A09. 20210712 Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ, Informatiebrief ontwikkeling jeugdhulpuitgaven 2021 1e bestuurdersrapportage SOJ.pdf
Tekst van het document
Van: Onderwerp: Datum: Bijlagen:
Teunissen-Arqua, APM (Angel) Informatiebrief ontwikkeling jeugdhulpuitgaven 2021 1e bestuursrapportage SOJ maandag 12 juli 2021 16:21:44 Raadsinformatiebrief nav 1e burap SOJ.pdf 2021 06 24 Burap I 2021 SOJ.pdf image003.png
Geachte raad, geacht college, Graag vragen wij uw aandacht voor de kostenontwikkeling van jeugdhulp en de ontwikkelingen van de rijksbijdragen in het gemeentefonds voor jeugdhulp. Wij informeren u hierover zodat u hiermee rekening kunt houden in uw eigen (meerjaren) begroting.
Met vriendelijke groet, A.P.M. (Angèl) Teunissen-Arqua Directiesecretaresse T 078 -770 3302 E apm.arqua@dgjzhz.nl Werkdagen maandag t/m donderdag Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ Karel Lotsyweg 40 3318 AL DORDRECHT
Aan de gemeenteraden en colleges van burgemeester en Wethouders van de 10 gemeenten in Zuid-Holland Zuid
Uw kenmerk
Ons kenmerk UIT / 2104918
Datum 12 juli 2021
Onderwerp Informatiebrief ontwikkeling jeugdhulpuitgaven 2021 1e bestuursrapportage SOJ
Bijlage(n) 1
Behandeld door/telefoonnummer J. van der Linden/078 – 770 8500
Geachte raad, geacht college, Graag vragen wij uw aandacht voor de kostenontwikkeling van jeugdhulp en de ontwikkelingen van de rijksbijdragen in het gemeentefonds voor jeugdhulp. Wij informeren u hierover zodat u hiermee rekening kunt houden in uw eigen (meerjaren) begroting. Achtereenvolgens komen aan de orde:
Kostenontwikkeling jeugdhulp Sturing en beheersing Ontwikkeling rijksbijdragen jeugdhulp Impact op de (meer)jarenbegroting Begrotingswijzigingen
Kostenontwikkeling jeugdhulp Uit de eerste bestuursrapportage van SOJ blijkt dat de uitgaven voor jeugdhulp verder doorstijgen. Dit betekent dat de begroting 2021, waarin juist een reductie van de uitgaven was opgenomen, overschreden zal worden met € 13,2 mln. Deze overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door het niet realiseren van de kostenreducties opgenomen in de begroting en de stijging van de kosten van jeugdhulp als gevolg van een gestegen inzet per jeugdige bij zorgaanbieders. Daarnaast zijn er op onderdelen hogere tarieven en vergoedingen en is er een begrotingswijzing voor de Serviceorganisatie en de Stichting Jeugdteams. Dit is opgenomen in onderstaande tabel. Bedragen * € 1 mln. Niet halen kostenreductie en hogere inzet (per jeugdige) jeugdhulp Hogere tarieven en vergoedingen (€ 0,9 mln. gedekt door hogere Rijksbijdrage) Begrotingswijziging Stichting Jeudtteams Begrotingswijziging Serviceorganisatie Totaal
1
10,0 2,2 0,4 0,6 13,2
Een uitgebreide toelichting op de kostenontwikkeling is opgenomen in de bijgevoegde eerste bestuursrapportage van de SOJ. Opgemerkt wordt dat op basis van een landelijke benchmark van It's Public over 2019 blijkt dat het regionaal tekort op jeugdhulp inclusief kosten voorveld in ZHZ 13% bedraagt en landelijk gemiddeld 30 procent. Sturing en beheersing Onderzoek van AEF1 geeft een aantal handvatten voor ombuiging, maar toont ook aan dat stijging van jeugdhulp uitgaven grotendeels onvermijdelijk is. In de regio ZuidHolland Zuid is in het verleden besloten om de begroting van de uitgaven jeugdhulp grotendeels te blijven baseren op de rijksbijdragen. Hierdoor is de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) telkenmale genoodzaakt om budgetoverschrijdingen te melden omdat de uitgaven , ondanks alle taakstellingen en flankerende maatregelen, onvermijdelijk blijven toenemen. Met de invoering van de nieuwe governancestructuur op basis van het AEFadvies voor deze hebben gemeenten zelf meer sturingsmogelijkheden;
De gemeenten dragen verantwoordelijkheid voor de afbakening van jeugdhulp en de inrichting van voorliggende collectieve voorzieningen hiervoor, De gemeenten dragen verantwoordelijkheid voor de toeleiding en casusregie vanuit de lokale teams, zeker wanneer komend jaar ook de aansturing van de jeugdteams rechtstreeks vanuit de gemeenten plaatsvindt, De SOJ werkt aan de (her)inrichting van het jeugdhulplandschap via een nieuwe inkoopstrategie voor de jaren 2022-2026, De SOJ is verantwoordelijk voor regie op de ketensamenwerking (kwalitatief) en de sturing op doelmatigheid en kostenbeheersing (kwantitatief) via contractbeheer
Inhoud is leidend We hebben in de achterliggende periode gezien hoe kwetsbaar de jeugd kan zijn in onvoorziene omstandigheden. De weerbaarheid van jeugdigen is natuurlijk een primaire taak van ouders, sociale omgeving en het onderwijs, maar we moeten ook constateren dat COVID-19 voor de meest kwetsbare groep tot een extra zorgvraag heeft geleid. Deze realiteit heeft niet geleid tot meer aanvragen voor jeugdhulp, maar wel tot zwaardere en langere behandeltrajecten. Dit is een tendens die we niet zomaar kunnen keren met meer en betere voorliggende voorzieningen. We zetten vanuit de nieuwe inkoopstrategie daarbij in op ondersteuning nabij de jeugdigen, zoveel mogelijk in een gezinssituatie. We hebben vastgesteld dat er een tekort is aan behandelvoorzieningen binnen de regio waardoor jeugdigen soms ver weg geplaatst worden (in dure voorzieningen), ver weg van hun familie, hun school en hun vertrouwde omgeving. We streven er daarom op korte termijn naar voorzieningen te creëren binnen de regio om deze jongeren en hun ouders te helpen. Maar we willen daar nog verder in gaan en hebben ons met alle zorgpartijen in deze regio ten doel gesteld om op de langere termijn te streven naar nul uithuisplaatsingen van jeugdigen die zwaardere zorg nodig hebben. Dat is goed voor die jongeren en leidt tot lagere uitgaven.
Daarnaast werken we samen met gemeenten, uitvoeringsorganisaties en zorgpartijen aan het aanpakken van gezinsproblematiek. Teveel wordt nog gehandeld vanuit de jeugdhulp zonder de onderliggende gezinsproblematiek (mentale problemen bij ouders, schuldenproblematiek) op te lossen of de jongere voor te bereiden op volwassenheid. Jeugdhulpvragen zullen door betrokken professionals en zorgaanbieders integraal worden beoordeeld waarna er een perspectiefplan voor het gezin wordt opgesteld. Dit zijn enkele voorbeelden van wenselijke en noodzakelijke ontwikkelingen in de komende jaren. Ontwikkelingen die gericht zijn op verbetering van de kwaliteit van zorg, hulp en ondersteuning. Maar tegelijkertijd ontwikkelingen die investeringen vragen en tijd nodig hebben om te leiden tot lagere uitgaven.
1
https://www.aef.nl/nieuws/onderzoek-structurele-middelen-jeugdhulp-gepubliceerd
2
www.jeugdzhz.nl
Beheersing is noodzakelijk Het AEF rapport toonde aan dat er in het huidige stelsel nauwelijks ruimte is voor financiële prikkels om de uitgaven duurzaam te verlagen. Dat betekent uiteraard niet dat gemeenten en SOJ niet kunnen sturen op doelmatigheid en kostenbeheersing. Gemeenten kunnen middels afspraken met huisartsen en vanuit de lokale teams en de jeugdprofessionals sturen op de instroom, de zwaarte en de duur van zorg aan jeugdigen op casusniveau. Hier ligt een hele belangrijke sleutel voor kostenbeheersing. De SOJ, op haar beurt, stuurt op systeemniveau; bijvoorbeeld, de ketensamenwerking voor tijdige en juiste zorg, een normenkader voor passende zorg (niet te weinig maar ook niet te veel), en realisatie van de ontwikkelopgaven (bijvoorbeeld naar nul uithuisplaatsingen). Inkoop en contractmanagement zijn verantwoordelijk voor deze taken, in nauwe samenspraak met de gemeenten. Deze aanpak gaat uit van beheersing aan de voorzijde middels contractafspraken, normen en sturing op doelmatigheid. We zien dat dit leidt tot motivatie en acceptatie bij aanbieders. Helderheid vooraf staat centraal. Sturing en controle achteraf middels budgetplafonds (en Nee Tenzij) heeft de afgelopen jaren geleid tot hoge administratieve lasten en is maar matig effectief gebleken.
Het doorvoeren van nog strakkere budgetplafonds staat op gespannen voet met de strekking van de Jeugdwet (ieder heeft recht op zorg), leidt tot toenemende wachtlijsten en rechtsongelijkheid voor ouders en jeugdigen (wie later in het jaar hulp nodig heeft wordt anders behandeld dan wie eerder in het jaar komt). Betere afspraken en sturing vooraf verdienen daarom de voorkeur boven budgetplafonds. Ontwikkeling rijksbijdragen jeugdhulp Het kabinet heeft voor 2021 incidenteel € 493 mln. via het gemeentefonds ter beschikking gesteld. Hiervan wordt € 55 mln. afgeroomd voor de VNG voor onder andere coördinatie en informatievoorziening. Resteert € 438 mln. Bij een geschat aandeel van 2,6 procent voor onze regio is dat € 11,4 mln. Hierbij wordt opgemerkt dat de reele stijging van de rijksbijdrage ten opzicht van vorig jaar € 16,7 mln. bedraag. Deze extra stijging wordt voor € 3,6 mln veroorzaakt door een hogere uitkering voor de specifieke uitkering voor Voogdij/18+. De door de VNG ingestelde arbitrage heeft geleid tot een uitspraak dat er volgend jaar € 1,9 mld. extra budget door het Rijk beschikbaar moet worden gesteld, aflopend tot € 800 mln. in 2028. Op basis van deze arbitrage uitspraak stelt het kabinet voor 2022 € 1,314 mld. beschikbaar. Indien dit volledig naar gemeenten toe zou komen zou dat voor onze regio circa 33 mln. aan extra rijksmiddelen opleveren.
Voor 2021 dekken de extra rijksmiddelen het het tekort op de begroting. De door het kabinet extra uitgetrokken middelen voor 2022 dekken ruimschoots het tekort indien deze middelen volledig aan gemeenten ter beschikking worden gesteld. Impact op de (meerjaren)begroting De huidige kostenontwikkeling betekent dat ook de begroting voor 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025 niet realistisch meer is. Het AEF rapport wijst op het risico dat de beleidsruimte voor gemeenten om te besparen beperkt is. Het netwerk MT heeft aangegeven dat met dat inzicht uit het AEF rapport geconcludeerd moet worden dat de in het Aanjaagplan en in de begroting verwerkte besparingen moeilijk haalbaar zijn, maar wel stappen gezet kunnen worden. In de tweede helft van het jaar komt het netwerk MT jeugd met een inschatting van wat haalbaar is. Gezien dit bericht van het netwerk MT jeugd en gezien de groei van de jeugdzorguitgaven in de afgelopen jaren wordt voor de verwachting van de kosten voor 2022-2025 uitgegaan van het huidige kostenniveau inclusief een inschatting van de kosten voor lokale kosten jeugdhulp naar voren van 6,5 procent van het budget en inclusief de besparingen van het SOJ-deel.
3
In onderstaande tabel is het op basis hiervan geschatte kostenniveau voor de jaren 2022-2025 verwerkt en afgezet tegen de huidige meerjarenbegroting. Voor het lokale deel jeugdhulp naar voren is hierbij uitgegaan dat gemeenten 6,5 procent van totale kosten inzetten voor jeugdhulp naar voren. Deze cijfers zijn exclusief de Stichting Jeugdteams (overgegaan naar gemeenten) en op prijspeil 2022. Tabel verwachte kosten ten opzichte van primaire begroting scenario 1 A Jaar
B C D E F=B+C-D-E G H=F+G I J=H-I K L=J-K Prognose 1e Lokaal Besparingen Besparingen Totaal Indexatie Totaal plus Jeugdteams Totaal Primaire Verschil burap 2021 (Jeugdhulp SOJ gemeente 2022 indexatie naar exclusief begroting naar voren) inclusief 2022 gemeenten jeugdteams scenario 1 jeugdteams 2021 132.831 3.310 500 135.641 2022 132.831 8.634 2.300 139.165 1.865 141.030 13.758 127.273 104.968 22.305 2023 132.831 8.634 5.000 136.465 1.829 138.294 13.758 124.537 100.198 24.339 2024 132.831 8.634 5.000 136.465 1.829 138.294 13.758 124.537 100.192 24.345 2025 132.831 8.634 5.000 136.465 1.829 138.294 13.758 124.537 100.192 24.345
Tabel bijdrage per gemeente (verdeelsleutel meicirculaire 2021 toegepast en solidariteitsuitkomsten forecastmodel april) Alblasserdam Dordrecht Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Hoeksewaard Molenlanden Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
2022 Afbouw 2022 na afb. solidariteit solidariteit -178 6.195 -1.658 39.772 -832 9.714 226 5.076 159 7.635 -131 16.398 1.351 11.245 -8 8.121 7 8.567 1.063 14.551 -0 127.273
6.373 41.430 10.546 4.850 7.475 16.529 9.894 8.129 8.559 13.488 127.273
2023 Afbouw 2023 na afb. solidariteit solidariteit -223 6.014 -2.072 38.466 -1.040 9.279 283 5.029 199 7.514 -164 16.010 1.689 11.370 -10 7.944 9 8.385 1.329 14.527 -0 124.537
6.236 40.539 10.319 4.746 7.315 16.174 9.681 7.954 8.375 13.198 124.537
2024 Afbouw 2024 na afb. solidariteit solidariteit -223 6.014 -2.072 38.466 -1.040 9.279 283 5.029 199 7.514 -164 16.010 1.689 11.370 -10 7.944 9 8.385 1.329 14.527 -0 124.537
6.236 40.539 10.319 4.746 7.315 16.174 9.681 7.954 8.375 13.198 124.537
2025 Afbouw 2025 na afb. solidariteit solidariteit -223 6.014 -2.072 38.466 -1.040 9.279 283 5.029 199 7.514 -164 16.010 1.689 11.370 -10 7.944 9 8.385 1.329 14.527 -0 124.537
6.236 40.539 10.319 4.746 7.315 16.174 9.681 7.954 8.375 13.198 124.537
Begrotingswijzigingen Bij de eerste bestuursrapportage is een begrotingswijziging 2021 opgenomen van € 13,2 mln. welke aansluit op de verwachte kostenontwikkeling. Voor meer achtergrondinformatie wordt verwezen naar de bijgevoegde eerste bestuursrapportage. Bij de tweede bestuursrapportage zal een begrotingswijziging 2022 en een geactualiseerd meerjarenperspectief 2023-2025 worden opgesteld, waarbij de input van het Netwerk MT jeugd op de te realiseren besparingen en actuele inzichten van de te realiseren besparingen op de nieuwe inkoop 2022 (normenkader en doelen) zullen worden meegenomen. Indien beschikbaar worden ook de geactualiseerde rijksmiddelen voor 2022 en verder (naar aanleiding van de aangekondigde verhoging van de rijksmiddelen van € 1,3 mld.) volgens de septembercirculaire vermeld. De begrotingswijziging zal vervolgens ter zienswijze aan de raden zal worden voorgelegd. Met vriendelijke groet, Het dagelijks bestuur van de Dienst Gezondheid & Jeugd, de secretaris, de voorzitter,
C. Vermeer
H. van der Linden
4
www.jeugdzhz.nl
1e Bestuursrapportage 2021 28 mei 2021
1
www.jeugdzhz.nl
Inhoud 1
Inleiding en samenvatting................................................................................................................. 1
2
Programma verantwoording financieel .......................................................................................... 11
3
4
2.1
Financieel overzicht ............................................................................................................... 11
2.2
Toelichting ............................................................................................................................. 11
Bedrijfsvoering ................................................................................................................................ 16 3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................... 16
3.2
Personeelsformatie en ziekteverzuim ................................................................................... 19
3.3
Opvolgen bevindingen accountant ....................................................................................... 19
Voorstellen...................................................................................................................................... 20 4.1
Begrotingswijziging 2021 ....................................................................................................... 20
2 www.jeugdzhz.nl
1 Inleiding en samenvatting Voor u ligt de 1e Bestuursrapportage van de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ (SOJ) over het jaar 2021.
Samenvatting financieel beeld en belangrijkste ontwikkelingen Er wordt ten opzichte van de begroting voor 2021 een overschrijding verwacht van € 13,2 mln. Hierbij wordt opgemerkt dat het Rijk dit jaar 438 mln. via het gemeentefonds ter beschikking heeft gesteld. Het geschat aandeel voor onze regio is € 11,4 mln. Los van deze extra middelen is de rijksbijdrage gestegen ten opzichte van vorig jaar. Voor volgend jaar heeft het kabinet besloten veel meer incidentele middelen ter beschikking te stellen, namelijk € 1,3 mld. Het geschat aandeel voor onze regio kan oplopen tot circa € 33 mln. De stijging van de kosten in reële termen (na correctie indexatie tarieven) ten opzichte van de realisatie 2020 bedraagt 5,8%. Van deze overschrijding betreft 1,0 mln een begrotingswijziging voor de Serviceorganisatie en de Stichting Jeugdteams. De meerjarige kostenontwikkeling van de netto kosten jeugdhulp exclusief overhead SOJ is in onderstaande grafiek opgenomen.
Nominale kostenontwikkeling jeugdhulp exclusief overhead SOJ * € 1.000 140.000 120.000
100.000 80.000 60.000 40.000 20.000
2018
2019
2020
2021
Hierna worden een aantal ontwikkelingen beschreven welke ten grondslag liggen aan de prognose bij deze eerste bestuursrapportage. De onderwerpen zijn:
Kostenreducties maatregelen Aanjaagplan Jeugdhulp naar voren Ontwikkelingen ten aanzien van tarieven en vergoedingen aanbieders Begrotingswijziging Jeugdteams Begrotingswijziging Serviceorganisatie Overige ontwikkelingen, samenvatting en conclusie
1
www.jeugdzhz.nl
Kostenreducties maatregelen Aanjaagplan Hier wordt onderscheid gemaakt naar maatregelen uit te voeren door de SOJ, Stichting jeugdteams en gemeenten. De opgenomen besparingen van de maatregelen zijn top down opgenomen op basis van generieke aannames. Dit is gedaan op verzoek van de provincie. De eigenaren van de maatregelen zijn verantwoordelijk voor een opbouw van de van de te realiseren kostenreducties inclusief kpi's en of andere monitoring instrumenten om de besparingen te kunnen volgen. Hierbij wordt opgemerkt dat het vaak niet goed mogelijk is een causaal verband vast te stellen tussen een uitgevoerde maatregel en de ontwikkeling van de kosten. Als de kosten op bijvoorbeeld complexe zorg met x procent afneemt is het moeilijk vast te stellen of dit komt door succes met de perspectief benadering, betere casusregie door de jeugdteams of scherper contractmanagement dan wel een combinatie daarvan. Een ander voorbeeld is veel voorkomende ambulante hulp / begeleiding. Worden de geboekte resultaten bereikt door Jeugdhulp naar voren, het ingestelde normenkader, casus regie of anders? Maatregelen uit te voeren door SOJ
De in het Aanjaagplan opgenomen maatregelen zijn als volgt. Nr Onderwerp . SOJ trekker 21. Harmonicavoorziening
Actie
Het realiseren van een pand met meerdere gedifferentieerde plaatsingen (allerlei vormen van jeugdhulp) voor kortdurende opname om problemen in het gezinssysteem te verlichten en langdurende opname te voorkomen.
22. Overbruggings-zorg Pilot om met een overbruggingsteam te voorzien in ambulante (besparing opgenomen bij overbruggingszorg bij 1) complexe/gecombineerde problematiek andere maatregelen) met een wachttijd waarbij escalatie dreigt en 2) complexe gecombineerde problematiek waarbij niet duidelijk is welke zorg past. 23. Nieuwe inkoopstrategie Voorbereiden nieuwe inkoopperiode, waarin plaats is voor overweging / implementatie: - Minder aanbieders - Budgetplafonds - Anders omgaan met voorzieningen - Specifieker beschikken - Sturen op KPI’s - Evt. andere bekostigingswijze 24. Contractmanagement 3.0 Per kwartaal een kwalitatieve en financiële toetsing van hulpaanbod aanbieders o.b.v. ervaringen jeugdprofessionals en cliënttevredenheid. 25. Ontwerpen nieuwe Uitwerken aanpak naar voorbeeld Eindhoven: de huisartsen route huisartsenroute wordt zo aangepast dat er door de gemeente (evt. via jeugdteam of SOJ) op inhoud wordt getoetst. 28. Extra maatregel Buca Normering inzet op productcodes gespecialiseerde begeleiding en H153/H329 (geen gedragswetenschapper; hogere inzet dan norm alleen na onderdeel aanjaagplan) toestemming jeugdteams Totaal SOJ
Scope * € 1 mln. 8,0
Geschatte besparing cumulatief * € 1 mln. 2021 0,1
106,0
2022 0,3
2023 0,6
1,7
3,6
106,0
1,1
20,0
0,2
0,4
0,6
4,2
0,4
0,8
1,3
1,7
3,3
6,0
21. Harmonicavoorziening Door het realiseren van een voorziening binnen de regio waar intensieve integrale interventies kunnen worden aangeboden, wordt naast hulp dichterbij beoogd langdurige opnames te voorkomen. De besparingsdoelstelling voor 2021 bedraagt € 0,1 mln. Een harde conclusie over de besparingen is 2 www.jeugdzhz.nl
(nog) niet te trekken. Dit komt omdat we niet weten welke zorg jeugdigen, die gebruik hebben gemaakt van de harmonicavoorziening (32 jeugdigen zijn inmiddels uitgestroomd), anders gehad zouden hebben. Er ontbreekt feitelijk een controlegroep. Wel zien we dat in 75 procent van de gevallen de doelstelling wordt behaald dat er na verblijf in de harmonicavoorziening geen (langdurig) verblijf nodig is. Dit is een voorlopig beeld, omdat de harmonicavoorziening kort in gebruik is en na een langere periode dit pas goed kan worden vastgesteld. Verder zien we dat tot nu toe de gemiddelde kosten per jeugdige van verblijf in de harmonicavoorziening veel lager zijn dan de gemiddelde kosten per jeugdige van overige verblijf (exclusief pleegzorg). Conclusie: Onder de werkhypothese dat jeugdigen die gebruik maken van de harmonicavoorziening anders een vorm van verblijf nodig zouden hebben gehad en de nu gesignaleerde effecten blijvend zijn, realiseert de harmonicavoorziening de beoogde besparingen. 22. Overbruggingszorg Hiervoor is geen besparing opgenomen c.q. is de besparing in andere projecten verwerkt. 23. Nieuwe inkoopstrategie Met de nieuwe inkoopronde willen wij een toereikend aanbod aan jeugdhulp voor de jeugdigen in onze regio contracteren met passende bekostigingsstructuren en doelmatige inzet.
Hierbij streven we samen met de gemeenten en de toegang naar een kostenreductie van € 3,6 mln. Dit is inclusief de effecten van contractmanagement 3.0 vanaf 2022. Voor deze maatregel is effect beoogd met ingang van 2022. Voor 2021 is er dus nog geen besparing. Voor 2022 en verder zal het normenkader de basis zijn voor de te realiseren besparingen. Hier worden afspraken gemaakt op drie elementen. Namelijk de duur van de zorg (hoe lang duurt de behandeling), de intensiteit van de zorg (hoeveel uur per week wordt er ingezet) en de afbouw van het totaal aantal uren dat zorg wordt verleend. 24. Contractmanagement 3.0 Sturen op samenwerking in effectieve zorgketens en bewaken van doelmatigheid en rechtmatigheid van ingezette jeugdhulp vraagt om een stevige aansturing op de zorgaanbieders en ketenpartners, zulks in nauwe samenwerking met de individuele gemeenten. Voor 2021 wordt dit voornamelijk ingevuld middels de verscherpte sturing op de nee tenzij en uitvoering en handhaving van de normen uit de businesscase h153 en h329. Voor 2022 en verder is er voor een groot deel van de producten een normenkader voorzien (dat wil zeggen een genormeerde inzet voor zorgaanbieders) waarop sturing door contractmanagement vereist is. Verder wordt dit jaar gewerkt aan verdere professionalisering en aanscherping van contractmanagement door coaching en intervisie.
Hierbij wordt opgemerkt dat een groot deel van de tijd besteed moet worden aan de nieuwe inkoop 2022. Financieel gezien is dit jaar een besparing c.q. kostenbeheersing ten doel gesteld met de aangescherpte sturing op nee tenzij (als één van de alternatieven voor het niet afschaffen van de nee tenzij regeling en het niet invoeren van budgetten per gemeente). Dit is in de plannen als volgt vormgegeven. Aanbieders moeten bij inroepen van een cliënten stop en verlenen van zorg onder de nee tenzij regeling een plan in dienen waarin zij aangeven hoe zij zorg kunnen afschalen. Hierover worden afspraken gemaakt. In de praktijk is in de plannen van aanbieders aangegeven dat aanbieders zich zullen inspannen voor afschaling. Het heeft niet tot concrete afspraken en targets geleid op de afschaling van zorg. Aanbieders geven daarbij aan dat zij zich al maximaal inspannen en inspanden op afschaling. Vanaf 2022 maakt de besparing op contractmanagement deel uit van de nieuwe inkoopstrategie, waarbij de bovenbeschreven normenkader en afspraken met aanbieders 3 www.jeugdzhz.nl
over reductie van de inzet per jeugdige de dragende factoren zijn voor de daar opgenomen besparing. Conclusie: er is geen zichtbare besparing gerealiseerd. 25. Ontwerpen nieuwe huisartsenroute Dit project is overgedragen aan gemeenten, waarbij gemeenten kunnen sturen op de verwijzingen door huisartsen. 28. Buca H153/H329 Met de maatregelen uit deze businesscase willen we een forse reductie bereiken van € 1,3 mln. op de producten gespecialiseerde begeleiding en inzet gedragswetenschapper. De maatregelen betreffen het hanteren van een genormeerde inzet voor deze twee producten. De maatregel geldt alleen voor nieuwe zorgtoewijzingen. Daarom is de besparing gefaseerd over de jaren opgenomen. Voor 2021 is dit € 0,4 mln. Periodiek wordt de werking van de maatregelen geëvalueerd. De ervaringen tot en met het 1e kwartaal van dit jaar geven aan dat de besparing op koers ligt en de beoogde besparing van € 0,4 mln. voor 2021 gehaald zal worden. Er worden relatief weinig afwijkingen van de norm aangevraagd en toegekend. Sinds de invoering van de maatregelen zijn er tot en met het 1e kwartaal 2021 voor 375 jeugdigen nieuwe zorgtoewijzingen afgegeven met deze producten. Voor 56 jeugdigen zijn ophogingen aangevraagd en voor 26 jeugdigen geheel of gedeeltelijk toegekend (met 8 nog te beoordelen).
Indien een aanbieder aangeeft dat toch meer moet worden ingezet dan de norm, kan aanbieder dit voorleggen aan een daartoe speciaal aangestelde gedragswetenschapper bij de Stichting Jeugdteams. Deze gedragswetenschapper beslist. In ruim een vijfde van de casussen overschrijden aanbieders thans zonder toestemming de norm. Dit is echter een tussenmeting omdat de norm is gesteld als gemiddelde over de gehele periode waarin zorg plaatsvindt en overschrijding dus pas definitief kan worden vastgesteld als de zorg beëindigd is. SOJ zal aanbieders aanspreken op tussentijdse overschrijding van de norm. In geval van een overschrijding van de norm aan het einde van het zorgtraject zal de overschrijding worden teruggevorderd. In onderstaande grafiek is voor het product H153 gespecialiseerde begeleiding aangegeven het bedrag per maand dat boven de norm gedeclareerd wordt voor alle jeugdige inclusief trajecten die al liepen voor invoering van de maatregel. De maateregel is 1 oktober 2020 ingegaan. Dit betreft alle zorgtoewijzingen. De maatregel geldt alleen voor nieuwe toewijzingen. Er is een duidelijke trend zichtbaar van een daling van de inzet boven de norm.
4 www.jeugdzhz.nl
Maatregelen Stichting jeugdteams Nr Onderwerp . Stichting jeugdteams trekker 26. Budgetbewust werken 27. Regie op jeugdhulp
Actie
Scope * € 1 mln.
Geschatte besparing cumulatief * € 1 mln.
Veranderaanpak ontwerpen Implementatie
30,0
0,3
0,6
0,9
JP voert actieve regie op de ingezette hulp Totaal Stichting Jeugdteams
30,0
0,2 0,5
0,4 1,0
0,6 1,5
Bovenstaande maatregelen zijn verwerkt in één project Anders zorgen. Voor wat betreft het budgetbewust werken is de gerealiseerde besparing door de Stichting Jeugdteams berekend op € 1,2 mln. Dit is berekend als besparing in 2020 ten opzichte van 2019. De jeugdteams hebben een grotere toeloop van jeugdigen gehad, waarvan vier procent minder is doorverwezen naar de regionale zorgmarkt. In totaal is het aantal jeugdigen met verwijzing jeugdteams wel licht gestegen. Dit betekent dat een verdere groei is voorkomen door deze maatregel. In 2021 wordt doorgegaan op de ingeslagen weg. Bij opmaak van de bestuursrapportage is nog geen zicht op de besparingen voor dit jaar vanwege de doorlooptijd van declaraties. Declaraties lopen te veel achter. Daarbij heeft de grootste aanbieder nog niet gedeclareerd over 2021 vanwege aanloopproblemen met het nieuwe automatiseringssysteem. Dit is voor 1 juli opgelost. Voor het onderdeel Regie op jeugdhulp (casusregie) is in afstemming met gemeenten dit voor drie gemeenten (Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Gorinchem) uitgevoerd. Met casusregie wordt de inzet van jeugdhulp op het niveau van de jeugdige gemonitord en besproken met aanbieder. De Stichting Jeugdteams geeft aan vooralsnog geen besparingen te zien. Mogelijk is er wel (verdere) stijging van kosten voorkomen.
De monitoring van de inzet op jeugdigen wordt bemoeilijkt door de doorlooptijd van declareren. Verder staan aanbieders ook niet altijd open voor casusregie. De aanbieder is zelf verantwoordelijk voor de in te zetten jeugdhulp. De zorgtoewijzing aan de aanbieder is generiek. Dit betekent dat de inzet van jeugdhulp niet wordt voorgeschreven, maar door aanbieders zelf wordt bepaald. Maatregelen gemeenten
Voor deze maatregelen is een besparing voor 2021 van € 3,4 mln. gecalculeerd. Het netwerk MT jeugd heeft aangegeven de beoogde besparingen niet te kunnen realiseren. In de tweede helft van dit jaar zal het netwerk MT jeugd zich buigen over wat wel (meerjarig) haalbaar is. Jeugdhulp naar voren Gemeenten geven aan in totaal € 3,3 mln. aan jeugdhulp naar voren te besteden. Dit varieert van lokale inzet door zorgaanbieders tot aan subsidie aan de Stichting Jeugdteams. Deze kosten zijn meegenomen in de prognose. De impact op de kosten in de regionale zorgmarkt zijn niet bekend. Ontwikkelingen ten aanzien van tarieven en vergoedingen aanbieders Er zijn een zestal kostenverhogende ontwikkelingen geweest op het gebied van tarieven en vergoedingen. De eerste betreft de feitelijke indexatie van tarieven. Hier heeft de SOJ de richtlijn van de VNG gevolgd (Ova en ppc t-1). Deze indexatie van 2,94% is 0,5% hoger dan de in de begroting opgenomen indexatie van 2,44%. In het verleden was er geen VNG-richtlijn en kon de SOJ zelf 5 www.jeugdzhz.nl
bepalen hoe de tarieven geïndexeerd werden, waarbij indexatie soms lager is vastgesteld of achterwege is gebleven. Met ingang van 2021 is er een VNG-richtlijn die gevolgd wordt. Voor de (primaire) begroting zijn de daarvoor geldende richtlijnen voor indexatie gehanteerd (loon en prijsindex prijs overheidsconsumptie septembercirculaire t-2). Ten tijde van het opstellen van de begroting was de richtlijn van de VNG nog niet bekend. De impact op de kosten is € 589k hogere kosten. De tweede is de vergoeding van de normatieve huisvestingscomponent voor gesloten jeugdhulp. Gemeenten dienen de tarieven hiervoor te verhogen. Gemeenten ontvangen compensatie hiervoor in de vergoeding van het gemeentefonds. Dit betreft circa € 320k. De derde betreft de verlenging van jeugdhulp in gezinshuizen tot 21 jaar. Gemeenten (SOJ) dienen dit tot het 21e levensjaar te faciliteren. Gemeenten ontvangen compensatie hiervoor in de vergoeding van het gemeentefonds. Dit betreft circa € 44k. De vierde betreft de verlenging van de meerkostenregeling corona naar heel 2021. Aanbieders kunnen extra kosten als gevolg van de coronacrisis declareren bij gemeenten (SOJ). Gemeenten ontvangen compensatie hiervoor in de vergoeding van het gemeentefonds. Dit betreft circa € 0,5 mln. De vijfde betreft een hogere vergoeding voor speciale voorzieningen bij een landelijke aanbieder.
Een deel van de voorzieningen zijn afgebouwd en jeugdigen zijn overgeplaatst naar onze regio. Voor de resterende speciale voorzieningen in vaak kleine intensieve groepen heeft onze regio vergoedingen betaald die onder de kostprijs liggen Dat wordt nu gecorrigeerd met ingang van 2021. Verzoeken van aanbieder om met terugwerkende kracht over 2020 te vergoeden zijn overigens niet gehonoreerd. De impact is circa 428k hogere kosten. De zesde betreft de GGZ-crisisdienst. Deze is afgelopen jaren zonder vergoeding uitgevoerd door de grootste GGZ-aanbieder in onze regio. Met ingang van 2021 is afgesproken de crisisdienst te vergoeden. Dit betreft 284k hogere kosten. Ook hier zijn verzoeken van aanbieder met terugwerkende kracht te vergoeden over 2020 niet gehonoreerd. Bovenstaande zes ontwikkelingen zijn samengevat in onderstaande tabel: Kostenverhogede ontwikkelingen zorgmarkt bedrag compensatie in gemeentefonds? Indexatie tarieven richtlijn VNG 0,5% hoger dan begroting 588.895 nee Gezinshuizen tot 21 jaar 44.200 ja NHC component gesloten jeugdhulp 320.020 ja Vergoeding meerkosten corona ook in 2021 500.000 ja Hogere tarieven Pluryn Hoendeloo groep speciale voorzieningen 428.463 nee Acute GGZ (crisidienst) Yulius 283.837 nee Totaal 2.165.415 Waarvan gedekt door extra inkomsten gemeentefonds 864.220 Waarvan niet gedekt door extra inkomsten gemeentefonds 1.301.195
Begrotingswijziging Stichting Jeugdteams Voor de Stichting Jeugdteams zijn 4 extra fte begroot (385k). Daarnaast is de toegekende indexatie hoger dan de begrote indexatie (66k). De 4 fte betreffen 2 fte doorontwikkeling expertteam naar aanleiding van de doorbraak aanpak Inspectie, 1 fte inzet gedragswetenschapper businesscase H153/H329 en 2 fte voor een half jaar poortwachtersfunctie jeugdhulp op school. Dit jaar bekostigt de SOJ de Stichting Jeugdteams nog. Met ingang van volgend jaar zijn dat de individuele gemeenten. Begrotingswijziging Serviceorganisatie 6 www.jeugdzhz.nl
Voor de Serviceorganisatie is onderstaande begrotingswijziging opgenomen. Dit is veelal voor werkzaamheden waar het Netwerk MT jeugd eigenaar van is.
Hogere kosten inkoopstrategie Veilig opgroeien is teamwerk Contractmanagement 3.0 Beter begroten / advies AEF extra data analist Langdurig verzuim en ouderschapsverlof SOJ Totaal
2021 200.000 80.000 155.000 50.000 90.000 575.000
2022 Opmerking 160.000 294.000 1 fte 110k structureel 100.000 1 fte structureel 554.000
Eigenaar Netwerk MT/SOJ Netwerk MT/SOJ Netwerk MT/SOJ Netwerk MT/SOJ SOJ
Hogere kosten inkoopstrategie
In de begroting 2021 is stelpostmatig 200k opgenomen. De werkelijke kosten bedragen naar verwachting 400k, dus een toename van 200k. Dit zijn incidentele kosten. In onderstaande specificatie is dit opgenomen. Taak Projectleiding en advisering uitwerking inkoop Schrijven PvE Inhuur voor bestuurlijke en ambtelijke afstemming Juridisch advies contractering en schrijven overeenkomsten / contracten Advies bekostiging Berekenen tarieven nieuwe producten inclusief bespreken met aanbiders Begeleiding ontwikkeltafels zorgaanbieders Secretariaat Onvoorzien Totaal
Kosten 190.080 12.870 12.870 74.880 5.720 27.840 12.870 34.560 28.310 400.000
Veilig opgroeien is teamwerk
Dit betreft een projectleider voor het Netwerk MT jeugd. Contractmanagement 3.0
Dit betreft 1 fte structureel en 2 fte incidenteel. De hogere bezetting start in de loop van 2021. De incidentele bezetting loopt nog door in 2022. Om de doelen uit de inkoopstrategie te halen is versterking van het contractmanagement, zowel kwalitatief als kwantitatief noodzakelijk. Een voorbeeld hiervan is toezicht en handhaving op het normenkader dat geïntroduceerd wordt. De ervaring met de businesscase H153/H329 heeft opgeleverd dat dit een intensief proces is. Voor 2020 vraagt de verscherpte aansturing op de Nee tenzij regeling veel tijd. Verder omvat de inkoopstrategie een breed pallet aan doelen die samen met de aanbieders geformuleerd en gerealiseerd moeten worden. Ook dit is een arbeidsintensief proces. Ten slotte wordt dit jaar gewerkt aan verdere professionalisering en aanscherping van contractmanagement door coaching en intervisie met als doel contractmanagement kwalitatief te verbeteren Beter begroten / advies AEF data analist
AEF heeft geadviseerd data gedreven te werken. De SOJ heeft hier al grote stappen gezet en faciliteert hier gemeenten ook in. De vraag naar verdiepende analyses is echter groter dan de beschikbare capaciteit. Dit wordt geïnitieerd door de afbouw van de solidariteit, de opwaartse
7 www.jeugdzhz.nl
kostenontwikkeling en de behoefte aan meer inzicht in de effecten van de genomen maatregelen. Om hier invulling aan te kunnen geven is een extra data analist nodig. Langdurig verzuim en ouderschapsverlof SOJ
Dit betreft inhuur om langdurig verzuim en ouderschapsverlof op te vangen. Tot slot wordt opgemerkt dat de Serviceorganisatie zich maximaal inspant om de kosten zoveel mogelijk te beperken. Waar dat mogelijk is, worden kosten vermeden. Overige ontwikkelingen, samenvatting en conclusie Naast bovengenoemde kostenverhogende ontwikkelingen en het uitblijven van besparingen of niet te identificeren besparingen stijgen de kosten verder door en wordt er meer uitgegeven aan jeugdhulp naar de voorkant. Ten aanzien van de stijgende kosten vertoont de inzet per jeugdige al geruime tijd een stijgende trend bij een licht dalend aantal jeugdigen in de regionale zorgmarkt. Daarmee is de stijgende inzet per jeugdige sinds 2019 de belangrijkste oorzaak van de stijgende kosten. Afgelopen jaar en dit jaar heeft coronapandemie tot intensievere en langdurige zorgtrajecten geleid. Twee belangrijke projecten die de stijgende kosten per jeugdige adresseren zijn het normenkader bij de inkoop 2022 en casusregie uit te voeren door de jeugdteams. Daarnaast hebben ook een aantal overige projecten (onder regie van gemeenten) effect op de kosten per jeugdige, bijvoorbeeld de projecten Afbouw aantal uithuisplaatsingen, Afbakening jeugdhulp en Alliantieteam. De totale overschrijding van de begroting van € 13,2 is samen te vatten in onderstaand overzicht. bedragen * € 1 mln.
Hogere tarieven en vergoedingen (€ 0,9 mln. gedekt door hogere Rijksbijdrage) Begrotingswijziging Stichting Jeudtteams Begrotingswijziging Serviceorganisatie Niet halen kostenreductie en hogere inzet (per jeugdige) jeugdhulp Totaal
2,2 0,4 0,6 10,0 13,2
Coronacrisis De corona pandemie is nog steeds actueel. Voor wat betreft de compensatie van aanbieders wordt er in 2021 geen omzetcompensatie aangeboden. Wel worden in 2021 nog de corona meerkosten die aanbieders maken vergoed. Gemeenten worden hiervoor in het gemeentefonds gecompenseerd. Over het algemeen kan de zorg doorgang vinden al dan niet in aangepaste vorm. Een ontwikkeling die zichtbaar is geworden is dat de ernst van de problematiek zwaarder is geworden. In de specialistische GGZ blijven jeugdigen langer in behandeling en is de inzet intensiever, waardoor de kosten en kosten per jeugdige oplopen en minder jeugdigen kunnen instromen. Landelijke kostenstijging jeugdhulp In opdracht van het Ministerie heeft onderzoeksbureau AEF een landelijk onderzoek uitgevoerd naar de kostenstijging en tekorten op de jeugdhulp. Geconcludeerd werd dat er in 2019 een landelijk tekort van € 1,6 tot 1,8 miljard is (exclusief incidentele rijksbijdragen). Dit tekort is met name ontstaan in de laatste jaren. De regio ZHZ heeft een aandeel van circa 2,6 procent. Dit komt overeen met € 44 mln. Daaruit kan geconcludeerd worden dat de tekorten in onze regio zich ruim onder het landelijk gemiddelde bewegen. Onderzoeksbureau It's-Public heeft een landelijke benchmark over de 8 www.jeugdzhz.nl
tekorten 2019 van alle gemeenten gepubliceerd. Daarin wordt geconcludeerd gat het gemiddelde tekort op jeugdhulp inclusief kosten voorveld 30 procent bedroeg. Voor de gemeenten in onze regio was dat gemiddeld 13%. Opgemerkt wordt dat er binnen onze regio grote verschillen zijn in het tekort per gemeente en de rijksmiddelen voor jeugdhulp per jeugdige per gemeente. De tekorten worden voornamelijk veroorzaakt door kostenstijgingen in de laatste jaren. De belangrijkste oorzaken genoemd in het AEFrapport zijn dat jeugdigen langer in zorg blijven en de kosten per jeugdige stijgen. Daarbij wordt opgemerkt dat investering in preventie en het voorveld niet tot lagere kosten hebben geleid in de jeugdwet. Inmiddels is ook uit andere onderzoeken, onder meer van het Nederlands Jeugdinstituut, gebleken dat investeringen in voorliggende voorzieningen en preventie lonend zijn. Niet alleen in financiële zin, maar ook wat betreft de kwaliteit van ondersteuning (laagdrempelig, nabij, integraal). Het AEF-rapport en de brief van de staatssecretaris signaleren dat de oplossing moet komen uit een combinatie van meer middelen en te treffen maatregelen. Het te realiseren voorzieningenniveau moet hierbij worden betrokken. Daarnaast wordt het invoeren van een eigen bijdrage genoemd.
AEF stelt dat de budgetten voor jeugdhulp zijn gestoeld op onrealistische aannames en dat de onderzochte maatregelen maar voor een klein deel van het tekort soelaas bieden. Bij ongewijzigde kaders (discussie over voorzieningenniveau, wat is jeugdhulp en wat niet en (ontbrekende) eigen bijdragen) wordt een verdere stijging van de kosten van jeugdhulp verwacht door AEF. Bovenstaande betekent dat het naar het oordeel van AEF niet mogelijk is de tekorten te overbruggen met maatregelen. Extra middelen van het Rijk zijn nodig al dan niet in combinatie met eigen bijdragen van burgers en fundamentele aanpassing van het voorzieningenniveau Toezicht provincie De kostenontwikkeling en de geplande maatregelen worden periodiek besproken met de provincie. Deze eerste bestuursrapportage zal nog met provincie besproken worden. Vervolgens zal de provincie zich een oordeel vormen over de situatie, inclusief het te hanteren toezichtsregime. Het verwerken van de actuele financiële inzichten in een meerjarige begrotingswijziging is hierbij een belangrijk element. Extra rijksbijdragen Het rijk heeft incidenteel € 493 mln. via het gemeentefonds ter beschikking gesteld. Hiervan wordt € 55 mln. afgeroomd voor de VNG. Het aandeel voor onze regio wordt geschat op € 11,4 mln. Ten opzichte van vorig jaar zijn de rijksbijdragen gecorrigeerd voor indexatie met € 16,7 mln. toegenomen.
Naast bovengenoemde extra rijksbijdragen wordt dit voor het grootste deel veroorzaakt door een hogere uitkering voor voogdij/18+ van € 3,6 mln. De door de VNG ingestelde arbitrage heeft geleid tot een uitspraak dat er volgend jaar € 1,9 mld. extra budget door het Rijk beschikbaar moet worden gesteld, aflopend tot € 800 mln. in 2028. Op basis hiervan heeft het kabinet € 1,3 mld. beschikbaar gesteld bovenop de reeds toegekende incidentele middelen van € 300 mln. Het bedrag voor onze regio kan op basis hiervan oplopen tot naar schatting € 33 mln. Dit is mede afhankelijk van het feit of dit bedrag ook volledig aan gemeenten ter beschikking wordt gesteld of gedeeltelijk wordt afgeroomd. In onderstaande tabel zijn de verwachte rijksbijdragen voor de komende jaren opgenomen. Voor de jaren 2022 tot en met 2024 zijn deze met veel onzekerheid omgeven.
9 www.jeugdzhz.nl
Rijksbijdragen maal € 1.000
2021 2022 2023 2024
131.192 148.278 140.478 132.678
Begrotingswijziging De hogere kosten zijn verwerkt in een begrotingswijziging welke ter zienswijze aan de raden zal worden voorgelegd. De begrotingswijziging is opgenomen in paragraaf 4.1. De begrotingswijziging onderdelen Stichting Jeugdteams en SOJ is nog wel onder voorwaarde van instemming door het PFO Jeugd van de onderdelen waar het PFO Jeugd verantwoordelijk voor is.
10 www.jeugdzhz.nl
2 Programma verantwoording financieel 2.1 Financieel overzicht Bedragen * € 1.000,-
Begroting t/m april
Regionale zorgmarkt LTA PGB Stichting Jeugdteams Serviceorganisatie Totaal lasten
30.865 1.912 1.957 4.525 1.541 40.801
26.134 1.232 1.446 4.511 1.445 34.768
92.596 5.736 5.870 13.576 4.623 122.402
12.659 -909 463 452 575 13.240
105.255 4.828 6.333 14.027 5.198 135.641
95.995 5.377 5.853 13.292 4.219 124.737
Baten exclusief uittreding reserve Leerdam + Zederik Ontrekking reserve frictiekosten uittreding Leerdam + Zederik Totaal baten
40.736 64 40.801
40.736 64 40.801
122.209 193 122.402
13.240 13.240
135.448 193 135.641
124.505 232 124.737
-
6.033
-
-
-
-
Saldo baten -/- lasten
Realisatie Begroting t/m april heel jaar op basis van declaraties
Begroting wijziging
Begroting + Realisatie wijziging 2020
2.2 Toelichting Regionale zorgmarkt De prognose is gebaseerd op de aangeleverde prognoses van zorgaanbieders en de prognose van de eigen forecasttool van de SOJ. Zorgaanbieders prognosticeren € 3,9 mln. meer dan de eigen prognose van de SOJ. Voor deze burap is de helft van het verschil meegenomen. De prognoses zijn daarmee gemiddeld. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van 2021 ten opzichte van 2020 per forecast groep aangegeven op basis van de forecasttool van de SOJ. Forecast groep bedragen € 1.000
Jeugdbescherming en jeugdreclassering jeugdhulp dyslexie jeugdhulp maatwerk Jeugdhulp onderaannemerschap Jeugdhulp Vervoer Jeugdhulp zorgprofielen ambulant Jeugdhulp zorgprofielen verblijf Pleegzorg Eindtotaal
forecast 2020 10.332 1.998 1.597 5.351 1.590 36.534 25.116 8.828 91.346
forecast 2021 11.344 2.133 2.193 5.471 1.905 38.488 27.690 9.025 98.249
verschil
1.012 135 597 120 315 1.954 2.573 197 6.903
% verschil 9,8% 6,7% 37,4% 2,2% 19,8% 5,3% 10,2% 2,2% 7,6%
11 www.jeugdzhz.nl
De categorie met de absolute grootste stijging is Jeugdhulp zorgprofielen met verblijf. Hierbij wordt opgemerkt dat de generieke tariefsverhoging voor alle categorieën 2,94% betreft. Voor jeugdbescherming en jeugdreclassering zijn de tarieven extra verhoogd naar aanleiding van bovenregionale afspraken (impact € 0,5 mln.) en voor jeugdhulp met verblijf zijn op onderdelen de tarieven ook extra verhoogd (impact € 0,7 mln. In bovenstaande tabel is verder niet jeugdhulp naar voren opgenomen. Hiervoor prognosticeren gemeenten € 3,3 mln. uit te geven. In 2020 was dat € 0,1 mln. In voorgaande bestuursrapportage werd de ontwikkeling per maand van de declaraties en aantal jeugdigen waarop gedeclareerd is getoond in een grafiek en toegelicht. In 2021 heeft de grootste aanbieder nog niet gedeclareerd wegens systeemproblemen bij de aanbieder. Het tonen van betreffende grafieken is daarom achterwege gelaten. De kosten en aantallen jeugdigen worden immers veel te laag weergegeven. Deze aanbieder prognosticeert overigens 10 procent hogere kosten. De grootste aanbieder levert jeugd en opvoedhulp (J&O) en pleegzorg. Daarom wordt in onderstaande grafieken wel de ontwikkeling van de kosten en aantal jeugdigen in de overige percelen aangegeven. Ontwikkeling declaraties per maand per perceel exclusief J&O en pleegzorg
De kosten van het perceel SGGZ stijgen (april nog maar gedeeltelijk gedeclareerd) door een stijging van de inzet per jeugdige. Dit zit voor het grootste deel bij de grootste SGGZ-aanbieder. Zie hieronder de ontwikkeling van de kosten, aantal jeugdigen en kosten per jeugdige van de grootste SGGZaanbieder.
12 www.jeugdzhz.nl
Ontwikkeling declaraties, aantal jeugdigen en kosten per jeugdige per maand grootste SGGZaanbieder
De ontwikkeling van het aantal jeugdigen ZHZ exclusief J&O en pleegzorg is hieronder aangegeven. Ontwikkeling aantal jeugdigen waarop gedeclareerd is per maand per perceel exclusief J&O en pleegzorg
De ontwikkeling van het aantal jeugdigen per perceel is stabiel tot licht dalend.
13 www.jeugdzhz.nl
LTA De post LTA vertoont voor het eerst sinds jaren een dalende trend als gevolg van een teruglopend aantal jeugdigen met LTA. Dit is weergegeven in onderstaande grafiek. Hierbij wordt opgemerkt dat de laatste maanden nog niet (uit)gedeclareerd zijn. Ontwikkeling declaraties, aantal jeugdigen en kosten per jeugdige per maand LTA
Persoonsgebonden budget (PGB) De declaraties van PGB lopen altijd 1 tot 2 maanden achter en het laatst beschikbare peilmoment voor deze eerste bestuursrapportage is 1e week mei. In de jaren 2015 tot en met 2018 daalde deze post steeds. Vanaf 2019 zijn de kosten gaan stijgen. De stijging betreft zowel een sterke stijging van de verstrekte budgetten als van de uitnutting van de budgetten. Stichting Jeugdteams De totale uitgaven zijn nagenoeg gelijk aan de begroting. Per gemeente zijn er verschillen. Zie hiervoor onderstaand overzicht. Indien gemeenten de kostenontwikkeling voor hun gemeente ongewenst vinden zullen gemeenten dit met de Stichting Jeugdteams moeten bespreken en tot bijsturing moeten overgaan.
14 www.jeugdzhz.nl
Exclusief individuele gemeentelijke opdrachten jaar tot en met de maand
2021 4 Stichting Jeugdteams Zuid-Holland zuid Service Organisatie Alblasserdam Dordrecht Realisatie Realisatie
Budgetcategorie
Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie
Sliedrecht Realisatie
ZwijndrechtHoeksche Waard Molenlanden Realisatie Realisatie Realisatie
Totaal SO Realisatie
SLEUTEL fte jeugdprof regulier
5,78
38,35
10,97
4,94
6,64
7,11
7,56
12,25
16,39
10,16
120,15
Regulier budget SO
217.077
1.420.280
359.590
155.235
252.094
280.479
292.433
468.016
586.191
349.748
4.381.143
8.233
53.865
13.638
5.887
9.561
10.637
11.091
17.750
22.232
13.265
166.159
225.310
1.474.146
373.228
161.123
261.654
291.117
303.524
485.765
608.422
363.013
4.547.301
130.991
908.783
253.671
103.208
155.285
154.613
175.083
270.781
364.365
229.457
2.746.237
JPT
4.931
32.265
8.169
3.526
5.727
6.372
6.643
10.632
13.317
7.945
99.527
Gedragswetenschapper
7.044
46.085
11.668
5.037
8.180
9.101
9.489
15.186
19.021
11.349
142.159
Gebiedsmanagers
14.498
94.860
24.017
10.368
16.837
18.733
19.531
31.259
39.151
23.360
292.615
Secretariaat
3.336
21.826
5.526
2.386
3.874
4.310
4.494
7.192
9.008
5.375
67.326
Staf
3.479
22.763
5.763
2.488
4.040
4.495
4.687
7.501
9.395
5.605
70.218
871
5.696
1.442
623
1.011
1.125
1.173
1.877
2.351
1.403
17.571
9.942
65.045
16.468
7.109
11.545
12.845
13.393
21.434
26.846
16.018
200.644
JPT Opbrengsten Loonkosten
Jeugdprof
Ondernemingsraad Expertteam Zorgbemiddelaar Care & Able
1.185
7.756
1.964
848
1.377
1.532
1.597
2.556
3.201
1.910
23.926
7.624
49.883
12.629
5.452
8.854
9.851
10.271
16.438
20.588
12.284
153.873
Totaal Loonkosten
183.901
1.254.961
341.317
141.045
216.731
222.977
246.360
384.855
507.243
314.705
3.814.095
Apparaatskosten
13.648
89.294
22.608
9.760
15.849
17.634
18.385
29.425
36.854
21.989
275.446
Arbeidskosten overig
13.208
86.415
21.879
9.445
15.338
17.065
17.793
28.476
35.666
21.280
266.563
Verzorgingskosten
322
2.104
533
230
373
415
433
693
868
518
6.489
Huisvestingskosten
7.332
47.973
12.146
5.243
8.515
9.474
9.877
15.808
19.800
11.813
147.982
-218.410
-1.480.746
-398.482
-165.723
-256.806
-267.566
-292.849
-459.257
-600.431
-370.305
-4.510.575
6.900
-6.601
-25.254
-4.600
4.848
23.551
10.675
26.509
7.991
-7.292
36.726
Totaal kosten
Opbrengsten minus kosten
Voor de extra kosten uit de begrotingswijziging zijn nog geen kosten gemaakt of facturen ontvangen. De extra kosten van de begrotingswijziging, welke zijn opgenomen in de prognose, zijn toegelicht in hoofdstuk 1. Serviceorganisatie De specificatie van de Serviceorganisatie is in onderstaande tabel opgenomen. Begrotingspost Personeelskosten eigen personeel Personeel van derden Uitbestede ICT Dienstverlening en overige ICT kosten Dienstverlening SCD Overige kosten Totale kosten
Begroot
Begroot tm Realisatie Realisatieapril Begroot 1.850.000 616.667 573.364 -43.303 550.000 183.333 311.297 127.964 1.050.000 350.000 294.300 -55.700 225.000 75.000 -75.000 948.117 316.039 266.488 -49.552 4.623.117 1.541.039 1.445.448 -95.591
De personeelskosten zijn lager wegens vacatures ingevuld door personeel van derden. De post personeel van derden is hierdoor hoger (waarbij inhuur duurder is dan eigen personeel) en hoger door grotere inspanning dan begroot op project inkoop 2022. De post Uitbestede ICT Dienstverlening en overige ICT diensten is lager omdat een deel van de werkzaamheden later plaatsvinden of nog gefactureerd moeten worden. De post dienstverlening SCD (Service Centrum Drechtsteden) is nog niet gefactureerd. De overige kosten blijven achter omdat een aantal posten nog moeten worden gefactureerd of later worden uitgevoerd. Voor 2021 worden € 575k hogere kosten geprognosticeerd / aangevraagd. Zie voor een toelichting de aangevraagde begrotingswijzing in hoofdstuk 1.
15 www.jeugdzhz.nl
3 Bedrijfsvoering 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen De Serviceorganisatie heeft, met uitzondering van de reserve frictiekosten uittreding Leerdam en Zederik geen weerstandsvermogen/reserves. Tegenvallers (en meevallers) ten opzichte van de begroting komen, zoals opgenomen in de bijdrageverordening, ten laste (ten gunste) van de deelnemende gemeenten. Risicobeheersing De financiële risico's focussen zich primair op de ontwikkeling van de zorgkosten in relatie tot het budget. Uit deze eerste bestuursrapportage blijkt dat de in de begroting opgenomen besparingen niet worden gerealiseerd en dat de zorgkosten toenemen door een gestegen inzet per jeugdige. Gemeenten worden geadviseerd rekening te houden met een risicomarge van 10 procent van de gemeentelijke bijdrage zoals die is opgenomen in deze bestuursrapportage. Deze risicomarge is ingegeven door de onzekerheid in de ontwikkeling van de zorgkosten en van de kosten per gemeente als gevolg van de afbouw van de solidariteit in het bijzonder. De kostenontwikkeling heeft ook invloed op de meerjarenbegroting. Hiervoor zal nog een begrotingswijziging opgesteld moeten worden. Aanvullend op het risico van de ontwikkeling van de zorgkosten worden de volgende specifieke risico's met een potentieel significante impact onderscheiden. PGB-budgetten Van de verstrekte budgetten wordt circa 65 procent besteed.
Volgens de huidige ZHZ-regels / verordening zijn geen beperkingen opgelegd aan het met terugwerkende kracht over oude jaren indienen van declaraties, behoudens de algemene wettelijke regel dat dit na 5 jaar niet meer kan. Over de afgelopen vier jaar betreft dit € 13,1 mln. Dit bedrag zou nog gedeclareerd kunnen worden. De ervaring heeft geleerd dat hier zeer beperkt gebruik van wordt gemaakt. Tarieven jeugdbescherming en reclassering Verder wordt nog een risico gelopen met de tarieven van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Voor 2021 en verder is al op provinciaal niveau een tariefsverhoging (bovenop indexatie) afgesproken van 5 procent (€0,5 mln.) voor harmonisatie van tarieven (3 procent) naar het provinciegemiddelde en 2 procent risico-opslag voor vermogensvorming. De overige regio's wensen de tarieven nog fors verder op te hogen voor caseload verlaging en meer uit te geven aan wachtlijstbemiddeling. Indien onze regio door landelijke (politieke) druk gedwongen wordt hierin mee te gaan is dit een extra kostenpost van € 1,7 mln. Gewijzigde producten en tarieven nieuwe inkoop 2022 en verder Voor de nieuwe inkoop worden de oude percelen, producten en tarieven van voor de decentralisatie losgelaten. Er worden nieuwe segmenten en nieuwe jeugdhulp producten gedefinieerd met daaraan gekoppelde nieuwe tarieven.
Alhoewel hier een zo zorgvuldig mogelijk proces wordt gelopen, brengt een dergelijke wijziging altijd risico's met zich mee. Het belangrijkste risico is dat de faire tarieven 16 www.jeugdzhz.nl
voor de nieuwe producten (de oude producten vervallen), welke worden berekend door een extern bureau op basis van een landelijke benchmark/database, per saldo leiden tot een kostenstijging. Jeugdhulp naar voren Gemeenten mogen tot 13% van het jaarbudget aan jeugdhulp naar voren inkopen, waarbij de kosten kunnen worden ingebracht in de regionale exploitatie en meelopen in de solidariteitsafspraken. Hierbij wordt opgemerkt dat tot en met 2021 de aanbestedingsgrens 750k is. Vanaf 2022 is jeugdhulp naar voren ondergebracht in de nieuwe inkoop 2022. Indien deze jeugdhulp naar voren niet leidt tot lagere kosten in de tweedelijns gespecialiseerde zorg, kunnen de totale kosten oplopen. Naast bovengenoemde specifieke risico's zijn binnen de Serviceorganisatie de reguliere bedrijfsvoeringrisico's, zowel financieel als niet financieel, voor alle processen in kaart gebracht. Dit heeft geleid tot een omvangrijke lijst. Op alle risico's zijn beheersmaatregelen geformuleerd. Deze worden periodiek geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. De risico's zijn geclassificeerd volgens onderstaand model. Kans
Financiële impact
Dat het risico zich voordoet
4 zeer grote kans >75% 3 grote kans 50-75% 2 middelgrote kans 25-50% 1 kleine kans < 25%
4 x > € 2 mln
3 € 2 mln < x < € 0,5 mln
2 € 0,5 mln < x < € 0,1 mln
1 x < € 0,1 mln
16 12 8 4
12 9 6 3
8 6 4 2
4 3 2 1
De oranje en rode risico's zijn in onderstaand schema geplot. Kans
Ernst
4
3
2
1
Catastrofaal
Ernstig
Matig
Klein
4 zeer grote kans dat het zich voordoet
A4, A8 B, A15
3 grote kans dat het zich voor doet
A36
A25, A27, A32
2 middelgrote kans dat het zich voor doet
A 42
1 kleine kans dat het zich voor doet
In onderstaande tabel zijn de risico's beschreven.
17 www.jeugdzhz.nl
Risiconummer
A-4
A-8 B
A-15
A-25
A-27
A-32
A-36
A-42
Scope
Zorginzet
Declaraties jeugdhulp RTA+LTA
Declaraties jeugdhulp RTA+LTA
PGB
PGB
Generiek
Generiek
Generiek
Risico’s:
Oorzaken/ risicofactoren: Effect:
Wat kan er mis gaan?
Wat kunnen oorzaken daarvan zijn?
Aanbieders Aanbieders mogen zelf Er wordt meer zorg continueren zorg te de duur en intensiteit geleverd dan nodig lang (duur) of van de zorg bepalen zetten meer zorg in Casemanagement nog dan nodig is nauwelijks toegepast (intensiteit) Geen inperking in contract en vanuit contractmanagement nog weinig druk Verwijzer geeft Druk van burger verwijzing af Burgder ten dienste terwijl burger willen zijn terwijl voorliggend Te weinig veld of eigen kracht budgetbewustzijn bij ook een oplossing verwijzer zou kunnen zijn
Kosten zorg lopen op
Zorgaanbieder Fraude en declareert niet administratieve verleende zorg of onzorgvuldigheid declareert onjuist (niet declarabele uren) Te hoog afgegeven Gebreken in proces beschikking en Jeugdteams andere fouten in Wensen burger teveel beschikking leidend Fraude
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
Zorgaanbieder Gebrekkig declareert niet administratief proces verleende zorg of aanbieders declareert onjuist Fraude (niet declarabele uren) Gebrekkig inzicht in Gebrekking de productie/ administratief proces zorgconsumptie en/of te hoge door laat indienen administratieve last van declaraties aanbieders door zorgaanbieders. De jeugdhulpvraag is groter dan het beschikbare budget.
Ernst (E)* Kans (K)**
Ex K
Wat kunnen gevolgen zijn?
4
2
Ontbrekend inzicht in zorgconsumptie; als gevolg daarvan minder tijdige bijsturingsmogelijkh eden en minder betrouwbare prognoses Onhoudbaarheid financien en daarmee voortbestaan huidige inrichting en werking stelsel
Bezuinigingen vanuit het Rijk Groei zorgvraag Bedrijfsbelang aanbiecders (meer) zorg te leveren Ingezette zorg niet doelmatig en niet effectief Toegang niet streng genoeg Inzet jeugdhulp JNV wordt ingezet op Hogere kosten (JNV) naar voren preventie en preventie leidt niet tot lagere leidt mogelijk niet tot kosten lagere 2e lijns gespecialiseerde jeugdhulp
Mogelijke aanvullende maatregelen:
Ja/ nee***
Hoe risico te voorkomen/ te verminderen?
Nee
Afspraken met aanbieders bij nieuwe inkoopronde 2022 over reductie inzet per jeugdigdige Normenkader en afbakening jeugdhulp Perspectiefplan Casemanagement bij jeugdteams Contractmanagement SOJ
8
Gedeeltelijk, door procesinrichting bij Stichting Jeugdteams
4
2
4
2
3
3
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
Betaling onrechtmatig / frauduleus gedeclareerde zorg
Borging (behersingsmaatregelen / key controls)
3
3
4
3
3
3
Verhogen budgetbewustzijn door project anders zorgen (in uitvoering) Poject uit aanjaagplan 8 verwijzerstroom huisarts via jeugdteams Project aanjaagplan POH huisarts (bij een aantal gemeenten al operationeel) Gedeeltelijk via controle verklaring Aanstellen preventiemedewerker accountant bij productieverantwoording fraude >100k. Bij productie< 100k separate controle Rechtmatigheid en fraude 8 Monotoring potentiele dubbele declaraties controles Aanscherping case en contractmanagement Ja voor aspect onrechtmatigeheid/fraude Fraudepreventie functionaris door: Fraude controle -Procesinrichting bij Stichting Jeugdteams en Verhogen budgetbewustzijn door toetsingskader SOJ project anders zorgen (in -Niet rechthebbende cliënten kunnen dit niet uitvoering) direct omzetten in financieel voordeel, muv Verhoogde aandacht bij inzet Sociaal Netwerk Jeugdteams voor hoogte -Er is geen uitbetaling aan cliënten, muv inzet beschikkingen 9 sociaal netwerk -Alleen geldelijk voordeel met samenspanning in de keten JT-cliëntaanbieder, bij inzet sociaal netwerk alleen JTclient Minder borging voor te hoog afgeven beschikking (de gap tussen beschikking en uitnutting is in ZHZ veel hoger dan landelijk)
9
9
Gedeeltelijk met proef rechtmatigheidscontroles, huisbezoek ontbreekt door corona
Fraudepreventie functionaris Opschaling rechtmatigheid en fraude controle
Gedeeltelijk, voorschotten zijn afgeschaft en OHW-financiering wordt afgebouwd Aanspreken aanbieders door contractmanagement
Boetes op te laat declareren Niet meer vergoeden te laat gedeclareerde zorg Sterker aanspreken door contractmanagement
Gedeeltelijk (maatregelen in voorbereiding of uitvoering) Maatregelen Aanjaagplan Overige maatregelen Nieuwe inkoop 2022
Strakkere monitoring en sturing op uitvoering maatregelen en effect van maatregelen
12
Gemeenten kunnen elkaar aanspreken op inzet JNV 4
2
8
18 www.jeugdzhz.nl
3.2 Personeelsformatie en ziekteverzuim Bezetting (eigen personeel en personeel van derden) Bezetting per 30-04-2021 dienstverband + inhuur (bron Cognos)
Begroot fte
fte Directie Inkoop en beleid (projecten) Informatievoorziening en secretariaat Financien Totaal
0,9 13,4 11,6 3,8 29,7
1,8 10,5 9,2 3,6 25,1
De bezetting is 4,6 fte hoger dan begroot. Bij Inkoop en beleid is extra bezetting vanwege vervanging wegens (langdurig) verzuim en transformatie projecten voor gemeenten (ten dele ten last van transformatiefonds). Bij informatievoorziening en secretariaat is 1,5 fte secretariaat extra aangetrokken voor vervanging van langdurig verzuim en voor de inkoop 2022 en 1 fte op informatievoorziening voor een kortlopend project woonplaatsbeginsel. Verzuim Het ziekteverzuim exclusief zwangerschapsverlof over de eerste vier maanden is 6,75 procent. Het overgrote deel (6,70 procent) is langdurig verzuim met een medische oorzaak. Slechts 0,05 procent is dus kortdurend verzuim.