20210609 Papendrecht - Concept Accountantsverslag 2020.pdf

ACCOUNTANTSVERSLAG 2020

Gemeente Papendrecht

Concept 4 juni 2021

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Papendrecht T.a.v. de heer G. van Egmond, Raadsgriffier Postbus 11 3350 AA PAPENDRECHT

Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Papendrecht (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 3 november 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Rotterdam, 28 mei 2021

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks is het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle.

Kenmerk: MS/MF/RA…

Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

w.g. C.M. Steehouwer MSc RA

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

5

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021



De jaarrekening 2020 is getrouw.



De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

RESULTAAT 2020

Op basis van de door ons uitgevoerde jaarrekeningcontrole komen wij tot de volgende top-4 aan aandachtspunten voor het komende jaar: 

Invoering rechtmatigheidsverantwoording;



De ongecorrigeerde controleverschillen blijven onder de goedkeuringstolerantie.



Optimalisatie van het proces gereed melding inzake materiële vaste activa;



Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.





De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.

Actualiseren van de meerjarenplanning voor groot onderhoud van baggeren vijvers en watergangen;



Jaarrekeningproces is verbeterd. Wel blijven investeren in nog betere aanlevering.



De WNT is nageleefd.



Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage.

ONTWIKKELING GREX / SOCIAAL DOMEIN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN



Totale omvang verliesvoorziening grondexploitaties is met € 80.000 toegenomen t.o.v. 2019.



Er is geen sprake van kredietoverschrijdingen, welke groter zijn dan de rapporteringstolerantie.



Grondexploitatie voor Sportcentrum is in 2020 afgesloten. Hierbij is een winst genomen van €363.000.





Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers (Tozo) als maatregel n.a.v. COVID-19. Uitvoering belegd bij SDD en lang onduidelijkheid gebleven over wijze van verantwoorden en toepassing regels. Te verantwoorden in SiSa 2021.

Er zijn drie contracten ten onrechte niet Europees aanbesteed hetgeen een rechtmatigheidsfout betekent van € 316.554. Waarvan twee contracten in eerdere jaren al als onrechtmatigheid zijn gemeld. Tevens blijkt uit de regionale aanbestedingscontrole een aanbestedingsonrechtmatigheid van € 100.000 voor de gemeente Papendrecht.

Algemeen beeld; prestatieverklaringen zorginstellingen vertraagd, geen doorwerking naar gemeenten.

DASHBOARD

JAARREKENING

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

23.505

20.671

Mutatie reserves

-20.889

-20.443

2.616

228

Resultaat

Het resultaat van de gemeente Papendrecht over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2.388.000 voordelig.

UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN





2020

Een analyse van het bedrag van € 2.388.000 is opgenomen op pagina 184 van de jaarstukken van de gemeente.

Voor grondexploitatie Land van Matena heeft een tussentijdse winstneming op basis van de POC-methode plaatsgevonden van € 846.000.



(x €1.000)



Er is geen sprake van overschrijding op programma’s, waardoor er geen sprake is van begrotingsonrechtmatigheid.

Enkele beslistermijnen voor subsidieverleningen en – vaststellingen zijn in 2020 overschreden.

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN 2,80 2,60 2,40

2,60

2,30

2,20 2,00

1,80

1,80 1,60

1,70

1,40 1,20 1,00

217

BIJLAGEN

2018

2019

2020

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw & rechtmatig 2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Gecorrigeerde fouten 2.5 Top 4-aandachtspunten voor 2021

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1)

COVID-19 enorme impact op boekjaar 2020. Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.

7

Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben een grote impact gehad het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u hier al over geïnformeerd en zijn de afgelopen periode meerdere keren in overleg geweest met uw organisatie. Eind februari is de BADO-notitie met betrekking COVID-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en de specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.

Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de jaarrekening en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft bijzonder om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft enige vertraging opgelopen door het op afstand werken waardoor afstemming van vragen meer doorlooptijd heeft. Daarnaast is in overleg enige fasering in de aanlevering gerealiseerd waardoor met name de controle van de rechtmatigheid later heeft plaatsgevonden. Hierover zijn proactief afspraken gemaakt. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid dit proces met u te evalueren.

De gevolgen van COVID-19 zijn toegelicht in de analyses van de programmarekening en de analyse op staat van baten en lasten.

