20260316-RIB-Ontwikkelingen-en-financieel-perspectief.pdf

Aan de gemeenteraad De T Datum Behandeld door Ons kenmerk Doorkiesnummer Onderwerp

10 maart 2025 M. Penders 2026-0022986 Ontwikkelingen en financieel perspectief

Geachte mevrouw, heer, Op 6 november 2025 is de meerjarenbegroting 2026-2030 van de gemeente Papendrecht vastgesteld. In deze begroting is voor € 2,7 mln. structureel aan ombuigingen doorgevoerd voornamelijk op de bedrijfsvoering en operationele kosten. Bij deze ombuigingen waren beleidsinhoudelijke keuzes niet nodig. Bij de behandeling van de begroting is geconstateerd dat de financiële ruimte beperkt is en dus de financiële wendbaarheid niet groot. Dit vraagt dat zowel lokale als landelijke ontwikkelingen scherp in de gaten moet worden gehouden om tijdig te kunnen inspelen wat dit betekent voor het financieel meerjarenperspectief. Op 30 januari jl. is het nieuwe coalitieakkoord tussen de regeringspartijen D66, CDA en VVD gepubliceerd en is de minderheidsregering op 23 februari jl. van start gegaan met als werktitel “Aan de slag”. Hoewel nog veel onduidelijk is wat de uitwerking van het nieuwe coalitieakkoord is, zijn er wel signalen dat het Rijk samen met de gemeenten, als partner, wil optrekken om uitvoering te geven aan de medebewindstaken. Echter duidelijke signalen dat er financiële beweging zit richting de gemeenten komt niet expliciet aan bod in het coalitieakkoord. Wellicht dat de voorjaarsnota 2026 meer inzicht verschaft.

In deze raadsinformatiebrief wordt op hoofdlijnen ingegaan op de landelijke en lokale ontwikkelingen die we zien en geven we een nadere duiding wat dit betekent voor de meerjarenbegroting. Lokale doorwerking landelijke trends Landelijke ontwikkelingen worden ook in Papendrecht steeds sterker voelbaar. De vergrijzing neemt toe, de vraag naar zorg, ondersteuning en passende woningen groeit, terwijl de totale bevolkingsgroei beperkt blijft. Tegelijkertijd is er een woningtekort en worden huizen steeds minder betaalbaar, vooral voor starters en kwetsbare groepen. Daarnaast worden de gevolgen van klimaatverandering duidelijk zichtbaar en vraagt de energietransitie om versnelling binnen een gemeente waar de ruimte beperkt is. De arbeidsmarkt blijft krap en verandert snel door digitalisering, terwijl de maritieme regio economisch sterk blijft. Op het gebied van veiligheid spelen naast fysieke veiligheid ook digitale dreigingen, polarisatie en ondermijning een grotere rol, wat vraagt om een brede, samenhangende aanpak. Mobiliteit verschuift richting duurzamer reizen en efficiënter ruimtegebruik. Ondertussen groeit de druk op het lokale bestuur door extra taken en beperkte middelen, terwijl betrokkenheid van inwoners afneemt en het belang van regionale samenwerking verder toeneemt.

De wereld verandert snel, en deze ontwikkeling werkt sterk door op lokaal niveau. Dit brengt met zich mee dat we continu lokaal moeten anticiperen op deze trends. Deze complexe opgave betekent dat voortdurend de vraag moet worden gesteld wat moet nu? Wat kan later? Wat kan anders? En wat kan niet (meer)? Wat zien we op korte termijn? Na vaststelling van de begroting 2026 (november 2025) zien we dat er door externe ontwikkelingen de druk op de begroting toeneemt. Dit staat overigens los van de lopende investeringen die reeds in de begroting zijn opgenomen. Hieronder worden een aantal ontwikkelingen benoemd waar nog inhoudelijke en bestuurlijke keuzes te maken zijn. • • •

Toenemende druk op arbeidsparticipatie, jeugdzorg en WMO (indicatief voor 2027 € 0,9 mln. oplopend tot € 1,9 mln. in 2030). Toenemende druk op het onderhoudsniveau van de openbare ruimte en het gemeentelijk vastgoed (indicatief voor 2026 € 1,2 mln. structureel). In verband met wetswijzing dient budget Beschermd Wonen te worden bijgesteld (indicatief vanaf 2028 € 0,3 mln. oplopend tot € 0,4 mln. in 2030).

Daarnaast zijn er ook nog financiële risico’s zoals renterisico op de forse investeringen, voldoende volumegroei en loon- en prijscompensatie in de algemene uitkering en in welke mate het Rijk tegemoet komt aan voldoende financiële compensatie voor de medebewindstaken. Tenslotte zijn er tot en met 2026 incidentele gelden beschikbaar gesteld om sturing op het gebied van jeugd- en onderwijsbeleid, sociaal domein en sport & cultuur te versterken. Een evaluatie in 2026 zal moeten uitwijzen of structurele voortzetting nodig is. Daarnaast is in 2023 het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vastgesteld met daarin de prioriteiten verkeersveiligheid, ondermijning en de integrale wijkaanpak. Lokale evaluatie zal in 2026 plaatsvinden. Papendrecht staat voor grote, samenhangende opgaven met beperkte bestuurlijke en financiële ruimte. De gemeente moet slimme keuzes maken, regionaal samenwerken en de beschikbare ruimte en middelen optimaal benutten. Ondanks dat er nog allerlei inhoudelijke en bestuurlijke keuzes te maken zijn en prioriteiten zijn te stellen is de conclusie dat wanneer er geen maatregelen worden getroffen er de komende jaren sprake zal zijn van een structureel tekort. Een tekort dat kan oplopen tot een bedrag van rond € 1,4 mln. in 2027 tot € 3,2 mln. in 2030. Een opgave dat niet alleen lokaal maar ook met de verbonden partijen en overige partners opgelost zal moeten worden.

Bij de Rijksvoorjaarsnota 2026 (eind maart/ begin april 2026) hopen we meer duidelijkheid te krijgen over de financiële uitwerking van het regeerakkoord en de uitwerking van de lopende gesprekken met het Rijk over de financiële verhouding. De ontwikkelingen en intensiveringen blijven bestaan en zijn niet altijd even beïnvloedbaar. Links of rechtsom zullen er keuzes gemaakt moeten worden wat wel en wat niet, zowel op investeringsniveau maar ook op exploitatieniveau. Een afwegingskader (wat moet echt, wat hoeft niet, wat doen we niet meer maar wordt vervangen, wat kunnen we afschaffen, welke opdracht geven we als deelnemer aan de verbonden partijen) is nodig om de juiste inhoudelijk en bestuurlijke keuzes te kunnen maken binnen de financiële mogelijkheden die we als gemeente hebben of juist niet meer hebben. Een nieuwe heroverweging is realistisch. De komende periode worden voorbereidingen getroffen en gesprekken gevoerd op welke manier de gemeente voor de komende jaren met een financieel gezonde begroting in staat blijft voor onze inwoners, bedrijfsleven en verenigingen het juiste te kunnen blijven doen. Richting de perspectiefnota 2026 en/of begroting 2027 zal een (procesmatige) uitwerking plaatsvinden van de ombuigingsaanpak en zal het toekomstige perspectief nader worden geduid.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Papendrecht, De secretaris, De burgemeester,

J.M. Ansems

M.J.M. van Driel