26-09-22.05 Presentatie gebiedseconomie 22 september 2026
Tekst van het document
Gebiedseconomie en grondexploitatie Hoe werkt de financiële kant van gebiedsontwikkeling? Doel van de presentatie:Inzicht krijgen in hoe ruimtelijke plannen financieel werken, welke rol de gemeente heeft en hoe risico’s ontstaan. Waarom dit onderwerp? De raad besluit regelmatig over: • woningbouw • bedrijventerreinen • centrumontwikkeling • sport- en maatschappelijke voorzieningen • openbare ruimte • infrastructuur Maar: hoe werkt de financiële kant? Wat is gebiedseconomie? Gebiedseconomie = het financieel mogelijk maken van ruimtelijke ontwikkeling • Bij ontwikkeling horen vaak: vastgoed infrastructuur openbare ruimte water en riolering voorzieningen Centrale vraag: Hoe maken we dit financieel haalbaar? Ambities hebben financiële gevolgen
Waarom heeft de gemeente hierin een rol? Grondbeleid is facilitair aan de ruimtelijke doelen van een gebiedsontwikkeling in brede zin Grondbeleid ondersteunt een aantal primaire doelen van het bestuur door middel van ruimtelijke ontwikkelingen, o.a. : • Woningbouw • Werken (kantoren/bedrijven) • Voorzieningen (scholen/sport/zorg) • Detailhandel • Recreatie en groen De gemeente kan verschillende rollen kiezen Actief grondbeleid Gemeente ontwikkelt Samenwerkend Faciliterend grondbeleid Gemeente faciliteert marktpartijen Belangrijke vraag: hoeveel regie én risico wil de gemeente? Faciliterend grondbeleid • De marktpartij (eigenaar van grond) ontwikkelt • De gemeente: ✓ stelt kaders ✓ bewaakt kwaliteit ✓ faciliteert procedures ✓ verhaalt kosten (kostenverhaal) • Minder risico Minder directe invloed en afhankelijk van marktpartij Kostenverhaal onder Omgevingswet Kostensoorten: • Gebiedseigen kosten (verplicht) • Bovenwijkse voorzieningen (verplicht) • Ow Publiekrechtelijk afdwingbare bijdrage (optioneel – wel afdwingbaar) • Financiële bijdrage (optioneel – niet afdwingbaar) ! Macroaftopping (niet meer kosten dan opbrengsten) Actief grondbeleid • De gemeente: ✓ koopt grond ✓ investeert vooraf ✓ richt gebied in ✓ verkoopt grond • Meer sturing Meer financieel risico • Inzet: strategisch grondbeleid om toekomstige doelen te bereiken (bijvangst; daar iets aan verdienen, voor de goede
doelen!)
Wat is een grondexploitatie? GREX = financieel overzicht van een gebiedsontwikkeling Onderdeel van: • kosten • opbrengsten • planning (tijd!) • risico’s Het financiële ‘huishoudboekje’ van een ontwikkeling
Waar bestaat een GREX uit?
Waarom verandert een grondexploitatie? • Invloed van: inflatie bouwkosten economische ontwikkeling vertraging wijziging programma • Gebiedsontwikkeling duurt vaak jaren, eerst investeren en dan pas opbrengsten
Voorbeeld grondexploitatie Appelgaard Fictieve grondexploitatie: • Wat gebeurt er als de kosten met 1% extra stijgen? • Wat gebeurt er als de grond eerder verkocht wordt? • Wat gebeurt er als de grondprijzen voor sociale woningbouw laag zijn? • Wat gebeurt er als de woningbouw 2 jaar later start? • Wat gebeurt er als de verkoop van woningen tegenvalt? Sturingsaspecten grondexploitatie Ruimtegebruik: • Uitgeefbaar terrein • Ontsluiting (verharding, wegen, voet/fietspaden) en parkeren • Kwaliteitsniveau • Water: normatief en kwalitatief • Groen: wijkpark, buurtgroen, spelen Programma: • Bouwprogramma • Woningdichtheid (aantal won per ha / FSI) • Parkeernormering Samenvatting Drie inzichten ʣ Gebiedsontwikkeling vraagt investeringen ʤ De rol van de gemeente verschilt per project ʥ Een GREX maakt kansen en risico’s zichtbaar Ruimtelijke keuzes hebben altijd financiële gevolgen