DASHBOARD

Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. De gemeente heeft er niet voor gekozen om in één overzichtelijke paragraaf toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op de gemeente Papendrecht heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen. Gemeente Papendrecht heeft per programma de effecten van Corona op de jaarrekening 2020 beschreven (ten opzichte van de begroting). Daarnaast is in de bedrijfsvoeringsparagraaf hiervan een samengevat overzicht opgenomen. Hiermee is een zo goed mogelijke inschatting gegeven van de effecten op de uitgaven de baten en het netto effect. Het netto effect over 2020 wordt geschat op € 150.000 nadeel.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2)

Tozo uitgevoerd door Sociale Dienst Drechtsteden Afrekening via SiSabijlage van de GRD

8

Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:  Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 

Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020



Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021

De Tozo-regeling is aanvankelijk als een regelluwe regeling geïntroduceerd, waarbij de minister heeft opgeroepen vooral snel te bevoorschotten. Pas in het voorjaar van 2021 is de regelgeving rondom Tozo en de verantwoording hiervan enigszins uitgekristalliseerd, al blijft sprake van onduidelijkheden. Met de SDD is een intensief traject doorlopen, deze regelgeving te interpreteren en toe te passen en is een forse inspanning geleverd dossiers op orde te brengen en definitieve beschikkingen op te leggen. In de loop van juni wordt duidelijk wat de impact is voor uw gemeente, zowel wat betreft de omvang van de lasten als de doorwerking van bevindingen vanuit de SDD. Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het Rijk ontvangen van € 4.655.000. Van dit bedrag is € 2,4 mln. niet besteed en zal weer worden terugbetaald aan het Rijk (opgenomen in de jaarrekening 2020). De uitvoering van deze regeling is in delegatie uitbesteed aan de Sociale Dienst Drechtsteden (hierna: SDD) als onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden (hierna: GRD). Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening van de GRD wordt verantwoording afgelegd aan het Rijk. Op basis van de SiSa-bijlage van de GRD worden ook de definitieve afrekeningen door het Rijk bepaald.

In uw SiSa-bijlage over 2021 is het dan ook de bedoeling de bedragen over te nemen van de beschikking die u van het Rijk zal ontvangen. Voor Tozo doet u over 2020 een zogenaamde nulverantwoording. De juistheid van deze verantwoording hebben wij vastgesteld. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo, onder de veronderstelling dat deze worden teruggevorderd. Door de GRD is een inschatting gemaakt van de inbaarheid van deze bedragen. De afwaardering van deze vordering leidt tot een resultaatsimpact bij de GRD. Uw aandeel hierin bedraagt € XX Wij hebben deze fouten en onzekerheden in ons oordeel meegewogen aan de hand van de aanwijzingen zoals opgenomen in hoofdstuk 9 van de nota verwachtingen accountantscontrole en gerapporteerd in bijlage B bij dit rapport. Overige corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. Onder andere in de waardering van vorderingen, prestatielevering rondom inkopen en inschattingen voor de grondexploitaties hebben onze bijzondere aandacht gehad. Wij hebben geen bevindingen die in dit kader vanwege corona zijn geconstateerd. In het vervolg van dit verslag gaan wij nog nader in op de bevindingen uit de controle als geheel.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw De jaarrekening 2020 is getrouw en rechtmatig

9

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2020 een goedkeurende controleverklaring af te geven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid welke niet zijn gecorrigeerd. Wij rapporteren geconstateerde afwijkingen boven de € 68.037, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (in €)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

PM

PM

-

801.967

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.360.730

4.082.190

Performance materialiteit (75% van de materialiteit)

812.947

2.438.841

Rapporteringstolerantie (5% van materialiteit)

68.037

68.037

VERWIJZING

Getrouwheid Afwikkeling Tozo Totaal

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft alle fouten boven onze rapporteringstolerantie gecorrigeerd (en ook enkele posten lager dan deze rapporteringstolerantie). Fouten die niet zijn gecorrigeerd zijn van een zeer geringe omvang en zullen begin 2021 worden gecorrigeerd indien nodig. Wij concluderen dat de niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en zijn derhalve voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken met betrekking tot de getrouwheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

10

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij rapporteren geconstateerde afwijkingen boven de € 68.037, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (in €)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

PM

PM

Europese aanbestedingen

416.554

-

Totaal

416.554

801.967

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.360.730

4.082.190

Performance materialiteit (75% van de materialiteit)

812.947

2.438.841

Rapporteringstolerantie (5% van materialiteit)

68.037

68.037

VERWIJZING

Rechtmatigheid Afwikkeling Tozo

§4.7

Wij concluderen dat deze controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en zijn derhalve voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken met betrekking tot de rechtmatigheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Gecorrigeerde fouten Overzicht gecorrigeerde fouten in de jaarrekening naar aanleiding van de controle.

11

Naast de ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect getrouwheid geconstateerd en gecorrigeerd door de gemeente Papenrecht. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (in € )

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

Materiële vaste activa (MVA) – negatieve boekwaarde verkocht pand (verkoop onjuist verwerkt)

21.667

-

Financiële vaste activa (FVA) - presentatiefout inzake voorziening moet van uitzettingen naar FVA

133.907

-

Voorzieningen - voorziening personele verplichtingen te hoog

47.028

-

Getrouwheid

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar – facturen geboekt in 2021 die in 238.652 2020 horen (3 facturen waarvan 1 geactiveerd moest worden) Naast bovengenoemde fouten is er nog een BBV-vereiste aangepast en doorgevoerd in de definitieve jaarrekening van de gemeente: Algemene uitkering – laatste ontvangen afschrift met laatste standen niet geboekt 32.191 • Het eigen vermogen is onjuist gepresenteerd in de toelichting op de balans. De gemeente laat niet per reserve zien hoe het resultaat 473.445 Totaal Naast bovengenoemde correcties zijn er nog enkele BBV-vereisten aangepast en doorgevoerd in de definitieve jaarrekening van de gemeente. Deze zijn hieronder nog kort toegelicht: • Presentatiefout in de toelichting op de materiële vaste activa voor een bijdrage van derde wat een desinvestering is voor € 700.000 (verkoop grond). • Een correctie op de onderverdeling in de balans van de uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar voor een vordering op Rijkswaterstaat voor € 60.882 (nu opgenomen als vordering op een openbaar lichaam). • Aanpassingen in de presentatie van de overlopende activa: enkele nog te ontvangen voorschotbedragen van Europese en Nederlandse overheidslichamen zijn dit niet (geen subsidies).

Deze zijn uit het overzicht gehaald en naar de overlopende activa – vooruit ontvangen bedragen verplaatst in de balans en de toelichting op de balans. • Eigen vermogen en voorzieningen: enkele aanpassingen in de toelichting op de balans voor verdeling tussen dotaties en onttrekkingen. • Enkele aanpassingen in de SiSa-bijlag voor regeling B1 en C1.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

-

2.5 Top 4-aandachtspunten voor 2021 Op basis van onze controle en de observaties die wij hierbij gedaan hebben, reiken wij u de volgende aandachtspunten aan.

12

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende top 4 van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. Invoering rechtmatigheidsverantwoording Al enkele keren hebben wij u gerapporteerd en in commissieverband gesproken over de op handen zijnde invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Vooralsnog heeft behandeling van deze wetgeving nog niet plaatsgevonden, waarmee invoering in 2021 meer en meer onzeker wordt. Wij adviseren u door te gaan op de ingeslagen weg (zie ook de managementletter 2020) en de eventueel extra tijd die wordt gegeven optimaal te benutten, zeker ook in het licht van de acties die u al in gang hebt gezet en die ook hun vruchten beginnen af te werpen. De impact van de regionale ontwikkelingen (GR Sociaal, Dordrecht als servicegemeente) zullen ook de nodige impact kunnen hebben, afhankelijk van de afspraken die hierover gemaakt worden in de regio. Naar verwachting wordt nog in juni 2021 duidelijk of het jaar van invoering van de rechtmatigheidsverantwoording verschuift. 2. Optimalisatie van het proces gereedmelding inzake materiële vaste activa In de jaarrekening 2020 worden op enkele investeringsprojecten al enkele jaren niet afgeschreven.

Het betreft hier investeringsprojecten waarbij gestart wordt met afschrijven als het project ‘financieel’ gereed gemeld is. Dit betekent dat deze projecten 10 jaar kunnen blijven openstaan, zonder dat hierop wordt afgeschreven, terwijl betreffende projecten technisch al in gebruik zijn genomen. De gemeente Papendrecht rondt de projecten nagenoeg allemaal binnen een redelijke tijd af, echter blijkt op enkele investeringen die al eerder zijn geactiveerd nog niet te worden afgeschreven. De impact op de huidige jaarrekening is nagenoeg nihil maar dit kan in de toekomst wel een impact krijgen als meer van dit soort project langer open blijven staan. De technische gereedmelding is dan een belangrijk moment in het proces. Het is van belang dat de gemeente Papendrecht dit proces dusdanig inricht dat deze gereedmelding altijd en tijdig wordt afgegeven. De vorm en werkwijze zal formeel vastgesteld moeten worden. Jaarlijkse toetsing door de financiële administratie en/of controller AO/IC is hierbij van belang. 3.

Actualiseren van de meerjarenplanning voor groot onderhoud van baggeren vijvers en watergangen Het meerjarenplanning voor groot onderhoud van baggeren vijvers en watergangen is meer dan 5 jaar oud, wel heeft er tussentijds een actualisatie van de berekening van de dotatie plaatsgevonden maar dit blijkt niet juist in de begroting verwerkt te zijn want de dotatie in 2020 op basis van deze actualisatie is € 30.800 te laag. Wij adviseren dit meerjarenonderhoudsplan in 2021 te actualiseren zodat de dotatie aansluit op de begroting en jaarrekening. 4. Jaarrekeningproces is verbeterd! Investeren in nog betere aanlevering Het proces inzake de jaarrekeningcontrole is dit jaar goed verlopen. De jaarrekening is op tijd aangeleverd en de documenten zijn nagenoeg via het jaarrekeningdossier bij aanvang van de controle aangeleverd. Via deze weg onze complimenten voor de verbeteringen die zijn doorgevoerd in dit proces. Nog niet alles ging helemaal goed. Zo waren er tot op het laatste moment nog aanleveringen voor de afwaarderingen en verkopen van de materiële vaste activa (met name documentatie zoals aktes van levering, taxaties etc.). Wij zullen in samenspraak met gemeente Papendrecht evalueren waar nog verbeteringen in het proces zijn te realiseren.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

13

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2020 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente 3.4 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2020 Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,4 miljoen

14

Het resultaat van de gemeente Papendrecht over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,4 miljoen voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

2020

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

IN %

Saldo van baten en lasten

23.505

20.671

2.834

13,7

Mutatie reserves

-20.889

-20.443

-446

2,2

2.616

228

2.388

Resultaat

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2020 op programma’s zijn afdoende toegelicht in de jaarrekening

DASHBOARD

In de jaarrekening is een uitputtende uiteenzetting opgenomen van voordelige en nadelige afwijkingen tussen de realisatie en de begroting, inclusief de incidentele baten en lasten die de realisatie hebben beïnvloed. Kortheidshalve verwijzen wij naar deze toelichting. Het resultaat 2020 wijkt ongeveer 2% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Wij concluderen dan ook dat deze afwijking voor ons geen aanleiding geven om hier procesmatige aanbevelingen te doen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Dashboard financiële positie per 31 december 2020

NETTO SCHULDQUOTE

15

BELASTINGCAPACITEIT

SOLVABILITEIT 50

90

105

95

130

54,0% 220

-100

< 90%

38,0%

20

90-130%

0

> 130%

(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE

< 20%

95,0% 100

20-50%

> 50%

50

150

< 95%

95-105%

> 105%

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

GRONDEXPLOITATIE

0

90

35 130

39,0% -100

< 90%

DASHBOARD

220

90-130%

2,0%

20

> 130%

JAARREKENING

100

0

< 20%

FINANCIËLE POSITIE

0,05%

20-35%

> 35%

BEVINDINGEN

5

-5

< 0%

BIJLAGEN

0%

> 0%

3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente

16

Ontwikkeling ratio weerstandsvermogen

2,80 2,60 2,40 2,20 2,00 1,80 1,60 1,40 1,20 1,00

2,60 2,30 1,80

1,70

2017

2018

2019

2020

Toelichting financiële positie De gemeente Papendrecht heeft op basis van de hiervoor getoonde kengetallen een solide financiële positie, wat ook naar voren komt uit de Benchmark Nederlandse gemeenten zoals deze begin 2021 door BDO is gepubliceerd. De toevoeging van een fors deel van de Enecogelden aan de vrije reserves heeft een sterk positieve invloed op de weerstandsratio. De schuldquote, solvabiliteit en de lage grondexploitatieratio onderstrepen dit beeld. De structurele exploitatieruimte is bij veel gemeenten een aandachtspunt die aanleiding geeft tot bezuinigingsopgaven. Dit op het oog tegenstrijdige beeld ten opzichte van de financiële positie zien we ook bij u terug en plaatst u ook voor de bezuinigingsopgave die u heeft. Waar mogelijk ondersteunen wij u hierbij graag door bijvoorbeeld inzicht te bieden in de wendbaarheid van uw begroting, zodat u zicht heeft op wat te sturen is. Het doorrekenen van scenario’s behoort daarbij ook tot de mogelijkheden. Op de volgende pagina lichten wij de achtergrond van de verschillende ratio’s nader aan u toe.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.4 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden Uw financiële positie is sterk te noemen Uw weerstandsvermogen is uitstekend

De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen

17

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 gaat gelden. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

Weerstandsvermogen is uitstekend In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 54,05 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2020 is de risicoreserve grondbedrijf meegeteld als vrij aanwendbare reserves. In geval van calamiteiten is het mogelijk om (een deel van) deze reserve een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Papendrecht heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 21,6 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Papendrecht is volgens het GTK 2020 uitstekend te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 39%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. Uw solvabiliteit is het afgelopen jaar sterk verbeterd. De verkoop van de aandelen Eneco is hier een belangrijke oorzaak van. De netto schuldquote bedraagt 54%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.

Ten opzichte van voorgaand jaar is de netto schuldquote sterk verbeterd en bevindt zich nu binnen de wenselijke waarden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag

DASHBOARD

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie, bestaande uit de grondpositie (de boekwaarde) ten opzichte van de totale baten, laag is. Dit betekent dat risico’s voor een groot deel zijn afgedekt of voorzien. Volgens het GTK 2020 is een ratio grondexploitatie < 20% het minst risicovol te noemen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

18

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht 4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 Overige bevindingen 4.5 BBV, WNT en SiSa 4.6 Begrotingsrechtmatigheid 4.7 Toelichtingen onrechtmatigheden 4.8 Significante schattingsposten

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Nog aandachtspunten in de interne beheersing. Onze controle is vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.

