3. Concept jaarstukken 2024 GRS.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling Sociaal
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD ............................................................................................................3 JAARVERSLAG .........................................................................................................5 1 SAMENVATTING EN BESTEMMING RESULTAAT ...............................................5 2 PROGRAMMAVERANTWOORDING .................................................................... 14 2.1 DIENSTVERLENING ................................................................................................................... 14 2.2 BESTAANSZEKERHEID VERSTERKEN ................................................................................... 17 2.3 ONTWIKKELEN NAAR WERK.................................................................................................... 24 2.4 ZORGEN VOOR ONDERSTEUNING ......................................................................................... 33 2.5 BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................... 39
3 PARAGRAFEN ...................................................................................................... 43 3.1 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ........................................................... 43 3.2 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ...................................................................................... 48 3.3 FINANCIERING ........................................................................................................................... 48 3.4 BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................... 53 3.5 OPENBAARHEIDSPARAGRAAF ............................................................................................... 57 3.6 VERBONDEN PARTIJEN ........................................................................................................... 58
4 JAARREKENING ................................................................................................... 65 4.1 BALANS EN TOELICHTING ....................................................................................................... 65 4.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE TOELICHTING ................................................ 76 4.3 DVO'S BUITEN DE EXPLOITATIE ............................................................................................. 77 4.4 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN ........................................................................................... 80 4.5 INVESTERINGSKREDIETEN ..................................................................................................... 80 4.6 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING .............................................................................. 81 4.7 WET NORMERING TOPINKOMENS ......................................................................................... 82 4.8 SISA............................................................................................................................................. 85 4.9 BATEN EN LASTEN PER TAAKVELD ....................................................................................... 88
5 OVERIGE GEGEVENS .......................................................................................... 89 6 BIJLAGEN ............................................................................................................. 90 Bijlage 1 Bijdragen gemeenten.......................................................................................................... 90 Bijlage 2 Afrekening overgedragen regelingen ................................................................................. 93 Bijlage 3 Verdeelsleutels 2024 ........................................................................................................ 111
2
VOORWOORD Terugblik Het jaar 2024 was het eerste volledige jaar waarin het werken vanuit maatschappelijke opgaven conform de visie sociaal domein tot uitvoering kwam. Vanuit de drie inhoudelijke opgaven: bestaanszekerheid versterken, ontwikkelen naar werk en zorgen voor ondersteuning is ingezet op het bestendigen van de visie en zodoende de inzet op een volwaardig en zelfstandig bestaan voor de inwoners van de Drechtsteden. Het leggen van een fundament en versteviging van de basis waren in 2024 dé uitgangspunten. Er is ingezet op de herontwikkeling, vereenvoudiging en uitbreiding van de dienstverlening waar de overige twee ondersteunende opgaven dienstverlening en bedrijfsvoering een belangrijke bijdrage aan hebben geleverd. De focus kwam daarmee weer steviger op de core-business van de GR Sociaal te liggen namelijk de inhoud: het bieden van ondersteuning en dienstverlening aan de inwoner. Centraal stond hierbij integraliteit en gemeentegericht werken maar ook overheidsbrede samenwerking én maatwerk. Er is een start gemaakt met inzet op versterking van elkaars krachten en kennis op lokaal-regionaal niveau maar ook met landelijke partners en binnen de interne organisatie. Mooie voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van het SamenWerkplein, pro-actieve dienstverlening in de vorm van de bestaanszekerheidscheck etc.
Deze ontwikkelingen hebben hun vruchten afgeworpen in het bereiken van kwetsbare inwoners en het verstevigen van de samenwerking hetgeen terug te zien is in de toename van het bereik. Een toekomstbestendig sociaal domein 2024 was het echter ook het jaar van bezinning op een toekomstbestendig sociaal domein. Met het ravijnjaar 2026 in zicht stonden en staan we samen met gemeenten voor grote uitdagingen. Specifiek voor de GR Sociaal zijn dit o.a. de onder druk staande arbeidsmarkt, de bestaanszekerheid van inwoners, de groei van de zorgvraag en uiteraard de druk op de gemeentelijke financiën. Vanuit de GR Sociaal is middels de bestuurlijke opdracht "Een toekomstbestendig sociaal domein" (mee)gewerkt aan ombuigingen door het in kaart brengen van de mogelijkheden die bijdragen aan het beheersbaar houden van de kosten in het sociaal domein. Echter wel rekening houdende met het feit dat ondersteuning beschikbaar blijft voor inwoners die dat nodig hebben. Hierbij zijn mogelijkheden inzichtelijk gemaakt en zijn een aantal interventies en acties in gang gezet die in het komende jaar doorlopen, zoals o.a. het herontwerpen van de uitvoeringsprocessen om zodoende de ondersteuning en dienstverlening effectiever en efficiënter in te richten en het opzetten van nieuwe werkwijzen zoals het serviceteam bewindvoering.
Nieuw realisme De ontwikkelingen van 2024 en de komende ontwikkelingen in 2025 op o.a. wetgevingsgebied, capaciteit & middelen in combinatie met een veranderende doelgroep, vragen echter ook om nieuw realisme. Zoals eerder aangegeven neemt het bereik toe waarbij er tevens sprake is van een verschuiving van doelgroep. Waar bij de opgave bestaanszekerheid versterken met name bijstandsgerechtigden meer bereikt worden betreft dit bij de opgaven ontwikkelen naar werk in meerdere mate de doelgroep niet uitkeringsgerechtigden. Hetgeen vraagstukken oplevert m.b.t. de positionering en taken van gemeenten in algemene zin. Voor wat betreft de opgave zorgen voor ondersteuning is er sprake van een toenemende zorgvraag hetgeen in combinatie met een tekort aan personeel in de zorg én toenemende vergrijzing een groot vraagstuk is voor de toekomst. Daarnaast is er sprake van een nieuwe politieke wind door de komst van het nieuwe kabinet in 2024. Hierdoor is het landschap rondom de taken van de GR Sociaal volop in ontwikkeling met wetsvoorstellen en ontwikkelingen als Participatiewet in balans, Pro-actieve dienstverlening SZW, Vervanging abonnementstarief Wmo etc. Tegelijkertijd richt de aandacht van het kabinet zich ook op de gemeentelijke dienstverlening waaronder de basisdienstverlening schuldhulpverlening en is er aandacht voor de verschillen in het gemeentelijk armoedebeleid en regelingen.
Voor wat betreft de lokaal - regionale context zorgt de huidige governance structuur i.c.m. de beleidskeuzes maar ook de hoeveelheid aan initiatieven, pilots en projecten voor een toenemende druk op beleid en uitvoering, en daarmee op efficiëntie en effectiviteit. Er kan voorzichtig gesteld worden dat de afgelopen en komende ontwikkelingen vragen om nieuw realisme en het maken van scherpere keuzes. Zoals eerder aangegeven staat de ondersteuning en
3
continuering van dienstverlening aan inwoners centraal hetgeen één op één verbonden is met de bedrijfszekerheid en uitvoerbaarheid. Om zorg te dragen voor een sterke basis en uitvoerbare dienstverlening aan inwoners zetten we het komende jaar dan ook in op het aanbrengen van focus waarbij de bedrijfszekerheid voorop staat. Een belangrijke stap om ook in de komende roerige tijden van het ravijn in combinatie met veranderende wetgeving én krapte op de arbeidsmarkt de dienstverlening aan inwoners onverminderd door te laten kunnen gaan.
4
JAARVERSLAG 1 SAMENVATTING EN BESTEMMING RESULTAAT Algemeen De jaarstukken 2024 bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit de samenvatting, de programmaverantwoording en de paragrafen. Dit hoofdstuk geeft inzicht in het gevoerde beleid en het financiële resultaat per programmaonderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GR Sociaal). De belangrijkste afwijkingen, ten opzichte van de actuele begroting 2024 (dat is de primaire begroting inclusief alle begrotingswijzigingen in 2024, onder andere via de voorjaarsbrief) en de prognoses die al in de Najaarsbrief 2024 waren afgegeven, worden verklaard. Per opgave zien we samenvattend de volgende ontwikkelingen en resultaten in 2024. 1.1 SAMENVATTING Beleidsinhoudelijke samenvatting Dienstverlening In 2024 is lokale dienstverlening van de Sociale Dienst Drechtsteden verder uitgebreid. Er is een nauwere samenwerking met Wijkteams en ketenpartners gerealiseerd welke heeft geresulteerd in snellere en gerichtere hulp aan inwoners. Projecten zoals de samenwerking met Trivire en Dordrecht Sociaal bij herhuisvesting versterken de bestaanszekerheid van inwoners. Intensievere samenwerking met Zwijndrecht Werkt helpt inwoners sneller richting werk en participatie. Consulenten sluiten vaker aan bij Wijkteams om lichte ondersteuningsvragen gezamenlijk op te pakken.
