CConstaterende datOverBetuwe
Koppel je AI →
Document · PDF

26-09-22.04 Presentatie Raad Energiesysteem V2 22-9-2026

Voorronde Oude Raadzaal 22 september 2026, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Technische uitlegsessie 'de toekomst van energie in Overbetuwe '980 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

De toekomst van energie in Overbetuwe Technische uitlegsessie gemeenteraad 22 september 2026

Waarom deze avond? • Motie gericht op gezamenlijke kennisbasis rondom Energiesysteem • Samenhang begrijpen van onderwerpen binnen ‘Energie’ • Energiesysteem verandering begrijpen • Voorbereiden op toekomstige besluiten

Waarom verandert het energiesysteem richting 2050? 1. Klimaat : CO₂-reductie, m.n. fossiele brandstoffen vervangen. Europese en nationale klimaatdoelen. 2. Energiezekerheid: Minder afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen. Betaalbaarheid, beschikbaarheid en grip op energie. Kunnen we 2050 overzien? Transitietijd! "Een van de grootste valkuilen is denken dat er een eindbeeld bestaat dat je precies kunt uittekenen en vervolgens uitvoeren" Het speelveld verandert voortdurend. Denk alleen al aan de afgelopen vijf jaar: • netcongestie is veel sneller een issue geworden dan verwacht; • batterijen zijn van niche naar mainstream gegaan; • energiegemeenschappen hebben een wettelijke positie gekregen; • geothermie ontwikkelt zich verder; • warmtenetten staan landelijk ter discussie en gelijktijdig verandert het speelveld; • waterstof wordt anders gewaardeerd; • landelijke keuzes rond kernenergie en SMR’s zijn volop in ontwikkeling Omgevingsvisie/Koersdocument Omgevingsvisie en Koersdocument vormen de bril waardoor we in Overbetuwe kijken: • Aandacht voor duurzaamheid, besparen en voorkomen • Grote functies in de nabijheid van energie • We ontwerpen netneutraal of netbewust • Lokaal gebruik van duurzame energiebronnen incl.

opslag • Energielandschap A15 • Samen werken aan energietransitie irt verstedelijking en landelijk gebied • Aandacht voor toekomstbestendig handelen voor het collectief • Verbinding tussen verschillende beleidsopgaven Programma duurzaamheid • Omgevingsvisie tot 2040 - Raad • Programma Duurzaamheid verbindt de visie naar de praktijk (7-10 jaar) - college • Omgevingsplan is de ruimtelijke vertaling – bevoegdheid Raad • Financiële kaders - Raad • Nieuw programma voor de komende jaren volgt Q1 2027 - College Het energiesysteem

Schaalniveaus - energiesysteem Lokale opwek, sturing en opslag balanceren • Zon-wind-warmte-opslag combi vanwege profielen • Elektra en warmte als één systeem • Eerst lokaal optimaliseren, daarna regionaal Regionale samenwerking zoals RES • Verbinden van lokale energieoverschotten en –tekorten • Delen van infrastructuur, opslag en duurzame bronnen • Afstemming tussen gemeenten, netbeheerder en hubs • Schaalvoordelen benutten waar lokaal onvoldoende volume aanwezig is Landelijk energiesysteem • Borging van leveringszekerheid en systeembalans • Transport van energie tussen regio’s • Grote productielocaties en importstromen • Nationale markten, wetgeving en tarieven • Reservecapaciteit voor uitzonderlijke situaties Sessie Raad-Liander 4 september 2026 Vervroegd aanvragen - Landelijke aanpak woningbouw i.r.t.

netcongestie - Vanaf 1 oktober vragen gemeenten capaciteit aan bij netbeheerder o Voorlopige volgordelijst zie website 22/9 - Aangemelde woningbouw projecten tot en met 2036 - Q4 2026 beoordeling door Liander Schaalniveaus besluitvorming en samenwerkingLokaal Lokale Energiestrategie (LES) - College Warmteprogramma Q1 2027 - College Omgevingsvisie en omgevingsplan - Raad Regionaal SMR – provincie en Neder-Betuwe Regionale Energie Strategie / opwek zon en wind en link energiesysteem - GMR Regionale Structuur Warmte/ regionale warmtetransitie - GMR Integraal programmeren rondom onderstation Liander, opslag en netcongestie breed - GMR PMIEK/Energyboard netcongestie, flex en aansluitstop – Congestiegebied 2 TenneT en GMR Provinciale (beleids)regels en handreikingen – Provincie Gelderland Landelijk Wetgeving warmtenetten en bevoegdheden gemeente Financiering (oa CDOKE, SPUK LAI) Samenwerken: Ministerie, RVO, NPLW, EBN Centrale vraag in deze transitie • Hoe zorgen we ervoor dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in 2050 beschikken over betrouwbare, betaalbare en duurzame energie? En dus: • De uitdaging verschuift van duurzame energie opwekken naar het organiseren van een toekomstbestendig energiesysteem. Energiestromen in de toekomst 2030 2050 Trias Energetica+ helpt!

