200630_Omgevingsvisie Papendrecht DEF-gecomprimeerd.pdf

OMGEVINGSVISIE PAPENDRECHT Een duurzame toekomst met een krachtige gemeenschap

COLOFON De Omgevingsvisie Papendrecht is opgesteld door de gemeente Papendrecht en is het resultaat van een gezamenlijk proces van interne medewerkers, college van burgemeester en wethouders, gemeenteraad, externe organisaties en haar inwoners. Ook de drie uitvoeringsdiensten GGD Zuid-Holland-Zuid, de Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid en de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid zijn nauw betrokken geweest.

UITG AV E Gemeente Papendrecht Markt 22, Papendrecht Telefoon: 14078

TEKST EN VORMGE VING Bureau Lokahi | Suzy Koot

F O T O ’ S E N I L L U S T R AT I E S Gemeente Papendrecht | Danielle Wijnen Kuiper Compagnons Xi Ontwerp | Jan Maurits van Linge Bureau Lokahi | Suzy Koot

D AT U M 30 juni 2020

Omgevingsvisie Papendrecht | Pagina 2

SAMEN OP WEG NAAR EEN DUURZAAM PAPENDRECHT Papendrecht is in beweging. Samen met inwoners,

leefomgeving met oog voor de benodigde klimaatadap-

ambities voor de toekomst? Met uw reacties komen we

onder­­nemers en maatschappelijke organisaties hebben

tatie en energietransitie.

tot een definitieve Omgevingsvisie voor Papendrecht.

zorgen we ook de komende jaren samen voor een prettig

Deze focus op sociale en fysieke duurzaamheid is rich-

Via deze weg dank ik ieder die zijn of haar inbreng gaf.

leefklimaat voor al onze inwoners? En hoe verankeren

tinggevend voor keuzes over ontwikkelingen in onze

Het is bijzonder om te zien hoe zorgzaam en veerkrach-

we de wensen voor de toekomst in onze fysieke leef­

leefomgeving. Het zijn stevige ambities waar we als

tig ons dorp en onze inwoners zijn. Waarden die we zo

omgeving? Een intensief en interactief proces dat goed

­gemeente achter staan. Tegelijk verandert de wereld

vanzelfsprekend vinden, maar waar we niettemin trots

past bij onze nieuwe manier van denken en doen. Vanuit

snel. Niemand had verwacht dat we halverwege dit

op mogen zijn. Samen maken we van Papendrecht een

een ‘ja, mits’-houding bieden we meer ruimte voor

proces te maken zouden krijgen met Corona. Een virus

nog mooier dorp voor ons en toekomstige generaties.

initiatieven van onze inwoners, ondernemers en anderen.

met grote impact op de samenleving en economie.

Meer vertrouwen in de inbreng en verantwoordelijkheid

De anderhalvemeterregel lijkt voorlopig onze nieuwe

van initiatiefnemers en minder regels helpen hierbij.

realiteit. We zijn gelukkig een wendbare gemeente en

we nagedacht over de toekomst van ons dorp. Hoe

Namens het college van burgemeester en wethouders,

hebben vertrouwen in de veerkracht van onze inwoners.

Corine Verver

Met deze Omgevingsvisie schetsen we een stip op de

Tegelijkertijd vraagt het van ons als college aandacht

Coördinerend portefeuillehouder

horizon. Geen hard einddoel op zich, maar een flexibel

te houden voor de economische vitaliteit en k­ wetsbare

kompas aan de hand waarvan we onze koers tot 2035

groepen. Juist nu is dat hard nodig.

uitstippelen. Het wijst ons de weg richting een duurzaam Papendrecht waar mensen graag wonen, w ­ erken en

De Omgevingsvisie is van ons allemaal. Veel mensen

verblijven. Een krachtige gemeenschap met een stevig

dachten en deden mee. Graag nodig ik u uit om ook nu te

fundament in welzijn, ontwikkeling en ­pers­pectief van

reageren op dit concept door formeel een zienswijze in

haar inwoners. Daarbij hoort een ­gezonde en veilige

te dienen. Hoe kijkt u aan tegen de beschreven koers en

Pagina 3 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 4 | Omgevingsvisie Papendrecht

INHOUDSOPGAVE Op weg naar een duurzaam Papendrecht

3

6. ​ Sterke verblijfskwaliteit 38 6.1.

Papendrecht als dijkdorp 39

6.2.

Groenblauwe verbindingen 41

Waarom een Omgevingsvisie? 9

7.

Verbindende infrastructuur 44

1.3.

Totstandkoming 9

7.1.

Fietser voorop 45

1.4.

Leeswijzer 12

7.2.

Aanvullend openbaar vervoer 46

2.

Identiteit van Papendrecht 14

8.

Vervolg 49

2.1.

Kernkwaliteiten 15

8.1.

Richting het omgevingsplan 50

2.2.

Regionale context 17

8.2.

Activiteitenoverzicht 50

8.3.

Sterke verblijfskwaliteit 52

3.

Duurzame koers van Papendrecht 20

8.4.

Economisch vitaal 53

3.1.

Krachtige gemeenschap 21

8.5.

Verbindende infrastructuur 54

3.2.

Toekomstbestendig Papendrecht 22

8.6.

Milieubelastende activiteiten 56

3.3.

Gezonde en veilige leefomgeving 24

8.7.

Bouwen en slopen 60

8.8.

Aanleg in en gebruik van de fysieke leefomgeving

1.

Inleiding 7

1.1.

Doorkijk naar de toekomst 8

1.2.

4.

Prettig wonen 27

4.1.

Toereikend woonaanbod 28

4.2.

Aantrekkelijke woonomgeving 30

64

Bijlagen Geraadpleegde literatuur 67 Participatieproces Omgevingsvisie Papendrecht 2019 - 2020

68

5.

Economisch vitaal 32

Verkenning duurzaamheid Papendrecht 70

5.1.

Onderscheidend in de regio

33

Opbrengst Papendrechtcafé 1 juli 2019

73

5.2.

Levendig centrumgebied 35

Opbrengst stakeholders- en bewonersavond 21 januari 2020

80

5.3.

Goed bereikbaar 36

Pagina 5 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 6 | Omgevingsvisie Papendrecht

01 INLEIDING

In deze Omgevingsvisie benoemen we onze integrale koers voor de toekomst. Dit eerste hoofdstuk begint met een korte beschrijving van onze ambities. Wat willen we bereiken binnen nu en vijftien jaar? Vervolgens zetten we uiteen waarom deze Omgevingsvisie is opgesteld en hoe deze tot stand is gekomen. Afsluitend beschrijft de leeswijzer de structuur van het stuk.

Omgevingsvisie Papendrecht | Pagina 7

1.1. DOORKIJK NA AR DE TOEKOMST Papendrecht heeft veel unieke kwaliteiten. Onze

Naast de sterke ruimtelijke kwaliteit, is Papendrecht ook

De ruimtelijke omgeving is zodanig ingericht dat het

gemeente ligt schitterend tussen de majestueuze

een gemeente waar oog is voor elkaar. Er zijn veel

uitnodigt om te bewegen, ontmoeten en ontspannen.

Merwede en de natuur van de Alblasserwaard. De rivier

actieve vrijwilligers en mantelzorgers die zich inzetten­

Woongebieden zijn gezond, duurzaam en toekomst­

is een belangrijke drager van het landschap en heeft

voor een sociaal en zorgzaam Papendrecht. Onze

bestendig met oog voor de benodigde klimaatadaptatie

Papendrecht gemaakt tot het dorp zoals we dat tot op

gemeente wordt dan ook gekenmerkt door een sterk

en energietransitie. Sterkere verbindingen tussen de

heden kennen. Tot voor de oorlog bestond Papendrecht

verenigingsleven en een relatief hoog voorzieningen­

verschillende water- en groenstructuren in Papendrecht

enkel uit bebouwing langs het dijklint. Daarna groeide

niveau.

zijn nodig voor een betere ruimtelijke kwaliteit. De

het hard in de polder en veranderde de positie van de

herkenbaarheid en zichtbaarheid van de rivier en het

dijk. Het prachtige lint voert de bezoeker vandaag de

culturele erfgoed worden gekoesterd en versterkt. Het

dag nog steeds terug naar vervlogen tijden. Daarmee

woonaanbod is divers en sluit aan bij de woonbehoefte

functioneert het als cultuurhistorische ruggengraat van

van onze inwoners. Door meer woningen aan het hogere

Papendrecht en is het een fundamentele bouwsteen voor

koopsegment toe te voegen, ontstaat vanwege door­

onze identiteit. Binnen handbereik bevindt zich het uit-

stromingsmogelijkheden meer ruimte voor de huisves-

gestrekte veenweidelandschap van het Groene Hart. Ook

ting van starters en huishoudens met lage inkomens.

het unieke natuurlijke getijde en rivierenlandschap van

Ook bijzondere woon(zorg)concepten krijgen meer

de Biesbosch ligt op relatief korte afstand. Iets verder

Naast de sterke ruimtelijke kwaliteit, is Papendrecht ook

ruimte. Een aantrekkelijk werkklimaat en een levendig

ligt het werelderfgoed Kinderdijk met zijn vele molens,

een gemeente waar oog is voor elkaar. Er zijn veel

centrumgebied gericht op ontmoeting en ontspanning

vaarten en kades. Zowel vanuit ecologisch als vanuit

actieve vrijwilligers en mantelzorgers die zich inzetten­

verbeteren de aantrekkingskracht van onze gemeente.

recreatief oogpunt hebben deze gebieden Papendrecht

voor een sociaal en zorgzaam Papendrecht. Onze

Goede bereikbaarheid over weg en water is essentieel

veel te bieden. Maar ook Papendrecht zelf kent een

gemeente wordt dan ook gekenmerkt door een sterk

voor de verbinding met en toegankelijkheid in de regio.

uitgebreide groene opzet. Er zijn enkele hoogwaardige

verenigingsleven en een relatief hoog voorzieningen­

Alleen op deze manier blijven we voor iedereen een

parken en de hoofdontsluiting is ruim en groen ingericht.

niveau.

prettige plek om te wonen, werken en te verblijven.