Het regionale aanbod van dienstverleners op het SamenWerkplein is uitgebreid met DUO en de SVB. De aansluiting bij het landelijke overheidsbrede loket verbetert de toegang tot overheidsinstanties. Het succes van dit concept heeft geleid tot landelijke interesse in het SamenWerkplein als model voor integrale dienstverlening. Het uitvoeringsapparaat is getraind in stress sensitieve dienstverlening en interne trainers zijn opgeleid. Dit heeft er mede toe bijgedragen dat 82% van de klantvragen in één keer correct worden afgehandeld. Klanttevredenheid blijft stabiel (7,8), met uitschieters voor bijstandsaanvragen (8,3) en het informatie en adviespunt op het SamenWerkplein (8,2). Aantal klachten en bezwaarschriften is gedaald, maar WMObezwaren zijn toegenomen. Privacy- en AVG-processen zijn verbeterd, met minder datalekken en positieve auditresultaten. Medewerkers zijn getraind in projectmatig en LEAN-werken om efficiënter te opereren. Het klantcontactcentrum (KCC) wordt geprofessionaliseerd en maakt gebruik van nieuwe technologie. Een nieuw hoofdproces met verschillende dienstverleningsroutes is ontwikkeld, waarbij het hoofdstuk 'Kennismaking' inwoners beter naar de juiste hulp leidt.
Bestaanszekerheid versterken In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet in het versterken van bestaanszekerheid, onder andere met verbeteringen in de schuldhulpverlening en het gebruik van minimaregelingen. Hierbij bieden we niet alleen directe hulp bij financiële problemen, maar werken we ook aan duurzame stabiliteit en perspectief van inwoners. Hoewel het bijstandsbestand tegen de verwachting in is gestegen, zien we tegelijkertijd dat meer inwoners onze minimaregelingen weten te vinden. Zo was er in 2024 een toename van het gebruik van de bijzondere bijstand, het persoonlijk minimabudget en de gemeentepolis. Het succes van de bestaanszekerheidsgesprekken heeft bijgedragen aan deze toename. Andere belangrijke verbeteringen in de ondersteuning aan inwoners met bestaanszekerheidsvraagstukken zijn het optimaliseren van processen en het verminderen van het aantal schakels. Ook is de invoering van de garantieknop een mooie ontwikkeling. Deze garantieknop maakt het namelijk eenvoudiger voor inwoners om binnen zes maanden na uitstroom opnieuw een uitkering aan te vragen, waardoor de onzekerheid en administratieve afnemen.
5
Daarnaast is de samenwerking in de bestaanszekerheidsketen verder versterkt, onder andere door de structurele aanwezigheid van partners als de Belastingdienst en het UWV op SamenWerkplein, waardoor inwoners direct bij de juiste ondersteuning terechtkunnen. Ontwikkelen naar werk Vanaf 2023 vinden, o.a. als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt, aanzienlijke verschuivingen plaats binnen het bijstandsbestand. De afstand tot de arbeidsmarkt van de inwoners en de duur van het verblijf in de uitkeringssituatie nemen toe. Binnen het bestand nemen daarbij doelgroepen als ouderen, statushouders en jongeren toe. Om aansluiting te houden met de veranderende behoeften van inwoners zijn binnen het aanbod van de GR Sociaal veel nieuwe initiatieven genomen, waarbij rekening gehouden wordt met de voorgenomen wijzigingen in de Participatiewet. Daarbij wordt uitgegaan van een bredere benadering, waarbij de aanpak gericht wordt op meerdere levensdomeinen (gezondheid, sociale netwerken en vaardigheden) in plaats van alleen werk en inkomen. Deze initiatieven worden veelal vormgegeven in nauwe samenwerking tussen de SDD en Drechtwerk en zijn langduriger en intensiever van aard. In toenemende mate is bij de ondersteuning ook een bredere inzet nodig vanuit het sociaal domein (WMO, Jeugdwet, maatschappelijke participatie en welzijnswerk).
Met de combinatie van gemeentegerichte teams, diverse wijkaanpakken en lokale organisaties worden stappen gemaakt in het ontwikkelen van een sluitende aanpak tussen lokaal en regionaal aanbod. Met het operationeel worden van het Werkcentrum Drechtsteden (WC-D) is ook aangesloten op de regionale arbeidsmarktinfrastructuren. Met zowel WC-D als het gebiedsgerichte werken zien wij een vraag ontstaan van inwoners van buiten het bestand (UWV-klanten, inwoners zonder uitkering en werkenden). De inzet vanuit de GR Sociaal heeft hierbij een preventief karakter om toekomstige instroom in het bestand te voorkomen. Zorgen voor ondersteuning In 2024 steeg het aantal behandelde Wmo-meldingen (11.386) en actieve indicaties (37.880) licht, net als het aantal gebruikers van maatwerkvoorzieningen. Huishoudelijke ondersteuning, vervoer en begeleiding/dagbesteding waren hierin de grootste groepen, waarbij een aanzienlijk deel van de unieke Wmo-gebruikers meerdere indicaties had. Vooral de zwaardere categorieën op begeleiding groeide, terwijl dagbesteding juist iets afnam, met grote verschillen daarin tussen de gemeenten.
De eerdere achterstanden in afhandeling van meldingen en aanvragen zijn fors teruggedrongen en hoewel de ambitie om 5% van de aanmeldingen via voorliggende voorzieningen af te handelen niet volledig is behaald, werden meer ondersteuningsvragen al in het voorveld opgepakt door gezamenlijk naar ondersteuningsvragen te kijken. Dit werd vooral zichtbaar bij lichte individuele begeleiding. In 2024 startte Powerful Ageing als pilot binnen Herstelgerichte Ondersteuning, gericht op het verlengen van zelfstandig wonen en het verminderen van Wmo-aanvragen. De pilot wordt uitgevoerd in 6 Drechtstedengemeenten en kwam in de 2e helft van 2024 goed op gang. Inmiddels zijn er in twee gemeenteraden moties aangenomen met de oproep om deze pilot te stoppen en vroegtijdig te evalueren. Het Algemeen Bestuur zal hierover met elkaar in gesprek gaan. Dit staat eind maart op de planning. Verder werkten we aan een betere samenwerking binnen het sociaal domein met betrekking tot toegang tot ondersteuning en samenwerking op toezicht, inkoop en jeugdbeleid. Landelijk is de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage uitgesteld tot 2027 en liep het Wmohoudbaarheidsonderzoek nog door met naar verwachting beleidsvoorstellen daarop in de zomer van 2025.