Ambities zijn vastgelegd in IC-plan

Meer nadruk op risicoanalyse inclusief frauderisico’s

19

Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 28 januari 2021. Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als veel andere gemeenten, nog aandachtspunten zijn. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons veelal niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). Wij hebben in onze managementletter opgeroepen om uw ambities en mogelijkheden op het gebied van de interne beheersing te bepalen, zodat wij ook onze controleaanpak daarop kunnen aanpassen. Enerzijds omdat het niveau van interne beheersing de primaire verantwoordelijkheid is van het college / de organisatie en anderzijds om te voorkomen dat wij de lat in onze controleaanpak te hoog leggen en daar elk jaar met dezelfde bevindingen over blijven rapporteren. In het IC-plan dat in 2020 is geactualiseerd is deze ambitie weergegeven.

Naar onze indruk is dit een realiseerbare ambitie waar u enige jaren voor nodig zult hebben, gezien het aantal processen dat zich binnen de gemeente afspeelt. Het opzetten van het VIC-plan is op dit moment onderhanden. Wij staan u hierbij graag met raad en daad terzijde. Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. Uw gemeente heeft nog geen geactualiseerde frauderisicoanalyse.

Wij hebben u geadviseerd deze toe te voegen aan het IC-plan, als onderdeel van de algehele risicoanalyse die als basis dient voor het interne controleplan. Dit interne controleplan wordt jaarlijks door het college vastgesteld. In de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag zijn de belangrijkste risico’s weergegeven. Ook de klokkenluidersregeling en het meldpunt misstanden zijn ingestelde beheersmaatregelen. Graag gaan wij met u in overleg over het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing. Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de interne audit afdeling, een accountant of een gespecialiseerde (fraude)onderzoekers.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2021 nog steeds ongewis. Vooral doorgaan op ingezette weg van voorbereidingen treffen

20

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2021 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Met het uitstel van de wetsbehandeling dat nu diverse keren heeft plaatsgevonden is het nog allerminst zeker dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2021 wordt ingevoerd. Echter, zolang dit onzeker is adviseren wij u de ingezette weg en acties voort te zetten en ook de voorbereidingen in kaderstelling en normen te continueren. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing.

Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt de gemeente met ingang van verslagjaar 2021 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.

Stand van zaken binnen uw gemeente

Stand van zaken binnen uw gemeente De gemeente Papendrecht heeft inmiddels diverse stappen genomen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Er is door de ambtelijke organisatie een geactualiseerd IC-plan opgesteld, vanuit de ambitie meer beheersing te borgen en zichtbaar te maken in de primaire procesgang. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen ten aanzien van mogelijk te hanteren normen en kaders om besluitvorming hierover door de raad mogelijk te maken. Hierover is ook een eerste afstemming geweest in de Commissie ABZ. Gezien de nog voortdurende onzekerheid over de invoeringsdatum begrijpen wij dat deze besluitvorming nog niet kan plaatsvinden. Voor het lopende jaar is de ambitie een organisatiebrede risicoanalyse op te stellen en een verdere uitbreiding te realiseren van de vastlegging van procesgangen en werkinstructies (normen). Goede ontwikkelingen die het mogelijk maken strakker te sturen op de uitvoering en vanuit een verbijzonderde interne controle ook focus te hebben op de procesgang in plaats van op de output / transacties. Wij adviseren u de toetspunten van de verbijzonderde interne controle hierop af te stemmen en deze dan ook te actualiseren wanneer een procesbeschrijving en werkinstructie beschikbaar is voor een specifiek proces.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (1/2) De afrekeningen in het kader van het Sociaal Domein zijn verwerkt in de jaarrekening.

21

Serviceorganisatie Jeugd De gemeente Papendrecht werkt met de gemeenten in Zuid-Holland-Zuid via de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) samen inzake de uitvoering van de jeugdzorg. De Serviceorganisatie Jeugd is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J). De meeste taken zijn aan de SOJ gedelegeerd, alleen de taken van de wijkteams zijn gemandateerd. Bij delegatie ligt de verantwoordelijkheid voor een rechtmatige uitvoering van de taken bij de gemeenschappelijke regeling. Derhalve is de rechtmatigheid van de uitgaven van de SOJ (verantwoordingen zorgaanbieders) geen onderdeel van ons accountantsoordeel bij de jaarrekening van de gemeente Papendrecht. Bij de jaarrekening 2020 van DG&J, waarvan SOJ onderdeel is, is op moment van afgifte van dit accountantsrapport nog geen controleverklaring verstrekt. De gemeente heeft de concept jaarcijfers ontvangen. De strekking van de controleverklaring van de accountant van SOJ is thans nog niet bekend. De gemeente Papendrecht heeft in de jaarrekening de lasten voor jeugdzorg op basis van de laatst bekende prognose verantwoord. Persoonsgebonden budgetten Jeugd De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert de persoonsgebonden budgetten. Facturen van de door de cliënten gecontracteerde zorgaanbieders worden door de SVB betaald.