Pagina 8 | Omgevingsvisie Papendrecht

1.2. WA AROM EEN OMGEVINGSVISIE? De nieuwe Omgevingswet is in het voorjaar van 2016

van initiatieven. In woon- en werkgebieden willen we

is een flexibel en wendbaar document dat zich aanpast

door de Eerste Kamer aangenomen en doet naar ver-

zodoende ruimte maken voor initiatieven die bijdragen

aan de uitdagingen van onze tijd en vereisten vanuit de

wachting op 1 januari 2022 haar intrede. De Omgevings-

aan een duurzame ontwikkeling van Papendrecht.

Omgevingswet. In eerste instantie gaan we jaarlijks met

wet bundelt en moderniseert alle regels voor zowel de

elkaar na of de koers moet worden bijgesteld. Tijdens

ontwikkeling als het beheer van de openbare ruimte,

Eén van de nieuwe instrumenten onder de Omgevings­

de vaststellingsprocedure van de Omgevingsvisie door

wonen, infrastructuur, milieu, natuur, water en cultureel

wet is de Omgevingsvisie. De wet verplicht elke

de gemeenteraad, worden de benoemde ambities en

erfgoed.

­gemeente één Omgevingsvisie op te stellen voor het

­opgaven op operationeel niveau verder uitgewerkt in

gehele eigen grondgebied. De Omgevingsvisie dient als

een omgevingsplan. Het omgevingsplan bevat alle

De Omgevingswet heeft tot doel om met minder en

integraal kader voor de ontwikkeling van de fysieke

­regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente

algemener geformuleerde regels en uitgaande van

leefomgeving van de gemeente. De visie beschrijft

stelt binnen haar grondgebied.

vertrouwen in burgers en initiatiefnemers meer ruimte

strategische ambities en doelen voor de leefomgeving

voor maatwerk te bieden. Dat betekent ook het vereen-

voor de lange termijn en dient daarmee als kapstok voor

voudigen en versnellen van procedures. Het beoogt meer

beleidsdocumenten, programma’s en projecten in de

snelheid, flexibiliteit en integrale samenhang. Dat vraagt

fysieke leefomgeving.

om een cultuuromslag. In plaats van een ‘nee, tenzij’­­

1.3. TOTSTANDKOMING De Omgevingswet vraagt om een andere manier van werken. Samenhangend, samenwerkend en in samen-

houding ontstaat ruimte voor een slagvaardiger en

Met deze Omgevingsvisie benoemen we onze integrale

spraak met de samenleving. Door het gesprek aan te

welwillender ‘ja, mits’ principe. De rol van de gemeente

koers tot 2035. Het dient als stip op de horizon, meer als

gaan en het continue afwegen van belangen. De mening

verschuift van uitvoerende partij naar ondersteunend

richting dan een hard einddoel op zich. Het verre tijds-

van onze inwoners is dan ook richtinggevend geweest bij

aan de maatschappij. Dat betekent ook voor ons dat

bestek maakt het onwenselijk nu alles vast te leggen.

het opstellen van deze Omgevingsvisie. Met interviews

we onze ruimtelijke regels beperken tot hoofdlijnen en

Helemaal gezien de huidige realiteit rondom COVID-19.

en vraaggesprekken op straat, in het theater en op het

essentie. We willen gebruik maken van de ruimere moge-

Hoe groot de schade van het virus op lange termijn is,

voetbal- en korfbalveld hebben we onze inwoners

lijkheden die de Omgevingswet biedt voor het realiseren

zullen we de komende jaren pas echt ontdekken. De visie

bevraagd over de toekomst van Papendrecht. Tijdens

Pagina 9 | Omgevingsvisie Papendrecht

groepsinterviews hebben we diverse organisaties, zoals

We hebben gesproken met circa 100 bewoners en

Aan de zesde tafel werd de maquette uit de Dag van de

seniorenbond De Ertepeller en Papendrecht Verrast

passanten. De reacties van de participanten zijn ter

Toekomst ter plekke aangevuld door de nieuwe partici­

gesproken over hun mening. In het voorjaar van 2019

plekke gevisualiseerd op een maquette van Papendrecht.

panten. Zo ontstond er al discussiërend een visuele

zijn we met burgers, ondernemers en maatschappelijke

Op basis van de reacties werd de kernwaardenkaart

toekomstschets voor Papendrecht.

organisaties een interactief gesprek aangegaan tijdens

van Papendrecht samengesteld en werden vijf opgaven

een tweetal ateliers:

geformuleerd voor het volgende atelier.

B E S TA A N D B EL EI D De voorliggende Omgevingsvisie bevat een integrale

i.

De Dag van de Toekomst op 5 juni;

PAPENDRECHTC AFÉ

vertaling van lokaal, regionaal, provinciaals en landelijk

ii.

Het Papendrechtcafé op 1 juli.

Tijdens het Papendrechtcafé stonden zes discussietafels

beleid en wet- en regelgeving voor de fysieke leef­

centraal waarbij in vier rondes een discussie plaatsvond.

omgeving. Het bouwt voort op eerder opgestelde

DAG VA N DE TOEKOMS T

Aan de eerste vijf tafels werd gesproken over de thema’s

relevante beleidsstukken.

Tijdens de Dag van de Toekomst werden bewoners en

wonen, gezondheid, jeugd, bruisend en verenigingsleven.

passanten uitgenodigd in een partytent op de markt om het gesprek aan te gaan over de toekomst van Papen­ drecht. Het gesprek is gevoerd aan de hand van drie vragen:

i.

Wat is de kracht van Papendrecht?

ii.

Wat kan (nog) beter in het Papendrecht van de toekomst?

iii.

Welk cijfer geeft u het Papendrecht van nu?

Pagina 10 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 11 | Omgevingsvisie Papendrecht

1.4. LEESWIJZER In hoofdstuk 2 beschrijven we de identiteit van het huidige Papendrecht. Hier vindt u allereerst een b ­ eschrijving van de kwaliteiten en de kracht van Papen­drecht. Vervolgens schetsen we de regionale context van Papendrecht in de zeven samenwerkende Drechtsteden en de invloed daarvan op onze koers. In hoofdstuk 3 ­beschrijven we onze duurzame koers voor de toekomst. De daarop­volgende hoofdstukken beschrijven onze ­ambities voor de toekomst. Dat begint in hoofdstuk 4 met de ambitie om onze inwoners een prettig woon­ klimaat te (blijven) bieden. In hoofdstuk 5 zetten we uiteen hoe we als gemeente economisch vitaal blijven en dat nog meer kunnen worden. Vervolgens gaat hoofdstuk 6 over onze ambitie om de verblijfskwaliteit in Papendrecht te versterken. Hoofdstuk 7 beschrijft de infrastructuur als verbindende factor. Tot slot wordt in het laatste hoofdstuk beschreven hoe we onze visie en beschreven ambities kunnen realiseren en welke v­ ervolgstappen daarvoor nodig zijn. Met een activiteiten­overzicht geeft het hoofdstuk richting aan het omgevingsplan van Papendrecht.

Pagina 12 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 13 | Omgevingsvisie Papendrecht

02

IDENTITEIT VAN PAPENDRECHT Dit hoofdstuk beschrijft de kernkwaliteiten van het huidige Papendrecht en de regionale context binnen de zeven samenwerkende Drechtsteden. De kwaliteit van het woon-, werk- en leefklimaat van onze gemeente wordt gevormd door de centrale ligging in de Drechtsteden. De gewenste koers van onze gemeente, zoals in deze Omgevingsvisie beschreven, vindt aansluiting bij de gezamenlijke doelstellingen van de regio Drechtsteden.

Pagina 14 | Omgevingsvisie Papendrecht

2.1. KERNKWALITEITEN De participanten die zijn gesproken tijdens de gesprek-

midden van een uitgebreid regionaal wegennetwerk. De

GROEN DORP

ken geven het Papendrecht van nu een gemiddeld cijfer

A15, A16, N3 en N214 vormen de belangrijkste­

Het uitgestrekte veenweidelandschap van de Alblasser-

van 7,6. De basis is dus goed. De centrale ligging in de

­toegangswegen. Papendrecht kent een heldere openbaar

waard is een belangrijk onderdeel van het Groene Hart.

Drechtsteden wordt gewaardeerd. Het vele groen in het

­vervoersverbinding met grotere steden, zoals Rotterdam

Dit gebied vormt onze achtertuin en heeft Papendrecht

dorp en in de omgeving en de ligging aan de Merwede

en Utrecht. De verbinding met Dordrecht, Sliedrecht en

zowel op ecologisch als recreatief vlak veel te bieden.

zorgt voor fijne ontspannings- en recreatiemogelijk­

Hendrik-Ido-Ambacht wordt vergemakkelijkt met een

Het is een prachtig cultuurhistorisch uitloopgebied voor

heden. Het dorpse karakter zorgt voor een behapbare

waterbusverbinding die zelfs doorvaart tot aan

onze inwoners waar de molens nog draaien, de koe nog

maat. Het is niet te groot. Desondanks zijn de voorzie-

­Rotterdam.

in de wei staat en de weidevogels broeden. Het is een

ningen goed. De winkelcentra worden als prettig

plek waar je naar hartenlust kunt fietsen en wandelen.

ervaren. Er is veel sociale cohesie met een sterk

LIGGING A AN DE RIVIER

Op relatief korte afstand van Papendrecht ligt boven-

verenigings­leven. Bewoners groeten en kennen elkaar.

Papendrecht ligt prachtig aan rivieren Beneden Merwede

dien de Biesbosch, een prachtig natuurlijk getijde en

Dit draagt bij aan een veilig en betrokken gevoel.

en Noord. De eerstgenoemde rivier vormt de belang­

rivierenlandschap dat uniek is in de wereld. Dit recreatie-

rijkste drager van het landschap. De Merwede is door de

gebied is voor onze inwoners per fiets goed bereikbaar.

CENTRALE LIGGING

jaren heen het vormende onderdeel van het landschap

Iets verder, op tien kilometer van Papendrecht, ligt het

Papendrecht is onderdeel van de stedenband langs de

geweest. Papendrecht is van oorsprong ontstaan als

werelderfgoed Kinderdijk met zijn vele molens, vaarten

zuidelijke rand van de Alblasserwaard, de noordelijke

dijkdorp met bebouwing langs het water. Vandaag de

en kades. Papendrecht zelf kent bovendien negen parken

Drechtsteden. In het noorden grenst Papendrecht aan

dag is het historische dijklint nog steeds zichtbaar. Het

met ieder een eigen karakter. De hoofdontsluiting is ruim

veenweidegebied het Groene Hart, in het westen aan

functioneert als cultuurhistorische ruggengraat en is een

en groen opgezet. Het groene karakter van Papendrecht

rivier de Noord, met daarachter het grootschalige

belangrijk beeldbepalend element voor Papendrecht. ­

en de hiermee samenhangende natuurwaarden worden

verstedelijkte gebied van de regio Rotterdam. Ten zuiden

De groene fiets- en wandelroutes langs de dijk met

door onze inwoners zeer gewaardeerd.

van Papendrecht liggen Dordrecht en de Biesbosch.

uitzicht op de Merwede, met haar bedrijvigheid op het

Sliedrecht is de oosterbuur. Papendrecht bevindt zich te

water en de oevers sluiten daar naadloos op aan.

Pagina 15 | Omgevingsvisie Papendrecht

STERK VERENIGINGSLEVEN Papendrecht is een dorp met herkenbare (kleine) maat van buurten met een sterke sociale samenhang. Een kernkwaliteit die ook wordt geassocieerd met ‘het omzien naar elkaar’. Papendrecht kent veel vrijwilligers, ­kerken en een rijk verenigingsleven. Er is een breed sportaanbod en een ruim aanbod aan sociale en ­culturele activiteiten. Hoewel veel inwoners elders werken, blijft Papendrecht zo een ‘gezinsdorp’ waar de bevolkings­ opbouw in balans is en het geen slaapgemeente wordt.

GOEDE VOORZIENINGEN Aanvullend op het sterke verenigingsleven kent Papen­ drecht een goed voorzieningenniveau. Het winkel­ centrum heeft een breed aanbod en een prettige uitstraling en wordt voor de dagelijkse boodschappen ondersteund door lokale winkelcentra in omliggende buurten. Het horeca-aanbod is uitgebreid en divers met een fijne boulevard aan de Merwede. Een eigen theater en een modern sportcentrum met zwembad zijn ­k waliteiten die niet veel dorpen kennen. Het sluitstuk vormt een uitgebreide keuze aan en een kwalitatief hoog­waardig onderwijsaanbod en een compleet aanbod van zorg.

Pagina 16 | Omgevingsvisie Papendrecht

2.2. REGIONALE CONTEXT DRECHTSTEDEN

GOED WONEN

Papendrecht is onderdeel van de Drechtsteden,

Wonen is de hefboom voor de beoogde stedelijke ont-

­bestaande uit de zeven samenwerkende Drechtsteden

wikkeling in de Drechtsteden. De groeiagenda gaat uit

Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam,

van een groei van de Drechtsteden op alle fronten. Alle

Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en

gemeenten houden rekening met een bijdrage aan deze

Zwijndrecht. Met in totaal bijna 300.000 inwoners is het

groei. Dit betekent dat binnen de mogelijkheden van de

de vijfde ‘stad’ van Nederland. De Drechtsteden hebben

gemeenten gezocht wordt naar locaties waar woning-

veel unieke kwaliteiten. Bij het drierivierenpunt bij

bouw kan bijdragen aan de groei. Een evenwichtige ver-

Dordrecht komen vier rivieren samen: Oude Maas, Noord,

Figuur: ligging Papendrecht in de Drechtsteden

Beneden Merwede en de kleinere rivier Wantij. Met

deling van woonsegmenten is hierin essentieel. Nieuwe woonwijken zijn duurzaam en gezond en zijn aantrekke-

150.000 passerende schepen per jaar vormen de rivieren

waaraan tussen nu en 2030 wordt gewerkt die invloed

lijk voor een volgende generatie. De unieke gebiedskwa-

het drukst bevaren knooppunt van Europa. Het is een

hebben op de Omgevingsvisie van Papen­drecht. Het doel

liteiten worden volop benut. Zo ontstaan onderscheiden-

topregio voor innovatie, de maakindustrie en de logis­

is helder: uitgroeien tot een regio met meer dan 300.000

de woonmilieus: in de historische binnenstad, langs de

tieke en maritieme sector. Het is verbonden met

inwoners die goed leven in een compleet, dynamisch,

rivieroevers of ontspannen wonen in het groen.

Rotterdam, Breda en Antwerpen als achterland.

meerkernig gebied met unieke woon- en werkmilieus. Bovendien een maritieme topregio met een omvangrijk

GOED WERKEN

G R O E I A G E N D A 2030

en divers aanbod aan bedrijvigheid. Een plek waar crea-

Doel is het versterken van de economische positie van

In deze Omgevingsvisie leggen we de visie van de lokale

tiviteit bloeit en het onderwijs en de cultuur floreren, in

de regio en de inwoners door nieuwe, hoogwaardige

situatie in Papendrecht vast. Dit gaat niet zonder oog te

een historische setting gelegen tussen de rivieren in een

bedrijvigheid en ondernemers aan te trekken en de groei

hebben voor de regionale opgaven waar alle gemeen­ten

uniek Hollands landschap. Samen werken de Drecht­

en het innovatief vermogen van bestaande bedrijvigheid

in de Drechtsteden voor staan. In de Groeiagenda 2030

steden aan vier pijlers: goed wonen, goed werken, goede

te stimuleren. Dit moet leiden tot 30.000 extra arbeids-

hebben de Drechtsteden doelen en ambities vastgelegd

bereikbaarheid en de energietransitie.

plaatsen. Deze groei zal vooral plaatsvinden in de groot-

Pagina 17 | Omgevingsvisie Papendrecht

handel/logistiek, ICT, financiële en zakelijke dienstver­

EN ERG I E S T R AT EG I E

versterkt, zodat er naast ruimte om te wonen ook ruimte

lening en zorg en welzijn. En uiteraard ook meer banen

De ambitie van de Drechtsteden is verwoord in de

is om te werken en te recreëren. De locaties worden

in de maritieme sector.

Energiestrategie. De regio is in 2050 energieneutraal. Dit

­onderdeel van het bestaande stedelijk netwerk en

betekent dat alle energie die wordt verbruikt duurzaam

­worden verbonden met de omringende wijken.

GOEDE BEREIKBA ARHEID

wordt opgewekt. Nieuwbouwwoningen worden vanaf

De regio kan zich alleen ontwikkelen indien de ver­

1 juli 2018 niet meer op gas aangesloten. Om dit te

SAMENWERKING

bindingen voor woon-werkverkeer en goederenvervoer

bereiken moeten ruimtelijke keuzes worden gemaakt

Met de Groeiagenda 2030 streeft de regio Drechtsteden

goed functioneren. Het bedrijfsleven maakt op de A15

om het energiegebruik te reduceren en op zoek gegaan

naar een betere samenwerking tussen regio en gemeen-

en A16 momenteel veel verliesuren. De bereikbaarheid

worden naar ruimte en manieren om energie duurzaam

ten, gemeenten onderling, overheid en bedrijfsleven,

moet beter per weg, over het spoor en over het water.

op te wekken.

onderwijs, zorg, het maatschappelijk middenveld én de

Hotspots worden met elkaar en centraal stations ver-

regio en haar omgeving. De aandachtspunten variëren

bonden en het autogebruik wordt teruggedrongen ten

T R A N S F O R M AT I E O E V ER S

lokaal. De Groeiagenda vormt een venster naar de

faveure van het openbaar vervoer en fiets. De nieuwe

De rivieren zijn het unieke kenmerk van de Drechtsteden.

­toekomst en dient als leidraad voor gemeenten om zelf

woon- en werklocaties die de komende jaren worden

De locaties waar de verbinding met het water gemaakt

hun route te bepalen om het gezamenlijke doel te

ontwikkeld vereisen een goede koppeling aan een hoog-

kan worden, zijn belangrijk voor de ontwikkeling van

bereiken.

waardig openbaar vervoersysteem. Dit is essentieel voor

de Drechtsteden. Oeverlocaties worden met een hoge

de toekomstige bereikbaarheid van de Drechtsteden.

­k waliteit ontwikkeld. De locaties worden integraal

Pagina 18 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 19 | Omgevingsvisie Papendrecht

03

DUURZAME KOERS VAN PAPENDRECHT Als gemeente kiezen we voor een duurzame koers. We gaan voor een krachtige gemeenschap waarin de leefomgeving beweging, ontmoeting en ontplooiing stimuleert. Een gemeenschap die zorgt voor het welzijn, ontwikkeling en perspectief van haar ­inwoners. Bovendien een gemeente die investeert in een gezonde en veilige leefomgeving met oog voor de benodigde klimaatadaptatie en energietransitie. De twee-eenheid van sociale en fysieke duurzaamheid is zo bepalend voor de toekomst van Papendrecht dat het doorslaggevend moet zijn voor onze toekomstige keuzes. We gaan voor een duurzaam Papendrecht, een plek waar mensen wíllen wonen en werken, ­­ nu en in de toekomst!

Omgevingsvisie Papendrecht | Pagina 20

Said heeft jaren bij Fokker gewerkt als elektrotechnicus. Na

ces ingevoerd. Ook zijn elektrische fietsen aangeschaft, zo­

toenemende mate van eenzaamheid. Volgens de

zijn pensionering is hij samen met zijn broer gaan werken

dat de aangesloten bewoners op de fiets naar het c­ entrum

Gezondheidsmonitor volwassenen 2016 voelt 46% van

bij ‘Prepair to repair’ een winkel waar mensen kapotte

of sportclub kunnen gaan. De auto’s en fietsen worden

de Papendrechtse volwassenen zich eenzaam. Niet

apparaten kunnen laten repareren. Said is daar laaiend

onderhouden door jongeren uit de wijk. Zij zorgen er onder

alleen onder ouderen, maar ook onder jongeren is dit

enthousiast over. Het is zo zonde om een apparaat weg te

deskundige begeleiding voor dat de auto’s en fietsen tiptop

een probleem. Deze ontwikkelingen resulteren in een

gooien als het niet meer functioneert. Meestal is het een

in orde zijn. In ruil krijgen zij hiervoor studiepunten. Regel­

toenemende vraag naar zorg en ondersteuning. De druk

kwestie van een los draadje of een kapotte weerstand.

matig krijgt de coöperatie verzoeken om een rondleiding te

op mantelzorgers en voorzieningen wordt groter. Het

Is zo gefikst en de afvalberg wordt zo flink kleiner. En de

geven. Dat doen de jongeren ook met veel enthousiasme.

aantal cliënten dat maatwerkondersteuning ontvangt in

klanten zijn ook heel blij met het gerepareerde apparaat. Er hoeft dan geen nieuw apparaat te worden gekocht. Dat

Papendrecht is in 2018 ten opzichte van 2017 gestegen

3.1. KRACHTIGE GEMEENSCHAP

scheelt al snel tientallen euro’s. De winkel zit in de Spil in

met 11%. 12,8% van de kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar doet in Papendrecht een beroep op jeugdhulp.

Molenvliet. Ook de buurtcoöperatie zit daarin. Vorig jaar

Papendrecht heeft zich ontwikkeld tot een gemeente

vierden de winkel en coöperatie het vijfjarig bestaan. Het

met ruim 32.000 inwoners. Momenteel is ongeveer één

hele gebouw is toen aangekleed met beplanting. Nu prijkt

vijfde van de bevolking 65 jaar of ouder en ruim een

SOCIALE DUURZA AMHEID

er een groot groen kunstwerk in de wijk als eyecatcher voor

kwart van de inwoners is jonger dan 25 jaar. De verwach-

Een sterkere focus op sociale duurzaamheid is nodig.

de Papen­drechtse duurzaamheidsambitie. Said heeft nog

ting is dat de bevolkingssamenstelling de komende jaren

Eén van de kernwaarden van Papendrecht is het bloei-

meegewerkt aan het watersysteem, waarbij zoveel mogelijk

zal veranderen. Het aantal inwoners zal naar verwach-

ende verenigingsleven en de sterke sociale samenhang.

bewoners water bergen in eigen tuinen of daken. Hij is daar

ting vanaf 2020 afnemen tot circa 31.000 in 2030. Het

Dat ‘omzien naar elkaar’ is belangrijk om in te blijven

beretrots op. De buurtcoöperatie Samen duurzaam op weg

aantal ouderen 65+ zal in verhouding toenemen naar

investeren. Niet alleen als gemeentelijke overheid,

is drie jaar geleden een groot project gestart met deelauto’s

27% in 2030. De levensverwachting stijgt, het geboorte-

maar vooral ook als gemeenschap Papendrecht. Waar

en zonnepanelen. De benodigde energie wordt nu opgewekt

cijfer daalt, jongeren trekken weg richting de stad terwijl

we naartoe moeten, is een krachtige gemeenschap

door de bewoners zelf en elektrische auto’s zijn voor ieder

ouderen juist langer thuis blijven wonen. Dat zal ook

met aandacht voor ontmoeting, verbinding en ont-

coöperatielid beschikbaar. In de Utrechtse wijk Lombok

impact hebben op de huidige voorzieningen als sport­

plooiing. Een ­gemeenschap waarbij de leefomgeving

­hebben ze dit concept al twintig jaar geleden met veel suc­

verenigingen en scholen. Daarnaast zien we een

beweegvriendelijk is ingericht die mensen faciliteert,

Pagina 21 | Omgevingsvisie Papendrecht

Landelijk is dit 10,4%.

3.2. TOEKOMSTBESTENDIG PAPENDRECHT stimuleert en uitdaagt om te bewegen, spelen, sporten

Naast de sociale opgave om te blijven investeren in een

ren, de betrokkenheid van de Papendrechters bij hun

en ontmoeten. Goede voorzieningen en een volwaardig

krachtige gemeenschap met aandacht voor ontmoeting,

leefomgeving te vergroten, de biodiversiteit en ecologie

activiteitenaanbod helpen hierbij. We blijven inzetten op

verbinding en ontplooiing, is ook de fysieke duurzaam-

te versterken en de waterbeleving te vergroten. We

kleinschalige en laagdrempelige voorzieningen lokaal

heid als fundament voor een toekomstbestendig

willen daarin het voorbeeld geven en onze inwoners en

en dichtbij mensen. Dat vergroot de ontmoetingsmoge-

Papendrecht essentieel. We streven naar een gezonde en

bedrijven ertoe aanzetten om aanwezige verharding in

lijkheden en het sociale vangnet in de eigen buurt, wat

veilige leefomgeving met oog voor klimaatadaptatie en

tuinen en op dakvlakken zo veel mogelijk om te zetten

eraan bijdraagt dat bewoners langer zelfstandig in hun

energietransitie. Dit is hard nodig, omdat de wereld

naar groen en water, het liefst in combinatie met

vertrouwde o ­ mgeving kunnen wonen. We zoeken hierin

waarin we leven verandert. Onze aarde warmt op. Sinds

zonnepanelen en zonnecollectoren. Dat zorgt voor een

nadrukkelijk de samenwerking met onze partners, zoals

het begin van de 20e eeuw is de gemiddelde tempera-

hoger waterbergend vermogen, het draagt bij aan de

kerken, zorgaanbieders, Sterk Papendrecht, sportclubs

tuur met ongeveer 0,85 graden Celsius gestegen. Deze

hittevermindering bij extreem warm weer en biedt

en Woonkracht10. Tegelijkertijd willen we dat bestaande

temperatuurstijging zet de komende decennia door. Dit

kansen voor het vergroten van de biodiversiteit. Het

accommodaties multifunctioneler en efficiënter worden

brengt grote veranderingen met zich mee voor mens en

watersysteem moet robuust genoeg zijn om de impact

gebruikt.

milieu. In het Klimaatakkoord van Parijs heeft Nederland

van klimaatverandering op te kunnen vangen. Hemelwa-

zich in 2015 samen met 194 andere landen gecommit-

ter moet bij voorkeur worden verwerkt op de plek waar

teerd om in 2050 de opwarming van de aarde te

het valt. Ook is een kwalitatief en duurzaam afvalwater-

­beperken tot minder dan 2 graden Celsius, en zo

systeem van belang. Bij renovatie en nieuwbouw willen

mogelijk tot 1,5 graad.

we meer rekening houden met het vergroten van de natuurwaarden in woon- en werkgebieden. Denk hierbij

Pagina 22 | Omgevingsvisie Papendrecht

K L I M A ATA DA P T I E

aan neststenen en -kasten voor vogels en vleesmuizen,

Om de kwetsbaarheid voor klimaatverandering te

insectenhotels, groene daken en gevels, bloemrijke

verminderen, zullen we ons moeten aanpassen. Klimaat­

boomspiegels, ecologische oevers en groene kademuren.

adaptatie biedt kansen om de leefomgeving te verbete-

Beheerbudgetten dienen hierop te zijn afgestemd.

ENERGIENEUTRA AL Naast de klimaatadaptatie is de energietransitie één van de grootste maatschappelijke opgaves voor de komende decennia. We hebben de opgave om in 2050 energie­ neutraal te zijn. Voor de bebouwde omgeving ambiëren we zelfs 2035. Daarnaast streven we naar een vermin­ dering van de uitstoot van CO2 met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Het Klimaatakkoord vraagt onze r egio voor 2030 ruim 1 TWh (gelijk aan het verbruik van ca. 350.000 huishoudens) aan hernieuwbare energie­­­op­ wekking op land te realiseren èn om alle gebouwen voor 2050 goed te isoleren en te voorzien van duurzame warmte en schone elektriciteit. Om dit te bereiken zijn

GEFA SEERDE A ANPAK

onze eerste stappen gericht op energiebesparing in huis,

Niet alles is tegelijkertijd mogelijk. Aanpassingen aan

daarom tijdig keuzes en afwegingen gemaakt worden in

bedrijven, openbare gebouwen en de openbare ruimte.

de ondergrondse infrastructuur moeten aansluiten bij

samenhang met andere opgaven. In 2023 hebben we een

We stimuleren de aanleg van groene daken omdat het

de keuzes die andere gemeenten maken om gefaseerd

Regionale Energie Strategie Drechtsteden 2.0 met daarin

een isolerend effect heeft op gebouwen en een hogere

af te gaan van aardgas. Het is belangrijk dat we deze

de toegestane locaties, de benodigde infrastructuur,

energieopbrengst van zonnepanelen genereert. Om het

uitbreidingen samen efficiënt en slim ontwerpen. Het

spelregels en procedures als integraal onderdeel van

warmteverbruik te verkleinen moeten we zorgen dat

aanpassen van de energie-infrastructuur neemt immers

de Ontwerp Omgevingsvisie waarin belangen integraal

heel Papendrecht isoleert. Om de CO2-uitstoot te

ook fysieke ruimte in en juist ruimte is schaars in ons

en democratisch worden afgewogen en gelegitimeerd.

verminderen zullen we hernieuwbare energie gaan

stedelijk gebied. De energietransitie concurreert met

De individuele vrijheid om te kunnen kiezen voor een

gebruiken in plaats van fossiele energie zoals gas,

andere opgaven en belangen die vragen om ruimte. Niet

bepaald energiesysteem blijft belangrijk.

steenkool en olie.

alles kan zomaar overal. Voor de energietransitie moeten

Pagina 23 | Omgevingsvisie Papendrecht

3.3. GEZONDE EN VEILIGE LEEFOMGEVING INDUSTRIE EN WEGEN

industrie kent Papendrecht een verhoogd risico bij een

Papendrecht wordt gekenmerkt door een hoge mate van

ongeval met gevaarlijke stoffen. Om dat risico zoveel

industrie en bevindt zich te midden van een uitgebreid

mogelijk te beperken, komen kwetsbare functies - zoals

wegennetwerk. Dit creëert een relatief hoge geluidsbe-

wonen - niet dichter langs routes gevaarlijke stoffen

lasting. Een te hoge geluidsbelasting kan leiden tot ge-

en buisleidingen of dichter bij risicovolle bedrijven te

zondheidsklachten. Door onder andere gebruik te maken

liggen. Daarnaast streven we ernaar de huidige omvang

van geluidsarm asfalt en het stimuleren van het gebruik

van het veiligheidsprofiel te handhaven en waar moge-

van elektrisch vervoer, openbaar vervoer en de fiets

lijk te verlagen. Nieuwe bedrijven die het risicoprofiel

wordt geprobeerd de geluidbelasting van de gemeente-

vergroten, laten we niet toe. Dat geldt ook voor lokaal

lijke wegen te verminderen. Voor de rijkswegen zullen

gevestigde bedrijven die willen uitbreiden, waardoor het

we in overleg met het Rijk kijken naar mogelijkheden

risicoprofiel wordt vergroot.

om de geluidsoverlast te verminderen. Bij nieuwbouw bouwen we zoveel mogelijk in gebieden waar de geluids-

Figuur: ligging binnen industrie, water, weg en spoor

belasting laag is. Waar dat niet mogelijk is, proberen we

Ook is er in Papendrecht sprake van bodemverontreiniging. Dit vormt mogelijkerwijs een gezondheidsrisico,

in ieder geval een prettig woonklimaat te realiseren door

Rijk en provincie wordt gewerkt aan de verbetering van

met name omtrent de schadelijke stof PFAS en aan­

het verwezenlijken van zoveel mogelijk geluidsluwe

de luchtkwaliteit, door vooral het nemen van maatrege-

verwante stoffen. De bestaande chemische kwaliteit van

gevels. Ook de luchtkwaliteit wordt beïnvloed door de

len die de emissies van schadelijke stoffen verminderen.

de bodem mag niet verslechteren en dient aan te sluiten

ligging van Papendrecht in het wegennetwerk en indus­

bij de functie van de locatie. Bij nieuwe ontwikkelingen

trie. We streven ernaar om de luchtkwaliteit in 2030

SCHADELIJKE STOFFEN EN

zoeken we naar een evenwicht tussen het gebruik en

zoveel mogelijk overal te voldoen aan de adviesnormen

VERBINDINGEN

bescherming van de bodem. Emissies die kunnen leiden

van de Wereldgezondheidsorganisatie. Hierbij wordt aan-

Door de directe nabijheid van de A15, A16, N3, N214,

tot nieuwe verontreinigingen willen we zoveel mogelijk

gesloten bij het Schone Lucht Akkoord. Samen met het

het spoor, de Merwede, ondergrondse buisleidingen en

voorkomen.

Pagina 24 | Omgevingsvisie Papendrecht

Concreet richten we ons beleid op: »

»

Een krachtige gemeenschap met een beweegvriendelijke inrichting van de leefomgeving die

opzichte van 1990; »

beweging, ontmoeting en ontplooiing stimuleert; »

Kleinschalige en laagdrempelige voorzieningen

»

Figuur: geluidszonering bedrijfsterreinen

»

Isolatie van woningen, bedrijven en openbare gebouwen in heel Papendrecht;

»

met een volwaardig activiteitenaanbod lokaal en dichtbij mensen;

Vermindering CO2-uitstoot met 49% in 2030 ten

Vervangen van fossiele energie door hernieuwbare energiebronnen;

»

Aanwezige verharding in tuinen en dak­opper­

Multifunctioneler en efficiënter gebruik van

vlakken zoveel mogelijk omzetten naar groen en

­bestaande accommodaties;

water;

Gezonde en veilige leefomgeving waarbij de

»

Robuust en duurzaam (afval)watersysteem waarbij

gezondheidsrisico’s van de aanwezige industrie en

hemelwater bij voorkeur wordt verwerkt op de

Daarnaast kent Papendrecht nog een groot aantal

de ligging in het wegennetwerk zoveel mogelijk

plek waar het valt;

daken waar asbest is toegepast. Door de mogelijke

worden beperkt;

gezondheids­risico’s bij het vrijkomen van asbest willen

»

Handhaving van de huidige omvang van het

we ons inspannen om met bewoners en bedrijven asbest

­risicoprofiel en waar mogelijk verlaging. Geen

zoveel mogelijk te saneren. Voorts bevinden zich in onze

extra bedrijven die het risicoprofiel vergroten;

gemeente verschillende hoogspanningsverbindingen.

»

Het zoveel mogelijk voorkomen van bodemver-

Wonen en langdurig verblijf in de directe nabijheid van

ontreiniging door te streven naar een evenwicht

deze verbindingen kan mogelijk leiden tot gezond-

tussen gebruik en bescherming van de bodem;

heidsschade. We zetten ons daarom in om de effecten

»

Duurzame inrichting van de leefomgeving met

van deze verbindingen zoveel mogelijk te beperken.

aandacht voor klimaatadaptatie en energie­

We o ­ nderzoeken de mogelijkheden om hoogspannings­

transitie;

leidingen ondergronds te brengen of met andere ­maatregelen de effecten zoveel mogelijk te verkleinen.

Pagina 25 | Omgevingsvisie Papendrecht

»

Energieneutraal in 2050 en in de bebouwde ­omgeving zelfs in 2035 al;

»

Vergroten van natuurwaarden bij renovatie en nieuwbouw.

Pagina 26 | Omgevingsvisie Papendrecht

04 PRETTIG WONEN

Om een aantrekkelijk gemeente voor onze inwoners te zijn en te blijven, is een goed woon- en leefklimaat doorslaggevend. Dat begint bij een goede balans tussen woningvoorraad en woningbehoefte. Als gemeente bieden we een gevarieerd woonaanbod waarbij iedere inwoner de mogelijkheid krijgt om door te stromen binnen diens buurt. De woonomgeving draagt bij aan het versterken van ontmoeting en verbinding tussen mensen en daarmee de ontwikkeling en het welzijn van onze inwoners. Woongebieden zijn gezond, duurzaam en toekomstbestendig ingericht met een goede ruimtelijke kwaliteit. Alleen op deze manier blijft Papendrecht een aantrekkelijke gemeente om te wonen en te verblijven!

Pagina 27 | Omgevingsvisie Papendrecht

Een aantal jaar geleden is Lola verhuisd naar woongemeen­

bewoners Gerrit, een man van 94 die ze nog kent uit haar

WONINGVOORRAAD

schap De Zonnebloem in de wijk Oostpolder. Een gemeen­

oude wijk Kraaihoek bij de wekelijkse spelletjesbrunch.

In de nabije toekomst (2030) wordt er voor Papendrecht

schap die ging experimenteren met een nieuw woonzorg­

Terwijl Gerrit lekker aan het kletsen is met medebewoners

een bevolkingskrimp verwacht. Tegelijkertijd daalt de

concept met zelfstandige huurwoningen voor jongeren en

en a­ ndere bezoekers, kijkt Lola tevreden om zich heen. Ze

gemiddelde woningbezetting, waardoor er ondanks de

ouderen in hetzelfde gebouw. De jongere bewoners helpen

is trots om op deze manier een bijdrage te leveren aan de

krimp woningen aan de woningvoorraad moeten worden

oudere medebewoners met dagelijkse taken, zoals bood­

kwaliteit van het leven van zichzelf en anderen.

toegevoegd. Naar verwachting zullen er voor 2030

schappen, de huishouding en persoonlijke verzorging. Lola weet nog goed dat ze het spannend vond om deze stap te

minimaal 460 woningen moeten worden gebouwd.

4.1. TOEREIKEND WOONA ANBOD

zetten, omdat ze geen opleiding heeft op het gebied van

Daarbovenop willen we in het kader van de regionale Groeiagenda voor 2030 200 extra woningen bouwen om

zorg of welzijn. Toch is ze erg blij dat ze het heeft gedaan.

Papendrecht is van oudsher ontstaan als dijkdorp aan

bij te dragen aan de versterking van sociaaleconomische

Er hangt een prettige en zorgzame sfeer en bewoners

rivier de Merwede. Waar vroeger het dorp vooral bestond

positie van de Drechtsteden. Deze bijdrage kan ook de

bloeien op van elkaars gezelschap. De nadruk ligt hier

uit bebouwing rond het dijklint, is Papendrecht tegen­

omvang van de verwachte bevokingskrimp dempen.

op wonen en ontmoeten, in plaats van op zorg. De woon­

woordig uitgegroeid tot een dorp met ruim 14.000

Nieuwbouwlocaties zoeken we binnen de bestaande

gemeenschap vervult niet alleen voor haar bewoners een

­woningen verspreid over zes buurten. Papendrecht is

grenzen van Papendrecht. Er is nu geen aanleiding om

belangrijke functie, maar voor de hele buurt. Het gebouw

onderdeel van de woonregio Drechtsteden. Inwoners

boven de A15 te bouwen. We kiezen voor een compacter

beschikt naast de woonruimtes over een eetcafé, fitness­

van deze woonregio zoeken vaak niet alleen binnen

dorp met een grotere diversiteit in het woningaanbod.

ruimte, ­knutselplek, een kapper en een thuiszorgorganisatie.

hun ­huidige gemeente naar een geschikte woning,

De ruimtelijke assen Burgemeester Keijzerweg en

Er wordt veel georganiseerd. Niet alleen voor ouderen, maar

maar oriënteren zich ook op de andere gemeenten in

­Veerweg bieden gelegenheid om compact te bouwen en

voor iedere leeftijdscategorie. Zo volgt Lola er momenteel

de regio. Het woonaanbod in Papendrecht concurreert

te voorzien van hoogteaccenten. Op andere locaties ligt

in haar vrije tijd een fotografiecursus. Het leuke hiervan

daarmee met het aanbod in de omringende gemeenten.

het accent meer op lagere bebouwing.

is dat iedereen mee kan doen. En ze hoeft er niet eens de

Het woon- en leefklimaat is een belangrijk aspect in de

deur voor uit! Vandaag is Lola met één van haar lievelings­

keuze voor een woning en woonplaats.

Pagina 28 | Omgevingsvisie Papendrecht

DOORSTROMING We breiden de bestaande woningvoorraad uit door met name aan het hogere segment koopwoningen toe te voegen. Uit onderzoek van het RIGO blijkt dat onze woningvoorraad onvoldoende aansluit op de vraag van hogere inkomens. Door aan het hogere koopsegment woningen toe te voegen, komen er door verhuizingen uiteindelijk goedkopere woningen beschikbaar voor de huisvesting van starters en huishoudens met een laag inkomen. We kiezen bovendien voor het realiseren van voldoende betaalbare levensloopgeschikte woningen waar zorg en voorzieningen beschikbaar zijn. Bij levensloopgeschikt realiseren van woningen gaat het erom zodanig te bouwen dat de woning voor meerdere doelgroepen, al dan niet met beperkingen, geschikt is of geschikt is te maken. We zien een kans om het huidige woonaanbod te verbreden met bijzondere woon(zorg)concepten, zoals multi­ generatie wonen, tiny houses, flexwonen, mantelzorgwoningen en kangoeroewoningen. Op deze manier bieden we onze inwoners de mogelijkheid tot een wooncarrière in de eigen buurt. Inwoners kunnen, indien gewenst, in het eigen sociale netwerk blijven. Juist in deze tijd, waar bewoners steeds langer zelfstandig moeten blijven ­wonen, wordt het eigen netwerk steeds belangrijker.

Pagina 29 | Omgevingsvisie Papendrecht

4.2. A ANTREKKELIJKE WOONOMGEVING Naast het toevoegen van woningen aan de bestaande woningvoorraad, kiezen we bij (her)inrichting van de

Concreet richten we ons beleid op: »

Het realiseren van voldoende woningen om de

openbare ruimte voor een gezonde woonomgeving. Dit

autonome huishoudensgroei op te kunnen vangen

betekent dat we woonwijken dusdanig inrichten dat er

en om een bijdrage te leveren aan de regionale

voor iedereen dichtbij aantrekkelijke plekken ontstaan

groeiagenda;

die gelegenheid bieden om te ontmoeten, ontspannen

»

Uitbreiding van de woningvoorraad door het

en bewegen. Dit voorkomt eenzaamheid en versterkt ­­

­toevoegen van met name duurdere koop­­woningen,

de fysieke fitheid en sociale cohesie. We streven zoveel

waardoor doorstroming op de woningmarkt

­mogelijk naar gemengde woonwijken waar wonen,

­ontstaat;

­werken en voorzieningen samenkomen. Dit zorgt voor

»

een aangename woonomgeving, waarin inwoners meer bewegen en elkaar ontmoeten. Nieuwbouw draagt bij

Compacte nieuwbouw binnen bestaande grenzen van Papendrecht;

»

Waar mogelijk verbreding van het woonaanbod

aan een hogere ruimtelijke kwaliteit van (de omgeving

met levensloopgeschikte woningen en bijzondere

van) de ontwikkelingslocaties met voldoende groen en

woon(zorg)concepten op buurtniveau;

water. Groen en water zien we in de gebouwde omgeving

»

Duurzame woningen die bijdragen aan verbetering

als een belangrijke structurerende factor en het is

van de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving met

beeldbepalend. Nieuwbouw staat ten dienste van de

voldoende water en groen;

ontwikkeling van een duurzaam en energieneutraal

»

Creëren van aantrekkelijke plekken die gelegen-

Papendrecht. Klimaatadaptieve inrichting op publiek en

heid bieden om te ontmoeten, ontspannen en

privaat terrein willen we zoveel mogelijk bevorderen.

bewegen, dichtbij en toegankelijk voor iedereen.

Pagina 30 | Omgevingsvisie Papendrecht

Pagina 31 | Omgevingsvisie Papendrecht

05

ECONOMISCH VITAAL Om onze inwoners in de toekomst economisch te (blijven) binden aan Papendrecht is investeren in een aantrekkelijk werkklimaat essentieel. Sterke topsectoren, een goede sociaal maatschappelijke verankering van het bedrijfsleven in de gemeenschap, circulaire en duurzame bedrijfsvoering en een goede bereikbaarheid over weg, water en per openbaar vervoer dragen hieraan bij. Een levendig en aantrekkelijk centrumgebied gericht op ontmoeting en ontspanning verbetert de verblijfskwaliteit en de aantrekkingskracht in de regio. Zo blijven we ons als gemeente onderscheiden!

Omgevingsvisie Papendrecht | Pagina 32

5.1. ONDERSCHEIDEND IN DE REGIO Emiel is onlangs gestart als managementtrainee bij Royal

toch dicht bij elkaar ligt. Het is niet de bedoeling dat het

Bedrijvigheid is altijd al een belangrijke factor geweest

Boskalis Westminster N.V. Hij woont in een studio in

woongenot ten koste gaat van belangrijke economische

binnen Papendrecht. De gemeente heeft op relatief

­Rotterdam en reist dagelijks heen en weer met het open­

bedrijvigheid. Maar ook andersom geldt dat natuurlijk. Het

weinig oppervlak een groot aantal bedrijfsterreinen en

baar vervoer. Vandaag weer, en dat gaat prima. Vanuit

ontwikkelen van slimme nieuwe bedrijvigheid samen met

arbeidsplaatsen. Naast de bouwnijverheid met circa een

Rotterdam stapt hij op een lightrailverbinding die stopt

prettig wonen is zo kenmerkend voor deze regio en Papen­

kwart van de arbeidsplaatsen, zijn de vliegtuigindustrie

in P ­ apendrecht. Vanuit daar neemt hij de deelfiets naar

drecht. Terwijl Emiel uit het raam van de lightrail kijkt,

en voedingsindustrie grote werkgevers. Ook is de mari-

­Boskalis. Binnen een halfuur is hij op de plek van bestem­

denkt hij aan komend weekend. Dan gaat hij met vrienden

tieme sector groot in Papendrecht, vanwege de ligging

ming. Er is tegenwoordig ook een goede waterbusverbin­

naar het jaarlijks terugkerend evenement op het marktplein

aan rivier de Merwede. Hier profiteert de bedrijvigheid

ding die tijdens spitstijden langs de industrieterreinen in

van Papendrecht waar lokale talenten een podium krijgen.

van, bijvoorbeeld op het bedrijfsterrein Oosteind. Dit is

Papen­drecht vaart, maar de lightrail vindt hij toch het fijnst.

Altijd erg gezellig met veel oude bekenden van vroeger.

niet alleen het grootste bedrijfsterrein van Papendrecht,

Emiel is erg blij eindelijk aan het traineeship te zijn begon­

Tegenwoordig organiseert Papendrecht sowieso veel leuke

het is een van de belangrijkste natte bedrijfsterreinen in

nen. Al snel ontdekte hij dat Boskalis, in samenwerking

dingen. Niet alleen in het centrum, maar ook elders in

de regio en aangewezen als één van de maritieme hot-

met de g ­ emeente Papendrecht, veel doet aan circulaire en

Papendrecht. Straks hoopt hij zelf ook weer in Papendrecht

spots op provinciaal niveau. Interessant is ook dat een

duurzame bedrijfsvoering. De overlast voor de omliggende

te gaan wonen, het liefst als vaste werknemer bij Boskalis of

kwart van de 14.500 banen binnen Papendrecht door

woonwijken is flink lager geworden. Dat vindt Emiel een

bij een ander wereldbedrijf in Papendrecht. Voorlopig blijft

inwoners van Papendrecht zelf wordt bezet. Driekwart

mooi resultaat, omdat in Papendrecht het wonen en werken

hij pendelen tussen Rotterdam en Papendrecht.

van de 16.500 werkende Papendrechters werkt buiten

Pagina 33 | Omgevingsvisie Papendrecht

de gemeente, voornamelijk in de overige Drechtsteden

overheid en onderwijs. Een focus op sterke topsectoren

We hechten bovendien veel waarde aan een goede

en de rest van de provincie Zuid-Holland. Papendrecht is

die excelleren in verbinding met elkaar en met effecten

sociaalmaatschappelijke verankering van het bedrijfs­

dus een echte forenzen gemeente.

op het lokale bedrijfsleven vormen het onderscheidende

leven in de gemeenschap. Hiervoor is het nodig om

vermogen van de Papendrechtse economie. Ook streven

binnen Papendrecht de samenwerking tussen bedrijfs­

we als gemeente zoveel mogelijk naar de realisatie van

leven en onderwijs en tussen bedrijfsleven en regionale

circulaire en duurzame bedrijfsvoering. Waar mogelijk

arbeidsmarkt te bevorderen. De historische relatie van

verkleinen we de gezondheids- en leefbaarheids­

werken en water blijft een onderscheidend gegeven

belasting voor nabijgelegen woongebieden van de

binnen de gemeente. Ook in de toekomst blijven de

bedrijfterreinen. Nader onderzoek moet verhelderen in

watergebonden bedrijfslocaties behouden met zoveel

welke mate en op welke wijze dat mogelijk is. ­

mogelijk watergebonden bedrijvigheid.

Figuur: ligging bedrijfsterreinen

S TA B I EL E ECO N O M IS C H E G EM EEN T E We streven naar een stabiele economische gemeente, niet alleen binnen de Drechtsteden maar in de gehele regio Zuid-Holland. De economische groei van Papen­ drecht zit niet in de kwantiteit, maar in de kwaliteit. We beogen dus geen uitbreiding van het huidige aantal bedrijfsterreinen, maar juist het behouden en versterken van de bestaande bedrijvigheid binnen de gemeente. Om het economische klimaat van Papendrecht te versterken, richten we ons op het samenbrengen van topbedrijven,

Pagina 34 | Omgevingsvisie Papendrecht

5.2. LEVENDIG CENTRUMGEBIED Papendrecht kent een vrij nieuw en compact centrum­ gebied. Onderdeel van het centrum is het in 2007 geheel vernieuwde winkelhart de Meent. Het winkelcentrum bestaat uit ruim 20.000 m2 retail, verspreid over meerdere straten met ieder een eigen karakter. De economische positie van het centrum heeft met het vernieuwde (winkel)centrum een mooie inhaalslag gemaakt. Door detailhandel bij voorkeur te clusteren in het winkelpark is een economisch aantrekkelijk hart

Figuur: ligging verschillende winkelcentra

ontstaan. Het winkelpark heeft genoeg potentie om aantrekkelijk te blijven. Er is geen aanleiding om de

Op andere plekken, meer lokaal in Papendrecht, zijn

detailhandel uit te breiden.

kleinere evenementen mogelijk om verbinding en ontmoeting op buurtniveau te stimuleren. Aanvullend is het

Pagina 35 | Omgevingsvisie Papendrecht

BELEVING CENTRA AL

belangrijk om de structurele ontmoetingsfunctie van het

Steeds meer zien we de overgang van een diensten­

centrum te versterken door uitbreiding van horeca- en

economie naar een belevingseconomie. Voor veel inwo-

vrijetijdsmogelijkheden. In en langs de centrumranden

ners wordt een mooie herinnering belangrijker dan het

streven we naar extra woningen, gericht op jonge

product of dienst zelf. In dit kader is verdere versterking

gezinnen en tweeverdieners die zo bijdragen aan een

van de verblijfs- en belevingskwaliteit van het centrum

sterk en aantrekkelijk centrum. De verbinding tussen

belangrijk. Het Marktplein leent zich perfect voor het

het centrum en de haven wordt ruimtelijk verbeterd

organiseren van evenementen. Vooral grote al dan niet

door daar ruimte te bieden aan uitbreiding van horeca­

meerdaagse evenementen kunnen hier plaatsvinden. ­

vestigingen, ligplaatsen en overnachtingsmogelijkheden.

5.3. GOED BEREIKBA AR Om economisch vitaal en stabiel te zijn en te blijven,

het kabinet. In het centrum is meer ruimte voor fiets en

is een goede bereikbaarheid randvoorwaardelijk. Voor

voetganger nodig om sterker in te kunnen zetten op de

de Drechtsteden is het netwerk van A15, A16, N3, het

verblijfs- en belevingskwaliteit. We blijven het gebruik

spoor en de waterwegen belangrijk. Voor Papendrecht is

van de parkeergarages stimuleren, waardoor de parkeer-

onderwijs en tussen bedrijfsleven en regionale

vooral de A15 de belangrijkste aan-en afvoerroute. Uit

druk op straat vermindert.

arbeidsmarkt;

»

Sterke topsectoren die excelleren in verbinding met elkaar en effecten op het lokale bedrijfsleven;

»

Betere samenwerking tussen bedrijfsleven en

de Economische Wegwijzer 2018 blijkt dat de A15 tussen

»

Meer circulaire en duurzame bedrijfsvoering;

knooppunt Ridderkerk en Gorinchem op de tweede plek

»

Waar mogelijk vermindering van gezondheids- en

staat in de top twintig van meest kostbare files voor het

leefbaarheidsbelasting voor nabijgelegen woon-

vrachtverkeer. Door files op alleen al dit traject is de eco-

gebieden van de bedrijfsterreinen;

nomische schade 17,9 miljoen euro. De schade ontstaat

»

bij de vervoerders maar ook bij bedrijven die spullen te

Behoud van watergebonden bedrijvigheid op kadelocaties;

laat geleverd krijgen, waardoor productieprocessen stil

»

komen te liggen of schappen leeg blijven. Ook trajecten

Levendig en aantrekkelijk centrumgebied gericht op ontmoeting en verbinding tussen inwoners;

op de A16 staan in deze top. De files zullen de komende

»

Uitbreiding van horeca- en vrijetijdsmogelijkheden

jaren alleen maar toenemen. Als we nu niets doen, loopt

in het centrum en meer ruimte voor evenementen,

de schade dus nog veel verder op. Verbetering van de

ook lokaal in Papendrecht;

openbaar vervoersverbindingen zijn noodzakelijk om de druk op de autowegen af te nemen. Andere mogelijke

»

ruimte te bieden aan horecavestigingen,

Figuur: busnet Papendrecht

maatregelen, zoals het verbeteren van de infrastructuur, rekeningrijden of kilometerheffing kunnen ook bijdragen aan het verminderen van de autodruk. Dergelijke maatregelen zijn afhankelijk van landelijke keuzes van

Pagina 36 | Omgevingsvisie Papendrecht

Versterken as centrum-haven door bij de haven

­ligplaatsen en overnachtingsmogelijkheden; Concreet richten we ons beleid op: »

»

­openbaar vervoer;

Een economisch sterke en stabiele gemeente met een aantrekkelijk werkklimaat;

Goede bereikbaarheid per (vracht)auto en

»

Meer ruimte voor fiets en voetganger op straat.

Pagina 37 | Omgevingsvisie Papendrecht

06

STERKE VERBLIJFSKWALITEIT

Papendrecht wordt gekenmerkt door haar ligging aan meerdere rivieren en haar rijke groene omgeving. Parallel aan de Merwede ligt het dijklint met haar historische elementen. Alle drie zijn fundamentele bouwstenen voor de Papendrechtse identiteit, maar niet altijd even zichtbaar en herkenbaar. Als gemeente kiezen we daarom voor het versterken van de water- en groenstructuren in Papendrecht. We vergroten de beleefbaarheid, zichtbaarheid en bereikbaarheid van de rivier en het historisch dijklint. Meer ruimte voor groen, verblijf en recreatie langs het water is hierin essentieel.

Pagina 38 | Omgevingsvisie Papendrecht

Hinde en Frank wonen met veel plezier in Papendrecht. Zes

Papendrecht een minder grote rol gekregen, waardoor er

jaar geleden hebben ze bewust de keuze gemaakt om vanuit

meer ruimte is voor groen, water en ontspanning. Vanuit

Hoofddorp naar Papendrecht te verhuizen. Een groene

het centrum lopen Hinde en Frank tegenwoordig via een

woonomgeving met een dorpse sfeer vinden ze erg

wandelroute naar de haven door over het dijklint. Wel zo

belangrijk, helemaal nu hun dochtertje Evi is geboren. Met

fijn voor hun vaak wekelijkse wandeling met Evi!

enige regelmaat maken ze een wandeling in de omgeving. Als geschiedenisdocente bekijkt Hinde graag de cultuur­

6.1. PAPENDRECHT ALS DIJKDORP

historische bebouwing langs de dijk en de Veerdam. Ze ­geniet van het historische landschap dat op sommige

Papendrecht kent een rijk cultuurhistorisch landschap.

plekken in Papendrecht nog goed zichtbaar is, zoals in de

Het is van oorsprong een dijkdorp, met enkel bebouwing

Tiendzone en op de Achterdijk. Samen met haar collega-

langs het dijklint. Dit dijklint was oorspronkelijk onder-

het Papendrechtse lintdorp verandert drastisch door de

docent aardrijkskunde organiseert ze ieder jaar met de

deel van de dijkring die om de Alblasserwaard heen ligt

watersnoodramp van 1953. Ook in Papendrecht breekt

brugklas van het Nassaucollege in Breda een uitje naar

en de waard beschermt tegen hoogwater. Tot de 10e

op dat moment bij Noordhoek de dijk door. Daarbij

Papendrecht. Ze vertelt haar leerlingen dan over het ont­

eeuw bestaat het gehele landschap van de Alblasser-

komen op die plek twee mensen om het leven en

staan van Papendrecht als dijkdorp, de ontginning van het

waard uit zeer moerassige veengronden, een oer-

moeten ruim 1300 mensen worden geëvacueerd. De

veengebied en de relatie met het water. De historie over

landschap door de natuur gevormd. Vanaf de 11e eeuw

ramp vormt aanleiding voor het Deltaplan met dijkver-

de watersnoodramp van 1953 raakt de leerlingen vaak het

begint men met het ontginnen en droogleggen van het

zwaringen en kustlijnverkorting. Vanaf halverwege de

meest. Ze kunnen zich vaak maar moeilijk voorstellen dat

veengebied rondom Papendrecht. Dit gebeurt onder

jaren ’70 worden veel dijkwoningen gesloopt om de

zo’n vreselijke ramp onder andere in Papendrecht heeft

andere door het graven van sloten en greppels en door

dijken te verzwaren. Vanaf de jaren ’80 worden de

plaatsgevonden. Dat vindt ze zelf overigens ook lastig te

dijken aan te leggen om het dorp te beschermen tegen

buitendijkse gebieden ingedijkt en rivier de Geul

bevatten. Hinde en Frank zijn blij dat de gemeente de

overstromingen. Als gevolg van de ontwatering wordt

afgedamd. Al deze ontwikkelingen, van ontginning van

groenblauwe structuren en de cultuurhistorische waarde

het tussenliggende land droger en kan het bebouwd

een veengebied tot groei van een dorp in de weder­

van Papendrecht onderstreept en zich al jarenlang inzet

worden. Vanaf de jaren ‘50 breidt Papendrecht uit met

opbouwperiode en dijkverzwaringen, resulteren in een

om dit te behouden en te versterken. De auto heeft in

woongebieden in de polder. Het historische karakter van

dijklint zoals we dat vandaag de dag kennen.

Pagina 39 | Omgevingsvisie Papendrecht

KRACHTIGE RIVIER ALS FRONTLIJN

relatie met het water meer en meer verloren. Het tracé

bij een overstroming snel en diep onder water komt te

De rivieren Beneden Merwede en (in mindere mate) de

van de dijk kent een zeer divers en versnipperd beeld.

staan. Om de mensen en bedrijven te beschermen, zijn

Noord zijn belangrijke beeldbepalende elementen voor

Hier is de rivier beleefbaar, verderop niet meer. Sommige

sterke dijken nodig. Het landelijke Deltaprogramma 2019

Papendrecht. Parallel aan de Merwede ligt het histo-

delen zijn groen waar andere delen zeer stenig zijn en

beschrijft de strategie voor onze dijken. Tussen 2025 en

rische dijklint met haar wielen als herkenbare relicten

de historische en moderne bebouwing wisselen elkaar

2035 worden de dijken langs de Noord en Merwede ver-

van verschillende dijkdoorbraken en ander nog zicht-

af. Enerzijds is deze afwisseling aantrekkelijk, anderzijds

sterkt. Of en hoeveel de dijken in Papendrecht moeten

baar cultuurhistorisch erfgoed. Dit dijklint functioneert

geeft het een rommelig beeld. Daarbij is op delen de

worden versterkt wordt in 2021 duidelijk. We gaan graag

als een bijna zeven kilometer lange cultuurhistorische

relatie met de rivier geheel verloren gegaan.

het gesprek aan met het Waterschap, de Veiligheidsregio

ruggengraat en is belangrijk voor de identiteit van