Met de indiening van het Integraal Transformatieplan Waardenland zijn eerste stappen gezet richting transformatie van het sociaal domein, waarbij de impact op gemeentelijke taken en financiering een aandachtspunt blijft. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering richt zich op controle en transparantie in het gebruik van middelen en de behaalde publieke waarde. Dit omvat zowel uitvoerend als ondersteunend personeel, evenals budgetten voor opleidingen, ICT, servicekosten en treasury. In 2024 lagen de grootste uitdagingen en behaalde resultaten op de volgende gebieden:
6
1. Personeel: Ondanks uitdagingen bij het invullen van uitvoerende functies, zijn ruim 15 nieuwe medewerkers ingestroomd.Dit vraagt veel energie om medewerkers weer in positie te brengen Coördinatoren en beleidsmedewerkers zijn moeilijk te werven en hebben we daar nog vacatures. Verzuim en doorstroom cijfers lopen op de landelijke gemiddelden. 2. ICT en samenwerking: De afronding van ICT Beweegt in Q2 vergde aanzienlijke investeringen en extra inzet. In Q3 en Q4 werd gewerkt aan een betere samenwerking met SGD en KPN om performance issues te managen. Gemeente-dashboards en dashboards voor Ondersteuning naar Zorg en Bestaanszekerheid zijn opgeleverd, en alle opgaven beschikken over operationele sturingsinformatie via de rapportagetool Cognos. De vervanging van het dataplatform binnen de Drechtsteden is gestart, met periodiek overleg tussen gemeenten over de performance van de GR Sociaal. ook is er gestart naar de inrichting van de ICT binnen de GR Sociaal, in 2025 wordt het rapport opgeleverd. 3. Procesoptimalisatie: Het programma Samen Verbeteren richt zich op efficiëntere processen en een betere klant- en werknemersreis, met als doel het verminderen van administratieve lasten. Binnen alle geledingen hebben de medewerkers zich ingezet om van dit project mogelijk te maken. We verwachten dat dit een bijdrage zal leveren aan de ombuigingen.
Financiële samenvatting Het begrotingsjaar 2024 is gestart met een uitgangspuntennotitie. De uitgangspunten zijn verwerkt in de Begroting 2024. De Voorjaarsbrief 2024 is een moment waarbij aanpassingen van de oorspronkelijke begroting mogelijk zijn. In totaal zijn op de begroting 2024 vier begrotingswijzingen vastgesteld. In de Najaarsbrief zijn de verwachte afwijkingen ten opzichte van de 4e begrotingswijziging 2024 aangegeven en is een prognose afgegeven voor 2024. Dit heeft echter niet geleid tot een aanpassing van de begroting 2024. Op basis van de Voorjaarsbrief 2024 zijn de bijdragen bij de gemeenten opgehaald. Dat houdt in dat de gemeentelijke bijdragen niet zijn aangepast bij de 4e begrotingswijziging 2024 en de Najaarsbrief. De extra benodigde bijdragen van c.q. de te veel opgehaalde bijdragen bij de gemeenten uit de prognose bij de Najaarsbrief zijn niet verrekend met de gemeenten. Bovenstaande betekent nu dat de afrekening met de gemeenten voor de jaarrekening 2024 tegen de gemeentelijke bijdragen uit de Voorjaarsbrief 2024 worden afgezet. Wel is er gebruik gemaakt van de Najaarsbrief bij de analyse van de resultaten. Hieronder treft een overzicht van de ontwikkeling van de begroting 2024: Begroting 2024
Begroting 2024
Lasten Primaire begroting 2024 1e Begrotingswijz. 2024 Apparaatskosten en Wmo Zwijndrecht 14-092023 Voorjaarsbrief 2024 d.d. 11-07-2024
323.489
3e Begrotingswijziging 2024 DVO Beschermd Wonen d.d.11-07-2024
141
4e Begrotingswijziging 2024 Minimabeleid d.d. 26-09-2024
-463
Totaal lasten Begroting na wijzigingen
-900 19.910
342.177
7
Begroting 2024
Begroting 2024
Baten Primaire begroting 2024 1e Begrotingswijziging 2024 Apparaatslasten en Wmo Zwijndrecht Voorjaarsbrief 2024
323.489 -900 19.910
3e Begrotingswijziging 2024 DVO Beschermd Wonen
141
4e Begrotingswijziging 2024 Minimabeleid
-463
Totaal baten Begroting na wijzigingen
342.177
Bij de GR Sociaal is er sprake van resultaatbepaling (DR 4 december 2018). Dat houdt in dat de vaste financieringsafspraken, inclusief de afrekening met de gemeenten, in de jaarrekening verwerkt, bij wijze van resultaatbepaling. De met de gemeenten af te rekenen bedragen worden als schuld of als vordering op de balans van de GRS opgenomen. Gemeenten nemen lokaal dezelfde bedragen, maar dan gespiegeld, in hun balans op. Ten opzichte van de prognose van de najaarsbrief van 2024 blijft er een nog te verrekenen bedrag over van afgerond € 3,1 miljoen. Verder dient te worden aangegeven dat de eindafrekeningen in het kader van de WMO nog niet zijn opgenomen in onderstaande staten. In onderstaande tabel zijn de cijfers per opgave gepresenteerd die uiteindelijk verrekend worden met de deelnemende gemeenten.
Een aantal opmerkingen hierover: 1.
Drechtwerk is in dit overzicht als één geheel getoond, inclusief bedrijfsvoeringskosten, treasury en overhead. Dit is apart zichtbaar gemaakt. Daarvoor is bewust gekozen, omdat HardinxveldGiessendam niet in Drechtwerk participeert. Zo kunnen we het onderscheid inzichtelijk blijven maken tussen bedrijfsvoering SDD en DW. Conform de afspraken met de gemeenten is de SW subsidie die gemeenten ontvangen 1 op 1 als baten verwerkt in deze jaarrekening.
8
2. 3.
4.
De getoonde lasten en baten bij de Opgave Bedrijfsvoering zijn, zoals bij punt 3 al benoemd, exclusief Drechtwerk. Per Opgave gelden verschillende geldstromen en dekkingsbronnen bij gemeenten. Dat betekent bijvoorbeeld dat een positief saldo bij Bedrijfsvoering niet wordt ingezet voor een negatieve afwijking bij uitkeringen. De Drechtstedengemeenten stelden in 2023 € 21,8 miljoen beschikbaar voor de Energietoeslag, waarvan € 18,9 miljoen is uitgekeerd aan 13.124 inwoners. Het resterende bedrag van € 2,86 miljoen is in 2024 afgerekend met de gemeenten.
Opgaven
Begroting Lasten
Najaarsbrief
Baten Saldo
Lasten
Jaarrekening
Baten Saldo
Lasten
Verschil
Baten Saldo Lasten Baten Saldo
Bestaanszekerheid versterken Inkomensondersteuning Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. Minimabeleid
135.472 135.472
0 140.710 140.710
0 140.324 140.324
0
-386
-386
0
124.382 124.382 2.147 2.147
0 128.474 128.474 0 2.147 2.147
0 128.308 128.308 0 2.114 2.114
0 0
-166 -33
-166 -33
0 0
8.943
0
10.089 10.089
0
9.902
0
-187
-187
0
Ontwikkelen naar werk
56.925 57.781
856
57.460 58.316
856
57.453 58.309
856
-8
-8
0
Statushouders Participatie Inburgering Drechtwerk
0 270 8.838 9.674 0 0 48.087 47.837
270 836 0 -250
0 270 8.838 9.674 0 0 48.622 48.372
270 836 0 -250
0 270 8.074 8.910 0 0 49.379 49.129
270 836 0 -250
0 -764 0 757
0 -764 0 757
0 0 0 0
Zorgen voor ondersteuning
82.841 82.841
0
83.095 83.095
0
82.926 82.926
0
-169
-169
0
Hulpmiddelen Vervoer Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding en kortdurend verblijf
5.960 5.960 11.074 11.074 30.678 30.678
0 0 0
5.960 5.960 11.194 11.194 31.852 31.852
0 0 0
5.454 5.454 11.043 11.043 32.036 32.036
0 0 0
-506 -151 184
-506 -151 184
0 0 0
35.129 35.129
0
34.089 34.089
0
34.393 34.393
0
304
304
0
Bedrijfsvoering
66.938 65.832
1.106 62.418 61.312 1.106 4.305 4.305 0 215 215 0
66.938 65.832
1.106 62.418 61.312 1.106 4.305 4.305 0 215 215 0
63.121 62.715
3.117 -406 -3.975 3.275 0 378 378 0 -220 -220
700
Apparaatskosten Apparaatskosten DVO's Treasury
8.943
Programmareserves
0
Mutaties reserves
0 250 342.177 342.177
Totaal
250
250
0
250
250 0 250 0 348.204 348.204
250
9.902
58.443 58.037 4.684 -5
4.684 -5
0
250
250 0 250 0 343.823 344.523
-406 -3.817
250
700 0 0
0
0
0
250 0 700 -4.381
0 3.681
0 700
Bedragen x € 1.000
Financiële samenvatting per opgave: Resultaat Opgave Bestaanszekerheid versterken Het programma Inkomensondersteuning laat ten opzichte van de najaarsbrief (laatste prognose) een stijging van het tekort zien van € 0,4 mln. De belangrijkste wijzigingen t.o.v. de najaarsbrief betreffen: Bij de najaarsbrief was een tekort geprognosticeerd van € 3,8 mln. Deze jaarrekening laat een tekort zien van € 4,2 miljoen. De voornaamste redenen van de stijging zijn: - hoger gemiddeld aantal klanten (+ € 0,9 mln), - lagere gemiddelde prijs die wordt veroorzaakt door (- € 1,3 mln), - hogere LKS uitgaven (+ € 0,3 mln) - actualisering van de voorziening dubieuze debiteuren (+ € 0,5 mln). In totaal een stijging van het tekort met € 0,4 mln. De jaarrekening laat ten opzichte van de najaarsbrief een stijging zien van de bijdrage met € 0,4 mln. Bij de voorjaarsbrief 2024 bedroeg het geprognosticeerde tekort € 7,2 mln. Bij jaarrekening is dit tekort 2024 afgenomen tot € 4,2 mln.