SVB controleert deze facturen (factuur conform contract tussen cliënt en zorgaanbieder en of de gemeente een beschikking heeft verstuurd). De accountant van de SVB heeft onderzoek gedaan naar de rechtmatigheid van de bestedingen van de persoonsgebonden budgetten. Uit deze controle blijken fouten en onzekerheden. Controle op prestatielevering vindt niet door de SVB en/of de accountant van de SVB plaats. De persoonsgebonden budgetten voor de jeugdzorg zijn via de SOJ aan de SBV betaald. Het resultaat op de persoonsgebonden budgetten is onderdeel van het resultaat van de SOJ. Omdat de uitvoering van de jeugdzorg aan de SOJ is gedelegeerd, heeft het accountantsoordeel van de accountant van de SVB geen gevolgen voor het accountantsoordeel bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Papendrecht voor wat betreft de Persoonsgebonden budgetten Jeugd.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (2/2)

De afrekeningen in het kader van het Sociaal Domein zijn verwerkt in de jaarrekening.

22

Sociale Dienst Drechtsteden (Participatiewet en WMO) Het beleid en het beheer van de WMO is door de gemeente overgedragen aan de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden (GRD). Dit geldt zowel voor de WMO taken als de uitvoering van de Participatiewet (verstrekken van uitkeringen en loonkostensubsidies). Beide taken zijn in delegatie overgedragen aan de GRD (feitelijk aan Sociale Dienst Drechtsteden) en tellen derhalve niet meer voor het accountantsoordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Papendrecht. Voor de SiSa-bijlage moeten echter wel in t+1 de fouten die zijn gerapporteerd door GRD ten aanzien van uitvoering van de Participatiewet voor de gemeente Papendrecht. De fouten t.a.v. de uitvoering van de Participatiewet over 2019 zijn derhalve opgenomen in deze rapportage bij het onderdeel SiSa (Bijlage B). Deze zijn lager dan de rapporteringstolerantie van € 125.000 voor de SiSa-bijlage. Derhalve niet opgenomen in de Sisa-bijlage. De bedragen zijn ook lager dan de rapporteringstolerantie zoals deze wordt gehanteerd voor de jaarrekeningcontrole van € 68.037. Derhalve zijn deze fouten ook niet opgenomen in paragraaf 2.2 en 2.3 van dit verslag. De uitvoering van de taken voor beschermd wonen worden door de gemeente Dordrecht (als zijnde centrumgemeente) uitgevoerd.

Gemeente Papendrecht heeft met de regiogemeenten een samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en opvang 2017-2018 afgesloten. In deze overeenkomst is in artikel 5 lid 5 opgenomen dat eventuele overschotten en tekorten conform een gedefinieerde verdeelsleutel na afloop van het kalenderjaar zal verdelen. Voor 2020 heeft de gemeente een conceptverantwoording ontvangen waaruit blijkt dat de gemeente Papendrecht een bedrag van € 151.000 van de centrumgemeente zal ontvangen (overschot op budget). Het betreft hier een conceptafrekening. Dit bedrag is door de gemeente Papendrecht als vordering op de gemeente Dordrecht in de definitieve jaarrekening opgenomen. Op basis van de laatst beschikbaar informatie concluderen wij dat de conceptafrekening slechts beperkt zal kunnen afwijken van de definitieve afrekening en dat de last derhalve juist en volledig is verantwoord. Persoonsgebonden budgetten WMO De hiervoor beschreven situatie ten aanzien van de uitkomsten van de controles uitgevoerd door de accountant van de SVB gelden ook ten aanzien van de persoonsgebonden budgetten voor WMO. De persoonsgebonden budgetten voor de WMO zijn via de SDD aan de SBV betaald. Het resultaat op de persoonsgebonden budgetten is onderdeel van het resultaat van de SDD/GRD ad € 144.346 (opgenomen als schuld voor de afwikkeling van de overgedragen regelingen over 2020).

Bij deze verantwoording is nog geen controleverklaring door de accountant van SDD verstrekt waardoor deze afrekening nog het oordeel concept heeft en er mogelijk nog wijzingen kunnen volgen. Omdat de uitvoering van de WMO aan de SDD (onderdeel GRD) is gedelegeerd, heeft het accountantsoordeel van de accountant van de SVB geen gevolgen voor het accountantsoordeel bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Papendrecht voor wat betreft de Persoonsgebonden budgetten WMO. Uitgaven Tozo Voor de uitgaven en afrekening Tozo met de Sociale Dienst Drechtsteden verwijzen wij naar paragraaf 2.1 van dit accountantsverslag.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)

23

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: inherent gevolg van de economische crisis is dat de verkoopprijzen van woningen en dus van grond onder druk staan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? 

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2020 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2.

De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

Verliesvoorziening licht toegenomen t.o.v. 2019

DASHBOARD

Het jaar 2020 kenmerkt zich door een verder opgelopen spanning op de woningmarkt met een navenante positieve impact op de marktprijzen en het perspectief voor de verschillende exploitaties. Relatief bezien minder hard toenemende bouwkosten geeft nog een extra positieve impuls aan deze waardeontwikkeling en daarmee ook op de (tussentijdse) winstneming en een afname van de verliesvoorziening. De totale (tussentijdse) winstneming 2020 bedraagt € 1,2 miljoen en de verliesvoorziening is met € 0,1 miljoen toegenomen. De verliesvoorziening komt daarmee uit op € 26,5 miljoen (netto contante waarde). De grondexploitatie Land van Matena heeft een belangrijk aandeel in de positieve resultaten.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)

24

Grondexploitatie Land van Matena De grondexploitatie Land van Matena is in 2017 van een verliesgevend project omgeslagen in een winstgevend project. Eind 2019 bedroeg het verwachte resultaat € 3.569.003 (eindwaarde). Ultimo 2020 wordt een winst verwacht van € 3.294.847 (eindwaarde). Hiervan is in 2020 op basis van de POC-methode als tussentijdse winst € 846.000 verantwoord. Door de positieve ontwikkelingen op de woningmarkt wordt er over dit project nu een hogere winst verwacht dan in eerdere jaren. Ten opzichte van 2019 wordt er wel een lagere winst verwacht, als gevolg van toegenomen bouwkosten ten opzichte van de te realiseren marktprijzen. De grondexploitatie bevindt zich aan het eind van de uitvoerende fase: er dient nog 15% van de kosten en 24% van de opbrengsten gerealiseerd te worden. Jaarlijkse bijstelling van het resultaat is derhalve een reële optie. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Papendrecht de grondexploitatie heeft berekend op basis van de zogenaamde ‘beste schatting’. Grondexploitatie Sportcentrum afgesloten met een positief resultaat

DASHBOARD

Grondexploitatie Sportcentrum De gronduitgifte en het woonrijp maken is volledig gerealiseerd. Grondexploitatie Sportcentrum is dan ook in 2020 afgesloten. Bij het afsluiten van de grondexploitatie is er een winst genomen van € 363.000. Grondexploitatie Centrum De verliesvoorziening voor Centrum is in 2020 met € 80.000 toegenomen door met name de externe ontwikkelingen op de markt. Het project is in de laatste fase. Het grootste deel van het project is inmiddels ontwikkeld. De komende jaren wordt ingezet op de realisatie van Deelgebied Den Briel, Deelgebied Veerpromenade, en de verdere afronding van de openbare ruimte. Het project is in 2020 stil komen te liggen. De geplande afronding van de Grex in 2023 is derhalve ambitieus.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Overige bevindingen

Enkele panden in 2020 verkocht en/of afgewaardeerd naar marktwaarde

Overschrijding renterisiconorm

Beslistermijnen van subsidieverlening en – vaststelling in enkele gevallen overschreden

DASHBOARD

25

Materiële vaste activa In 2020 zijn er enkele vastgoed objecten verkocht of is besloten deze te gaan verkopen. Dit heeft geleid tot enkele desinvesteringen (€ 3,9 mln.) en afwaarderingen (€ 1,3 mln.) in de jaarrekening 2020 (waarvan één afwaarderingen voor verkopen 2020 al in 2019 had plaatsgevonden). Op basis van de gedurende controle aangeleverde documentatie zoals aktes van levering, verkoopcontracten, taxatierapporten etc. hebben wij vastgesteld dat de verkopen en afwaarderingen juist zijn verwerkt in de jaarrekening 2020. Ook de toekomstige verkoop van de Markt 2 is in 2020 afgewaardeerd voor € 611.000 op basis van het genomen collegebesluit van december 2020. De gemeenteraad is over deze verkoop en afwaardering begin 2021 geïnformeerd. Afwaardering is terecht in 2020 doorgevoerd op basis van de afspraken die met de kopende partij is gesloten (op basis van een in 2020 ondertekende intentieovereenkomst om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het pand). Renterisiconorm overschreden De renterisiconorm is in 2020 overschreden. Dit wordt veroorzaakt door de aflossing van één fixe-lening van € 10 miljoen en door de herstructurering van 3 fixe-lening van in totaal € 22,9 miljoen. Voor ons (rechtmatigheids)oordeel heeft dit geen effect. Verstrekte subsidies De gemeente Papendrecht voert gedurende het boekjaar verbijzonderde interne controle uit.

Voor verstrekte subsidies stelt de gemeente Papendrecht vast dat verlening van de subsidies voor boekjaar 2020 en de vaststelling over boekjaar 2019 volgens de geldende wet- en regelgeving heeft plaatsgevonden (dit zijn meestal de algemene wet bestuursrecht en de algemene subsidieverordening van de gemeente Papendrecht). Eén van de controleaspecten is ook een juiste toepassing van de geldende beslistermijnen. Uit de controle van de subsidieverleningen 2020 blijkt dat in vier van de acht onderzochte dossiers de beslistermijnen overschreden waren. Voor één onderzocht dossier was dit niet vast te stellen omdat datum van indiening van de aanvraag ontbreekt. Voor subsidievaststellingen 2019 blijkt dat in vijf van de twaalf onderzochte dossiers de beslistermijnen door de gemeente Papendrecht overschreden zijn. In deze gevallen is geen sprake van een financiële onrechtmatigheid maar van een procedurele onrechtmatigheid.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 BBV, WNT en SiSa

26

BBV wordt nageleefd

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 181.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Geen bevindingen SiSa-bijlage

DASHBOARD

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)

Gerealiseerd resultaat 2020 is € 2,6 miljoen.

27

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 107,1 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 107,6 miljoen aan werkelijke lasten in 2020. Dit is in totaal een onderschrijding van 0,5 miljoen (0,5%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 127,8 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 131,1 miljoen aan werkelijke baten in 2020. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 3,3 miljoen (2,6%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2020 is er per saldo circa € 20,9 miljoen aan de reserves toegevoegd zodat het gerealiseerde resultaat € 2,6 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.

Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)

Overschrijding van begrote lasten op één programma en op overhead. Beide geen onrechtmatigheid tellend voor ons oordeel.

28

Zoals blijkt uit de figuur op voorgaande pagina is op één programma en ten aanzien van overhead een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. ONRECHTMATIG LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA

BEGROTINGSAFWIJKING

Bestuur en ondersteuning (totaal € 108.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.

Verkeer, vervoer en waterstaat (totaal 34.000)

TELT NIET MEE IN OORDEEL

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.

TELT WEL MEE IN OORDEEL

 

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid Economie Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke van de isbegrotingsafwijkingen en waarvan niet analyse ondubbelzinnig vastgesteld dat deze naar de analyse begrotingsafwijkingen, (totaal 94.000) in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 (vanaf bladzijde 229). zoals opgenomen gesignaleerd hadden moeten worden.



DASHBOARD

Sport, cultuur en recreatie (totaal 509.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.

Sociaal domein (totaal 23.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.



Volksgezondheid en milieu (totaal 31.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.



Lokale heffingen (totaal 99.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.



Treasury (totaal € 115.000)

Dit zijn uitgaven die passen binnen het bestaande beleid en waarvan niet ondubbelzinnig is vastgesteld dat deze gesignaleerd hadden moeten worden.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN





4.7 Toelichting onrechtmatigheden

Geen kredietoverschrijdingen die onrechtmatig zijn.

29

Kredietoverschrijdingen In het kader van de begrotingsrechtmatigheid hebben wij de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten getoetst om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting (investeringskredieten) zijn gebleven. Uit deze analyse blijkt dat voor één krediet sprake is van een overschrijding van het budget: • Rioolinvesteringen 2021 voor een bedrag van € 37.222 Het betreft hier in 2020 uitgevoerde werkzaamheden die in 2021 worden begroot. In 2020 was voor deze werkzaamheden € 50.000 in de begroting 2020 opgenomen. In de begroting 2021 is voor deze werkzaamheden een bedrag van € 2,4 mln. begroot waardoor op totaalniveau van dit krediet geen sprake is van een overschrijding en dus geen sprake is van een onrechtmatigheid. Zie ook de toelichting die de gemeente Papendrecht heeft opgenomen op pagina 207 van de jaarstukken. Aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsregels gecontroleerd aan de hand van een door de ambtelijke organisatie opgestelde zogenaamde inkoopanalyse. Ter ondersteuning van een optimale check op de naleving van deze complexe wetgeving, is een landelijke handreiking aan u verstrekt waarin alle relevante elementen zijn opgenomen als toetspunten, inclusief een praktische vertaling hoe dit te doen.

Onrechtmatige aanbestedingen voor € 416.554

Op basis van de uitgevoerde controle hebben wij vastgesteld dat drie contracten ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. De totale besteding op deze contracten in 2020 en de als gevolg hiervan te rapporteren onrechtmatigheid bedraagt € 316.554. Het betreft hier contracten die in eerdere jaren zijn afgesloten. Twee van deze contracten waren voorgaand jaar ook al als onrechtmatigheid gemeld (betreft jaarlijkse uitgaven op dit contract). Dit jaar is daar één contract bijgekomen dat in een eerder jaar is afgesloten, maar in 2020 is geconcludeerd dat er sprake is van een wezenlijke wijziging en derhalve onrechtmatig is (uitgaven 2020). Aanvullend op de individueel grote contracten, voeren wij een steekproef uit op alle uitgaven op contracten die voor de afgelopen vier jaar tezamen beneden de goedkeuringstolerantie blijven. Uit deze steekproef blijken verder geen onrechtmatigheden. De totale onrechtmatigheid uit aanbestedingen heeft daarmee een omvang van € 316.554. Naast deze onrechtmatige uitgaven is sprake van een regionaal aanbesteed contract voor inhuur. Regionaal is sprake van een overschrijding van de contractwaarde hiervan. Als gevolg hiervan komt een prorata deel van de overschrijding als rechtmatigheidsbevinding terug bij elk van de in dit contract deelnemende organisaties in de regio. Voor de gemeente Papendrecht ramen wij dit op een bedrag van circa € 100.000.