ABZ - A09. 20220407 Smart Delta Drechtsteden, Jaarverslag 2021 MKB-katalysatorfonds.pdf

BEHANDELD DOOR: Hilbert de Jong TELEFOON: 0184 495952 E-MAIL: hj.de.jong@sliedrecht.nl ONDERWERP: Jaarverslag 2021 MKBkatalysatorfonds

Aan de colleges en raden van de Drechtstedengemeenten

DATUM: 07-04-2022 ONS KENMERK: DO/22/2635916 UW KENMERK: BIJLAGE(N): 1 ZAAKNUMMER: Zaaknummer

Geacht college, geachte raad,

Ter kennisname bied ik u hierbij namens de adviescommissie van het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden het Jaarverslag 2021 van het MKB-katalysatorfonds aan. Alle Drechtstedengemeenten dragen bij aan de financiering van dit fonds. Het verslag is conform de regeling van het fonds opgesteld door de adviescommissie en presenteert de resultaten over het afgelopen jaar. Het verslag is formeel aangeboden aan de Bestuurlijke Werkgroep Werken en Economie op 30 maart 2022. Ik vertrouw erop u hierbij voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u naar aanleiding van het verslag vragen of opmerkingen hebben, neemt u dan contact op met mij of met Hilbert de Jong, secretaris van het MKB-katalysatorfonds.

Hoogachtend,

Maarten Burggraaf Bestuurlijk trekker Werken en Economie

Alblasserdam • Dordrecht • Hardinxveld-Giessendam • Hendrik-Ido-Ambacht • Papendrecht • Sliedrecht • Zwijndrecht

POSTADRES Postbus 8 3300 AA Dordrecht

BEZOEKADRES Spuiboulevard 300 3311 GR Dordrecht

BANK IBAN: NL88BNGH0285127748 BIC: BNGHNL2G

MKB-katalysatorfonds Drechtsteden Jaarverslag 2021 Adviescommissie MKB-katalysatorfonds Drechtsteden

www.mkbkatalysatorfondsdrechtsteden.nl

MKBkatalysatorfonds Drechtsteden Jaarverslag 2021

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Resultaten in 2021

Reflectie en vooruitblik

Overzicht subsidieprojecten

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Werkwijze MKB-katalysatorfonds in 2021 Subsidieregeling Adviescommissie Procedure Promotie en communicatie

Subsidieregeling

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Sinds 2016 kennen de zeven Drechtsteden-gemeenten (Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-

Het MKB-katalysatorfonds kende in 2021 een viertal

Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht) de gezamenlijke

subsidiemogelijkheden – ongewijzigd ten opzichte van de

subsidieregeling MKB-katalysatorfonds Drechtsteden. Dit instrument is

voorgaande jaren. Dit waren:

beschikbaar voor subsidies voor innovatieprojecten van het mkb in de

•

Kennisvoucher: maximaal € 10.000, een tegemoetkoming in de kosten voor het inschakelen van een kennisinstituut voor

(maritieme) maakindustrie in de regio.

het beantwoorden van een onderzoeksvraag. De eerste fondsperiode liep van 2016 tot en met 2018 met een

•

Haalbaarheidssubsidie: maximaal € 25.000, een

subsidiebudget van in totaal € 500.000. Na een evaluatie eind 2018

tegemoetkoming in de kosten van een onderzoek naar de

was 2019 een tussenjaar, waarin bijna € 79.000 werd bijgestort door

technische en economische haalbaarheid en risico’s van het

de zeven gemeenten voor continuering van de subsidieregeling. Per

ontwikkelen van een productinnovatie.

2020 is een nieuwe driejarige fondsperiode overeengekomen door

•

de zeven gemeenten, dus voor 2020 tot en met 2022 met opnieuw

koming in de kosten voor het ontwikkelen van een prototype

een budget van € 500.000. Omdat de samenwerking tussen de zeven Drechtstedengemeenten op ruimtelijk-economisch vlak inmiddels was

Prototypingsubsidie: maximaal € 25.000, een tegemoetvan een nieuw product.

•

Kwartiermakerssubsidie: maximaal € 40.000, bijdrage voor

vormgegeven als “meervoudig lokale samenwerking” en het dus niet

het “kwartiermaken” voor grootschalige, locatie gebonden

langer aan de orde was om de subsidieregeling uit te voeren onder de

voorzieningen en proeflocaties voor R&D-activiteiten. Deze

Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden, is de gemeente Dordrecht

subsidie wordt verstrekt aan een combinatie van meerdere

sinds 1 januari 2020 de uitvoerende gemeente namens de zeven

aanvragers.

regiogemeenten.

Adviescommissie

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Sinds de start van het MKB-katalysatorfonds in 2016 werkt de subsidie-

Sinds medio 2020 wordt de adviescommissie bij de beoordeling

regeling met een adviescommissie, die een formeel vastgelegde rol

van subsidieaanvragen ondersteund door een business analist van

heeft bij de uitvoering van de regeling. De adviescommissie heeft als taak

InnovationQuarter, de regionale ontwikkelingsmaatschappij van Zuid-

om ingediende aanvragen en de voortgang en afronding van lopende

Holland. Deze rol wordt ingevuld door Fleur Rooker.

projecten te beoordelen en de gemeente Dordrecht (als uitvoerder namens de Drechtsteden) daarover te adviseren. De adviescommissie is samengesteld uit het regionale bedrijfsleven, zodat de commissieleden

Het fondsmanagement wordt sinds februari 2019

een diversiteit aan expertise en netwerk met zich meebrengen in de

ingevuld door secretaris Hilbert de Jong,

gesprekken met en beoordeling van subsidieprojecten. De vijfhoofdige

beleidsadviseur economie van de gemeente

adviescommissie kwam hiervoor in 2021 weer zevenmaal bijeen,

Sliedrecht.

hierbij ondersteund door de secretaris en een business analist van InnovationQuarter. Anders dan in andere jaren – maar net als in 2020 – vonden de meeste commissievergaderingen in 2021 – vanwege de coronacrisis – noodgedwongen digitaal plaats. Aanvullend heeft de adviescommissie in 2021 ook overlegd met de verantwoordelijk bestuurder namens de Drechtsteden over de uitvoering van het fonds en de plaats daarvan in de innovatieagenda van de regio.

Marco Huisman Technisch directeur Veth Propulsion,

De adviescommissie bestond in 2021 uit de volgende leden:

Papendrecht

Niels Wepster

Kees van de Graaf

voorzitter

Directeur Baggerbedrijf de Boer /

Directeur SEAM Investments, Dordrecht

Dutch Dredging, Sliedrecht

Adriaan Broere

Claudius de Beer

vicevoorzitter

Directeur De Oliebron,

CTO Valk Welding Group en Managing director

Zwijndrecht

Valk Welding NL, Alblasserdam

Procedure Kenmerkend – zo niet uniek – aan het MKB-katalysatorfonds

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

4. Na afloop van de commissievergadering stelt de adviescommissie

Drechtsteden is de gestroomlijnde, snelle en persoonlijke procedure voor

een besluitenlijst op met adviezen per project. Binnen een

subsidieaanvragen en lopende projecten. Stapsgewijs loopt deze per

week worden deze adviezen verwerkt in een besluit door het

aanvraag als volgt:

Drechtstedenbestuur. Op basis van dat besluit ontvangt de

1. Een geïnteresseerde ondernemer kan voorafgaand aan een officiële

aanvrager binnen drie weken na de commissievergadering van

aanvraag rechtstreeks contact opnemen met de secretaris om een

het subsidiebureau een officiële beschikking over het al dan niet

eerste indruk te krijgen of zijn innovatie-idee voor subsidie van het

verkrijgen van een subsidie. De doorlooptijd tussen het indienen

fonds in aanmerking zou kunnen komen.

van een aanvraag en het ontvangen van de beschikking bedraagt

2. Zodra een aanvraag officieel wordt ingediend, wordt deze direct in behandeling genomen door het subsidiebureau. Het subsidiebureau

daarmee slechts zes tot negen weken. 5. Toegekende subsidies worden in de regel uitgekeerd in twee

beoordeelt de aanvraag binnen enkele dagen op volledigheid

tranches: de eerste helft bij de aanvang van het project en de

en juistheid, waarna de aanvrager wordt uitgenodigd voor een

tweede helft na een tussentijdse presentatie van het project aan de

persoonlijke toelichting tijdens de eerstvolgende vergadering van de

adviescommissie. De commissie houdt zo een vinger aan de pols bij

adviescommissie. Aangezien de commissie ongeveer zeven keer per

de voortgang op de vooraf gestelde doelen voor het project.

jaar bijeenkomst, vindt de toelichtende presentatie in de regel binnen

6. Na afloop van de looptijd van de subsidie (vaak na een jaar) dient

drie tot zes weken na het indienen van de aanvraag plaats.

de subsidie nog officieel te worden vastgesteld. Voorafgaand

3. Tijdens de commissievergadering krijgt de aanvrager de gelegenheid

aan deze vaststelling verzorgt de aanvrager een eindpresentatie

zijn aanvraag toe te lichten aan de adviescommissie, waarbij de

voor de adviescommissie. Hierbij beoordeelt de commissie of het

commissie de gelegenheid heeft tot vragen en opmerkingen. Behalve

innovatieproject de gestelde doelen heeft behaald en wordt met

een beoordeling van de subsidieaanvraag zelf geeft de commissie

de aanvrager van gedachten gewisseld over het vervolg ná de

aanvragers hierbij ook allerlei tips vanuit de eigen expertise en

subsidieperiode.

het netwerk. Ook in 2021 heeft het fonds op deze wijze een serie nieuwe aanvragen en lopende projecten behandeld. Zie hiervoor nader hoofdstuk 2 van dit jaarverslag.

Promotie en communicatie

Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Gedurende het jaar is er doorlopend via diverse kanalen

vakspecifieke pers. Helaas was het vanwege de coronacrisis in sommige

gecommuniceerd over het MKB-katalysatorfonds. Bij de Drechtsteden

gevallen niet mogelijk een bedrijfsbezoek te doen en bijvoorbeeld een

is hiervoor ook specifiek communicatiecapaciteit beschikbaar. De

filmpje op te nemen. Het voornemen is om dit in 2022 in te halen.

communicatie vindt plaats via sociale media, persberichten en vakbladen. Ook kent het fonds een eigen website. Communicatie is

Een andere wijze van promotie en communicatie die in voorgaande

gericht op zowel de potentiële doelgroep van de subsidies, namelijk het

jaren gebruikelijk was, maar in 2021 vanwege de coronacrisis nauwelijks

maritieme en industriële mkb in de Drechtsteden, alsook de bredere

mogelijk, was de aanwezigheid bij relevante evenementen. Een enkele

maatschappelijke omgeving. Ook heeft de secretaris contact met alle

keer is het MKB-katalysatorfonds onder de aandacht gebracht via

lokale accountmanagers van de zeven Drechtsteden-gemeenten voor

digitale evenementen, bijvoorbeeld vanuit de Duurzaamheidsfabriek in

promotie van het fonds bij lokale bedrijven.

Dordrecht.

In 2021 bestond het MKB-katalysatorfonds 5 jaar. Dit lustrum is uitgebreid onder de aandacht gebracht: het vijfjarig bestaan zelf is gecommuniceerd met een persbericht en een filmpje, en in het kader van het lustrum zijn

Evenwel was het ook in 2021 merkbaar dat het MKB-katalysator-

drie zogenaamde testimonials van eerder afgeronde projecten opgesteld

fonds inmiddels goed bekend is bij lokale, regionale en

en gecommuniceerd. In het verlengde van de lustrumcommunicatie

bovenregionale partners. Ten opzichte van de beginjaren van

is in het najaar een eerste van meerdere korte video’s uitgebracht over

het fonds is anno 2021 echter wel merkbaar dat het aantal

innovatieprojecten, waarbij het MKB-katalysatorfonds wordt verbonden

financieringsregelingen flink is toegenomen, zodat het MKB-

aan de bredere regionale inzet op innovatie.

katalysatorfonds voor potentiële aanvragers soms kan verdwijnen in de veelheid van mogelijkheden. Ook in 2021 werden twee van

Goed gebruik is voorts dat het fonds na elke toegekende subsidie

de aanvragen ingediend onder begeleiding van subsidiebureaus,

een persmoment organiseert bij de ondernemer in aanwezigheid van

die de mogelijkheden van het fonds actief onder de aandacht

de lokale wethouder economie. Zo ook in 2021, waarbij elk van deze

brengen bij hun klanten.

persmomenten is opgemerkt en overgenomen is zowel algemene als

Eerste lustrum MKB-Katalysatorfonds: Drechtsteden stimuleert al 5 jaar succesvol innovaties binnen het mkb. Werkwijze MKBkatalysatorfonds in 2021

Resultaten in 2021

Resultaten in 2021

Aanvragen en toekenningen Tussentijdse en eindpresentaties Verbonden partijen Overzicht uitvoeringskosten

Aanvragen en toekenningen

Resultaten in 2021

Het MKB-katalysatorfonds ontving in 2021 vijf nieuwe subsidie-

Sinds de start van het fonds begin 2016 zijn er tot en met 2021 in totaal

aanvragen. De adviescommissie behandelde in 2021 zes aanvragen

62 subsidieaanvragen geweest, waarvan 32 zijn toegekend. Het totale

(één was doorgeschoven uit 2020). Drie van deze aanvragen werden

subsidiebedrag over deze gehele looptijd bedraagt € 740.863, aangevuld

toegekend. Het totaal in 2021 aangevraagde subsidiebedrag bedroeg

met ca. € 1.876.432 aan cofinanciering, een verhouding van 28% subsidie

€ 112.130, het totaal toegekende subsidiebedrag bedroeg € 74.960.

versus 72% cofinanciering. Doordat bij de afronding van projecten de eigen cofinanciering nog wel eens hoger blijkt uit te vallen, valt deze

In 2021 werd tweemaal een subsidie voor een haalbaarheidsonderzoek

balans na afloop van een jaar vaak hoger uit in het voordeel van de

aangevraagd en driemaal een prototypingsubsidie. De drie toegekende

cofinanciering, wat dus waarschijnlijk ook zal gelden voor 2021.

subsidies betroffen een prototypingproject (Laskar Puntlastechniek) en

Het resterende subsidiebudget per eind 2021 bedraagt € 313.986, wat

twee haalbaarheidsonderzoeken (Pentacon Ingenieurs en Euromesh).

dus beschikbaar is voor de resterende periode tot 31 december 2022.

Zie nader hoofdstuk 4 van dit jaarverslag voor een toelichting per project. Voorwaarde voor een subsidie uit het MKB-katalysatorfonds is dat minstens 50% van de kosten wordt gedekt door (eigen) cofinanciering.

Subsidies 2016-2021

In de praktijk ligt dit aandeel meestal hoger. In 2021 stond tegenover het subsidiebedrag van € 74.960 een eigen investering van ca. € 91.600. De totale innovatie-investering voor projecten onder het MKB-katalysatorfonds bedroeg in 2021 dus € 166.560, waarvan 45% subsidie en 55% (private) cofinanciering.

totaal kwartiermaker prototype haalbaarheidsonderzoek kennisvoucher 0

10 toekenningen

20

30 aanvragen

40

50

60

Tussentijdse en eindpresentaties Naast nieuwe aanvragen behandelde de adviescommissie in 2021 een aantal tussentijdse en eindpresentaties van reeds lopende projecten. In 2021 vonden drie tussentijdse presentaties plaats en vijf eindpresentaties. Daarmee werden in 2021 dus vijf subsidieprojecten afgerond (De Ruyter & Koedood, Rubber Design, Jooren Scheepsschroeven, MSA Service en Netics). Per eind 2021 waren er nog vier lopende projecten: één uit 2020 en drie uit 2021.

Resultaten in 2021

Verbonden partijen

Resultaten in 2021

Duurzaamheidsfabriek

InnovationQuarter

Ook in 2021 werd het fonds uitgevoerd in samenwerking met de

Ook in 2021 was het MKB-katalysatorfonds verbonden aan

Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht, hoewel de meest zichtbare uiting

InnovationQuarter, de regionale ontwikkelingsmaatschappij van Zuid-

daarvan – de commissievergaderingen in de Duurzaamheidsfabriek –

Holland. InnovationQuarter was destijds betrokken bij de oprichting

meermaals niet mogelijk was vanwege de coronacrisis. Desondanks was

van het MKB-katalysatorfonds en net als in het voorgaande jaar heeft

er ook in 2021 contact over mogelijke nieuwe aanvragen en lopende

InnovationQuarter ook in 2021 een business analist als ondersteuning

projecten met de innovatiemanager van de Duurzaamheidsfabriek /

aan de adviescommissie van het MKB-katalysatorfonds beschikbaar

Da Vinci en maakten meerdere gesubsidieerde projecten een verbinding

gesteld. Omdat deze business analist bij nieuwe aanvragen een analyse

met de Duurzaamheidsfabriek via het betrekken van studenten,

vooraf doet, met gebruikmaking van de beschikbare financiële en

gebruiken van faciliteiten of huisvesting.

sectorkennis binnen InnovationQuarter, is dit van grote meerwaarde voor de adviescommissie.

www.duurzaamheidsfabriek.nl

Voorts was er op inhoud in 2021 ook een verbinding met het vijftal business developers, die per eind 2020 in samenwerking met InnovationQuarter voor de regio Drechtsteden aan de slag zijn gegaan in het kader van de regionale innovatieagenda en in relatie tot de innovatiemiddelen die door de Rijksoverheid in een Regiodeal beschikbaar zijn gesteld aan de regio. Deze business developers werken aan innovatie-roadmaps in samenwerking met het regionaal bedrijfsleven en andere relevante partijen op de thema’s duurzaam varen, deltatechnologie, slimme maakindustrie, digitalisering en zorginnovatie. Met name de eerste drie thema’s (en deels ook de vierde) vormen ook de focus van het MKB-katalysatorfonds, waarom de subsidieregeling nadrukkelijk als financieringsinstrument wordt meegenomen door deze business developers in hun actieve rol op innovatiestimulering in de regio.

www.innovationquarter.nl

Resultaten in 2021

Smart City Fonds Dordrecht Ten slotte is er naast het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden ook het Smart City Fonds Dordrecht. Waar het MKB-katalysatorfonds zich richt op innovaties in de maritieme en industriële sector, richt het Smart City Fonds zich op innovatieve toepassingen op maatschappelijk vlak en in de stedelijke omgeving. In die zin vullen beide fondsen elkaar aan: “smart industry” en “smart city”. Het Smart City Fonds Dordrecht kent in de uitvoering een vergelijkbare werkwijze als het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden, met een adviescommissie en een secretaris. De secretarissen van beide fondsen hebben regelmatig de stand van zaken bij beide fondsen uitgewisseld.

www.smartcitydordrecht.nl

Overzicht uitvoeringskosten

Resultaten in 2021

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de uitvoeringskosten van het MKB-katalysatorfonds in 2021. De uitvoeringskosten worden gedekt uit het budget voor de regionale Groeiagenda. De uitvoeringskosten komen dus niet ten laste van het subsidiebudget. Lasten

Euro

Fondsmanagement

9.300

Administratieve behandeling subsidieaanvragen door Subsidiebureau gemeente Dordrecht

5.460

Adviescommissie: onkostenvergoeding

2.500

Vergaderkosten

500

Eigen communicatie-inzet Drechtsteden (via gemeente Dordrecht)

8.000

Externe communicatiekosten: diverse vormgeving, artikelen, video’s, etc.

9.100

Totaal

34.860

NB. Een deel van de inzet ten behoeve van het MKB-katalysatorfonds

werkwijze zorgt ervoor dat er soms geen exacte registratie van uren en

wordt gedaan in het bredere kader van de uitvoering van de Groei-

kosten voor het MKB-katalysatorfonds mogelijk is, waarom een deel

agenda, de RegioDeal en het merk Smart Delta Drechtsteden. Inzet

van bovenstaande uitvoeringskosten een benadering is van datgene

voor het MKB-katalysatorfonds loopt daarmee soms naadloos over in

dat direct verbonden is geweest met de uitvoering van het MKB-

inzet voor de bredere regionale economische agenda. Deze integrale

katalysatorfonds in 2021.

Reflectie en vooruitblik

Reflectie en vooruitblik

MKB-katalysatorfonds en coronacrisis Reflectie op 2021 en aandachtspunten voor 2022

MKB-katalysatorfonds en coronacrisis

Reflectie en vooruitblik

Het jaar 2021 was in velerlei opzichten een herhaling van 2020, alleen al

Reeds in 2020 was er – mede vanwege de coronacrisis – een vertraging

gezien de beperkende maatregelen vanwege de coronapandemie. In het

zichtbaar in het aantal informatieverzoeken en daadwerkelijke aanvragen

jaarverslag 2020 stond vermeld dat de impact van de coronacrisis zeker

bij het MKB-katalysatorfonds. De analyse in 2020 was dat het mkb zich in

ook te voelen was in de sectoren waar het MKB-katalysatorfonds zich op

deze crisistijd noodgedwongen focust op kerntaken, waardoor – helaas –

richt. Die impact vertaalde zich in 2021 toch ook weer anders, namelijk nu

de innovatieprojecten veelal op een laag pitje komen te staan. Het mkb

door de wereldwijde schaarste, kostenstijgingen en leveringsproblemen

heeft zelden structurele capaciteit voor onderzoek en ontwikkeling – één

in materialen en grondstoffen. Ook diverse subsidieprojecten kenden

van de bestaansredenen van het MKB-katalysatorfonds – en moeten de

daardoor hogere kosten voor de initiatiefnemers dan aanvankelijk

innovatieambities daardoor nu soms even pauzeren. Daarbij was er eind

begroot. De schaarste en kostprijsstijgingen kunnen op de langere

2020 de hoop dat er allerminst sprake is van afstel en dat de innovatieve

termijn weliswaar nieuwe innovaties uitlokken, maar maken op de kortere

ideeën in 2021 weer met nieuwe energie zouden worden opgepakt.

termijn de investeringsmarges dunner en de innovatieprojecten duurder.

Aangezien de pandemie in 2021 helaas voortduurde, in combinatie

Ook in 2022 zal dit naar verwachting een uitdaging blijven, gecombineerd

met de voornoemde schaarste, is het aantal nieuwe projecten in 2021

met het al langer spelende, maar steeds pregnanter wordende tekort aan

wederom (nog) achtergebleven. Deels lijkt dit ook te maken te hebben

gekwalificeerd (technisch) personeel.

met een verandering in het financieringslandschap en wellicht zelfs met de behoefte bij regionaal mkb, maar dit behoeft nadere analyse in 2022.

Reflectie en vooruitblik

Overigens is er in de communicatie over het MKB-katalysatorfonds Hiervoor genoemde ontwikkelingen zijn zichtbaar in de cijfers van

nadrukkelijk voor gekozen om de subsidieregeling niet te noemen

het MKB-katalysatorfonds over 2021:

in het kader van (lokale) steunmaatregelen voor de coronacrisis: het

-

Vijf aanvragen in 2021 tegen zeven in 2020 en tien in 2019.

MKB-katalysatorfonds is en blijft bedoeld voor subsidies waartegenover

Daarbij moet worden aangetekend dat de dalende trend in

een innovatieproject dient te staan. Wel is benadrukt dat het MKB-

het aantal aanvragen al voor de coronacrisis was ingezet en

katalysatorfonds juist ook in crisistijd beschikbaar is om toch door te

deels wordt verklaard door het nog beter bekend worden van

gaan met innoveren én wordt er bij de uitvoering rekening gehouden

het profiel van het fonds. In 2019 waren er namelijk zeker twee

met eventueel door de coronacrisis optredende vertraging bij

aanvragen die niet pasten bij het profiel (dus acht passende

innovatieprojecten.

aanvragen), terwijl in 2020 alle zeven aanvragen binnen het profiel van het fonds pasten. Ook in 2021 pasten in principe alle vijf aanvragen binnen het fondsprofiel. -

Drie toekenningen in 2021, tegen vijf toekenningen in zowel 2020 als 2019.

-

Een totaal toegekend subsidiebedrag van € 74.960 in 2021 met circa € 91.600 aan cofinanciering, tegen € 111.054 en € 121.000 aan subsidie in 2020 respectievelijk 2019 en circa € 408.512 en € 216.690 aan cofinanciering in 2020 respectievelijk 2019. Beide cijfers zijn overigens ook afhankelijk van het type project en het type subsidie-instrument wat wordt aangevraagd: in 2021 werd er bijvoorbeeld geen omvangrijk kwartiermakerproject ingediend, waar dat wel het geval was in zowel 2020 als 2019.

Reflectie op 2021 en aandachtspunten voor 2022 De adviescommissie heeft zich ook in 2021 met plezier en betrokkenheid

-

De commissie legt ook de vinger bij de uitvoeringskosten: in 2021

beziggehouden met de uitvoering van het MKB-katalysatorfonds. Daarbij

bedroegen die ruim € 34.000 exclusief de vrijwillige inzet van

constateert de commissie de volgende zaken:

de commissieleden, tegenover zo’n € 75.000 aan toegekende

-

Het aantal aanvragen neemt sinds twee jaar af, maar het aantal

subsidie in 2021. De adviescommissie realiseert zich evenwel dat de

toekenningen blijft min of meer constant. Conclusie kan dus zijn

constructie van het werken met een extra externe adviescommissie

dat het fonds effectiever is gaan functioneren. Evenwel acht de

voor de uitvoering van het fonds ook onvermijdelijk kosten met

commissie het raadzaam om de effectiviteit waarop het fonds onder

zich meebrengt. Dit was en is een nadrukkelijke wens van de zeven

de aandacht wordt gebracht bij potentiële aanvragers nader te

gemeenten die het fonds hebben ingesteld. Bovendien zetten

onderzoeken.

de gemeenten het MKB-katalysatorfonds ook in voor het brede

De schommeling in de bedragen van toegekende subsidies en

innovatie-verhaal in de regio, waarvan de kosten soms ook worden

cofinanciering in belangrijke mate afhankelijk van het type project:

toegerekend aan het fonds zelf, maar dus niet 1-op-1 samenhangt

met name de kennisvoucher enerzijds en de kwartiermaker anderzijds

met de subsidies.

-

verschillen behoorlijk in omvang. Het aantal toegekende projecten blijft daarmee toch de meest relevante maatstaf. -

Er is ten minste een tweeledig corona-effect voorstelbaar voor de doelgroep van het fonds: enerzijds is er minder capaciteit om te innoveren en anderzijds is het netwerk tussen ondernemers beperkt.

-

Voor de toekomst herhaalt de adviescommissie de oproep om werk te maken van een sterkere verbinding, combinatie of zelfs fusie tussen het MKB-katalysatorfonds en het Smart City Fonds. Hierbij beseft de adviescommissie dat er voor de zeven regiogemeenten verschillende afwegingen een rol kunnen spelen, dus benadrukt de commissie het belang van een gezamenlijk advies in die richting. In de uitvoering zou de combinatie van beide fondsen dan kunnen gaan werken met een “pool” van adviescommissieleden, waaruit afhankelijk van het type aanvraag een expertpanel wordt samengesteld.

Reflectie en vooruitblik

Reflectie en vooruitblik

-

De regeling van het MKB-katalysatorfonds loopt in 2022 nog door,

-

maar komt in principe per 31 december 2022 ten einde. De commissie

het leerpark wellicht in de rol van een coaching-netwerk voor kleine

adviseert daarom in 2022 goed te kijken en te evalueren hoe het

of startende ondernemers zou kunnen voorzien, maar de commissie

fonds functioneert. De basale vraag die daarbij gesteld moet worden

heeft sinds medio 2020 geen zicht op de verdere ontwikkeling van

is: waartoe is de regeling op aarde? Wellicht zal dat in 2022 tot een

het DOC.

ander antwoord leiden dan bij de oprichting in 2015/16. Anno 2022

-

Ten algemene merkt de commissie ook op dat een van de grootste

is er veel meer geld in de markt dan in 2015 en is de behoefte bij

– zo niet de grootste – uitdaging in de maritiem-industriële sector

de regionaal mkb wellicht verschoven naar het hebben van een

de schaarste aan gekwalificeerd (technisch) personeel is. Dit ligt

sparring-partner voor kleine ondernemers. Hoewel de commissie niet

volledig buiten de insteek van het MKB-katalysatorfonds, maar is wel

weet hoe groot die behoefte bij de ondernemers zelf is, signaleert

een belangrijk aandachtspunt voor de regionale inzet op de sector.

de commissie wel regelmatig dat innovatieve ondernemers enige

Initiatieven als NextTech (een regionaal fonds voor opleidingen

coaching bij hun project of bedrijfsvoering zouden kunnen gebruiken.

en talentontwikkeling) acht de commissie daarom cruciaal om dit

Coaching is bij langjarige investeringsprojecten van InnovationQuarter

knelpunt aan te pakken.

bijvoorbeeld een belangrijk onderdeel, maar er is dan ook weer

-

sprake van een andere financieringsrelatie in omvang, duur en risico Sowieso hoeft coaching geen primaire rol van het MKB-

De evaluatie van het MKB-katalysatorfonds in 2022 zal moeten plaatsvinden vanuit een totaalanalyse van de regionale innovatie-

dan bij het MKB-katalysatorfonds. -

Eerder leek het dat het Drechtsteden Ondernemerscentrum (DOC) op

inzet, inclusief dus ook het voornoemde Smart City Fonds. -

Ten slotte kijkt de adviescommissie met belangstelling naar de

katalysatorfonds te zijn: dit kan evengoed parallel worden

ontwikkelingen rond de Maakfabriek in Dordrecht. Daar wordt nu

opgepakt. De adviescommissie zelf voorziet ondernemers die een

ook gewerkt aan het construct van een huursubsidie, iets waar de

subsidieaanvraag doen nu ook al wel van adviezen en netwerk

adviescommissie van het MKB-katalysatorfonds in de uitvoering

tijdens de gemiddeld drie gesprekken die een project heeft met

wellicht een rol bij kan spelen, zoals het MKB-katalysatorfonds

de commissie. De primaire doelstelling en ook het succes van

nu al – van oorsprong – de nauwe verbinding heeft met de

de regeling nu blijft evenwel het leveren van meetbare, tastbare

Duurzaamheidsfabriek.

resultaten in de vorm van concrete projectsubsidies.

Overzicht subsidieprojecten

Overzicht subsidieprojecten 2021 2020 2019 2018 2017 2016

2021 Pentacon Ingenieurs – autonoom bootopslagsysteem Pentacon gaat de economische, commerciële en technische haalbaarheid onderzoeken voor een afgesloten volledig geautomatiseerde droge boot opslag, Autonomous Boat Storage (ABS). Het gaat om de opslag van boten (schepen zonder mast) met een maximale afmeting van 10 meter. Naast recreatieve (huur)sloepen is het systeem ook geschikt voor watertaxi’s of zelfs pakjesboten. Er wordt onderzocht of tegen beperkte kosten een zeer snel pick-and-place systeem ontwikkeld kan worden, zodat boten snel in- en uit het water gehaald kunnen worden. Het geautomatiseerd en droog opslaan van boten is duurzaam, want het voorkomt anti-fouling met daarbij horende schoonmaak- en reparatiewerkzaamheden en het voorkomt osmose van polyester en aantasting van metalen onder de waterlijn. Daarnaast speelt het in op de trend binnen de recreatieve botensector, waarbij steeds meer sprake is van kortdurend gebruik van de sloep i.c.m. minimaal onderhoud en daarmee ongemak. Dit project wordt naar verwachting in 2022 afgerond. Projectpartners Marina Rijnsburg Eigen investering € 24.960 Toegekende subsidiebijdrage € 24.960 Innovatie Haalbaarheidsonderzoek Autonoom bootopslagsysteem

Overzicht subsidieprojecten

2021 Laskar Puntlastechniek – digitale productiecontroller puntlasmachine In de huidige maakindustrie waarin (metaal)verbindingen een cruciale rol spelen is een enorme behoefte aan kennisoverdracht, begeleiding en automatisering. Dat geldt zeker ook voor puntlassen, een lastechniek geschikt voor de plaatwerkindustrie. Om deze belangrijke lastechniek door te ontwikkelen, zijn maar zeer minimaal of geen middelen beschikbaar. Daarom heeft Laskar Puntlastechniek BV zich zo georganiseerd dat de klant totaal ontzorgd gaat worden. Hun missie is om innovatieve oplossingen aan te bieden voor de maakindustrie op het gebied van weerstandlassen en stiftlassen. In een continue veranderende markt, waarbij de opdrachtgevers steeds hogere eisen stellen aan de kwaliteit en reproduceerbaarheid van de lasverbinding, wordt de aansluiting met de huidige status van het puntlasproces gemist en is een digitaliseringsslag noodzakelijk. Daarnaast is het kennisniveau op het gebied van puntlassen en stiftlassen dermate slecht dat de klanten steeds vaker en terugkerend een beroep op Laskar doen. Door innovatie in de puntlastechniek worden deze uitdagingen aangepakt. Projectpartners Eigen investering € 35.850 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Innovatie Prototype Digital production controller puntlasmachine

Door een innovatief ‘Digital Spotwelding Production System’ te ontwikkelen die wordt toegevoegd aan een standaard puntlasmachine, bieden we klanten een integrale oplossing. Het gebrek aan proceskennis, behoefte in real-time (kwaliteits)controle op het lasproces en integratie met software platformen bij gebruikers/klanten worden met de ontwikkeling van de controller opgelost. Zo maakt Laskar ook puntlastechniek klaar voor Industrie 4.0 toepassingen. Dit project wordt naar verwachting in 2022 afgerond.

Overzicht subsidieprojecten

2021 Euromesh – duurzame oliefilters

Overzicht subsidieprojecten

In tal van procesindustrieën is het gebruik van leidingen en filters een belangrijk en onmisbaar onderdeel. Euromesh is actief in deze sectoren en levert techniek aan de olie- en gasindustrie, (petro)chemie, waterzuivering, voedingsmiddelenindustrie en scheepvaart. In dit kader heeft Euromesh een vervangbaar filter ontworpen die vervuiling uit transportleidingen voor zowel gas als vloeistoffen moet filteren en moet voorkomen dat er blokkades ontstaan in die potentieel zeer gevaarlijk kunnen zijn. Op dit moment werken industrieën alleen met duplex basket filters. Het AFT filter dat Euromesh heeft ontworpen – en met steun van het MKB-katalysatorfonds in prototype ontwikkelt – kent ten opzichte van het conventionele duplex filter relatief (zeer) lage investeringskosten, een korte inbouwlengte en eenvoudig gebruik, drukmeting- en drainagevoorzieningen, een uitneembaar en reinigbaar filter cassette, weinig tot geen onderhoud, een lage drukval over de filtercassette, slechts een korte uitbedrijfstelling bij vervanging van de filtercassette en een lange levensduur door de stevige constructie. De AFT filters Projectpartners

beschermen de industriële processen tegen beschadiging door

Royal Van der Leun, Saltwater Engineering, Energie

verontreiniging en maken de industrie zowel veiliger als schoner en dat

Consult Holland, 123Atex

met een duurzamer product.

Eigen investering € 30.790

Euromesh werkt als Sliedrechts bedrijf samen met diverse regionale

Toegekende subsidiebijdrage

partners om dit product te ontwikkelen.

€ 25.000 Innovatie Haalbaarheidsonderzoek duurzaam AFT filter

Dit project wordt naar verwachting in 2022 afgerond.

2020 Rubber Design & Biezepol – hoogfrequent dynamische testbank Rubber Design B.V. uit Heerjansdam heeft een bijdrage ontvangen uit het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden als cofinanciering voor een kwartiermakersproject voor de ontwikkeling en bouw van een testbank voor maritieme trillings- en geluidsdempers. Het bedrijf is gespecialiseerd in technologie voor trilling en geluidsbeheersing voor vaartuigen. Voor marineschepen, jachtbouw en onderzoekvaartuigen komen er steeds strengere eisen voor constructiegeluid en onderwatergeluid. Om deze eisen te halen moeten aan boord van deze schepen trillingsdempers worden toegepast bij apparatuur die de trillings- en geluidsniveaus reduceren tot vastgestelde limieten. Om te kunnen beoordelen of de nieuw ontwikkelde trillingsdempers voor marineschepen ook daadwerkelijk aan de gestelde limieten voldoen, wil Rubber Design een eigen testbank hebben. Het bedrijf werkt hiervoor samen met TNO, Defensie Materieel Organisatie (DMO) en Biezepol Metaalbewerking uit Heerjansdam. Jaco van Sliedregt, technisch manager: “Voordeel hiervan is dat we het Projectpartners TNO, Defentie Materieel Organisatie Eigen investering € 227.170 Toegekende subsidiebijdrage € 40.000 Type instrument Kwartiermakersproject

meten niet meer hoeven uit te besteden aan derden, maar dat we zelf een prototype snel en uitgebreid kunnen meten. We zijn daarmee een van de weinige bedrijven in Europa waar dit mogelijk is.” Dit project is in 2021 succesvol afgerond.

Overzicht subsidieprojecten

2020 Jooren Scheepsschroeven – Groene schroefrand Het Dordtse bedrijf Jooren Scheepsschroeven heeft een bijdrage ontvangen uit het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden. Het bedrijf gebruikt deze cofinanciering voor een kennisvoucher om een groene schroefrand voor scheepsschroeven te valideren. Met deze innovatie kunnen schepen dezelfde snelheid bereiken met minder schroefomwentelingen per minuut, wat tevens een besparing in brandstof oplevert. De adviescommissie van het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden ondersteunt het idee van het bedrijf om deze duurzame oplossing voor de binnenvaart in een gecontroleerde omgeving uit te laten testen. Een scheepsschroef van een binnenvaartschip draait met gemiddeld 370 - 450 toeren per minuut door het water om hiermee voortstuwing te creëren. De stompe intreezijdes van een scheepsschroef veroorzaken weerstand bij de circulatie. Al enkele jaren geleden heeft Jooren Scheepsschroeven een idee bedacht om deze weerstand te verminderen: de groene schroefrand die scherper door het water snijdt. Hierdoor kan een schip gemiddeld dezelfde snelheid bereiken met 30 à 40 minder schroefomwentelingen per minuut, wat resulteert in een Projectpartners DMTF Dordrecht Eigen investering € 6.000 Toegekende subsidiebijdrage € 3.054 Type instrument Kennisvoucher

brandstofbesparing van ca. 5%. John Vermeulen, mededirecteur Jooren: “Als bedrijf hebben we 60 jaar ervaring en vakmanschap op het gebied van scheepsschroeven. Steeds zijn we op zoek naar nieuwe manieren om scheepsschroeven duurzamer te maken. Van schepen die al met deze groene schroefrand varen weten we dat ze niet alleen minder brandstof verbruiken – en daardoor dus minder schadelijke emissies uitstoten - maar ook minder geluid produceren. Om exact vast te kunnen stellen wat deze reducties zijn willen we dit onder andere gaan uittesten bij de Dynamic Maritime Test Facility (DMTF) in de Duurzaamheidsfabriek.” Dit project is in 2020 succesvol afgerond.

Overzicht subsidieprojecten

2020 MSA Service – MULTIPED datalogger

Overzicht subsidieprojecten

MSA-Service B.V. uit Hardinxveld-Giessendam heeft een bijdrage ontvangen uit het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden. Het elektrotechnisch automatiseringsbedrijf gebruikt deze cofinanciering voor de ontwikkeling van een prototype datalogger voor de maritieme industrie. Deze datalogger, genaamd Multiped, is zowel geschikt voor kleine werktuigen als grote installaties. De adviescommissie ziet potentieel in deze innovatie van het bedrijf vanwege de combinatie van diverse signalen en systemen in de datalogger, met name bij storingsanalyse. Veel scheeps-/procesautomatiseringssystemen en machines beschikken over een schat aan meetgegevens, omdat ze zijn uitgerust met sensoren. Toch wordt in de praktijk veelal geen optimaal gebruik gemaakt van deze data volgens Machiel ’t Hoen, eigenaar van MSA-Service. “Een van de redenen is dat de data uit verschillende, niet gekoppelde, databronnen komen. Denk hier bijvoorbeeld aan motoren, pompen en meetinstrumenten, navigatie apparatuur. Daarnaast zijn veel datalog oplossingen cloudbased, terwijl de beschikbare internetbandbreedte in Projectpartners diverse regionale toeleveranciers en klanten, lokaal onderwijs Eigen investering € 45.800 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Prototyping

de maritieme industrie beperkt is. Met de universele datalogger biedt ons bedrijf voor de gebruiker op locatie een verzamelplaats van alle aanwezige proces en machinedata. Belangrijk bij de ontwikkeling van het prototype is dat deze, naast nauwkeurigheid en stabiliteit, voldoet aan hoge systeemeisen qua temperatuur, trilling, veiligheid en geschikt is voor zowel kleine werktuigen met weinig signalen tot grote installaties (zoals schepen) met vele duizenden signalen.” Dit project is in 2021 succesvol afgerond.

2020 NETICS – baggerpers

Overzicht subsidieprojecten

NETICS uit Alblasserdam is, samen met studenten van het Da Vinci College en Hogeschool Rotterdam, gestart met een innovatief project op het gebied van circulair baggeren, waarvoor zij een subsidie ontvangen uit het MKB-katalysatorfonds Drechtsteden. Het bedrijf dat internationaal naam heeft gemaakt op het gebied van bouwen met lokaal beschikbare baggerspecie, bouwt de komende maanden een prototype van een unieke baggerpers voor het persen van zetsteen voor toepassing in de civiele waterbouw. Deze pers wordt gebouwd in een van de maakhallen bij de Duurzaamheidsfabriek op het Leerpark in Dordrecht. In 2016 introduceerde NETICS – met subsidie uit het MKBkatalysatorfonds – het concept van de Baggerfabriek®. Het idee is om het baggerslib of sediment dat bij projecten afgevoerd moet worden niet langer te zien als afval, maar om te zetten in bouwelementen. Op deze mobiele baggerfabriek worden deze bouwelementen volgens de gepatenteerde GEOWALL®-techniek gemaakt. Doordat op de projectlocatie zelf gewerkt kan worden, hoeven minder grondstoffen aangevoerd te worden waardoor er veel minder CO2- en stikstofuitstoot Projectpartners Da Vinci / Duurzaamheidsfabriek / Hogeschool Rotterdam Eigen investering € 77.480 Toegekende subsidiebijdrage € 18.000 Type instrument Prototyping

is. Bovendien kan het materiaal van de elementen aan het eind van de levensduur eenvoudig worden hergebruikt. Een heel duurzame oplossing dus. Intussen heeft NETICS in diverse innovatieprojecten veel ervaring opgedaan met het persen van klein formaat bouwblokken van baggerspecie met bestaande machines. In het werkveld van de civiele waterbouw is echter een grote vraag naar grotere blokken die bijvoorbeeld ingezet kunnen worden als zetsteen en breuksteen. Omdat er op de markt geen persmachines beschikbaar zijn voor deze specifieke toepassing, maakt NETICS de baggerpers zelf. Dit project is in 2021 succesvol afgerond.

2020 10XL – platform 360 3D printkop

Overzicht subsidieprojecten

10XL, gespecialiseerd in groot formaat 3D-printen met gerecycled afval, ontwikkelt met een subsidie van het MKB-Katalysatorfonds een prototype voor een nieuwe, unieke printkop voor op een bestaande 3D-printerrobotarm. De printkop, genaamd Platform 360, wordt draaibaar en krijgt geïntegreerde koeling, verwarming en aandrukmechanisme, waarmee met een verbeterde kwaliteit en verhoging van de snelheid geprint kan worden. Het bedrijf uit Hardinxveld-Giessendam werkt voor de ontwikkeling van Platform 360 samen met studenten. 10XL produceert, met behulp van 3D printers, grote functionele 3D-modellen. Om naar grotere productieaantallen te gaan en de kwaliteit van de prints verder te verbeteren en te waarborgen moeten een aantal knelpunten in het proces worden weggenomen. Gerbert Smits, CEO 10XL: “Dit gaat met name om het verwarmen en koelen van de printlaag. Het verwarmen is nodig om de lagen die geprint worden beter te hechten. Geforceerd koelen is nodig om sneller een nieuwe laag te kunnen printen. Dit luistert zeer nauw. Bij een verkeerde regulering van koelen en opwarmen kan het werkstuk mislukken. De bestaande printkop Projectpartners Da Vinci / Duurzaamheidsfabriek Eigen investering € 52.060 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Prototyping

kan niet om zijn as roteren, waardoor het niet mogelijk om gericht te koelen en te verwarmen. Om het risico op fouten te verkleinen, wordt daarom momenteel minder snel geprint en machines niet volledig benut.” Een nieuwe printkop moet hier verandering in brengen. “Alle technieken zijn afzonderlijk van elkaar reeds ontwikkeld maar de combinatie hiervan is nieuw en dus innovatief.” Het printproces is duurzaam, omdat het gebruik maakt van gerecyclede materialen die diverse malen kunnen worden hergebruikt. Bovendien werkt het bedrijf volledig circulair. Dit project wordt naar verwachting afgerond in 2022.

2019 Aqitec – Baggerrobot

Overzicht subsidieprojecten

Het bedrijf Aqitec Water Systems uit Dordrecht heeft een bijdrage ontvangen om een haalbaarheidsonderzoek te doen naar de vraag waar de meeste kansen liggen voor baggerrobots en welk product of dienst met de baggerrobot het best aansluit bij de behoefte. Vanuit de gedachte ‘ontwikkelen is samenwerken’ heeft het bedrijf zich gevestigd in een van de maakhallen van de Duurzaamheidsfabriek, waar directe lijnen zijn naar andere startups, bedrijven en het onderwijs. Baggeren is noodzakelijk om wateren bevaarbaar te houden en om veilige afvoer van water te garanderen. Baggerwerkzaamheden worden normaalgesproken periodiek uitgevoerd, dit terwijl sedimentatie een continu proces is. Aqitec ontwikkelt daarom een innovatieve baggeroplossing gebaseerd op elektrische slibrobots die op de waterbodem rijden, het slib opzuigen en door een drijvende leiding naar de kade verpersen. Deze baggermethode is minder invasief en de natuur wordt minimaal belast. De robots kunnen continu worden ingezet of zijn bijvoorbeeld snel inzetbaar om blokkades in watergangen weg te halen. Dit project is in 2020 succesvol afgerond.

Projectpartners Duurzaamheidsfabriek, gemeente Dordrecht Eigen investering € 56.800 Toegekende subsidiebijdrage € 20.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

bekijk het filmpje

2019 Batteryspray – Asbestsaneringstool

Overzicht subsidieprojecten

Het snelgroeiende bedrijf Batteryspray gebruikt de cofinanciering vanuit het MKB-katalysatorfonds voor een haalbaarheidsonderzoek naar een innovatieve methode om asbest te verwijderen uit woningen. Deze voor mens en milieuveilige methode wordt al ingezet in de procesindustrie. Als Batteryspray deze methode ook toepasbaar kan maken op woningen, kan dat zorgen voor een aanzienlijke kostenbesparing én voor extra werkgelegenheid in de regio. Tot eind vorige eeuw werd asbest veel toegepast in de bouw. Met het oog op de gezondheidsrisico’s gelden sinds 1992 strenge regels voor het verwijderen van asbest. De vereiste veiligheidsmaatregelen en de bijbehorende kosten maken de drempel om asbest te verwijderen voor huiseigenaren hoog. Batteryspray wil nu kijken of hun eerder voor de procesindustrie ontwikkelde asbestsaneringsmethode, ook toepasbaar is voor woningen. Het innovatieve van de methode is dat deze het probleem aanpakt bij de ‘bron’. Met een speciale spraytechniek wordt het asbest in de asbesthoudende materialen geïsoleerd en relatief eenvoudig verwijderd door getrainde onderhoudsmedewerkers. Er zijn daardoor minder Projectpartners Da Vinci Eigen investering € 38.680 Toegekende subsidiebijdrage € 15.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

maatregelen nodig. Op deze manier kan asbest dus veel goedkoper en veilig voor mens en milieu gesaneerd worden. De ontwikkeling van deze methode is bovendien een eerste stap richting het automatiseren van het saneringsproces, waardoor het verwijderen nog veiliger, efficiënter en goedkoper kan plaatsvinden. Dit project is in 2020 succesvol afgerond.

2019 De Ruyter & Koedood – HEAT-lab: Fieldlab waterstof binnenvaart De Ruyter Dieseltechniek B.V. en Koedood Marine Group B.V. ontwikkelen samen het eerste maritieme ‘zero emission’ fieldlab: het HEAT.Lab (Hydrogen & Energy Applied Technologies met een bijdrage uit het MKBkatalysatorfonds. Het fieldlab richt zich primair op waterstoftechnologie, met de ambitie om de eerste maritiem gekeurde waterstofcel te ontwikkelen. Daarnaast wordt er gewerkt aan de (door)ontwikkeling en het testen van andere duurzame technieken. Met het opzetten van dit eerste waterstof fieldlab in de regio Drechtsteden voor de binnenlandse maritieme sector willen de bedrijven de sector op weg helpen naar volledig zero emissie transport over het water. De Ruyter en Koedood zien dat er een groeiende vraag is naar elektrisch varen en varen op waterstof. Het HEAT.Lab gaat daarbij zorgen voor de nodige versnelling. In de ontwikkeling van duurzame technologieën zijn nog de nodige onzekerheden. Om toch het benodigde tempo te kunnen behouden, is het van groot belang om de ontwikkelingen direct te kunnen toetsen. Daarvoor is het fieldlab bedoeld. De innovatieve waterstofoplossingen die straks voortkomen uit het HEAT.Lab, zijn direct Projectpartners Duurzaamheidsfabriek / Da Vinci, TU Twente Eigen investering € 59.220 Toegekende subsidiebijdrage € 40.000 Type instrument Kwartiermakersproject

inzetbaar op bestaande (hybride) schepen. De Ruyter en Koedood willen waterstofsystemen leveren die echt ontwikkeld zijn voor de binnenvaart. Het project moet de “zero emission” technologie voor de maritieme sector een sterk fundament geven in de regio Drechtsteden. Daarbij combineren de bedrijven hun eigen kennis en ervaring in nieuwe schone technologieën en werken nauw samen met kennisinstellingen en het onderwijs. Dit project is in 2021 succesvol afgerond.

Overzicht subsidieprojecten

2019 Machinnova – Entrobot

Overzicht subsidieprojecten

Het bedrijf Machinnova BV gebruikt de ontvangen subsidie om een prototype te ontwikkelen van een ent-robot die het proces van plantveredeling in de tuinbouwsector automatiseert. Voor de teelt van komkommers, tomaten, paprika’s en andere groenten worden zowel zaden als stekken gebruikt als uitgangsmateriaal om planten op te kweken. Om stekken te verkrijgen wordt een deel van de plant (de ent) vastgemaakt op de onderstam ter verbetering (veredeling) van de plant. Veredelingsbedrijven enten 98% van de planten nog handmatig. Machinefabrikant Machinnova maakt hoogwaardige machines voor de tuinbouw en heeft inmiddels diverse processen in deze sector succesvol geautomatiseerd. Het automatiseren van het ent-proces is een grote uitdaging. Het ent-proces is precisie werk. De juiste stamdiktes moeten bij elkaar worden gebracht en op een juiste manier worden ge-ent. Vervolgens moeten de stekken op precies de juiste hoogte automatisch worden afgesneden. Een robot kan dit met de hoogste precisie en een forse verwerkingssnelheid uitvoeren. Dat is ook het grote voordeel van een robot ten opzichte van handmatige enten. Want het traditionele Projectpartners Duurzaamheidsfabriek / Da Vinci Eigen investering € 21.000 Toegekende subsidiebijdrage € 21.000 Type instrument Prototyping subsidie

ent-proces kost veel tijd en zorgt voor onnodig afval doordat planten bijvoorbeeld verkeerd worden afgeknipt of de verkeerde stammen bij elkaar worden gezet. Het bedrijf wil voor de bouw van het prototype samenwerken met het Da Vinci College. Een unieke kans voor studenten om vanaf de start mee te denken over het ontwerp van de robot. Dit project is in 2020 succesvol afgerond.

2019 Holland Marine Parts – Waterdrukvoortstuwing pleziervaartuigen Voor het manoeuvreren van schepen en boten wordt traditioneel gebruik gemaakt van boegschroeven. Holland Marine Parts heeft een innovatieve oplossing ontwikkeld als alternatief voor een boegschroef, de Jet Thruster. De Jet Thruster is een manoeuvreersysteem op basis van waterdruk en stuwkracht. Jet thrusters in de boeg en/of de hek van de boot zorgen met aangezogen water voor de bestuurbaarheid van de boot. Holland Marine Parts wil een totaal nieuwe Micro Jet Thruster ontwikkelen en gaan produceren. Dit nieuwe systeem wordt volledig nieuw ontwikkeld en heeft als kenmerken en voordelen: veel compacter en lichter; meer inbouwvrijheid en meer toepassingsmogelijkheden; minder onderdelen en daardoor betrouwbaarder; aanzienlijke goedkoper; vergroting marktpotentieel; levert relatief een groter vermogen; gestandaardiseerde productie; geschikter voor OEM’s (Original Equipment Manufacturer). Door het kleinere formaat, de lagere te verwachten kostprijs en de aanzienlijk lagere verkoopprijs kan Holland Marine Parts een voor haar nieuwe markt gaan bedienen, de markt van speedboten. Deze markt is in landen als Amerika en Canada zeer groot. Eigen investering € 40.990 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

Dit project is in 2020 succesvol afgerond.

Overzicht subsidieprojecten

2018 10XL – Hybrid manufacturing 3D-printen

Overzicht subsidieprojecten

10XL heeft een nieuw concept ontwikkeld in de wereld van 3D print services: hybrid manufacturing. In 2018 is met behulp van een prototyping subsidie het prototype van het hybride proces verder ontwikkeld. Hybrid manufacturing is een combinatie tussen 3D printen (additive manufacturing) en CNC frezen (subtractive manufacturing). De core market van 10XL is de maritieme industrie. Binnen deze industrie richt 10XL zich op het maken van prototypes (sleepmodellen), tooling (mallen) en functionele modellen. Met hybride productie worden de kosten met meer dan 50% gereduceerd ten opzichte van conventionele productie, de lead time wordt verkort en de flexibiliteit wordt sterk verbeterd. Bovendien zijn de gebruikte thermoplasten geschikt zijn voor recycling. In 2017 heeft 10XL een eerste prototype van de additive manufacturing module gebouwd (A01). In 2018 heeft 10XL dit prototype verder verbeterd en het hybride proces vervolmaakt. Dit project is in 2019 succesvol afgerond.

Eigen investering € 219.000 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Prototyping subsidie

2018 Active Battery Technology – Loodzuuraccu Active Battery Technology (ABT) is in 2018 gestart met de ontwikkeling van een prototype voor industriële (semi- en deep-cycle) loodzuuraccu’s. Met deze accu’s is het mogelijk om (duurzaam) geproduceerde elektrische energie op te slaan en te gebruiken voor diverse elektrische systemen. Het doel van het prototype project is om een industriële loodzuuraccu, met een energiecapaciteit van 4000kWh, als prototype te produceren en deze accu zowel statisch als ook dynamisch elektrisch te belasten waarbij verschillende metingen zullen worden uitgevoerd. Verwacht wordt dat de levensduur van deze accu groot zal zijn. Echter, metingen zijn nodig om dit nauwkeuriger te bepalen. Het is straks ook mogelijk om bijvoorbeeld binnenvaartschepen volledig elektrisch met deze deep-cycle loodzuuraccu’s aan te drijven. Dit project is succesvol afgerond in 2019.

Eigen investering € 33.651 Toegekende subsidiebijdrage € 24.900 Type instrument Prototyping subsidie

Overzicht subsidieprojecten

2018 Aqua Navis – Canal du Container

Overzicht subsidieprojecten

Aqua Navis in 2018 een haalbaarheidsonderzoek gestart om een klein containerschip door te ontwikkelen en de daarbij behorende markt te onderzoeken. Het onderzoek is gericht op containervervoer door zeer klein vaarwater, bijvoorbeeld in steden. Vanwege de standaardbreedte van containers en de standaardeisen voor binnenvaart (met twee gangboorden) vormt dit nu een probleem. Aqua Navis heet een concept bedacht waardoor het mogelijk is om wel met de gevraagde scheepsafmetingen containers te kunnen vervoeren. Deze haalbaarheidsstudie is bedoeld om het concept verder te onderbouwen en te onderzoeken in hoeverre er meer vraag is naar een dergelijke mogelijkheid. Dit project is succesvol afgerond in 2019.

Eigen investering € 34.700 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

2018 Holland Shipyards – Hergebruik en overbrengen van energie van veerboten tijdens aan- en afmeren Inspelend op de vraag naar zero emissie veerponten, doet Holland Shipyards onderzoek naar de haalbaarheid van het hergebruiken en overbrengen van energie tijdens het aan- en afmeren. Het tot stilstand krijgen van de massa van een veerboot kost veel kinetische energie. Deze “rem-energie” zou eventueel mechanisch opgevangen kunnen worden en weer mechanisch omgezet kunnen worden in een directe ingang op de voortstuwing tijdens het wegvaren van de kade. In dit project worden vooral de technische mogelijkheden hiervoor nader onderzocht. Dit project is succesvol afgerond in 2019.

Eigen investering € 25.000 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

Overzicht subsidieprojecten

2018 Cantiere Barone – Futuro MK I

Overzicht subsidieprojecten

Cantiere Barone (voorheen Imbarcazione Barone) ronde in 2018 succesvol het haalbaarheidsonderzoek af naar de ontwikkeling van een nieuwe, hybride energiezuinige rompvorm van een snelle boot voor personenvervoer en professioneel gebruik. Eind 2018 is onder een nieuwe aanvraag gestart met de bouw van een prototype. Bij het haalbaarheidsonderzoek werd de focus gelegd op de het gebruik van moderne hydrodynamica bij het ontwikkelen van een zo efficiënt mogelijke romp. Daaruit is gebleken dat door middel van een geventileerde stepped romp (ventilated stepped hull) het mogelijk is een lagere weerstand te verkrijgen. Na de testen bij de TU Delft en MARIN is gebleken dat het bouwen van een prototype 1 op 1 van Futuro MK I de volgende stap is. Dit project is in 2020 afgerond voor wat betreft het subsidiedeel; de bouw van de Futuro loopt nog door.

Eigen investering € 145.050 Toegekende subsidiebijdrage € 19.999 Type instrument Prototyping subsidie

2017 Edorado - Elektrische draagvleugelspeedboot

Overzicht subsidieprojecten

De innovatieve maritieme startup Edorado heeft een subsidie ontvangen om de ontwikkeling van hun innovatieve volledige elektrische speedboot te versnellen. Het gaat om een elektrisch aangedreven speedboot met draagvleugels die het mogelijk maakt een duurzame vorm van watersport te bieden zonder in te leveren op prestaties (snelheid, actieradius). het haalbaarheidsproject richt zich op het ontwikkelen en bouwen van een prototype op 1/2 schaal, waarmee zowel het hydrodynamische ontwerp als het ontwerp van de volautomatisch intrekbare draagvleugels kunnen worden aangetoond. Bij een succesvolle ontwikkeling van de draagvleugelboot heeft Edorado in potentie een grote kring van toeleveranciers in de regio, waardoor het bedrijf in de toekomst substantiële invloed kan hebben op het maritieme karakter en de kracht van de maritieme sector. Het bedrijf is na het vergrijgen van de prototype subsidie bezig met de definitieve productontwikkeling alvorens met de serie bouw van de eerste modellen te starten. Inmiddels zijn reeds 20 bestellingen geplaatst voor het eerste “runabout” model, de Edorado 8S. De 8S is het definitieve ontwerp dat uiteindelijk in (serie)productie Eigen investering € 49.000 + € 45.880 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 + € 25.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek + Prototype

zal gaan. In tegenstelling tot de 7S is dit model is voorzien van een actief draagvleugel systeem. Naast ontwikkeling van de benodigde hardware speelt ook de software ontwikkeling (of de combinatie van beide, de zogenaamde mechatronica) een belangrijke rol in het project. Een belangrijk deel van de productontwikkeling vindt plaats in Dordrecht, gelegen in de Drechtsteden regio. Edorado B.V. heeft hier sinds begin 2017 een werkruimte gehuurd in hetzelfde pand als de Duurzaamheidsfabriek. Het haalbaarheidsonderzoek is succesvol afgerond in 2017 en het prototypingproject is succesvol afgerond in 2018.

2017 Marine Innovators – Innovatieve Installatietechniek Windmolens en fundaties Offshore Marine Innovators B.V. verkende in dit traject een innovatieve installatietechniek voor Windmolens en offshore installaties met het oog op kostprijsreductie van het totale windmolentraject waarin installatie en transport een belangrijke factor vormen. Binnen de energiesector levert wind als duurzame en schone energiebron een steeds belangrijkere bijdrage aan energieverbruikers. Volgens EWEA zal naar verwachting vanaf heden tot 2025 de bijdrage van windenergie offshore binnen de EU met ca. 55.000 MW toenemen. Door innovatie en schaalvergroting van achtereenvolgens windmolens, fundaties en verankeringen van fundaties kunnen de kostprijzen aanzienlijk worden verlaagd. Tegelijk zullen door de schaalvergroting van windmolens aanzienlijke investeringen gaan plaatsvinden in de handling equipment van windmolens offshore. Het doel van dit project is om een aanzienlijke kostprijsreductie te realiseren bij het transport en de installatie van windmolens offshore door toepassing van een innovatieve installatiemethode. Juist de toekomstige grote windmolens (tot ca. 15 MW) kunnen effectief en efficiënt middels deze innovatieve technologie worden geïnstalleerd.

Kenmerkend voor de nieuwe installatiemethode Eigen investering € 35.000 Toegekende subsidiebijdrage € 25.000 Type instrument Haalbaarheidsonderzoek

is dat de windmolen en fundatie als één geheel worden geïnstalleerd, waarbij geen gebruik wordt gemaakt van hijsinstallaties. Windmolens kunnen hierdoor significant sneller en goedkoper worden geplaatst. Middels een technisch- en economisch haalbaarheidsonderzoek moet worden aangetoond dat dit innovatieve installatieconcept voor windmolens offshore voldoende potentie heeft om te worden ingezet voor windmolenprojecten in zeeën binnen de EU. Dit project is succesvol afgerond in 2018.

Overzicht subsidieprojecten

2017 Krohne New Technologies – PRedictive Analytics and DiagnOstics at Fieldlab XCaliber (PARADOX) Krohne new Technologies en haar samenwerkingspartners hebben een kwartiermakerbijdrage ontvangen. Met deze verdere invulling van het Fieldlab en het bijbehorend initieel testprogramma, hopen ze het ‘go-to’ punt te worden voor kennis- en validatievraagstukken rondom meetinstrumentatie voor procesinstallaties. In het licht van de sterk dalende instrumentatiekennis (o.a. in de procesindustrie) en de grote gebruiksgroei die verwacht wordt van de opkomst van ‘industrie 4.0’ (ook in de procesindustrie) is het essentieel, maar ook onvermijdelijk dat meetinstrumentatie/sensoren in de toekomst in staat zullen zijn: hun eigen status en functioneren (lees: hun ’health’) te kunnen detecteren, eigen ‘malfunction’ te gaan voorspellen en afwijkende procescondities (bij. lucht in het systeem) te detecteren en hierover ‘gebruikersvriendelijk’ te communiceren met operators en maintenance engineers. En daarbij deze informatie ook hanteerbaar toegankelijk te maken voor de gebruiker. KROHNE wil, als toonaangevende producent van o.a. debiet-, massa-, Projectpartners

druk- en temperatuurinstrumentatiesensoren – gevestigd in de

Krohne New Technologies, UReason, Flow Center of

Drechtsteden regio -, ook in deze marktontwikkelingen voorop blijven

Excellence (FCoE) en het Da Vinci College

lopen. Ze werken daarom samen met UReason, een gespecialiseerde

Eigen investering

partner in data-analyse en machine leren en het Flow Center of

€ 89.109

Excellence (FCoE) als open innovatieomgeving (Fieldlab) en Da Vinci

Toegekende subsidiebijdrage

College in de uitvoering van het project.

€ 40.000

De projectpartners willen een belangrijke bijdrage leveren aan

Type instrument

deze ontwikkeling. De eerste stap daartoe is de uitbreiding/

Kwartiermakersbijdrage

verdere invulling van het (metrologisch) Fieldlab van het FCoE, een van de concretiseringen van het Fieldlab ‘Smart Industry’ in de Duurzaamheidsfabriek. Dit project is succesvol afgerond in 2019.

Overzicht subsidieprojecten

2016 Gebr. De Koning – Modulair drijvend groen

Overzicht subsidieprojecten

Met ‘Modulair Drijvend Groen’ kunnen stedelijke havengebieden worden voorzien van drijvende eilanden die de ruimtelijke ordening verbeteren en tegelijkertijd ook de waterkwaliteit. Het bedrijf heeft gekozen voor een modulaire opbouw, waardoor de structuur van het eiland flexibel kan worden ingedeeld. Op de eilanden kan worden gerecreëerd en gebouwd (o.a. horeca). Het drijvend natuurlijk waterfilter heeft als doel op natuurlijke wijze afvalwater te filteren afkomstig van bebouwing. Deze bebouwing kan op of naast het eiland geplaatst zijn. Dit project is succesvol afgerond in 2017.