9
Minimabeleid Het programma Minimabeleid laat ten opzichte van de najaarsbrief (laatste prognose) een daling van het tekort zien van € 0,2 mln. De belangrijkste wijzigingen t.o.v. de najaarsbrief betreffen: De uitgaven voor het minimabeleid liggen € 1 miljoen hoger dan in de gewijzigde begroting. De invoering van proactieve dienstverlening heeft geleid tot een toename in het gebruik van regelingen, wat resulteert in hogere uitgaven voor Bijzondere Bijstand en PMB. Daarnaast zijn de uitgaven gestegen door indexering en de aangepaste witgoedregeling, waarbij sinds maart 2023 witgoed kosteloos wordt verstrekt in plaats van via leenbijstand. Daarentegen zijn de uitgaven voor BB bewindvoering gedaald. In de prognose van de najaarsbrief was € 0,5 mln gereserveerd voor de Alleenverdienersproblematiek, waarvoor in 2024 geen uitgaven zijn gedaan. Door administratieve en organisatorische belemmeringen zijn deze uitgaven voor de Alleenverdienersproblematiek in 2024 niet via de individuele bijzondere bijstand uitgekeerd. Gemeenten wordt geadviseerd het budget te reserveren voor 2025, zodat deze middelen met terugwerkende kracht kunnen worden uitgekeerd. Energietoeslag De Drechtstedengemeenten stelden in 2023 € 21,8 mln beschikbaar voor de Energietoeslag, waarvan € 18,9 mln is uitgekeerd aan 13.124 inwoners. Het resterende bedrag van € 2,86 mln is in 2024 afgerekend met de gemeenten.
Resultaat Opgave Ontwikkelen naar werk Het resultaat van de opgave Ontwikkelen naar werk is in lijn met de Najaarsbrief 2024. De opgave Ontwikkelen naar werk sluit het jaar 2024 af met een negatief resultaat van bijna € 0,55 mln. ten opzichte van de begroting 2024. Het nadeel is opgebouwd uit een overschot op Participatie van € 0,47 mln. veroorzaakt door minder geplaatste beschut werkers waar werkbegeleiding voor noodzakelijk is, een verhoging van de Rijksbijdrage IU Participatie onderdeel Wsw van € 0,49 mln. en een verhoogde gemeentelijke (verlies) bijdrage van € 0,53 mln. voor het onderdeel Drechtwerk. In het resultaat van Drechtwerk t.o.v. de vastgestelde begroting/voorjaarsbrief, van ruim € 0,5 mln., zit verwerkt het incidentele bedrag van € 0,4 mln. aangaande WW verplichtingen. Resultaat Opgave Zorgen voor ondersteuning De opgave Zorg voor Ondersteuning laat ten opzichte van de najaarsbrief (laatste prognose) een daling van het tekort zien van € 0,17 mln. De belangrijkste wijzigingen t.o.v. de najaarsbrief per programma betreffen: - Het overschot op hulpmiddelen bedraagt ca € 0,5 mln door minder grote woningaanpassingen - Op vervoer is slechts een klein saldo te melden van € 13.000 positief - Bij de huishoudelijke ondersteuning is ten opzichte van de najaarsnota een nadeel te melden van € 0,2 mln.
- Begeleiding en kortdurend verblijf laat een nadeel zien van € 0,3 mln ten opzichte van de najaarsbrief. De uitgaven van de Pgb's zijn hoger uitgevallen dan vooraf ingeschat. Resultaat Opgave Bedrijfsvoering De opgave Bedrijfsvoering sluit het jaar 2024 net als in 2023 af met een positief resultaat. Het voordeel wordt in belangrijke mate verklaard door openstaande vacatures, die in 2024 niet volledig ingevuld konden worden. Aan het begin van het jaar was het verschil tussen formatie en bezetting 46,95 fte. Dit verschil heeft ervoor gezorgd dat de beschikbare personeelsbudgetten niet optimaal benut konden worden. Gedurende het jaar is de bezetting geleidelijk gestegen, maar deze is niet volledig gelijk gekomen aan de formatie. Om de tekorten in de bezetting deels op te vangen, is er gebruikgemaakt van tijdelijke inhuur. Echter blijft het, gezien de huidige krappe arbeidsmarkt, een uitdaging om de bezetting volledig in te vullen zowel vast als tijdelijk. Het behaalde resultaat op treasury van € 0,815 wordt afgerekend met de deelnemende gemeenten. In onderstaande tabel is weergegeven wat het effect is voor de bijdragen van de gemeenten (exclusief het jaarresultaat).
10
Najaarsbrief
Jaarrekening
Verschil
Bestaanszekerheid versterken
138.046
138.310
264
Inkomensondersteuning Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G. Minimabeleid
126.359 2.147 9.539
126.755 2.114 9.442
395 -33 -98
Ontwikkelen naar werk
44.121
43.899
-223
Statushouders Participatie Inburgering Drechtwerk
270 8.391 0 35.460
270 7.918 0 35.710
0 -473 0 250
Zorgen voor ondersteuning
79.989
79.855
-134
Hulpmiddelen Vervoer Huishoudelijke ondersteuning Begeleiding en kortdurend verblijf
5.960 10.769 29.171 34.089
5.452 10.661 29.348 34.393
-508 -108 177 304
Bedrijfsvoering
63.324
60.264
-3.061
Apparaatskosten Apparaatskosten DVO's Treasury
59.019 4.305 0
56.394 4.684 -815
-2.625 378 -815
325.481
322.327
-3.153
Bijdragen gemeenten naar Opgaven
Totaal Bedragen x € 1.000
1.2 MAATREGELEN EN OMBUIGINGEN De financiële positie van gemeenten staat onder druk als gevolg van de geplande korting door de rijksoverheid op het gemeentefonds. Dit zorgt ervoor dat gemeenten vanaf 2026 geen sluitende begroting meer kunnen opstellen, het zogenaamde 'ravijnjaar'. Om het tij te keren is in 2024 aan de hand van de bestuurlijke opdracht 'Toekomstbestendig Sociaal Domein' onderzocht welke mogelijkheden (knoppen) er binnen de verantwoordelijkheden van de GR Sociaal zijn om bij te dragen aan het beheersbaar houden van de kosten in het Sociaal Domein. Hiervoor zijn drie sporen voor geformuleerd; 1. Aanpassingen van de uitvoering en de bedrijfsvoering In deze eerste lijn ligt de focus op het streven naar een zo efficiënt mogelijke uitvoering. In het eerste spoor is bijvoorbeeld door het Algemeen Bestuur een besluit genomen tot het instellen van een serviceteam bewindvoering dat in 2025 van start zal gaan. Ook is het project Samen Verbeteren gestart, waarin gekeken wordt naar procesherontwerp en robotisering. 2. Aanpassingen in het beleidsprogramma Om de kostenontwikkeling verder te kunnen beheersen, is aanpassing van het beleidsprogramma opgenomen als onderdeel van de Bestuurlijke Opdracht. Gemeenten zijn primair verantwoordelijk voor het maken van de inhoudelijke beleidskeuzes die invloed kunnen hebben op deze geldstroom.
De GR Sociaal zal een coördinerende en adviserende rol spelen bij het voorbereiden van deze gemeentelijke beleidskeuzes en zal gemeenten die beleidskaders opnieuw aan gemeenteraden willen voorleggen begeleiden. Dit zal in 2025 nader vorm worden gegeven. 3. Onderzoeken van kansen voor nadere samenwerking De maatregelen in spoor 3 gaan over kansen door op een andere manier samen te werken in het sociaal domein. De uitwerkingsopdrachten in dit spoor geven inzicht in meer duurzame oplossingen. Deze kunnen uiteraard wel effect hebben op de uitvoering (spoor 1) en het beleid (spoor 2). Het helder krijgen van welke keuzes dat zijn en welke effecten dat oplevert is onderdeel van de uitwerkingsopdrachten in spoor 3. Er zijn in 2024 drie uitwerkingsopdrachten gestart en deze zullen in 2025 worden afgerond.
11
Naast de Bestuurlijke Opdracht Toekomstbestendig Sociaal Domein, waarin we op zoek zijn naar structurele ombuigingen, waren er in de begroting 2024 reeds een aantal maatregelen aangekondigd en de financiële consequenties hiervan verwerkt. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van Powerful Ageing bij de Wmo, de inzet richting het lokale voorveld, maar ook de inzet op het werk-fit maken van klanten die langer dan twee jaar in de bijstand zijn, meer inzet op parttime werk, het laten uitstromen van statushouders en een pilot LKS. Indien aan de orde worden ombuigingen en maatregelen vermeld bij de betreffende opgaven.
12
1.3 VOORSTEL RESULTAATBESTEMMING Algemeen Bij de Opgaven van de GR Sociaal is sprake van resultaatbepaling. Bij deze onderdelen worden de vaste financieringsafspraken, inclusief de afrekening met de gemeenten, reeds in de jaarrekening verwerkt, bij wijze van resultaatbepaling. Er is dan geen te bestemmen resultaat meer. De met de gemeenten af te rekenen bedragen worden als schuld of als vordering op de balans van de GRS opgenomen. Gemeenten nemen lokaal dezelfde bedragen, maar dan gespiegeld, in hun balans op. In bepaalde situaties kan het Algemeen Bestuur worden gevraagd een besluit te nemen over de bestemming van het resultaat in verband met budgetoverheveling/ reservevorming. Niet-bestede budgetten kunnen tot een voordelig resultaat leiden bij de jaarrekening. Aan het Algemeen Bestuur kan worden voorgesteld om het benodigde budget bij de bestemming van het rekeningresultaat in het volgende jaar opnieuw ter beschikking te laten stellen. Resultaatbestemming voor Onderzoek naar sociaal en zakelijke integriteit Begin december 2024 hebben de gemeenteraden van de Drechtsteden gemeenten een anonieme brief ontvangen. In de brief wordt door medewerkers een aantal misstanden binnen de organisatie gemeld. Het dagelijks bestuur van de GR Sociaal heeft hierop besloten een onderzoek te laten uitvoeren naar de sociale en zakelijke integriteit.
Om dit onderzoek gedegen en zorgvuldig te laten verlopen, is o.a. een extern onderzoeksbureau ingeschakeld en een onafhankelijke procesbegeleider ingehuurd. Ook wordt beroep gedaan op specialistische expertise. Op verzoek van het dagelijks bestuur wordt nu het voorstel gedaan om € 700.000 van het positieve resultaat over 2024 te bestemmen voor de dekking van bovengemelde kosten. Met het vormen van deze reserve worden de in 2025 lopende en voorspelbare kosten van het onderzoek gedekt. Als uit het onderzoek nadere maatregelen volgen zal dit bij de Najaarsbrief 2025 worden opgenomen. Voor een uitgebreidere beschrijving van de Opgaven én een uitgebreidere analyse per Opgave, verwijzen wij naar hoofdstuk 2 'Programmaverantwoording'.
13
2 PROGRAMMAVERANTWOORDING De Jaarstukken volgen de verplichte indeling vanuit de wetgeving (BBV). Aanpassingen worden normaliter in de volgende P&C cyclus meegenomen. In de begroting 2025 is de nieuwe Doelenboom opgenomen. In de Najaarsbrief 2024 zijn per opgave 3 hoofddoelen uit de doelenboom geïntroduceerd waarbij besloten is deze ook voor de Jaarstukken 2024 te gebruiken. in de jaarstukken wordt gerapporteerd op basis van de 3-W vragen; • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft het gekost?
2.1 DIENSTVERLENING Doelen Nummer
Doelstelling
1.1
Faciliteren van inwoners, ketenpartners en collega’s bij het gemakkelijk, laagdrempelig en efficiënt zaken doen met de Sociale Dienst
1.2
Stress sensitief en in een keer goed afhandelen van inhoudelijke vragen aan de opgave dienstverlening Onze dienstverlening is eenduidig door de gehele organisatie heen en wordt continu geïnnoveerd en aangepast.
1.3
Wat hebben wij bereikt? Faciliteren van inwoners, ketenpartners en collega’s bij het gemakkelijk, laagdrempelig en efficiënt zakendoen met de Sociale Dienst Gemeentegericht werken In 2024 is verder geïnvesteerd op de ingeslagen weg om het lokale aanbod vanuit de Sociale Dienst Drechtsteden te vergroten. De basis hiervoor is gelegd tijdens de herinrichting van de organisatie, eind 2023. Er is nadrukkelijk gekozen voor een gemeentegerichte structuur binnen de inhoudelijke opgaven welke lokaal faciliteert. Met de invulling van deze vorm van dienstverlening aan de gemeenten en hun inwoners is begin 2024 een start gemaakt. Dit heeft erin geresulteerd dat er in nagenoeg elke gemeente een breder lokaal aanbod is gerealiseerd. Binnen de Opgave Bestaanszekerheid werken de afdelingen nu gemeentegericht, wat zorgt voor een nauwere en structurele afstemming met de Wijkteams. Hierdoor kunnen inwoners sneller en gerichter ondersteund worden bij hulpvragen. Daarnaast zetten we ons samen met partners actief in om onze dienstverlening laagdrempelig en toegankelijk te maken. Een goed voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen Trivire, Dordrecht Sociaal en de Sociale Dienst Drechtsteden bij de herhuisvesting van inwoners uit Dordrecht. Dankzij deze samenwerking krijgen bewoners niet alleen praktische hulp bij hun verhuizing, maar ook ondersteuning op financieel en sociaal vlak.
Zo bouwen we samen aan een stevige basis voor bestaanszekerheid. Vanuit de Opgave Ontwikkelen naar Werk is de samenwerking met Zwijndrecht Werkt geïntensiveerd. Het leerwerkbedrijf Zwijndrecht Werkt richt zich op het matchen van inwoners met participatieplekken en andere sociale voorzieningen in de gemeente. De samenwerking heeft ertoe geleid dat 156 inwoners die korter dan 2 jaar een uitkering ontvangen, groepsgewijs worden uitgenodigd in Zwijndrecht. Sinds november zijn de eerste bijeenkomsten gehouden. De bijeenkomsten zijn de start voor een individueel plan van aanpak met (ontwikkel)doelen. Tijdens het traject wordt de inwoner intensief begeleid door medewerkers van Zwijndrecht Werkt en de Sociale Dienst. Ook consulenten vanuit de Opgave Zorgen voor Ondersteuning sluiten steeds vaker aan bij de Wijkteams. Bijvoorbeeld in een aanmeldoverleg voor Individuele Begeleiding. Daar worden lichte ondersteuningsvragen besproken en gezamenlijk de afweging gemaakt over wie deze ondersteuningsvraag gaat oppakken (het Wijkteam of de Sociale DIenst). In goed overleg wordt
14
gekeken wat de lichtst passende oplossing is voor de inwoner. Dit aanmeldoverleg is er in Alblasserdam, Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam. Voor de andere gemeenten moet dit nog verder worden ontwikkeld. Hoewel inwoners en ketenpartners positief tegenover genoemde ontwikkelingen staan, merken we in de praktijk dat we tegen een aantal drempels oplopen voor doorontwikkeling. Naast de reeds bekende knelpunten bij de doorontwikkeling van brede naar integrale dienstverlening (wetgeving, systemen, financiering en organisatieculturen) komen in toenemende mate huisvestingsvraagstukken aan de orde. In het komende jaar is het onze ambitie om met gemeenten en ketenpartners in gesprek te gaan over hoe we de knelpunten in de doorontwikkeling van een breed en integraal aanbod vanuit een meer holistisch perspectief kunnen bekijken en te komen tot een planmatige aanpak per gemeente. SamenWerkplein Naast het intensiveren van de lokale samenwerking is het regionale aanbod van dienstverleners aan de Spuiboulevard verder uitgebouwd. Ook DUO en het SVB zijn nu aanwezig op een aantal dagen in de week naast de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en het UWV. Verder zijn we onderdeel geworden van het landelijke overheidsbrede loket waarmee we op werkdagen toegang hebben tot de professionallijnen van genoemde instanties aangevuld met die van het IND, het CJIB, en het CAK.
Deze onwikkelingen hebben ertoe geleid dat we het deel van het Werkplein waar deze dienstverlening wordt aangeboden hebben omgedoopt tot het SamenWerkplein welke landelijk de interesse heeft van meerdere gemeenten. Stress sensitief en in een keer goed afhandelen van inhoudelijke vragen Stress sensitieve dienstverlening In 2024 is nagenoeg het gehele uitvoeringsapparaat getraind op het gedachtegoed van stress sensitieve dienstverlening. Interne trainers zijn opgeleid zodat we vanaf 2025 zelf aan de slag kunnen met het borgen van deze manier van dienstverlening binnen onze organisatie en ons er continue op blijven verbeteren. Klantsignalen Ten aanzien van de doelstelling om 80% van de ontvangen vragen of verzoeken in één keer correct of te handelen scoren we met 82% boven de norm. Daar waar we kunnen verbeteren heeft dit vooral te maken met het geven van onduidelijke informatie over besluiten of het niet reageren op vragen. Daarbij valt op dat dit vooral een vraagstuk lijkt te zijn bij digitale dienstverlening in de vorm van e-mail. De klanttevredenheid voor de gehele organisatie is met een cijfer van 7,8 in lijn met de beoordeling over de laatste vijf jaar. Positieve uitschieters zijn het proces over de aanvraag van een bijstandsuitkering (8,3) en de dienstverlening op het informatie en adviespunt op het SamenWerkplein (8,2).
Het aantal klachten is met 135 nagenoeg gelijk aan 2024 waarbij 57% gegrond was. Een groot deel van de gegronde klachten gaat over de manier van communicatie en/of het ontbreken daarvan, bijvoorbeeld het niet reageren op vragen of het niet nakomen van afspraken. Dit illustreert het belang van proactiviteit, duidelijke uitleg en een empathische gesprekshouding. Het aantal bezwaarschriften is met 353 fors gedaald ten opzichte van 2023 (449). Hoewel het totaal aantal bezwaarschriften al een aantal jaren daalt geldt dit niet voor de WMO, deze kent bijna een verdubbeling, hoewel op een kleine basis, van 22 naar 43 bezwaarschriften in 2024. Op dit moment is de reden van deze stijging nog niet bekend. De komende periode wordt dit nader onderzocht. Ook is een veel groter percentage van deze bezwaarschriften gegrond, 69% versus 39% op het totaal. Op het moment van schrijven wordt gewerkt aan een actieplan om hierop te handelen. Dat geldt ook voor de RBZ, hoewel het hier wederom om een relatief klein aantal absolute bezwaarschriften gaat is 89% ervan gegrond. Tot slot worden ongeveer 80% van de bezwaarschriften op tijd afgehandeld, onze ambitie is om in 2025 een grote stap te zetten om 100% van de bezwaarschriften tijdig af te handelen. In 2024 zijn er 43 datalekken gemeld onder de AVG, dat is 22% minder versus 2023.
Net als in 2023 betreft het vooral meldingen over het verwerken van poststukken die onbedoeld bij een verkeerde ontvanger terecht zijn komen. Onder de Wet politiegegevens zijn geen datalekken binnengekomen. Verder zijn er 12 verzoeken tot inzage ontvangen, 6 voor inzage persoonsgegevens en 6 voor het opvragen van een kopie van brieven of een inzage in een deel van het dossier. Van het aantal ontvangen klachten gingen er 4 over privacy gerelateerde zaken waarvan er twee gegrond bleken te zijn. De GR
15
Sociaal heeft drie buitengewoon opsporingsambtenaren in dienst, wat betekent dat de organisatie moet voldoen aan Wet politiegegevens. Dit moet aangetoond worden middels een jaarlijks verplichte interne audit en vierjaarlijks verplichte externe audit. De interne audit is in 2024 met een positief resultaat afgerond. Voor informatie rondom WOO verzoeken wordt verwezen naar de openbaarheidsparagraaf.
Onze dienstverlening is eenduidig door de gehele organisatie heen en wordt continu geïnnoveerd en aangepast Planmatig en methodisch werken Om goed geëquipeerd te zijn voor de veranderopgave waar we als organisatie voor staan is binnen de opgave dienstverlening geïnvesteerd in de trainingen projectmatige werken en LEAN basisprincipes. Dit heeft ons als opgave geholpen om een eenduidige planmatige methodische aanpak te hanteren bij verandervraagstukken. Met onze eigen projectagenda en de komst van het organisatie brede programma Samen Verbeteren hebben we in 2024 grote stappen gezet in het professionaliseren van onze handelswijze. Dit heeft significant bijgedragen aan het kunnen realiseren van en sturen op onze doelstellingen. Innovaties waar wij in 2024 mee zijn begonnen en in 2025 de vruchten van willen plukken zijn de professionalisering van ons KCC en het inrichten van de hoofstukken van ons nieuwe hoofdproces met de focus op het hoofdstuk kennismaking. Professionalisering van KCC Er is geïnvesteerd in ons klantcontactcentrum (KCC) om de dienstverlening aan inwoners te kunnen verbeteren, kosten efficiënter te kunnen werken en gebruik te maken van de laatste technologische ontwikkelingen binnen de sector. De positieve effecten hiervan hopen we vanaf komend jaar te kunnen gaan realiseren nadat we de aangeschafte modules in gebruik kunnen nemen.
Hoofdstuk kennismaking als onderdeel van het nieuwe hoofdproces Begin 2024 is er met behulp van een externe organisatie een nieuw hoofdproces uitgerekend waarin een aantal dienstverleningsroutes voor inwoners worden onderscheiden. Deze routes zijn afgestemd op de hulpvraag en de mate van ondersteuning die inwoners nodig hebben. Het hoofdstuk kennismaking heeft als doel om voor inwoners waar de hulpvraag en mate van ondersteuning nog onduidelijk zijn, dienstverlening in te richten om dit nader te onderzoeken zodat zij in een keer op de juiste plek in onze organisatie landen. Het ontwerp van dit hoofdstuk is nagenoeg afgerond, 2025 staat in het teken van implementatie en ingebruikname. Wat hebben wij daarvoor gedaan? •
•
• •
Gemeentegericht werken: Er zijn nieuwe dienstverlening overeenkomsten met gemeenten gesloten voor het leveren van informatie en advies diensten in de toegang en er is geïnvesteerd in de lokale inzet van specialisten in de tweede lijn. Enkele voorbeelden hiervan zijn hierboven al genoemd maar er zijn tal van dit soort initiatieven te noemen. Denk bijvoorbeeld ook aan de inzet op de bestuurlijke opdracht brede en integrale toegang of de start van het leerpraktijkcentrum in het Waterwiel. Samenwerkplein: Er zijn samenwerkingsverbanden aangegaan met nieuwe landelijke ketenpartners die lokaal aanwezig zijn en sinds einde van het jaar zijn wij onderdeel van het overheidsbrede loket. Ook hebben wij onze processen geprofessionaliseerd om snel op te kunnen schalen naar een uitbreiding van partners die fysiek aanwezig willen zijn op ons SamenWerkplein. Stress sensitieve dienstverlening: de uitvoeringsorganisatie is getraind en we zijn nu goed gepositioneerd om het gedachtegoed en de werkwijze van stress sensitieve dienstverlening binnen onze organisatie te borgen. Vakmanschap: we hebben geïnvesteerd in ons vakmanschap om eenduidig en methodisch projecten op te kunnen leveren binnen de gestelde tijdslijnen en de beschikbare begroting. Succesvolle voorbeelden hiervan zijn o.a.
de oplevering van het SamenWerkplein en de nog lopende projecten op de professionalisering van ons KCC en het vormgeven van het kennismakingsproces.
16
Wat heeft het gekost? De lasten van deze Opgave bestaan enkel uit personele kosten en zijn daarmee onderdeel van Bedrijfsvoering. 2.2 BESTAANSZEKERHEID VERSTERKEN Doelen Nummer
Doelstelling
2.1
Wij zetten ons samen met lokale partners in om financiële problematiek bij de inwoners van de Drechtsteden te voorkomen
2.2
Wij bieden hulp bij bestaanszekerheid vraagstukken
2.3
We werken aan duurzame financiële stabiliteit en perspectief voor inwoners die dat nodig hebben.
Wat hebben wij bereikt?
In 2024 stond het versterken van bestaanszekerheid landelijk hoog op de agenda en ook lokaal kreeg dit onderwerp veel aandacht. Binnen de opgave Bestaanszekerheid Versterken liggen we goed op koers en blijven we onze dienstverlening verbeteren. Mede dankzij een steeds succesvoller systeem van vroegsignalering, de halvering van de schuldsaneringstermijn en focus op duurzame stabiliteit bieden we inwoners met schulden sneller en effectiever een nieuw perspectief. Daarnaast is het gebruik van minimaregelingen zoals bijzondere bijstand en het persoonlijk minimabudget gestegen, wat bijdraagt aan het vergroten van de publieke waarde. Algemene bijstand Op 31 december 2024 waren er 6.388 inwoners met een bijstandsuitkering. Het bijstandsbestand is gestegen ten opzichte van de eindstand 2023. Hiermee hebben we onze eigen ambitie niet weten te realiseren. We komen uit op de voor 2024 geprognosticeerde eindstand volgens de CPB-ontwikkeling. 1 januari 2024 Prognose Najaarsbrief 6.266
31 december 2024
CPB-prognose
6.266
6.388
Realisatie
6.266
6.388
6.160
De verdeling hiervan over de verschillende gemeenten is als volgt: Algemene bijstand* Alblasserdam 329 Dordrecht 3.509 Hardinxveld-Giessendam 212 Hendrik-Ido-Ambacht 347 Papendrecht 484 Sliedrecht 504 Zwijndrecht 1.010 *De splitsingen in individuele gemeenten zijn medio januari 2025 gegenereerd en wijken daarbij af van het totale aantal dossiers per peildatum 31 december 2024. Het aantal bijstandsdossiers is het saldo van de instroom van nieuwe bijstandsgerechtigden en de uitstroom van bijstandsgerechtigden. In 2024 zien we een daling van de instroom, zie onderstaand overzicht. Deze daling wordt vooral veroorzaakt door het saldo van een stijging van de instroom van statushouders tegen een afname als gevolg van de beëindiging van tijdelijk werk of Ziektewet en andere oorzaken. De instroom van jongeren is in 2024 licht toegenomen ten opzichte van 2023.
17
Aantal dossiers
Totale instroom 2022 1.037
Totale instroom 2023 1.193
Totale instroom 2024 1.134
Verdeeld over de individuele gemeenten geeft de instroom het volgende beeld. Instroom* Alblasserdam 68 Dordrecht 679 Hardinxveld-Giessendam 57 Hendrik-Ido-Ambacht 63 Papendrecht 100 Sliedrecht 113 Zwijndrecht 163 *De splitsingen in individuele gemeenten zijn medio januari 2025 gegenereerd en wijken daarbij af van het totale aantal dossiers per peildatum 31 december 2024. De details over de uitstroom en de verdere ontwikkelingen van het bijstandsbestand komen aan bod bij de opgave Ontwikkelen naar werk. Handhaving Het aantal inwoners dat uitstroomde uit de bijstand als gevolg van handhaving is vrijwel gelijk gebleven: van 188 inwoners in 2023 naar 186 in 2024. Zelfstandig ondernemers Het Regionaal Bureau voor Zelfstandigen (RBZ) voert het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz 2004) en de schuldhulpverlening voor ondernemers uit voor de Drechtsteden. In 2024 zijn er via het RBZ 41 schuldhulpverleningstrajecten afgerond en zijn er 56 lopende trajecten schuldsanering of budgetbegeleiding. Er zijn in 2024 29 ondernemers met een uitkering voor levensonderhoud (Bbz 2004). Dat weinig inwoners hiervan gebruik maken komt mede doordat er voldoende perspectief is op loondienstgebied. Studietoeslag Er is in 2024 aan 162 studenten een studietoeslag toegekend (2023: 124 studenten). De studietoeslag is een aparte inkomensvoorziening die maandelijks wordt verstrekt.
De studietoeslag is bedoeld voor studenten die door een structureel aanwezige ziekte of beperking niet in staat zijn om naast hun studie inkomsten te verwerven. Minimabeleid We zien een verhoogd gebruik van onze minimaregelingen. Zo is bij de bijzondere bijstand (exclusief bewind) in vergelijking met 2023 sprake van een stijging van 560 huishoudens (totaal 2024: 2.735). Zoals vermeld in de Najaarsbrief zijn de kostensoorten die het meeste zijn gestegen de bijzondere bijstand voor woninginrichting, medische kosten en de aanvullende bijstand voor jongeren tot 21 jaar. Bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering blijft de grootste kostensoort en is met 2.115 huishoudens vrijwel gelijk gebleven in vergelijking met 2023. Bij het persoonlijk minimabudget is het aantal huishoudens toegenomen met 419 tot een totaal van 6.146 huishoudens. Het gebruik van het persoonlijk minimabudget en de bijzondere bijstand is met name gestegen bij de groep inwoners die een bijstandsuitkering ontvangt. Zie ook onderstaand overzicht waaruit blijkt dat de stijging van vorig jaar zich verder heeft voortgezet. Minimaregeling Aantal huishoudens met een bijstandsuitkering die het persoonlijk minimabudget ontvingen Aantal huishoudens met een bijstandsuitkering die bijzondere bijstand (excl. bewind) ontvingen *Ten opzichte van het jaar daarvoor
2023 4% stijging*
2024 11% stijging*
13% stijging*
29% stijging*
18
Ook bij de Collectieve zorgverzekering minima (CZM) is ten opzichte van vorig jaar een toename waarneembaar:
CZM minima CZM CZG
Aantallen 2023 3.657 6.381
Aantallen 2024 3.811 6.271
SUN Drechtsteden en Sociaal Leenfonds Naast bovengenoemde minimaregelingen kunnen inwoners die hun noodzakelijke kosten niet kunnen betalen terecht bij Stichting Urgente Noden Drechtsteden (SUN). SUN ontvangt hiervoor subsidie van de GR Sociaal. SUN heeft in 2024 aan 305 huishoudens een verstrekking vanuit het noodfonds gedaan. Sinds 1 april 2022 kunnen inwoners met kleine betalingsachterstanden bij SUN ook een beroep te doen op het Sociaal Leenfonds. Deze regeling is bedoeld om inwoners in een vroeg stadium met hun geldzorgen te helpen om zo verdere problematische schulden te voorkomen. In 2024 hebben 23 huishoudens gebruikgemaakt van het Sociaal Leenfonds. Vroegsignalering en schuldhulpverlening In 2024 is het aantal vroegsignalen toegenomen binnen alle categorieën (zorg, huur, energie en water). Ondanks deze stijging is 68% van de inwoners waarover signalen zijn ontvangen bereikt en voorzien van advies, informatie of doorverwezen naar andere passende hulp. Ook de stijging van het aantal aanmeldingen schuldhulpverlening en het aantal gestarte trajecten heeft zich doorgezet. In 2024 waren er 1.627 aanmeldingen voor schuldhulpverlening tegenover 1.308 in 2023. Een toename van 319 meldingen. Als een inwoner zich heeft aangemeld dan kunnen er meerdere trajecten volgen.
Ook bij deze gestarte trajecten zien we een toename: 1.722 in 2024 ten opzichte van 1.459 in 2023 (beide exclusief de nazorgtrajecten). Op 31 december 2024 waren er 1.468 lopende trajecten. Voor wat betreft de wachttijd heeft in 96% van de gevallen een eerste gesprek plaatsgevonden binnen 10 werkdagen. 2023 2024 Aantal nieuwe meldingen schuldhulpverlening* 1.308 1.627 Aantal gestarte schuldhulptrajecten 1.459 1.722 *Vanaf 2025 vermelden we in de bestuursrapportages alleen het aantal gestarte trajecten en niet meer het aantal meldingen, conform de primaire begroting. Bewindvoering (in eigen beheer) Er zijn in 2024 87 nieuwe trajecten bewindvoering gestart en op 31 december 2024 waren er 169 lopende trajecten bewindvoering. Het aantal lopende trajecten fluctueert door de in- en uitstroom. In 2024 zijn 60 inwoners uitgestroomd om diverse redenen variërend van uitstroom omdat de schuldensituatie is opgelost tot aan het intrekken van de aanvraag door de inwoner. Een belangrijke ontwikkeling is de verkorting van de wettelijke termijn voor een schuldregeling naar 18 maanden, waardoor schuldenbewinden ook korter kunnen duren.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Onderstaand volgt een overzicht van onze inspanningen per doelstelling. Naast reguliere en nieuwe activiteiten stonden in 2024 belangrijke ontwikkelingen centraal, zoals het programma 'Participatiewet in Balans', het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid en het beleidsplan Schuldhulpverlening. Doelstelling 2.1: Wij zetten ons samen met lokale partners in om financiële problematiek bij de inwoners van de Drechtsteden te voorkomen Bevorderen gebruik beschikbare regelingen Bestaanszekerheid versterken is nu een integraal onderdeel van onze brede dienstverlening. Eind 2023 zijn we gestart met vernieuwde bestaanszekerheidsgesprekken (de zogeheten bestaanszekerheidscheck). In deze gesprekken bespreken we brede vraagstukken rondom bestaanszekerheid met onder meer aandacht voor wonen, gezondheid, financiën, de leefomgeving.
19
Waar nodig worden verbindingen gelegd met de juiste personen en organisaties binnen de keten. Tijdens de gesprekken wordt ook bekeken of iemand gebruikmaakt van alle beschikbare regelingen. De professionals zijn getraind in het herkennen van bestaanszekerheidsvraagstukken. Deze gesprekken zijn inmiddels volledig geïntegreerd in onze dienstverlening en sluiten goed aan bij de landelijke ontwikkelingen rondom proactieve dienstverlening. De doelstelling voor 2024 was om de gesprekken te voeren met 60% van de inwoners met een bijstandsuitkering, maar uiteindelijk is 79% van deze groep gesproken. Het succes van de gesprekken zien we terug in de toename van het gebruik van regelingen door inwoners met een bijstandsuitkering, zoals bij het persoonlijk minimabudget. Vergroten bekendheid en benaderbaarheid van de SDD voor inwoners Er is een campagne gestart genaamd 'Samen begint hier' met als doel geldzorgen te normaliseren en om de dienstverlening laagdrempelig en nog toegankelijker te maken. Samen met gemeentelijke partners zijn nieuwe locaties ingericht waar we met onze fysieke aanwezigheid en zichtbaarheid zorgen voor laagdrempelig contact. We voeren ons werk uit op de plekken die het beste aansluiten bij de behoeften van de inwoners, bijvoorbeeld in de wijken.
Proactief handelen bij veranderingen met impact op financiën De CAK-signalering wordt benut om inwoners met een bijstandsuitkering proactief te benaderen voor ondersteuning. Doelstelling 2.2: Wij bieden hulp bij bestaanszekerheidsvraagstukken Onze dienstverlening is ingericht om aan te sluiten bij de mogelijkheden en omstandigheden van onze inwoners De professionals worden ondersteund om maatwerk toe te passen. In lijn met de landelijke ontwikkelingen en nieuwe wetgeving wordt bij de handhaving gezocht naar een betere balans tussen de wetgeving en de omstandigheden van onze inwoners. In 2024 zijn we gestart hiervoor een nieuw beleidskader op te stellen. Afgelopen jaar is er ook veel aandacht geweest voor preventie, bijvoorbeeld door inwoners in brieven en gesprekken beter voor te lichten over de rechten en plichten bij een bijstandsuitkering. Hiermee kan onbedoelde onrechtmatigheid worden voorkomen. Verder sluiten we vanuit handhaving aan bij de regionale tafels en controles van ondermijning, overlast en criminaliteit. Samenwerking in de bestaanszekerheidsketen Binnen de opgave bestaanszekerheid versterken wordt steeds meer samengewerkt met partners. Zo is het project ‘geldzorgen op de werkvloer’ uitgebreid om werkenden met financiële problemen beter te ondersteunen.
De samenwerking met partners wordt daarnaast steeds intensiever benut door hun structurele aanwezigheid op het SamenWerkplein, waarmee we de verbinding maken (zie verder onder Dienstverlening). Efficiënte en snelle ondersteuning aan inwoners met bestaanszekerheidsvraagstukken De klanttevredenheid voor bijstandsaanvragen scoort een 8,3 en is in de afgelopen jaren nog niet zo hoog geweest. Inwoners zijn het meest tevreden over goed luisteren, vriendelijkheid en begrip. Wat hieraan heeft bijgedragen is dat in 2024 een start is gemaakt om de overlappingen tussen functies te verminderen en processen te optimaliseren. Het aantal schakels is verkort en inwoners worden gebeld met aanvullende vragen in plaats van een brief. Om aanvragen te versnellen is automatisering ingezet. Daarnaast zijn we in augustus 2024 gestart met een nieuw initiatief: de ‘garantieknop’. Hiermee maken we het makkelijker voor inwoners om opnieuw een uitkering aan te vragen als zij zich binnen zes maanden na uitstroom naar werk weer bij ons melden. Dit initiatief is bedoeld om de drempel en onzekerheid rondom het uitstroomproces te verminderen en de administratieve last te verlagen. Als het hen niet lukt om het werk te behouden, biedt de garantieknop de zekerheid dat terugkeer eenvoudig geregeld kan worden. In 2024 hebben 12 inwoners gebruikgemaakt van de garantieknop.
Doelstelling 2.3: We werken aan duurzame financiële stabiliteit en perspectief voor inwoners die dat nodig hebben Vergroten financiële vaardigheden en weerbaarheid De ondersteuning van inwoners is geïntensiveerd binnen schuldhulpverlening door de dienstverlening uit te breiden met budgetcoaching.
20
Versterken sociale en professionele netwerken en structurele ondersteuning bij financiële kwetsbaarheid Inwoners worden bewuster gemaakt van het belang van hun eigen netwerk na schuldhulpverlening. Daarnaast is het begeleidingstraject doorontwikkeld. Hierbij worden inwoners ruim voordat hun schuldhulpverleningstraject eindigt gekoppeld aan lokale partners zoals Schuldhulpmaatje met als doel inwoners duurzame financiële stabiliteit te geven. Voor kwetsbare inwoners die langdurig financiële ondersteuning nodig hebben is structurele dienstverlening beschikbaar, zoals (interne) bewindvoering. Wat heeft het gekost? Bestaanszekerheid versterken
Lasten Inkomensondersteuning
Najaarsbrief
Begroting na wijziging Baten
124.382 124.382
Verschil t.o.v. Najaarsbrief
Jaarrekening Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0 128.474 128.474
0 128.308 128.308
0
-166
-166
0
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Maatwerkvoorziening Inkomenssteun C.Z.G.
2.147
2.147
0
2.147
2.147
0
2.114
2.114
0
-33
-33
0
Minimabeleid
8.943
8.943
0
10.089
10.089
0
9.902
9.902
0
-187
-187
0
0 140.324 140.324
0
-386
-386
0
Totaal
135.472 135.472
0 140.710 140.710
Bedragen x € 1.000
Het verloop van de begrote en gerealiseerde cijfers is als volgt weer te geven: