najaarsrapportage GR Sociaal en de hogere bijdrage aan de Serviceorganisatie Jeugd. Het totale effect hiervan bedraagt €1.343.000 nadelig waarbij voor het onderdeel Energietoeslag hogere inkomsten vanuit het Rijk hier tegenover staan. 2. De bijdrage jeugdhulp aan de Serviceorganisatie Jeugd is in 2023 hoger dan begroot vanwege een toename van het aantal jeugdigen en hogere kosten per jeugdige. Hier tegenover staat een vrijval van de stelpost jeugd. Per saldo levert dit een nadelig effect van € 250.000 op.
DASHBOARD
Volksgezondheid en Milieu
€ 20.000 lastenoverschrijding
Deze overschrijding hangt samen met het deels niet kunnen activeren van de uitgaven voor het project ‘omgekeerd inzamelen’.
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
€ 298.000 lastenoverschrijding
Deze overschrijding wordt met name veroorzaakt door de extra toevoeging aan de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Centrum ten bedrage van € 492.000.
TOTAAL
€ 1.537.000 lastenoverschrijding
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
16
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat 2023 per programma 3.2 Dashboard financiële positie per 31 december 2023 3.3 Ons beeld van uw financiële positie
3.1 Resultaat 2023 per programma Resultaat 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,8 miljoen voordelig
17
Het resultaat van gemeente Papendrecht over het jaar 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,8 miljoen voordelig, namelijk € 4,5 miljoen tegenover € 1,6 miljoen in de gewijzigde begroting. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven: OVERZICHT REALISATIE PROGRAMMA’S (x 1.000)
2023
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
VERSCHIL
Programma 1 – Bestuur en ondersteuning
-3.115
-3.458
343
Programma 2 – Veiligheid
-4.101
-4.158
57
Programma 3 – Verkeer, vervoer en waterstaat
-4.529
-5.009
480
Programma 4 – Economie
-99
-233
134
Programma 5 - Onderwijs
-2.658
-2.671
13
Programma 6 – Sport, cultuur en recreatie
-8.096
-7.988
-108
Programma 7 – Sociaal domein
-30.939
-30.854
-85
-880
-567
-313
Programma 9 – Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing
-1.881
-2.265
384
Programma 10 – Algemene dekkingsmiddelen
70.887
68.104
2.783
Treasury, overhead en vpb
-11.119
-12.067
948
Saldo van baten en lasten
3.470
-1.166
4.636
Onttrekkingen reserves
10.981
13.255
-2.274
Dotatie aan reserves
-9.948
-10.448
500
Resultaat
4.503
1.641
2.862
Programma 8 – Volksgezondheid en milieu
In de jaarstukken zijn de verschillen tussen de realisatie en de gewijzigde begroting door het college nader toegelicht. Mede in relatie tot het goed kunnen sturen op de begroting en realisatie adviseren wij u scherp te blijven op het realistisch begroten, gebruikmaken van prioritering. Dit verkleint de kans op overschotten die in de loop van het jaar ontstaan en stelt u als gemeenteraad meer en beter in staat de doelstellingen van het college te controleren. Ook in het licht van het gezond houden van de financiële positie in de komende jaren achten wij het van belang dat sprake is van een realistische begroting en een goed financieel beheer. Kortheidshalve verwijzen wij hierbij ook naar onze observaties naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole in paragraaf 2.1 en 4.1.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.2 Dashboard financiële positie
NETTO SCHULDQUOTE
18
BELASTINGCAPACITEIT
SOLVABILITEIT 50
90
105
95
130
220
-100
< 90%
50,8%
20
51,4%
90-130%
0
> 130%
(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE
< 20%
96,4% 100
20-50%
> 50%
50
150
< 95%
95-105%
> 105%
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
GRONDEXPLOITATIE
0
90
35 130
31,9% -100
< 90%
DASHBOARD
220
90-130%
-0,37%
20
> 130%
JAARREKENING
100
0
< 20%
FINANCIËLE POSITIE
1,47%
20-35%
> 35%
BEVINDINGEN
5
-5
< 0%
BIJLAGEN
0%
> 0%
3.4 Ons beeld van uw financiële positie
Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien
19
Inleiding Voor de meeste gemeenten is sprake van een onzekere financiële toekomst en moet ruimte gezocht worden om ook vanaf 2026 meerjarig structureel in evenwicht te zijn en blijven. Hierover hebben wij ook in ons jaarlijkse benchmarkonderzoek gerapporteerd en oorzaken en aanbevelingen opgenomen. De belangrijkste oorzaak van de tekorten is dat de inkomsten vanuit het Rijk teruglopen, terwijl de kosten toenemen als gevolg van inflatie, vergrijzing en de toename van taken. Ook voor gemeente Papendrecht geldt dat het een uitdaging is om goed om te gaan met de onzekerheden die er op dit moment zijn ten aanzien van de gemeentelijke financiën en om de verwachte tekorten te beperken en te beheersen. Als een van de weinige gemeenten is voor u echter sprake van een relatief beperkt meerjarig tekort dat oploopt tot ruim € 1,2 miljoen in 2027. Hoe realiseerbaar dit is en blijft is een aspect dat om doorlopende aandacht en monitoring vraagt, mede gezien de op dit moment lopende kabinetsformatie. Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van de gemeente Papendrecht. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Indien uw gemeente voor de komende jaren (2023 t/m 2027) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.4 Ons beeld van uw financiële positie
20
Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Uw weerstandsvermogen is uitstekend
De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen
Weerstandsvermogen is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 63,9 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2023 is een bedrag van € 9,2 miljoen meegeteld aan vrij aanwendbare bestemmingsreserves. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Papendrecht heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 17,9 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Papendrecht is volgens het GTK 2020 uitstekend te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 50,8%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter u in staat bent om uw verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 51,4%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een licht positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).
Beide ratio’s zijn als ‘minst risicovol’ geclassificeerd in het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader.
Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Papendrecht is minimaal doordat de boekwaarde (de waarde van de grond en vermeerderingen) ten opzichte van de totaal begrote baten zeer laag is. De ratio grondexploitatie is eind 2023 -0,37% en daarmee het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. Structurele exploitatieruimte Voor de structurele exploitatieruimte geldt dat deze toont hoe de structurele lasten zich verhouden tot de structurele baten. Door het overschot dat u heeft gerealiseerd over 2023 is ook dit jaar sprake van een relatief ruime positieve structurele exploitatieruimte. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe de woonlasten van uw gemeente zich verhouden tot andere gemeenten, gebaseerd op de WOZwaarden. Impliciet geeft dit ook aan in hoeverre er ruimte is ten opzichte van andere gemeenten de belastingbaten te verhogen. Voor gemeente Papendrecht geldt dat deze waarde met 96,4% licht onder het gemiddelde ligt.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
21
4. Belangrijkste bevindingen
4.1 Bevindingen uit de controle 4.2 BBV, WNT en SiSa 4.3 Significante schattingsposten 4.4 Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025
4.1 Bevindingen uit de controle
De niet-gecorrigeerde verschillen hebben geen materieel effect op het getrouwe beeld
22
Ongecorrigeerde controleverschillen Zoals op pagina 7 van dit verslag is weergegeven resteren uit de controle nog enkele controleverschillen welke niet tot een aanpassing in de jaarrekening hebben geleid. Dit betreffen geëxtrapoleerde fouten uit door ons uitgevoerde steekproeven. Van laatstgenoemde soort fouten zijn de concreet geconstateerde onjuistheden verwerkt, maar is uitsluitend het effect van de extrapolatie als ongecorrigeerd verschil gehandhaafd. Gegeven de aard en gesaldeerd beperkte omvang van deze ongecorrigeerde verschillen ten opzichte van onze tolerantie hebben deze geen materiële invloed op het getrouwe beeld van de jaarrekening.
Kwaliteitsimpuls op vlak van financiën en verslaggeving is noodzakelijk
Kwaliteit financiële administratie en balansdossier Op pagina 8 treft u een weergave aan van de correcties die door de ambtelijke organisatie zijn doorgevoerd naar aanleiding van onze controle. Ten opzichte van andere gemeenten is dit een groter aantal, hoewel sprake is van een daling ten opzichte van voorgaand jaar. Van veel van de correcties geldt dat deze niet complex of subjectief zijn en naar onze mening te voorkomen zijn. Mede gegeven het belang van kwalitatief goede informatie voor u als raad vinden wij het noodzakelijk dat de kwaliteit van de financiële administratie en de verslaggeving verstevigd en geborgd wordt.
Besluitvorming niet altijd correct wat betreft financiële impact
Een deel van de constateringen heeft betrekking op de besluitvorming van u als raad en de doorvertaling daarvan naar financiële transacties. Hierbij valt te denken aan reservemutaties en vastgestelde investeringskredieten (meerjarig karakter) waarvan de uitgaven niet voldoen aan de activeringscriteria en in de exploitatie moeten worden genomen (eenmalig karakter). Het is van belang dat u als raad goed kunt doorzien wat de effecten van uw besluitvorming zijn. Dit wordt op onderdelen bemoeilijkt door dergelijke tekortkomingen. Gegeven de aard en gesaldeerd beperkte omvang van deze ongecorrigeerde verschillen ten opzichte van onze tolerantie hebben deze geen materiële invloed op het getrouwe beeld van de jaarrekening.
Processen op orde geeft hier nog geen invulling aan
Wij hebben kennisgenomen van het ambtelijk plan van aanpak ‘Processen op orde’ om vast te stellen of hierin acties zijn opgenomen die bijdragen aan de noodzakelijke kwaliteitsimpuls. Deze zijn hierin echter niet opgenomen, aangezien dit plan zich vooral richt op de primaire processen en de beheerste uitvoering daarvan. Wij adviseren u juist ook de transactionele kant in deze processen mee te nemen in dit plan van aanpak en tevens de voor de verschillende P&C-producten in te zetten financieel adviseurs te trainen in financiële kennis en verslaggevingskennis. Kasverschil Het voorgaand jaar geconstateerde kasverschil is tot heden niet uitgezocht en in 2024 licht opgelopen tot ruim € 4.000. Wij dringen u aan hier passende opvolging aan te geven en een strakker kasbeheer in te richten, inclusief vastlegging van telmomenten. Onderhoudsbeheerplannen Dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen worden allemaal door de raad vastgesteld op basis van de begroting of begrotingswijzigingen. Daarnaast hebben wij kunnen vaststellen dat de onderhoudsvoorzieningen op basis van de financiële uitwerking is besproken in uw raad. Wij hebben niet kunnen vaststellen dat de beheerplannen ook daadwerkelijk zijn goedgekeurd door de raad.
Wij adviseren u deze vaststelling explicieter in de besluitvorming te laten terugkeren wanneer sprake is van een bijstelling van het beheerplan, dan wel de uitgangspunten voor beheer en onderhoud wijzigen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.1 Bevindingen uit de controle
Aandacht voor afschrijvingstermijnen in relatie tot vervangingsinvesteringen Desinvesteringen niet stelselmatig verwerkt
Reserve kapitaalgoederen zonder actief
DASHBOARD
23
Afschrijvingstermijnen in relatie tot economische levensduur Uit de controle van de investeringen blijkt dat in enkele gevallen sprake is van vervangingsinvesteringen. Deze zien vooral op zaken die verband houden met vergroening zoals LED-verlichting en verduurzaming van installaties. Uit de controle blijkt dat bij het activeren van deze vervangingen geen desinvestering wordt verantwoord voor het vervangen actief. Daarbij blijkt ook dat deze vervangen activa niet in alle gevallen al geheel is afgeschreven op het moment van vervanging, waardoor alsnog een boekverlies moet worden verantwoord. Dit impliceert dat mogelijk niet alle nu gehanteerde afschrijvingstermijnen nog passend zijn in de huidige plannen en omstandigheden. Wij adviseren u de te hanteren afschrijvingstermijnen kritisch te toetsen in relatie tot de huidige inzichten voor gebruik en vervanging en deze waar nodig te herzien. Dit kan ook betekenen dat uw Nota waarderen en afschrijven materiële vaste activa geactualiseerd moet worden, aangezien daarin de te hanteren afschrijvingstermijnen door u zijn vastgesteld. Daarnaast adviseren wij u alert te zijn op het volledig desinvesteringen van vervangen activa, ter voorkoming van een te hoog verantwoorde boekwaarde en een onterecht doorlopende kapitaallast in de jaren waarin het actief niet meer in gebruik of in bezit is.
Overboeking reserve kapitaalgoederen In 2023 heeft een overheveling plaatsgevonden van de reserve toekomstige investeringen naar de reserve kapitaalgoederen. De investering die met deze overboeking samenhangt is echter nog niet gerealiseerd. Hierdoor loopt u het risico dat de reserve kapitaalgoederen niet meer zuiver toeziet op actueel te dekken kapitaallasten. Advies is deze overboeking pas te besluiten en verwerken wanneer de investering in gebruik is genomen, zodat ook de aanwending meteen start en de reserve alleen ziet op activa die in gebruik is.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 BBV, WNT en SiSa
BBV wordt nageleefd WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
Geen bevindingen SiSa-bijlage M&O-beleid in het kader van de Wet Inburgering 2021
DASHBOARD
24
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan € 223.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2023 voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2023 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2023. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B. Daarnaast wordt in bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2023 ingegaan op de Wet Inburgering 2021. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2023. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2023 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Er is een geformaliseerd M&O-beleid aanwezig conform de rechtmatigheidsvoorschriften van VNG, Divosa en het Ministerie van SZW. De opvolging van de IB-signalen vinden conform het vastgestelde beleid plaats. Wij concluderen dat er nog geen overkoepelend M&O-beleid is met betrekking tot de Wet Inburgering. Wel zijn regionaal afspraken gemaakt over de handhaving. Wij adviseren u op korte termijn zorg te dragen voor een overkoepelend M&O-beleid specifiek voor deze taken.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Significante schattingsposten
25
Schattingen zijn in het algemeen conservatief/ neutraal/optimistisch
Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college en management schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Dit laatste betekent dat de schatting vatbaar is voor een inherent gebrek aan nauwkeurigheid in de waardering.
Wij hebben geen controleverschillen naar aanleiding van deze schattingen
Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het management bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendenties. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of pessimistisch hebben aangemerkt. BEDRAG (x € 1.000)
POST IN DE JAARREKENING
122.469
Materiële vaste activa
1.443
Grondexploitaties
TOELICHTING SCHATTING
De schatting van deze post ziet op de lengte van de economische gebruiksduur. Uit onze controle is gebleken dat deze voor sommige soorten van activa korter is dan uw afschrijvingstermijn. Ook in relatie tot investeringen of vervangingen in het kader van de energietransitie vragen wij uw aandacht voor de te hanteren afschrijvingstermijnen.
Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden beoordelen wij de inschattingen in relatie tot de grondexploitaties als neutraal tot optimistisch. Deze inschattingen betreffen in het bijzonder de nog te realiseren kosten en opbrengsten en de fasering. Op basis van onze werkzaamheden en de ontwikkeling in de afgelopen twee jaar vinden wij de ingeschatte fasering van Centrum te optimistisch. Indien deze grondexploitatie een jaar langer doorloopt leidt dit tot een circa € 200.000 lagere eindwaarde (hogere verliesvoorziening). Voor de aanvankelijk te hoge vormfactor is een correctie verwerkt in de jaarrekening.
Uitzettingen korter dan één jaar
10.818
Op basis van onze werkzaamheden concluderen wij dat de waardering van vorderingen neutraal tot optimistisch plaatsvindt. Wij adviseren u met meer diepgang en stelselmatig de inbaarheid van individuele vorderingen te analyseren en een waarderingsrisico deugdelijk in te schatten.
Voorzieningen
11.234
De inschattingen die voor de verschillende voorzieningen zijn gemaakt achten wij realistisch (neutraal).
Conservatief, maar aanvaardbaar
DASHBOARD
BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR
JAARREKENING
Neutraal
Optimistisch, maar aanvaardbaar
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
Optimistisch, (deels) niet aanvaardbaar
BIJLAGEN
4.4 Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar
26
Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025 (toepassing in 2024 toegestaan) In december 2023 heeft de commissie BBV een aantal notities geactualiseerd. Het betreft de notities Rente, Overhead en Grondexploitatie. Hieronder hebben wij per onderwerp de belangrijkste wijzigingen opgenomen en gekoppeld aan de impact voor uw gemeente. Alle notities zijn van toepassing met ingang van begrotingsjaar 2025, en mogen worden toegepast voor begrotingsjaar 2024. Nieuwe notitie rente
Notitie rente De belangrijkste wijziging uit de notitie rente betreft een aanpassing in de toerekening van de rentelasten aan de grondexploitaties. Tot en met 2023 is het alleen toegestaan om de werkelijke rente over het vreemd vermogen (naar rato) toe te rekenen aan de grondexploitaties. Dit geldt tevens voor de toekomstige rentelasten. Met ingang van boekjaar 2025 (en eventueel 2024) wordt voor grondexploitaties geen onderscheid meer gemaakt in het BBV, waardoor de rentetoerekening plaatsvindt op basis van de reguliere omslagrente. Wij raden u aan voor de begroting 2025 de impact hiervan door te rekenen en deze mee te nemen in deze begroting. Tevens adviseren wij u de notitie Rente vanaf boekjaar 2024 toe te passen, zodat de rente-effecten verwerkt kunnen worden in de waardering van uw grondexploitaties. Een tweede belangrijke wijziging is de herintroductie van de mogelijkheid om rentetoerekening aan het eigen vermogen en de voorzieningen toe te passen. Deze mogelijkheid is in 2016 door de commissie BBV beëindigd, maar in de notitie 2023 als keuzemogelijkheid opgenomen. Wij adviseren in 2024 een weloverwogen keuze te maken in het toepassen van de toerekening van rente aan het eigen vermogen en de voorzieningen.
Nieuwe notitie overheadkosten
Notitie grondexploitatie
DASHBOARD
Notitie Overhead De commissie BBV heeft in de notitie Overhead 2023 de regelgeving met betrekking tot de toerekening van Overhead geactualiseerd, verduidelijkt en samengevoegd in één notitie. De belangrijkste uitspraken en aanbevelingen zijn als volgt: • Stellige uitspraak: Voor de berekening van de tarieven voor de lokale heffingen moet de methodiek voor toerekening van overhead worden gebruikt zoals deze is opgenomen in de financiële verordening. Deze methodiek mag niet afwijken van de overige methodieken voor het toerekenen van overhead. • Aanbevelingen: De commissie adviseert om overhead niet bij de begroting vorm te geven maar door middel van de financiële verordening of door een notitie overhead aan de raad voor te leggen en deze periodiek te herzien. In deze nota neemt de gemeente keuzes op ten aanzien van: kaderstelling, methodiek en onderscheiding primaire processen en overhead. Notitie Grondexploitatie De belangrijkste wijzigingen in de notitie grondexploitatie zien toe op de wijzigingen ten aanzien van de omgevingswet, die onder andere hebben geleid tot een aanpassing van de lijst met verhaalbare kostensoorten. Deze wijzigingen gaan, in verband met de invoering van de Omgevingswet in per 1 januari 2024. Deze wijzigingen hebben met name invloed op verslaggevingsaspecten bij faciliterend grondbeleid.
De overige wijzigingen zien met name toe op de voorwaarden voor warme gronden, de voorbereidingskosten en gemengde projecten. Daarnaast is de rentetoerekening, zoals hierboven bij is toegelicht gewijzigd.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
27
Bijlagen
A
Onze controle
B
Bevindingen SiSa-bijlage
28
A. Onze controle
A. Onze controle
Doel en object van de controle Opdracht
Strekking van de controleverklaring
Materialiteit
29
Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Papendrecht, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 9 november 2023. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2023 van de gemeente Papendrecht aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zijn wij voornemens hierbij een goedkeurende controleverklaring met een paragraaf ter benadrukking ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording af te geven. Dit doen wij wanneer ook de formele aspecten van het controleproces zijn afgerond en zich geen gebeurtenissen meer voordoen die van invloed kunnen zijn op de jaarrekening.
Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.137.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 52.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Onafhankelijkheid
Controleaanpak
30
Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Papendrecht zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Controleaanpak Onze controleaanpak is gebaseerd op een volledig gegevensgerichte en risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen zoals de inkoopstroom en uitgaande subsidies. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening.