A47. 20250730 Collectieve oproep van slachtoffers, (oud)medewerkers en gewetensvolle ambtenaren misstanden SDD OPENBAAR.pdf

Geachte bestuur, Met de publicatie van het onderzoeksrapport naar misstanden bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) is een eerste stap gezet richting erkenning van wat velen binnen en buiten de organisatie al jaren wisten: dat er sprake was van grensoverschrijdend gedrag, vriendjespolitiek, intimidatie, belangenverstrengeling en onrechtmatig handelen. Hoewel het rapport op enkele cruciale punten bevestiging biedt, is het vooral ook een gemiste kans. Veel zaken zijn niet onderzocht, andere feiten zijn onderbelicht gebleven en de aanpak van het probleem blijft opvallend eenzijdig. De organisatie lijkt vastbesloten om alle schuld bij voormalig directeur David Maanen te leggen, terwijl het evidente netwerk van vertrouwelingen dat zijn beleid uitvoerde en mogelijk maakte nauwelijks wordt genoemd – laat staan aangepakt. Sterker nog: velen van hen zitten nog steeds op hun plek, betwisten openlijk de uitkomsten van het rapport en gaan ongestoord verder met het ondermijnen van de organisatie. Het is inmiddels ruim een maand geleden dat het onderzoeksrapport is opgeleverd – en nog steeds is er géén enkele actie ondernomen richting de (oud-)medewerkers. Waar wacht men op? Er wordt al maanden geroepen dat het welzijn van het personeel prioriteit heeft. Nu ligt er eindelijk een rapport dat duidelijk aantoont dat er ernstige misstanden hebben plaatsgevonden – en tóch blijft het stil.

De wethouders en leidinggevenden binnen de SDD lijken vooral bezig met het veiligstellen van hun eigen positie, terwijl de mensen die daadwerkelijk schade hebben geleden in de kou blijven staan. Dit kan zo niet langer. Er moet nú iets gebeuren. De slachtoffers hebben al genoeg leed doorgemaakt. Laat hen niet opnieuw in de steek.

BELOOND VOOR LOYALITEIT, NIET AANGESPROKEN OP VERANTWOORDELIJKHEID Een van de meest schrijnende zaken in deze situatie is de manier waarop de vertrouwelingen van voormalig directeur David Maanen worden beloond. Bij de 'organische verandering' (lees: keiharde reorganisatie) kregen veel van deze vertrouwelingen een comfortabele functie, vaak met een aanzienlijke toename in verantwoordelijkheden. Velen werden beloond met leidinggevende posities zoals opgavemanager, afdelingshoofd of senior functies. Voor sommigen werden zelfs speciale functies gecreëerd waarin ze nauwelijks enige werkdruk hadden. Wat dit nog pijnlijker maakt is dat deze personen vaak de architecten waren van de misstanden die het rapport blootlegde. Zij werkten actief mee aan het creëren van een cultuur van angst, intimidatie en onderdrukking, en in plaats van ter verantwoording te worden geroepen, worden zij nu beloond voor hun loyaliteit aan het oude regime. De slachtoffers van dit beleid daarentegen, worden niet alleen genegeerd, maar bevinden zich nog steeds in een uitzichtloze situatie zonder perspectief op herstel of erkenning.

DE WARE STRUCTUUR: DIT WAS GEEN ÉÉNMANSOPTREDEN Niemand die werkelijk binnen deze organisatie heeft gewerkt, gelooft dat één persoon – hoe machtig ook – jarenlang op eigen houtje een cultuur van angst, intimidatie en willekeur in stand

kon houden. David Maanen opereerde nooit alleen. Hij werd actief ondersteund door een groep leidinggevenden, vertrouwelingen en uitvoerders. Deze personen voerden zijn opdrachten uit, werkten mee aan het wegwerken van medewerkers en manipuleerden interne processen om loyaliteit te belonen en kritische stemmen uit te schakelen. Hun namen zijn bij velen bekend. Zij waren MT-leden, opgavemanagers, afdelingshoofden, senioren, OR-voorzitters of beleidsadviseurs met macht en invloed. Zij deden het werk dat de directeur niet alleen kon doen. En zelfs nu, na het onderzoek, ontkennen velen hun rol, trekken ze de conclusies openlijk in twijfel en zetten ze hun werk voort alsof er niets is gebeurd.

VERTROUWELIJKHEID OPNIEUW GESCHONDEN Wat begon als een stap richting herstel – de zogenoemde “luistersessies” – heeft bij velen geleid tot nieuwe teleurstelling. De onthulling dat managementassistenten structureel hebben meegelezen met vertrouwelijke e-mails aan de gespreksleider is voor velen ronduit schokkend. Medewerkers deelden persoonlijke en gevoelige informatie in de veronderstelling dat dit op vertrouwelijke en zorgvuldige wijze werd behandeld. Het verdient daarbij nadrukkelijk vermelding dat deze assistenten eerder op non-actief zijn gesteld wegens het delen van vertrouwelijke personeelsinformatie met de voormalig directeur, terwijl hij onderwerp was van een lopend integriteitsonderzoek. Desondanks kregen zij wederom toegang tot vertrouwelijke communicatie, zonder enige aankondiging of waarschuwing vooraf. Dit roept ernstige vragen op over toezicht, verantwoordelijkheidsbesef en integriteitsbewaking. Een cultuur die standhoudt ondanks beloftes van verandering Deze gebeurtenis staat niet op zichzelf. Ze vormt het pijnlijke vervolg op een periode van systematische intimidatie, angstzaaierij en manipulatie onder leiding van voormalig directeur David Maanen. Zijn vertrek had een keerpunt moeten zijn.

Maar in de praktijk zijn veel van zijn directe vertrouwelingen – leidinggevenden, beleidsadviseurs, OR-leden en afdelingshoofden – op invloedrijke posities gebleven, zonder enige vorm van reflectie of verantwoording. Tegelijkertijd is het oorverdovend stil gebleven richting de mensen die zich destijds moedig hebben uitgesproken tegen misstanden. Velen zijn nooit gehoord, genegeerd, bewust buitengesloten of zelfs actief de organisatie uit gedrukt. Wie van hen is benaderd? Wie is erkend? Of blijven zij – net als hun verhalen – liever doodgezwegen? Een luistertraject dat opnieuw onveilig en ondoorzichtig is verlopen De luistersessies, die hadden moeten bijdragen aan herstel en wederzijds vertrouwen, bleken in opzet en uitvoering allesbehalve veilig, zorgvuldig of transparant. Melders kregen vaak geen ontvangstbevestiging, laat staan een inhoudelijke reactie. De opzet riep eerder wantrouwen dan vertrouwen op, en bevestigde bij velen het gevoel dat echte verandering uitblijft.

DE OMGEKEERDE WERELD: DADERS BESCHERMD, SLACHTOFFERS VERNIETIGD De organisatie is nog steeds ingericht rond de bescherming van daders in plaats van herstel voor slachtoffers.

Een pijnlijk voorbeeld: medewerkers die vertrouwelijke informatie deelden met de directeur tijdens het interne onderzoek — een ernstige integriteitsschending — zijn gerehabiliteerd. Het gaat om twee vertrouwelingen van de voormalige directeur. Zowel de informatie over individuele collega’s als onderzoeksgegevens werd onrechtmatig gedeeld met David Maanen terwijl hij onderwerp was van datzelfde onderzoek. In elke andere organisatie zou dit leiden tot disciplinaire maatregelen. Hier echter worden zij beschermd en zelfs beloond. Daders worden gerehabiliteerd, slachtoffers genegeerd. Waar zijn de gesprekken, de erkenning, de compensatie of de uitnodiging tot terugkeer voor medewerkers die zijn weggewerkt of ziek thuis zitten? Heeft de nieuwe directeur dit opgepakt, wat een logisch gevolg zou zijn van het onderzoek? Niets daarvan is gebeurd. Mensen zijn kapotgemaakt – professioneel én persoonlijk – en worden genegeerd. Intussen is het deze groep oud-vertrouwelingen die nu de leiding heeft bij het wegwerken van anderen. Medewerkers die zich uitspraken, achter het onderzoek stonden en loyaal waren aan de waarden van de organisatie, worden nu actief uit de organisatie gedrukt. Met andere woorden: de zuivering gaat door. Alleen het etiket is veranderd.

FALEND TOEZICHT EN DE VERDWIJNING VAN MILJOENEN Een van de meest schrijnende aspecten van deze situatie is het compleet falende toezicht binnen de organisatie. Meer dan twee miljoen euro aan publieke middelen is onrechtmatig uitgegeven, zonder dat er tijdig is ingegrepen. Wie draait uiteindelijk op voor dit financiële tekort? Worden de verantwoordelijken persoonlijk aangesproken? Wat gebeurt er met de kosten van het onderzoek? Het uitblijven van duidelijkheid is onacceptabel.

DE OR: MEDEPLICHTIG AAN HET VERNIETIGEN EN INTIMIDEREN VAN MEDEWERKERS De Ondernemingsraad (OR) heeft zich niet opgesteld als onafhankelijke vertegenwoordiging van het personeel, maar als instrument van de directie. In plaats van het bewaken van medewerkersbelangen, werd de OR een faciliterend verlengstuk van het management. Deze passieve én faciliterende houding is ronduit schadelijk geweest. Een herziening van de OR is noodzakelijk: nieuwe verkiezingen, externe begeleiding, scholing en vooral: onafhankelijkheid.

WAT MOET ER NU GEBEUREN? Erkenning en herstel richting slachtoffers •

Formele erkenning van het leed dat (voormalige) medewerkers is aangedaan, zowel publiekelijk als in individuele gesprekken

•

Excuses van het huidige bestuur aan alle slachtoffers van wegpesten, intimidatie, manipulatie of onterechte disciplinaire maatregelen

•

Instellen van een meldpunt waar oud-medewerkers zich kunnen melden

•

Herstelmaatregelen, waaronder:

•

Actieve benadering van oud-medewerkers met aanbod tot terugkeer, compensatie of reputatieherstel

•

Mogelijkheid tot vrijwillige terugkeer in oorspronkelijke functie of gelijkwaardige positie

•

Psychosociale ondersteuning voor medewerkers die ziek thuis zijn geraakt door het beleid

•

Herziening van personeelsdossiers om onterechte registraties of aantekeningen te corrigeren

•

Onmiddellijke stopzetting van de luistergesprekken in de huidige vorm

•

Aansprakelijkheid

•

Onderzoek naar de rol vertrouwelingen: MT-leden, opgavemanagers, afdelingshoofden, senioren en OR-leden, met als doel:

•

Vaststelling van medeverantwoordelijkheid

•

Beoordeling van geschiktheid voor hun huidige functie

•

Mogelijke overplaatsing, schorsing of ontslag bij bewezen betrokkenheid

Herstructurering en opbouw van een nieuwe organisatiecultuur •

Herbouw van de afdeling Handhaving met betrokkenheid van voormalige medewerkers en waarborgen voor onafhankelijkheid

•

Herstel van Beleid en HR met inzet van ervaren oud-medewerkers en afbraak van oude machtsstructuren

•

Onderzoek naar nalatigheid en betrokkenheid bij intimidatie en corruptie, gevolgd door herstructurering met integere krachten

•

Volledige herziening van de OR inclusief:

•

Nieuwe verkiezingen

•

Externe begeleiding bij herinrichting

•

Scholing in integriteit, medezeggenschap en personeelsbelangen

•

Externe, doorlopende monitoring van het herstelproces door een onafhankelijke partij (bijv. integriteitswaakhond, ombudsman of visitatiecommissie), met jaarlijks openbaar verslag

•

Onderzoek en aangifte naar strafbare feiten en ambtelijke integriteit

Dwingende oproep: actie of publicatie •

Het is genoeg geweest. De daders mogen niet langer beschermd worden, terwijl slachtoffers kapot zijn gemaakt. Wij eisen transparantie en gerechtigheid.

Dit is een moreel keerpunt. De vraag is niet meer óf er iets moet gebeuren, maar wanneer. Elke dag uitstel is een extra dag onrecht. Deze brief is geen aanklacht, maar een oproep. Aan de

bestuurders, gemeenteraadsleden, medewerkers, vakbonden en inwoners van de Drechtsteden: Laat dit niet nog een doofpot worden. Sta op. Herstel. Erken.