Monitoring • Zonnevelden: 0,13 TWh ▪ Reetheseveld en Eisenhouwerplas vergund, nog niet gerealiseerd • Windturbines: 0 gerealiseerd, potentie 0,06 TWh Bron: voortgangsmemo RES 1.0 juli 2025 Waar komt de energie vandaan? Energieneutraal Overbetuwe 2050? Exclusief mobiliteit tekort van 0,5 PJ =~ • 15 extra windturbines of • 120 ha extra zonneveld of • 3 geothermie bronnen of • een stukje SMR Incl. Grootschalige opslag Of import van de buren? Tracés, trafo, batterij: ruimtelijk • Hoogspanning: verzwaring bovengronds én ondergronds • Ruimte voor trafo’s / middenspanning stations: 220 in Overbetuwe • Systeembatterijen: behoefte aan flexvermogen, hectaren nodig - lossen netcongestie wél op • Bedrijfs/buurtbatterijen: Grote adaptatie - lager netvlak, slim benutten capaciteit Energie ontwikkelingen • Small Modulair Reactor (SMR).

Haalbaarheidsonderzoeken Duiven en Neder-Betuwe • Geothermie: Van verkenning naar onderzoek in 2027 – governance, financiering • Warmtenet – warmtebedrijf Elst – governance, financiering, aanwijsbevoegdheid • Wind – Park 15 en Midden-Betuwe • Energiebronnen na 2030 → energieneutraal 2050? • Waterstof – backbone door Overbetuwe • Biogas – verkenning regionaal, kansen en hoe groot? • Elektriciteitsnet uitbreiding • (Grootschalige) batterijen Warmte • Blauwdruk Warmteprogramma vastgesteld in 2025 door College met consultatie Raad: actiegerichtheid, afwegingskaders, gebiedsgerichte keuzes, rolbeschrijvingen en warmteoplossingen. • Begin 2027 definitief warmteprogramma (College) – verdere verduidelijking. • Risico: betaalbaarheid - krijgt inmiddels veel aandacht. Landelijke puzzel met de kosten-baten verdeling tussen stakeholders is nog niet gelegd.

• Raad - Doorwerking in omgevingsplan, zoals: • Wijkwarmteplanning, inclusief jaartal (Aanwijsbevoegdheid) • Vergunningvrij verduurzamen • NPLW: • Webinar voor raadsleden over de warmtetransitie in de gebouwde… | NPLW Belangrijke keuzes te maken • Is energie volwaardig onderdeel van ruimtelijke afwegingen? • Op welke wijze wil de gemeente ruimte (ook fysiek) geven aan nieuwe energie initiatieven rondom opwek, opslag, transport van energie? • Hebben we een gemeentelijk warmtebedrijf nodig en waarom? • Moeten we mee investeren in een geothermie bron en hoe helpt dit ons? • Kernenergie bij een buurgemeente. En waarom niet bij ons? • Zetten we onze aanwijsbevoegdheid (aardgasvrij) in? • Hoe geven we als gemeente zelf het goede voorbeeld? • Hoe gaan we om met het collectieve versus het individuele belang? • Wat vinden wij betaalbaar voor onze inwoners? Energie is geen sector, maar een voorwaarde voor bijna alles wat we willen bereiken. • 1. Richting geven: De gemeente hoeft niet te weten welke techniek in 2050 dominant is. De gemeente moet wel weten welke waarden ze belangrijk vindt en op dit waarden sturen. • 2. Ruimte reserveren: in alle scenario’s vraagt energie meer ruimte dan nu. Denk aan batterijen, geothermie, warmtenetten, energiehubs, middenspanningsstations, windturbines, etc. Ruimtegebruik verandert, binnen die zekerheid sturen. • 3.

Keuzes mogelijk maken: is vooral voorwaarden en ruimte creëren waar binnen de transitie door andere partijen kan plaatsvinden. • 4. Adaptief blijven: De gemeente moet niet teveel sturen op één technologie. Wel de ambities richting 2050 oppakken en onderweg nieuwe kansen benutten • 5. Verbinding organiseren: energievraagstukken liggen tussen partijen (gemeente, Liander, coöperaties, woningcorporaties, inwoners, bedrijven, regio, waterschappen, etc.) in. We moeten toewerken naar onze rol als verbinder en regisseur.

Welke rol ziet de raad voor zichzelf in deze transitie van Overbetuwe?

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://overbetuwe.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a9b727eb-7be1-4212-be85-5188cee17d46?agendaItemId=49c8171a-23dd-434b-8353-a2925f8f4ff2